Karar Detayı

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

4. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/2041

KARAR NO : 2024/1625

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 26/01/2024

NUMARASI : 2024/21 2024/21

DAVANIN KONUSU : İhtiyati Tedbir

KARAR TARİHİ : 22/07/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 22/07/2024

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı, talep eden istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a bendi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü

TALEP EDEN İSTEMİNİN ÖZETİ:

İhtiyati tedbir talep eden istem dilekçesinde özetle;müvekkilinin "..." adresindeki yer alan fabrikayı 29/11/2023 tarihinde kiraladığını, müvekkilinin kiralamış olduğu fabrikanın Organize Sanayi Bölgesinde bulunduğunu, bu bölgede bulunan fabrikalara Organize Sanayi Bölgesi Başkanlığı tarafından elektriğin verildiğini, müvekkilinin 01/12/2023 tarihinde ... OSB'ye başvurarak ve kira sözleşmesi ile diğer belgeleri sunarak fabrikaya elektrik verilmesini istediğini, herhangi bir cevap verilmemesi ve elektrik verilmemesi nedeniyle bu kez karşı tarafa Torbalı 6. Noterliği'nden 27/12/2023 tarihli 15431 yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderilerek elektriğin verilmesi gerektiğinin bildirildiğini, 01/12/2023 tarihli başvuruya cevap olarak karşı tarafça 29/12/2023 tarihinde "kiralamanın uygun olmadığına" karar verilerek müvekkiline elektriğin verilmediğini, müvekkilinin fabrikayı kullanabilmesi için elektriğe ihtiyaç duyduğunu, muarazanın giderilerek elektrik enerjisinin verilmesine dair açılacak elatmanın önlenmesi davasının arabuluculuk ön şartı gerçekleşmediğinden açılamadığını ve arabuluculuğa başvurulduğunu, esas üzerinden dava açma şartı giderilene kadar tedbiren elektriğin kullanımına karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin elektrik sağlanamadığı için para kazanamadığı gözetilerek tedbirin teminatsız olarak verilmesinin gerektiğini belirterek, kiracılık ilişkisinin onaylanarak müvekkiline tedbiren elektrik enerjisi verilmesinin teminatsız olarak sağlanmasına karar verilmesini, aksi halde çok düşük oranda teminat belirlenerek tedbir kararı verilmesini istemiştir.

KARŞI TARAF CEVABININ ÖZETİ:

İhtiyati tedbir istemli dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmeden karar verilmiştir.

İDM KARARININ ÖZETİ :

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; uyuşmazlığın , kira ilişkisinden kaynaklandığını , bu tür davaların ticari dava olduğuna ya da Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceğine ilişkin yasal bir düzenleme bulunmadığını , davanın ticari dava olarak kabul edilebilmesi için uyuşmazlık konusunun işin her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olmasının zorunlu olduğunu , uyuşmazlık konusu elektrik enerjisinin tedbiren verilmesi isteğinin değerlendirilmesinde mahkemenin görevli olmayıp, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 4. maddesi gereğince Sulh Hukuk Mahkemeleri görevli olduğundan, İhtiyati tedbir isteğinin göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle 6100 sayılı HMK’nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine, karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ :

İhtiyati Tedbir Talep Eden Vekili istinaf dilekçesinde özetle; talep dilekçesindeki beyanları tekrarla , görevsizlik kararı sonrası müracaat ettikleri Menderes Sulh Hukuk Mahkemesince 2024/10 D.İŞ nolu 07/02/2024 tarihli kararında " talebe konu uyuşmazlığın kira sözleşmesi ya da kira ilişkisinden kaynaklanmadığı bu nedenle talep hakkında mahkemenin yetkili ve görevli bulunmadığı, öte yandan HMK'da ihtiyati tedbir talebine karşı verilebilecek kararlar arasında görevsizlik veya yetkisizlik kararının ayrıca belirtilmediği " şeklinde talebin Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından değerlendirilmesi yönünde karar verildiğini , talep edenin karşı taraf olan ... Osb tarafından mağdur edildiği yetmezmiş gibi Mahkemece de mağdur edildiğinden bahisle İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/21 d.iş 2024/21 d.iş kararı nolu 26/01/2024 tarihli kararının değiştirilerek ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini , aksi halde kararın değiştirilmesine yer olmadığına karar verilmesi halinde incelenmek ve karar verilmek üzere dosyanın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesine gönderilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP :

Karşı taraf vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; OSB 'nin İhtiyati Talep Eden ... Şti.'ni kiracı olarak tanıyabilmesi için OSB yönetim kurulunca, kiralamanın mevzuat çerçevesinde usul ve esaslara uygun olduğuna ilişkin karar alınması gerektiğini , OSB Yönetim Kurulu'nun bu yönde bir kararı olmadığını , OSB Yönetim Kurulunun bu yönde bir kararı olmadan tesisin kiralanmasının OSB mevzuatı açısından mümkün olmadığını yine OSB'ce kiracı olarak tanınmayan İhtiyati Tedbir Talep Eden ... Şti.'ne elektrik hizmeti verilmesinin de yasal olarak olmadığından bahisle Talepte Bulunan'ın hukuka ve yasaya aykırı itirazlarının reddi ile ihtiyati tedbir talebinin reddine, istinaf başvurusunun reddine, karar verilmesini talep etmiştir.

G E R E K Ç E

Uyuşmazlık , tedbir isteminde taraf olmayan kiralayan ile 29/11/2023 tarihinde yapılan kira sözleşmesi uyarınca kiracısı bulunduğu iş yerine davalının satışını yaptığı elektrik enerjisinin kullanımı için elektrik aboneliği sözleşmesi tesis edilmesi bakımından açılacak dava sonuçlanıncaya kadar tedbiren elektrik enerjisi verilmesi yönünde ihtiyati tedbir isteğine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince, davanın görev bakımından dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı tarafça istinaf itirazında bulunulmuştur.

HMK'nın 389. maddesinde ''Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Birinci fıkra hükmü niteliğine uygun düştüğü ölçüde çekişmesiz yargı işlerinde de uygulanır” hükmü düzenlenmiştir.

6100 sayılı HMK'nun 390/1. Fıkrasına göre; ihtiyati tedbir talebi hakkında dava açılmadan önce esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemede, dava açıldıktan sonra ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir.

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Yasasına göre OSB’de yer alan kuruluşlar, OSB Yasası’nın 20.maddesine göre, alt yapı ihtiyaçlarını OSB’nin tesislerinden karşılamak zorundadırlar. OSB’nin izni olmaksızın alt yapı ihtiyaçları başka yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz. Kiralanan OSB içerisindeki fabrika binası olup OSB uygulama yönetmeliğinin 173/2 maddesi uyarınca kiralama halinde kiralayan ve kiracı tarafından sunulması gerekli belgeler sayılmıştır.

... Bölge Müdürlüğünce ... Şirketine Yönetim Kurulunca kiralama talebinin uygun olmadığı kararı verildiği 29/12/2023 tarihinde bildirilmiştir. İhtiyati tedbir talep eden kendi adına perakende satış sözleşmesi yapamadığından, elektrik sağlanması yönündeki sözleşmesel ilişki sağlanıncaya kadar tedbiren elektrik enerjisi verilmesini talep ettiği görülmektedir.

İstem , 6102 Sayılı TTK'nın yürürlüğe girdiği tarih olan 01/07/2012 tarihinden sonra yapılmıştır. 6102 sayılı TTK'nun 4. Maddesine göre; bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin taraflarının ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer Kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir. Örneğin; ödünç para verme işlerine ilişkin uyuşmazlıklar 6102 sayılı TTK'nun 4. Maddesi uyarınca, iflas davaları ise 2004 sayılı İİK'nun 154 ve devamı maddeleri gereğince ticari dava sayılır. Buna karşılık 4. Madde uyarınca, tarafların tacir olup olmamasına bakılmaksızın ticari dava sayılan havale, vedia ile fikir ve sanat eserlerine ilişkin uyuşmazlıklardan doğan davalar herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmiyorsa ticari dava sıfatını kaybedecektir.

Diğer taraftan 6102 sayılı TTK'nun 19/2. Fıkrası gereğince; taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

6335 sayılı Kanunun 2. Maddesi ile değişik 6102 sayılı TTK'nun 5. Maddesi uyarınca ticari davalar asliye ticaret mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri aralarındaki ilişki artık iş bölümü ilişkisi değil görev ilişkisi haline dönüşmüştür. Göreve ilişkin düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olduğundan her aşamada re'sen gözetilmelidir.

Bu kuralın tek istisnası; 6335 sayılı Kanunun 2. Maddesi ile değişik 6102 sayılı TTK'nun 5/4. Fıkrasında düzenlenmiş olup, buna göre yargı çevresinde ayrı bir asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemelerinde açılan ticari davalarda görev kuralına dayanılmamış olması, asliye hukuk mahkemesinin görevsizlik kararının verilmesini gerektirmeyecektir.

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgesi Kanunu'nun 4. maddesine göre Organize Sanayi Bölgeleri ; Sanayi ve Ticaret Bakanlığının onayı ile kurulan ve aynı yasanın 5. maddesine göre bir özel hukuk tüzel kişisi sayılan davalı organize sanayi bölgesi hakkında yine aynı yasanın 25/5 maddesi uyarınca Türk Ticaret Kanunu'nun anonim şirketlere ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 16/1 maddesi hükmü de gözetildiğinde davalı kurumun tacir sıfatını taşıdığı kabul edilmelidir.

Taraflar arasında kira ilişkisi bulunmamaktadır.Davacı şirketin tacir sıfatını taşıdığı açıktır.Dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı üzere, tesis edilmesi istenen abonelik ticarethane aboneliğine ilişkin olduğundan uyuşmazlık; ticari mahiyette olup, davanın çözümü Asliye Ticaret Mahkemesinin görevi içerisindedir. (benzer Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 05/04/2016 gün ve 2015/5272 esas, 2016/5222 karar, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 23/03/2017 gün ve 2015/19164 esas, 2017/3727 karar, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 12/04/2016 gün ve 2015/1048 esas, 2016/10283 karar sayılı ilamları ve Dairemizin 21/06/2017 gün ve 2017/696 esas, 2017/633 sayılı kararı ile 12/03/2020 gün ve 2020/424 esas, 2020/480 sayılı kararı). Kira sözleşmesinin tarafı olmayan OSB ye elektrik enerjisi satışı / abonelik tesis edilmesi yönünden ihtiyati tedbir isteminin değerlendirilmesinde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu halde uyuşmazlığın kira sözleşmesinden doğduğundan bahisle istem yönünden usulden red kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

Yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkra (a-3) bendi gereğince "mahkemenin görevli olmasına rağmen görevli olmadığından bahisle geçici hukuki koruma tedbiri talebinin reddine karar verilmiş olması" hükmü gereğince ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, talebin değerlendirilerek karar verilmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Talep eden vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,

2. İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/21 değişik iş sayılı, 26/01/2024 tarihli kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1 fıkra (a. 3) bendi gereğince KALDIRILMASINA,

3. Geçici hukuki koruma isteminin değerlendirilmesi için dosyanın kararı veren İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,

4. Talep edenin peşin yatırdığı 427.60 TL istinaf karar ve ilam harcının istek halinde iadesine, 1.169,40 TL istinaf yoluna başvuru harcının mahsubu ile Hazineye gelir kaydına,

5. Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği ve harç tahsil / iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,

İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nun 353. Maddesi (1-a) bendi uyarınca 22/07/2024 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.