İzmir BAM 22. HD 2024/956 E. 2024/997 K.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

22. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/956

KARAR NO : 2024/997

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/697

KARAR NO : 2024/76

DAVA TARİHİ : 30.08.2023

KARAR TARİHİ : 01.02.2024

DAVANIN KONUSU : 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit

KARAR TARİHİ : 26.04.2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 26.04.2024

İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 01.02.2024 tarihli, 2023/697 Esas ve 2024/76 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, raportör üye tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA:

Davacı vekili, Alaşehir İcra Müdürlüğü'nün 2014/1730 E. sayılı dosyasında müvekkilinin eski eşi ...'ın kefil sıfatında olduğunu, davacı müvekkili ile icra dosyası kefili ...'ın 2015 yılında boşandıklarını, davalı tarafından 2022 yılında 1. 2 ve 3. Haciz ihbarnamelerinin müvekkiline gönderildiğini, müvekkilinin usulsüz tebligatlar sonucu dosyaya borçlu olarak eklendiğini, 89/3 Haciz İhbarnamesinin usulsüz olarak tebliğ edildiğini, usulsüz tebligatın öğrenilme tarihinin 28.08.2023 olarak düzeltilmesi talepli davayı Alaşehir İcra Hukuk mahkemesi 2023/174 E. sayılı dosyası ile ikame ettiğini, usulsüz tebligatı öğrenme tarihinin 28.08.2023 tarihi olması nedeniyle İcra İflas Kanunu'nun 89/3. maddesinde belirtilen 15 günlük içerisinde menfi tespit davasını açtıklarını ileri sürerek, müvekkilinin dava dışı ...'a ve davalı şirkete borcunun olmadığının tespit edilmesine karar verilmesi isteğinde bulunmuştur.

CEVAP :

Davalı vekili, müvekkilinin husumet ehliyetinin bulunmadığını, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, davanın ticaret mahkemesinde açılması gerektiğini ve nispi harç alınması gerektiğini, davacı ile takip borçlularının eskiden beri ortak çok sayıda iş yaptıklarını ve alacak-borç ilişkileri oluştuğunu, yapılan işlerden davacının zaman içerisinde ciddi kazanımlar sağladığını ve davacının icra dosya borçlularının davacıdan ciddi alacağının oluştuğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davanın borçlu olunmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davası olduğu ve dava tarihi itibariyle arabuluculuğa başvurunun zorunlu olduğu, dava açılmadan önce davacı tarafça arabuluculuğa başvurulmadığı gerekçesiyle, davanın arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden usulden reddine karar verilmiştir.

Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ticari nitelikteki menfi tespit davalarının dava şartı olarak kabul edilmesinin 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe girdiğini ve davanın 30.08.2023 tarihinde açılmış olduğunu, dava tarihi itibarıyla arabuluculuk şartının bulunmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulmamış olması nedeniyle mahkeme kararının yerinde olduğunu bildirmiştir.

GEREKÇE:

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek inceleme yapılmıştır.

Dava; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 89/3. maddesi gereğince açılan menfi tespit isteğine ilişkindir.

2004 sayılı İİK'nın 89. maddesi; "Hamiline ait olmayan veya cirosu kabil bir senetle müstenit bulunmayan alacak veya sair bir talep hakkı veya borçlunun üçüncü şahıs elindeki taşınır bir malı haczedilirse icra memuru; borçlu olan hakiki veya hükmi şahsa bundan böyle borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin muteber olmadığını veya malı elinde bulunduran üçüncü şahsa bundan böyle taşınır malı ancak icra dairesine teslim edebileceğini, malı takip borçlusuna vermemesini, aksi takdirde malın bedelini icra dairesine ödemek zorunda kalacağını bildirir (Haciz ihbarnamesi).Bu haciz ihbarnamesinde, ayrıca 2, 3 ve 4 üncü fıkra hükümleri de üçüncü şahsa bildirilir.

Üçüncü şahıs; borcu olmadığı veya malın yedinde bulunmadığı veya haciz ihbarnamesinin tebliğinden önce borç ödenmiş veya mal istihlak edilmiş veya kusuru olmaksızın telef olmuş veya malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise, keyfiyeti, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmeye mecburdur.

(Değişik üçüncü fıkra: 17/7/2003-4949/22 md.) Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse, mal yedinde veya borç zimmetinde sayılır ve kendisine gönderilen haciz ihbarnamesine süresinde itiraz etmediği, bu nedenle de malın yedinde veya borcun zimmetinde sayıldığı ikinci bir ihbarname ile bildirilir.f olmuş veya malın borçluya ait olmadığı veya malın kendisine rehnedilmiş olduğu veya alacak borçluya veya emrettiği yere verilmiş olduğu gibi bir iddiada ise, keyfiyeti, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmeye mecburdur.

(Değişik üçüncü fıkra: 17/7/2003-4949/22 md.) Üçüncü şahıs, haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz etmezse, mal yedinde veya borç zimmetinde sayılır ve kendisine gönderilen haciz ihbarnamesine süresinde itiraz etmediği, bu nedenle de malın yedinde veya borcun zimmetinde sayıldığı ikinci bir ihbarname ile bildirilir.

Bu ikinci ihbarnamede ayrıca, üçüncü şahsın ihbarnamenin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde ikinci fıkrada belirtilen sebeplerle itirazda bulunması, itirazda bulunmadığı takdirde zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmesi istenir. İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur. Bu süre içinde 106 ncı maddede belirtilen süreler işlemez. Bu davada üçüncü şahıs, takip borçlusuna borçlu olmadığını veya malın takip borçlusuna ait olmadığını ispat etmeye mecburdur. Üçüncü şahıs açtığı bu davayı kaybederse, mahkemece, dava konusu şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere bir tazminata mahkûm edilir. Bu fıkraya göre açılacak menfi tespit davaları maktu harca tabidir...." şeklindedir.

2004 sayılı Kanun'un 893. maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Taraflardan birisinin tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisi bulunmamaktadır. (Aynı yönde, Yargıtay 11. HD'nin 06.11.2023 t.li, 2023/5228 E. ve 2023/6468 K. sayılı kararı)

Yine, dava mutlak veya nispi ticari dava niteliğinde bulunmadığından, dava şartı olarak arabuluculuk söz konusu olamaz.

O halde, mahkemece Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğundan bahisle, davanın göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken, arabuluculuğa tabi olduğundan bahisle yazılı şekilde karar verilmiş olması yerinde görülmemiştir.

Bu durumda, ilk derece mahkemesince görevli olunmadığı halde karar verilmiş olması nedeniyle, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-3 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne ve ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,

2. İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01.02.2024 tarihli, 2023/697 Esas ve 2024/76 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1. a. 3. maddesi gereğince RESEN KALDIRILMASINA,

3. Davanın HMK'nın 114/1. c ve 115/2. maddeleri gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,

4. HMK'nın 353/1. a maddesi gereğince, dosyanın görevli İzmir Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

5. Dosya esası kapatılmak ve İzmir Asliye Hukuk Mahkemesi Tevzi Bürosu'na GÖNDERİLMEK ÜZERE dosyanın kararı veren mahkemeye İADE EDİLMESİNE,

6. İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının istinaf yoluna başvuran davacıya iadesine,

7. İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesi tarafından kurulacak esasa ilişkin hükümde dikkate alınmasına,

8. HMK'nın 359/4. maddesi gereğince, temyizi kabil olmayan kararın ilk derece mahkemesi tarafından resen tebliğe çıkarılmasına,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1-c maddesi gereğince kesin olmak üzere 26.04.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.