Karar Detayı

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

20. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/1751

KARAR NO : 2024/1427

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 20/12/2022 (Dava) - 12/07/2024 (Karar)

NUMARASI : 2022/1084 Esas - 2024/545

DAVA : Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi)

BAM KARAR TARİHİ : 09/10/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 09/10/2024

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/07/2024 tarih ve 2022/1084 Esas - 2024/545 Karar sayılı dosyasının dosya üzerinden yapılan ön incelemesi sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin % 50 pay ile, ...’ın % 12,50 pay ile ve ...’nun % 12,50 pay ile davalı şirketin ortağı olduklarını, davalı şirketin faaliyet konusunun hayvansal gıda ticareti olduğunu, 23/05/2022 tarihinde mahkeme kararı marifetiyle yapılan genel kurul toplantısına kadar yönetim kurulunun ... ile müvekkilinin annesi ...'dan oluştuğunu, bu kişilere ek olarak müvekkilinin kardeşi ... ile ...’nin de davalı şirkete yönetici olarak atandıklarını, 23/5/2022 tarihinden önce ... ve ... ile müvekkilinin kardeşi ... ve annesi ... arasında ticari uyuşmazlıkların çıktığını, “davalı şirketin genel kurul toplantısının yapılamadığının” ileri sürülerek 3/12/2021 tarihinde Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2021/739 Esas sayılı dosyası kapsamında başvuru yapıldığını, başvurunun davalı şirkete tebliğ edildiğini, tebligatı kimin aldığının bilinmediğini, müvekkiline tebligat ile ilgili herhangi bir bilgilendirme yapılmadığını, ...'nin “davalı şirketin temsilcisi olduğunu” bildirerek dilekçe verdiğini ve davayı kabul ettiğini, ..., ... ve ...'ın pay sahibi ve yöneticisi oldukları ... Anonim Şirketinin mali işler müdürü olduklarını, dolayısıyla çalışan konumunda olduklarını, bu kişilerin, müvekkilinin haberi olmaksızın genel kurul toplantısı yapmak ve bunu yasal bir kılıfa büründürmek amacıyla mahkemeye başvuru yapıp hemen ardından başvuruyu kabul ettiklerini, mahkemeden aldıkları yetki ile genel kurul toplantısı yaparak kendilerini yönetim kuruluna seçtiklerini, müvekkilinin bu durumu öğrenmesi üzerine İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2022/897 Esas sayılı davayı açtığını, yokluğun tespitini istediğini; davalı şirketin 31/10/2022 tarihinde “2021 yılı olağan genel kurul toplantısına davet” çağrısını yaptığını, çağrının yapılmasından sonra Bergama 3. Noterliği’nin 14/10/2022 tarihli ve 11714 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile toplantıda bakanlık temsilcisinin hazır bulundurulmasının sağlanması ile bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması isteğinde bulunulduğunu, davalı şirketin İzmir 15. Noterliği’nden gönderdiği 20/10/2022 tarihli ve 14019 yevmiye numaralı ihtarname ile “bilgi alma ve inceleme hakkını 24/10/2022 tarihinde ... Mah. ... Sokak, Yılmaz Blok No: ... İç Kapı No: ... .../...adresinde saat 10.00'da kullanabileceklerini” bildirdiğini, bildirilen adrese gidildiğinde “adreste herhangi bir faaliyetin olmadığı, ticari defter ve belgelerin adreste muhafaza edilmediği, adreste bir odada bir masa ve iki sandalyenin bulunduğu” hususlarının görüldüğünü, adreste şirket temsilcisi ve vekili ile görüşme yapılarak bir kısım belgelerin istendiğini, bunun ispatı amacıyla davalı şirket vekili Avukat ...'in ...@hotmail.com adlı hesabına e-posta gönderildiğini, “e-postaya 1 gün içerisinde yanıt verileceği” ifade edilmesine karşın yanıt verilmemesi üzerine belgelerin gönderilmesi istemi ile Bergama 3. Noterliği’nden 26/10/2022 tarihli ve 12173 yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiğini, istenen belgelerin e-posta kanalıyla gönderildiğini; davalı şirketin 31/10/2022 tarihli toplantısının istemleri üzerine 6102 sayılı TTK’nın 410. maddesi gereği 1 ay süre ile ertelendiğini, bu 1 aylık sürede davalı tarafça gönderilen belgeler incelenerek hem şirket avukatının e-posta hesabına hem de şirkete Bergama 3. Noterliği’nin 22/11/2022 tarihli ve 13283 yevmiye numaralı ihtarnamesi kanalıyla 48 adet sorunun yöneltildiğini, sorulara gerçeğe aykırı olarak kısmî yanıtlar verildiğini, bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması nedeniyle erteleme sonucunda 30/11/2022 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında özel denetçi atanmasının istendiğini, % 50 oranında pay sahibi olan müvekkilinin olumlu oyuna karşılık % 50 oranında pay sahibi olan diğer ortakların olumsuz oyu sonucu kabul edilmediğini; özel denetim isteminin çerçevesini davalıya yöneltilen soruların, vakıaların ve işlemlerin oluşturduğunu, bu bağlamda davalı şirketin ortakları ile davalı şirketin ticari ilişki içerisinde olduğu şirketlerin ortaklık yapılarından söz edilmesi gerektiğini; davalı şirket kâr elde eden ve yüksek ticari hacme sahip bir şirket iken, ticari ilişki içerisine girdiği şirketlerle yaptığı işlemler sonucunda içi boşaltılmış bir şirket haline geldiğini, bu durumun bilançolarda görülebileceğini, davalı şirketin yöneticilerinden ... ve ...’ın pay sahibi ve/veya yöneticisi oldukları şirketler marifetiyle davalı şirketi zararlandırarak gayri faal hâle getirdiklerini; davalı şirketin ... A.Ş. ile yoğun ticari ilişkisinin bulunduğunu, hatta davalı şirketin genel kurul toplantılarının ... A.Ş.'nin fabrika binasında yapıldığını, ... A.Ş.'nin ortaklarının ... ve ... olduğunu, finans yöneticisinin ise ... olduğunu, ... A.Ş.’nin, davalı şirketi zarara uğratmak suretiyle kârlılığını arttırdığını, ... A.Ş.'nin bağlı ortaklıkları olan ... Ticaret Anonim Şirketi’nin davalı şirket ile yoğun ticari ilişkisinin bulunduğunu ve bu şirketin pay sahiplerinin ..., ..., ... ve ... ile ... A.Ş. olduğunu; davalı şirketin belge sunmaktan imtina ettiği ve yüksek meblağlı faturaların alacaklısı konumundaki bir diğer şirketin ise ... Şirketi olduğunu, bu şirketin iki pay sahibinin bulunduğunu, bunların: davalı şirketin eski ortaklarından ... A.Ş. ile onun pay sahibi konumundaki ... olduğunu; 28/9/2022 tarihinde ... A.Ş. hakkında şüpheli işlemler sebebiyle pay piyasasında volatilite bazlı tedbire hükmedildiğini ve şirketin paylarının açığa satışının ve kredili işlemlere konu olmasının 1 ay süreyle yasaklandığını; ... A.Ş. yöneticilerinin ise 2020 yılında Sermaye Piyasası Kurulu tarafından Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı İncelemelerinde Uygulanacak Tebliğ'in 5/2 ve 6/2. maddeleri uyarınca borsalarda 2 yıl süreyle işlem yapmasının yasaklandığını ve söz konusu yöneticiler hakkında Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107/1 maddesi kapsamında işlem yapılmak üzere hakkında Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu belirterek, davalı şirkete dilekçe dahilinde yer verilen hususlar ile 30/11/2022 tarihli genel kurul öncesinde sorulan sorulara konu vakıaların incelenmesi amacıyla bir ya da birden fazla bağımsız uzmanın özel denetçi sıfatıyla atanmasına, özel denetçi gideri ile yargılama gideri ve vekâlet ücretinin TTK’nın 444. maddesi uyarınca davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; anonim şirkette pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkının bir uzantısı olarak TTK’nın 348. maddesinde düzenlenen pay sahibinin özel denetim isteme hakkı ile şirketin gizliliğinin korunması arasında çoğunlukla bir çıkar çatışmasının bulunduğunu, bu nedenle özel denetim isteğinin kötüye kullanılması ve şirkete zarar verme tehlikesinin azaltılması amacıyla pay sahibinin bu öneriyi yapabilmesinin bazı şartların varlığına bağlandığını, somut olayda davacının genel kurul öncesinde bilgi alma ve inceleme hakkı kapsamında müvekkili şirkete bazı sorular yönelttiğini ve müvekkili tarafından bu sorulara gerekli cevapların verildiğini, davacının sorularına yanıt almasına karşın özel denetim isteğinde bulunmasının müvekkilini zarar görme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktığını, davacı tarafın 30/11/2022 tarihli genel kurul öncesi inceleme hakkını kullanmak istemesi üzerine istediği konularla ilgili tüm belge ve cevapların 28/11/2022 tarihinde iletildiğini, mahkemece yaptırılacak bilirkişi incelemesinde de soruların karşılığı verilen cevapların gerçekliğinin ortaya çıkacağını, özel denetim kapsamında istenilen bilgilerin pay sahipliği haklarının kullanılması bakımından objektif olarak yararlı ve gerekli olması gerektiğini, zira özel denetim sonucunda davacı pay sahibinin oy kullanma, açılan davalardan sonuç alabilme gibi pay sahipliği haklarını kullanma ile özel denetim arasında bir bağlantı kurulamıyorsa özel denetçi atanması kararı verilmemesi gerektiğini, eldeki davada davacının özel denetçi tarafından aydınlatılmasını istediği konuların davacının genel kurulda oy kullanması yönünden objektif olarak gerekli olmadığını ve zaten bu soruların cevaplandığını, davacının annesi olan ve şirket yönetim kurulu üyesi olan ...’nın şirketin işleyişini engelleyici davranışları ve şirketle olan husumeti nedeniyle şirketin iki kişiden oluşan yönetim kurulunun genel kurul toplanma kararını iki kez alamadığını ve son olarak dava konusu edilen 2020 yılı genel kurulunun mahkeme kanalıyla yapılabildiğini, davacının annesinin TMK’nın 2. maddesine ve TTK’ya aykırı şirket işleyişini engelleyici davranışlarını karine olarak bildiği dikkate alındığında eldeki davadaki iddiaların haksız ve gerçek dışı olduğunu, davacı tarafın 23/05/2022 tarihli 2020 yılına ait genel kurul toplantısında alınan kararların yok hükmünde olduğunun tespiti ve kararların durdurulması isteğiyle İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açtığı 2022/897 Esas sayılı davada tedbir isteklerinin reddedildiğini, söz konusu davanın derdest olduğunu, davacının dava dilekçesinde özel denetim ile ortaya konulmasını istediği konuları açıkça belirtmediğini ve sadece genel ve gerçeklikten uzak sebeplere dayandığını, piyasanın genel durumunun araştırılması, şirketin genel gidişatı, piyasadaki genel konumu, kar zarar durumunun tespiti gibi genel konularda özel denetim istenemeyeceğini belirterek, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk derece mahkemesince; "...her ne kadar dava dilekçesinde özel denetim istenen konular ayrıntılı olarak belirtilmemişse de toplantı öncesinde davalı şirkete yöneltilen 48 adet soru ile ilgili olduğu, bunun dava dilekçesinde de bu şekilde belirtildiği, bu soruların davacının davalı şirkete Bergama 3. Noterliği’nden gönderdiği 22/11/2022 tarihli 13283 yevmiye numaralı ihtarnamede “Genel Sorular”, “Şirket ile Diğer Şirketlerin İlişkilerine ilişkin Sorular” ve “Mizanlara İlişkin Belge Talepleri ve Sorular” ana başlıkları ve ardından alt başlıklar halinde yazılı olan sorular olduğu; davacı tarafa yorum içermeyecek şekilde hangi konularda özel denetçi atanmasını istediklerini somutlaştırmaları konusunda süre verildiği, davacı vekilinin bunun üzerine 07/03/2024 tarihli dilekçesini sunduğu, gerek dilekçedeki gerekse ihtarnamedeki konuların bir kısmının somut ve sınırları belli konular olduğu, bir kısmının davalı şirketle dava dışı şirketler arasındaki ilişkilere ilişkin olduğu; davacı tarafın yine mahkememizde eldeki bu davanın açıldığı tarihle aynı yani 20/12/2022 tarihinde davalı şirketin feshi istemiyle 2022/1083 Esas sayılı davayı açtığı, söz konusu davada fesih gerekçesi olarak eldeki bu davada açığa kavuşturulmasını istedikleri işlem ve konulara dayandığı ve "gerek davacının davalı şirket yönetiminin dışına atılmasının gerekse yönetimi ele geçiren pay sahiplerinin mali yönden şirketi sürekli zarara uğratmalarının, kendi ilişkili oldukları şirketler lehine olmayan alacak hakları yaratmalarının davacı açısından şirketin haklı sebeple feshi için yeterli sebep sayıldığını" ileri sürdüğü, 2022/1083 Esas sayılı davanın derdest ve bilirkişi incelemesi aşamasında olduğu, söz konusu davada davalı şirket defterlerinin yanı sıra dava dışı şirketlerin defterleri üzerinde de bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, dolayısıyla davacı tarafın eldeki bu davada ulaşmak istediği amaca mahkememizin 2022/1083 Esas sayılı dosyasında yaptırılan/yaptırılacak olan bilirkişi incelemesi ile ulaşmasının olanaklı olduğu, zira; bu davanın konusu olan, diğer bir anlatımla özel denetçiye incelettirilmesi istenen konuların aynı zamanda 2022/1083 Esas sayılı dava dosyasında da haklı sebebin varlığı ya da yokluğu yönünden incelenmekte olduğu..." gerekçesiyle davanın REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemenin sürpriz karar verme yasağına aykırı karar verdiğini, özel denetçi tayini talebi ile şirketin haklı nedenle feshi talebinin içeriği ve sonuçlarının farklı olduğunu, mahkemenin bu gerekçe ile ret kararı vermesinin hatalı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, 6102 sayılı TTK'nun 438. Maddesi uyarınca şirkete özel denetçi atanması istemine ilişkindir.

Dairemizce HMK'nın 355 maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.

TTK m. 438 hükmü gereği; "Her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir."

Mahkeme, şirketi ve istem sahiplerini dinledikten sonra kararını verir.

Mahkeme istemi yerinde görürse, istem çerçevesinde inceleme konusunu belirleyecek bir veya birden fazla bağımsız uzmanı görevlendirir. Mahkemenin kararı kesindir.(TTK m.440)

6102 Sayılı TTK'nın 440/2 maddesi uyarınca, mahkemelerin özel denetimin kabulüne veya reddine ilişkin kararları kesindir.

Somut olayda; kararın kesin nitelikte olması nedeniyle davacı vekilinin istinaf talebinin usulden reddine HMK 352 maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucunda kesin olarak karar verildi.(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2015/97 esas ve 2015/13293 karar sayılı ilamı da bu yöndedir.)

Öte yandan; mahkemece verilen kararlara karşı tarafların hangi kanun yoluna ve hangi sürede başvuracağının tereddüde mahal vermeyecek şekilde belirtilmesi, bu belirlemenin tarafların iradesini yanıltmayacak bir şekilde doğru olarak yapılması gerekeceği, başka bir deyişle, verilen karar ara ve ek kararlarda, yargı mercii tarafından hem kanun yolunun hem de kanun yoluna ilişkin başvuru süresinin tarafları hataya düşürmeyecek şekilde doğru olarak gösterilmesi gerekecektir. Aksi takdirde, bu durumun tarafların haklarını arayabilmelerini zorlaştıracağı, dolayısıyla mahkemece verilen kararda kanun yolunun hatalı belirlenmesi durumunda, hatalı belirlemenin sonuçlarının taraflara yükletilmeyeceğinden gerek istinaf başvuru harcı ve gerekse istinaf karar harcının davacıya iadesi cihetine gidilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/1084 Esas . 2024/545 Karar sayılı kararının kesin olması sebebi ile davacı vekilinin istinaf talebinin HMK 352. Maddesi ve 6102 sayılı TTK' nın 440/2 maddesi uyarınca usulden REDDİNE,

2. Davacı vekilinin yatırmış olduğu 1.169,40 TL istinaf başvuru harcı ve 427,60 TL istinaf karar harcı olmak üzere toplam 1.597,00 TL harcın istek halinde davacı tarafa iadesine,

3. Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,

4. Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

5. İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kesin olarak oy birliği ile karar verildi. 09/10/2024