Karar Detayı

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

20. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/1180

KARAR NO : 2024/1089

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 18/01/2024

NUMARASI : 2023/386 Esas - 2024/32 Karar

DAVA : Havale Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak

DAVA TARİHİ : 26/05/2023

BAM KARAR TARİHİ : 04/07/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 04/07/2024

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/386 Esas ve 2024/32 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ..., 18.06.2019 tarihinde ... Deposuna havale ile para gönderecekken sehven davalı ... Kooperatifinin ... Bank ... Şubesinde bulunan TR... numaralı hesabına 48.000,00 TL havale ile para gönderdiğini, müvekkilinin bu durumdan hem ... Kooperatifini hem de davalı yanı bilgilendirerek yapmış olduğu ödemenin iadesini talep etmiş ise de ...Kooperatifinin de bu konuda talimatı olmasına rağmen davalı yan dava dışı ...Kooperatifinden alacağı olduğu iddiası ile söz konusu ödemeyi müvekkiline iade etmediğini, müvekkilinin, bu durum üzerine Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2019/604 E. sayılı dosyasında dava açtığını, söz konusu davada davalı sıfatında ... Kooperatifi'nin yer aldığını, ilgili yargılama sonrasında Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2019/604 E. sayılı kararında "Kabul nedeniyle davanın Kabulü ile, Davalı ... Kooperatifinin ... Bankası ... Şubesinde bulunan TR... nolu hesabına 19/06/2019 tarihinde davacı tarafından gönderilen 48.000,00 TL nin davacıya ait olduğunun tespitine ve davacıya iadesine..." dair karar verildiğini, işbu dava istihkak davası olup müvekkilinin davasının kabulü ile gönderilen tutarının zilyetliğin ... Kooperatifi'ne hiç geçmediği sehven gönderilen paranın mülkiyetinin hiçbir zaman kooperatif olmadığını, bu sebeple istihkak iddiasıyla davaya konu paranın mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunun kesinleşmiş yargı kararıyla ortada olduğunu, davalı banka, söz konusu meblağın halen davalı ... Kooperatifi hesabında blokeli olarak bulunduğunu belirtmesine rağmen ilgili meblağı müvekkiline ödemediğini, dilekçe ekinde yer alan dilekçelerinde de görüleceği üzere 11.10.2022 tarih ve 03.11.2022 tarihli dilekçeleri ile davalı bankaya başvuruda bulunulduğunu, davalı banka müvekkiline göndermiş olduğu 15.11.2022 tarihli yazıda "... Somut durumda sadece Mahkeme kararının örneğinin ibrazı üzerine Bankamızın taraf olmadığı bir davada verilen karara istinaden Bankamızın resen ödeme mükellefiyetinin ve imkanının ortaya çıkmadığını, icra müdürlüğü kanalıyla talep edilmesi veya Mahkemece bu yönde talimat halinde Bankamızca mevzuat çerçevesinde ve varsa hesaptaki takyidatlar da dikkate alınarak işlem yapılacağını yazınıza istinaden tüm yasal ve sözleşmesel haklarımız saklı kalmak kaydıyla cevaben bildiririz..." cevaplarını sunarak taleplerini reddettiğini ancak kesinleşmiş yargı kararıyla mülkiyeti Kooperatife geçmeyen paraya ilişkin olarak ... Bankası A.Ş. nin işbu bahse konu rakam üzerinde hak ve alacak iddia etmesi ve müvekkiline iade etmemesinin kabulünün mümkün olmadığını, işbu dava konusu tutarın müvekkili tarafından sehven gönderildiği yani paranın gönderilmesine ilişkin iradenin bulunmadığından bahisle ... Kooperatifi hiçbir zaman malik konumuna gelmediğini ve zilyetliğin geçmediğini, bu sebeple de Bankanın müvekkiline takyidatlar dikkate alınarak işlem yapılacağı şeklindeki beyanı da hukuki dayanaktan yoksun olduğundan bahisle kabulünün mümkün olmadığını, Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/604 E. sayılı kesinleşen kararında; "Davalı ...Kooperatifinin ... Bankası ... Şubesinde bulunan TR ... nolu hesabına 19/06/2019 tarihinde davacı tarafından gönderilen 48.000,00 TL nin davacıya ait olduğunun tespitine ve davacıya iadesine." şeklinde kararına rağmen taraf olmadığı iddiası ile ödeme yapmayı reddetmesinin de haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zira Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2019/604 E. sayılı dosyasında ilgili hesapta bulunan ilgili meblağ üzerine tedbirin konulduğunu, davalı ... Kooperatifide söz konusu meblağın müvekkiline iade edilmesine dair davalı bankaya başvurularda da bulunmasına rağmen söz konusu meblağ davalı banka tarafından halen müvekkiline ödenmediğini, bu sebeple davacı tarafça arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu ancak arabuluculuk görüşmeleri anlaşmama ile sonuçlandığını, davalı banka işbu eylemi ile haksız olduğundan bahisle ilgili meblağın müvekkiline ödenmesi amacıyla iş bu davayı açma zaruretinin hasıl olduğunu, izaha çalışılan sebeplerden ötürü davalarının kabulü ile davalıdan, ...Kooperatifi' nin TR... nolu hesabında bulunan 48.000,00 TL nin müvekkiline iadesi ile söz konusu meblağın temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesine, davanın ... Kooperatifi (... Mh. ... Sk. No:... ... ... İzmir) ihbarına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; somut uyuşmazlıkta müvekkili Bankanın konuya dahli, havale göndericisi ...'ın havale alıcısı ... Koop. hesabına gönderilen 48.000,00 TL tutarın anılan firma hesabına aktarılmasından ibaret olduğunu, havale işlemi, havale konusu meblağın havale ödeyicisi tarafından havale alıcısına ödenmesi ile sona ermekte olduğunu, müvekkili Bankanın konumu da havale işlemini; havale göndericisinin talimatını yerine getirerek, havale tutarının alıcı hesabına aktarılmasını tamamlamaktan ibaret olup; müvekkili Bankanın tüm işlemleri mevzuata uygun olduğunu, uyuşmazlık konusu havale tutarının bulunduğu hesap üzerinde çeşitli mercilerden gelen rehin/haciz/tedbir gibi kısıtlamaların bulunduğunu, böyle bir durumda hesap sahibinin muvafakati olsa dahi müvekkili Bankanın herhangi bir işlem yapmasının mümkün olmadığını, hesap üzerindeki kısıt nedeni ile havale alıcısının rızası olsa dahi havale tutarının göndericiye iadesinin hukuken mümkün bulunmadığını, zira bu hususta müvekkili Banka yasal mercilerden gelen talep ve talimatlar doğrultusunda hareket etmekle yükümlü olduğundan ancak blokeyi koyan merciden söz konusu havale tutarının iadesinde herhangi bir sakınca bulunmadığına dair bir karar gelmesi halinde müvekkili Bankanın işlem yapmasının mümkün hale gelebileceğini, mahkeme dosyasına mübrez hesap özetinde de hesap üzerinde Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/604 Esas sayılı dosyasından konulan tedbir blokesi (24.06.2019) tarihinden önce haciz ve tedbir blokesi bulunduğu ve blokelerin devam ettiğinin anlaşılacağını, bu çerçevede Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 'nin 2019/604 Esas sayılı dosyasından önce konulan hacizler nedeni ile blokeler bulunduğundan, müvekkili Bankanın yasal düzenlemeler karşısında hesaba sehven geldiği iddia olunan para üzerinde tasarrufta bulunmasının mümkün olmadığını, müvekkili Banka tarafından 17.06.2021 tarih 2164 sayılı yazısı ile Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 'nin 2019/604 Esas sayılı dosyasına gerekli bilgi ve belgeler sunulmuş olup, anılan mahkeme tarafından farklı bir talimat da müvekkili Bankaya gönderilmediğini, hesapta bulunan haciz şerhleri nedeniyle, hesapta bulunan tutarlar üzerinde hesap sahibinin tasarruf yetkisi (haciz tutarı kadar miktarla sınırlı olmak üzere) sınırlandırılmış bulunduğunu, hesaba alacak kaydedilen havaleden rücu edilmek istenmesi halinde, havale edilen meblağın mahkeme, İcra Müdürlüğü veya Vergi Dairesi tarafından gönderilen tedbir, haciz ya da başkaca bir kısıtlamanın kapsamında bulunması halinde, hesap sahibinin söz konusu meblağın hesabından alınabilmesi yönünde yazılı muvafakati olsa dahi, söz konusu havaleden rücu edilmesinin bir sonuç doğurmayacağını, bu durumda söz konusu havaleden rücu edilebilmesi ve müvekkili Banka tarafından talep doğrultusunda işlem tesis edilebilmesi için havale alıcısının yazılı muvafakati yanında ilgili hesap üzerine takyidat işleyen tüm mercilerin de yazılı onaylarının gerekeceğini, mevcut durumda davacı tarafından havale alıcısına karşı açılan dava neticesinde müvekkili Bankaya gönderilen müzekkereye de müvekkili Banka kayıtları itibari ile anılan Kooperatifin bahse konu hesabında tedbir/tedbirler bulunduğunu; Banka rehin, hapis ve takas mahsup haklarının saklı olduğu belirtilerek, itirazen yanıt verildiğini, bununla beraber havale alıcısı hesabı üzerinde müvekkili Bankaya olan borçlarından kaynaklanan bloke de bulunmakta olup, havale alıcısı şirketin havale tarihi itibarı ile serbest tasarrufunda hesap bakiyesinin bulunmadığını, tüm bu hukuki ilişkinin tarafları davacı ile havale alıcısı şirket olup, müvekkili Bankanın tarafı olmadığı bu uyuşmazlıkta bu davanın müvekkili Bankaya yöneltilmesinin de mümkün olmadığını, resen gözetilecek hususlar çerçevesinde açılan davanın müvekkili Bankaya yöneltilen tüm talepler yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkemece, "....Davacı tarafından davalı banka aracılığıyla 18/06/2019 tarihinde 48.000,00 TL'yi dava dışı ... Deposu hesabına göndermek isterken sehven davalı bankada hesabı bulunan ... Kooperatifi'ne gönderdiği, davacı tarafça davalı bankadan söz konusu paranın iadesi talep edildiğinde dava dışı kooperatifin hesabı üzerinde haciz ve blokeler bulunduğundan iade talebinin reddedildiği, neticede paranın dava dışı ... Kooperatifi'nin hesabına gönderildiğinin taraflar arasında çekişme konusu olmadığı, uyuşmazlığın davacının bu tutarı davalı bankadan talep etmesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının banka havale sistemini kullanarak dava dışı ... Deposu hesabına havale işlemi yapması gerekirken sehven davalı bankada hesabı bulunan ... Kooperatifi'ne havale işlemi yaptığı, ödemenin yanlış hesaba gitmesinde kusurun davacıya ait olduğu, bu durumu kendisi beyanında da belirttiği, yanlış havale nedeniyle davalı bankanın kusuru bulunmadığı anlaşıldığından ve banka aracılığıyla yanlış kişiye havale yapan hesap sahibinin paranın tahsili için açacağı davada, husumeti bankaya değil havale yaptığı şahsa yöneltmesi gerektiği...." gerekçesiyle "...Davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ... Kooperatifi'ne yönelik olarak müvekkili tarafından ikame edilen ve kabul edilen alacak davasına rağmen davalı banka tarafından işbu tutarın ödemesi "dosyada taraf olarak bulunmadıkları" gerekçesi ile reddedilerek ödeme yine banka tarafından gerçekleştirilmediğini, banka işbu eylemi ile husumeti üzerinde tuttuğunu ve müvekkilinin kesinleşmiş mahkeme ilamına rağmen kesin hükme karşı koyduğunu, zira ... Kooperatifi talimat vermesine rağmen banka ödemede bulunmadığını, bu sebeple bankaya ilişkin pasif husumet yokuluğunun kabulünün mümkün olmadığını, işbu dava konusu tutar müvekkili tarafından sehven gönderildiğini yani paranın gönderilmesine ilişkin iradenin bulunmadığından bahisle ... Kooperatifi hiçbir zaman malik konumuna gelmediğini ve zilyetliğin geçmediğini, bu sebeple de Bankanın müvekkiline takyidatlar dikkate alınarak işlem yapılacağı şeklindeki beyanı da hukuki dayanaktan yoksun olduğundan bahisle kabulünün mümkün olmadığını, Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi 2019/604 E. sayılı kesinleşen kararında; "Davalı ... Kooperatifinin ... Bankası ... Şubesinde bulunan TR ... nolu hesabına 19/06/2019 tarihinde davacı tarafından gönderilen 48.000,00 TL nin davacıya ait olduğunun tespitine ve davacıya iadesine." şeklinde kararına rağmen taraf olmadığı iddiası ile ödeme yapmayı reddetmesi de haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zira Manisa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2019/604 E. sayılı dosyasında ilgili hesapta bulunan ilgili meblağ üzerine tedbirin konulduğunu, davalı ... Kooperatifi de söz konusu meblağın müvekkiline iade edilmesine dair davalı bankaya başvurularda da bulunmasına rağmen söz konusu meblağ davalı banka tarafından halen müvekkiline ödenmediğini, işbu durumda bankanın açıkça işlemde bulunmadığının görüldüğünü, banka haciz ihbarnamesinde dahi gerekli işlemleri yapmayan ve haciz konulan parayı göndermeyen tarafın açıkça borçlu konumuna gelmekte iken (İİK 356 ve 357) bankaya yönelik pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi kararının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, re'sen gözetilen sebeplerden ötürü; başvurularının kabulü ile kararının kaldırılmasına, davalarının kabulü ile davalıdan, ... Kooperatifi' nin TR... nolu hesabında bulunan 48.000,00 TL nin müvekkiline iadesi ile söz konusu meblağın temerrüt tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte müvekkiline ödenmesine, davanın ... Kooperatifi (... Mh. ... Sk. No:... ... ... İzmir) ihbarına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, yanlış banka hesabına yapılan havale nedeniyle muarazanın giderilmesi talebine ilişkindir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; yukarıda yazılı gerekçelerle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda; davacının davalı banka aracılığıyla 18/06/2019 tarihinde 48.000,00 TL'yi dava dışı ... Deposu hesabına göndermek isterken sehven davalı bankada hesabı bulunan ...Kooperatifi 'ne gönderdiği, davacı tarafça davalı bankadan söz konusu paranın iadesi talep edildiğinde dava dışı kooperatifin hesabı üzerinde haciz ve blokeler bulunduğundan iade talebinin reddedildiği, neticede paranın dava dışı ...Kooperatifi'nin hesabına gönderildiğinin taraflar arasında çekişme konusu olmadığı, uyuşmazlığın davacının bu tutarı davalı bankadan talep etmesinin mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının banka havale sistemini kullanarak dava dışı ... Deposu hesabına havale işlemi yapması gerekirken sehven davalı bankada hesabı bulunan ... Kooperatifi 'ne havale işlemi yaptığı, ödemenin yanlış hesaba gitmesinde kusurun davacıya ait olduğu, bu durumu kendisi beyanında da belirttiği, yanlış havale nedeniyle davalı bankanın bir kusuru ve sorumluluğunun bulunmadığı anlaşıldığından ve banka aracılığıyla yanlış kişiye havale yapan hesap sahibinin paranın tahsili için açacağı davada, husumeti bankaya değil havale yaptığı şahsa yöneltmesi gerektiğinden davacının davalı bankaya karşı açmış olduğu davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmamaktadır. (bkz. aynı yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi' nin 29/09/2015 tarihli ve 2015/8857 esas - 2015/9584 karar sayılı ilamı).

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1. Davacı vekilinin Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/386 Esas ve 2024/32 Karar sayılı kararına yönelik istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1. b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-İSTİNAF AŞAMASINDA;

a-Davacıdan alınması gerekli harç peşin alındığından ayrıca harç alınmasına yer olmadığına,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. HMK 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde varsa taraflarca yatırılan avansdan kalan bakiyenin yerel mahkemece hesaplanarak ilgili olduğu tarafa iadesine,

5. İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6. Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve avans iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 04/07/2024