Karar Detayı

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/1064

KARAR NO : 2024/1454

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN D.İŞ KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 05/02/2024

NUMARASI : 2024/28 D.İş Esas 2024/28 D.İş Karar

DAVA : İHTİYATİ HACİZ

KARAR TARİHİ : 29/07/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 29/07/2024

Taraflar arasında görülen ihtiyati haciz talebine ilişkin olarak ihtiyati haciz talebinin reddine dair verilen değişik iş kararına karşı yasal süresi içerisinde ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya, Dairemize gönderilmiş olmakla HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Mahkemece dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; "...İhtiyati haciz isteyen alacaklı vekili dilekçesi ile özetle; müvekkilinin Türkiye’de kurulu ve yerleşik bir havacılık grubu olup, yurtdışında ve yurt içinde grup içi ve dışı havayolu işletmeleri ile yaptığı sözleşmelerle onların uçaklarını kullanarak tarifeli ve tarifesiz yolcu ve yük taşımacılığı yaptığını, karşı tarafın da Türkiye’de kurulmuş ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nden ruhsatlı ticari havayolu işletmesi olduğunu; müvekkili ile karşı taraf arasında karşı tarafın işletmesinde olan “...” tipi ve “...” seri numaralı “...” tescil işaretli hava aracının (uçak) yük ve yolcu taşıma amacıyla münhasıran sayılmış ve belirlenmiş 22 ülkedeki rotalara yapılacak seferlerde ve yine münhasıran işletilmesi için 20/02/2023 tarihli Uçak Kiralama ve Operasyon Master Anlaşmasının imzalandığını, müvekkilinin, sözleşmeye göre 1.000.000 USD güvence bedelini sözleşme imzalandığında ödediğini; ... Bankası’nın 15/02/2023 düzenleme tarihli 6014060 numaralı 100.000 USD bedelli ve 01/03/2023 düzenleme tarihli 6014061 numaralı 100.000 USD bedelli çeklerin müvekkili tarafından karşı tarafa verildiğini, uçak tahsis edilene kadar müvekkilinin sözleşme ile yüklendiği yükümlülüğü yerine getirdiğini, karşı tarafa yapılan 1.000.000 USD tutarlı ödemeye ek olarak müvekkili tarafından 560.482,76 USD tutarında masraf da yapıldığını; sözleşmenin imzalanmasından önce 02/02/2023 tarihinde müvekkilinin e-mail ile karşı tarafa sözleşmenin imzalanmasını takiben takiben Şubat 2023 ve Mart 2023 döneminde gerçekleştireceği uçuşlara ilişin uçuş planını paylaştığını, bu uçuş planına karşı tarafça itiraz edilmediğini ve uçuş planına uygun olarak uçakların teslim ve tahsis edileceği konusunda anlaşmaya varıldığını, karşı tarafın uçağı müvekkiline tahsis ve teslim etmesi ile uçuşları gerçekleştirmesi gerekirken tahsis etmekle yükümlü olduğu ... tescil işaretli uçağın ihtarlarına rağmen müvekkiline tahsis edilmediğini, bunun yanı sıra müvekkili tarafından ödenen 1.000.000 USD’nin de iade edilmediğini; sözleşmenin 8.3 ve 8.4 maddesi uyarınca taraflar arasında tahkim sözleşmesi olduğundan ve tahkime ... tahkim kurallarının uygulanacağı konusunda anlaşmaya varıldığından 25/04/2023 tarihinde “sözleşmenin geçerli olarak kurulduğunun ve hali hazırda yürürlükte olduğunun” tespiti ile bu tespite binaen uçağın müvekkiline tahsisi için taraflar arasındaki tahkim anlaşması uyarınca tahkim yargılamasının başlatılmasının istendiğini, karşı tarafın kötü niyetli olarak “şirketin 3. kişiler nezdinde sınırsız yetki ile atanmış temsilcisi Genel Müdür ...’ın tahkim sözleşmesi imzalamaya yetkili olmadığını ve bu nedenle tahkim sözleşmesinin geçersiz olduğunu” iddia ettiğini, bu isteğin ... tahkim tarafından 01/12/2023 tarihli karar ile kabul edidiğini ve anlaşmanın geçerliliği ve ... tescil işaretli uçağın tahsisi isteklerinin esasa girilmeden reddedildiğini, ... 01/12/2023 tarihli tahkim kararının iptali için İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi’nin (İlk Derece Mahkemesi sıfatıyla) 2024/2 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, davanın derdest olduğunu; müvekkilinin Beyoğlu 10. Noterliği’nden gönderdiği 06/12/2023 tarihli 0024775 yevmiye numaralı ihtarname ile “sözleşme gereği güvence bedeli olarak ödenen ve iade edilmeyen 1.000.000 ABD Doları, sözleşmenin imza tarihi olan 20/02/2023 tarihinden itibaren işlemiş faizi olan 51.883,56 ABD Doları ve ve cari/açık hesap alacağı olarak 560.482,76 ABD Doları olmak üzere toplam 1.612.366,32 ABD Dolarının 1 iş günü içinde müvekkilinin banka hesaplarına ödenmesini ve sözleşmenin ihlal edilmesi nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararlar için dava açılacağı, şirket genel müdürü ile diğer kişiler hakkında dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanma eylemleri nedeni ile suç duyurusunda bulunulacağı” hususlarını karşı tarafa ihtar ettiğini; karşı tarafın Beyoğlu 31. Noterliği’nden gönderdiği 12/12/2023 tarihli 42994 yevmiye numaralı cevabi ihtarname ile ... tahkim kararına dayanarak istekleri reddettiğini; müvekkili tarafından karşı taraf şirketin icra kurulunun doğal üyesi olan 3. kişiler nezdinde sınırsız yetki ile atanmış temsilcisi genel müdür ... ve sözleşme müzakereleri esnasında bulunanlar hakkında “görevi kötüye kullanma ile dolandırıcılık” eylemlerinden dolayı İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunduğunu, 2023/21131 sayılı dosyada soruşturma başlatıldığını; 20/01/2023 tarihli mutabakat gereğince karşı tarafın borcunu ikrar ettiğini, borcun muaccel olduğuu ve herhangi bir rehin ile temin edilmediğini, 13/12/2023 tarihinde arabuluculuğa başvurulduğunu, arabuluculuk sürecinde uzlaşının sağlanamaması halinde karşı taraf aleyhinde alacağın tespiti ve ödenmesi istemli dava açılacağını, karşı tarafın amacının ikrar ettiği ve borçlu olduğu parayı ödemeyi inkâr ederek, süreci uzatıp müvekkilini zarara uğratmak olduğunu belirterek, karşı taraf dinlenmeden ve teminatsız olarak veya mahkemece belirlenecek bir teminat veya banka teminat mektubu karşılığında borçlunun, 1.000.000 USD borca karşılık TCMB tarafından belirlenen istek tarihindeki güncel kur üzerinden hesaplanan Türk Lirası karşılığındaki tutarda taşınır ve taşınmaz malları ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini istemiştir.

Dilekçesi ekinde de 20/01/2023 tarihli mutabakat, 20/02/2023 tarihli anlaşma, ihtarname, ... tahkim kararı, fatura, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 2024/2 Esas sayılı dosya, suç duyurusu dilekçe örneklerini sunmuştur.

İİK’nın 257. maddesinde; “(1) Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. (2) Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir. 1. Borçlunun muayen yerleşim yeri yoksa; 2. Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa. (3) Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder.” düzenlemesine yer verilmiştir. Aynı kanunun 258. maddesinin 1. fıkrasında; "İhtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeyte kanaat getirecek delilleri göstermeye mecburdur." düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu düzenlemeden hareketle; alacağın vadesi gelmiş (alacak muaccel olmuş) ve alacak rehin ile güvence altına alınmamış ise, alacaklı, mahkemeye başvurarak ihtiyati haciz kararı verilmesini isteyebilecektir. Bu durumda alacaklı, alacağın varlığını, vadesinin geldiğini ve alacak için bir rehin bulunmadığını ispat etmekle yetinecektir. Alacağın henüz vadesi gelmemiş ise borçlunun belli bir yerleşim yerinin bulunmadığının ve borcundan kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisinin kaçmaya hazırlandığının ya da kaçtığının ve yahut da alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunduğunun ispat edilmesi gerekecektir. Aynı kanunun 258. maddesine göre de alacaklı, alacağı ve gerektiğinde haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur. Diğer bir anlatımla; ihtiyati haciz kararı, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun varlığı durumunda ve alacağın ve haciz sebeplerinin varlığını ispata yarar delillerin sunulması koşulu ile verilebilecektir. Alacağın ve haciz sebeplerinin varlığının ise yaklaşık ispat kuralı çerçevesinde kanıtlaması gerekecektir. Soyut iddiadan daha çok, tam ispattan daha az bir durumun varlığı halinde yaklaşık ispat halinden söz edilebilecektir. İhtiyati haciz isteyenin, davada ileri sürdüğü hakkın varlığı ve bu hakkın tehlikede olduğu konusunda mahkemede güçlü bir kanaat oluşması gerekecektir.

Somut olayda; ihtiyati haciz isteyen alacaklı tarafça özetle "taraflar arasında 20/02/2023 tarihli sözleşmenin imzalandığını, müvekkilinin, sözleşmeye göre 1.000.000 USD güvence bedelini karşı tarafa ödediğini, buna ilave olarak masraf da yaptığını, karşı tarafça paylaştığı uçuş planına karşı tarafın itiraz etmediğini ancak uçuş planına uygun olarak teslim ve tahsis etmekle yükümlü olduğu uçağı müvekkiline tahsis etmediğini" ileri sürerek müvekkili tarafından ödenen 1.000.000 USD üzerinden ihtiyati haciz isteğinde bulunmuştur. Tarafların, aralarında imzaladıkları sözleşmeye uygun hareket edip etmedikleri, bu anlamda da güvence bedelinin iadesi koşulunun bulunup bulunmadığı gibi konular yargılamayı gerektirip, alacaklı tarafça sunulan belgelerden yukarıda yazılı yasal düzenleme çerçevesinde İİK'nın 257. maddesi kapsamında ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için gerekli yaklaşık ispat koşulunun oluştuğu yönünde kanaate ulaşılamadığından,...'' gerekçesi ile; İhtiyati haciz isteğinin REDDİNE, karar verilmiş, verilen değişik iş kararına karşı ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ:

İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen değişik iş red kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, eksik inceleme yapıldığını, 20 Ocak 2023 tarihli mutabakatın borç ikrarı niteliğinde olduğunu ve müvekkili şirketin alacağının muaccel olduğunun açık olduğunu, davalı şirket yetkilileri tarafından imzalanan 20 Ocak 2023 tarihli mutabakat gereğince müvekkilinin 1.000.000.USD değerinde güvence bedeli ödendiğinin açıkça ispatlandığını, davalının muaccel olan uçak teslim etme borcunu yerine getirmediğini, ihtiyati haciz kararı verilmesi için aranılan tüm yasal koşulların oluştuğunu ileri sürerek yerel mahkeme değişik iş kararının kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:

Talep, ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

İhtiyati haciz İ.İ.K.’nun 257-268. maddelerinde düzenlenmiştir. 2004 sayılı İİK'nın 257/1.maddesinde; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi muaccel bir başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları düzenlemiş olup, muaccel olmayan/vadesi gelmemiş alacak yönünden ise ihtiyati haciz koşulları aynı yasanın 257/2.maddesinde ise;" Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1. Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2. Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksatıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;(1)

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder." şeklinde düzenlemesi bulunmaktadır.

İİK.'nın 258.maddesinde ise; "İhtiyati hacze 50 nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur.

Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir. (Ek fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./60. Md.; Değişik fıkra: 02/03/2005-5311 S.K./16.mad) İhtiyatî haciz talebinin reddi halinde alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir."

İhtiyati haciz kararına itirazı düzenleyen İİK.'nın 265.maddesinde de ise; "(Değişik fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./63. md.) Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. (Ek fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./63. md.) Menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler de ihtiyati haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde ihtiyati haczin dayandığı sebeplere veya teminata itiraz edebilir.

Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder.

İtiraz eden, dilekçesine istinat ettiği bütün belgeleri bağlamaya mecburdur. Mahkeme, itiraz üzerine iki tarafı davet edip gelenleri dinledikten sonra, itirazı varit görürse kararını değiştirebilir veya kaldırabilir. Şu kadar ki, iki taraf da gelmezse evrak üzerinde inceleme yapılarak karar verilir. (Ek fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./63. md.; Değişik fıkra: 02/03/2005-5311 S.K./17.mad) İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir. İstinaf yoluna başvuru, ihtiyatî haciz kararının icrasını durdurmaz." hükümleri mevcuttur.

Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle ihtiyati haciz kararı verilmesi için mutlak ispat şartlarının oluşmasına gerek bulunmayıp, yaklaşık ispat ölçülerinde ispat yeterli olacağından, dosya kapsamına göre ihtiyati hacze dayanak alacağın varlığı ve miktarının yapılacak yargılamayla belirleneceğinden bu kapsamda mevcut ve muaccel bir alacağın varlığı ile bu hususta yaklaşık ispattan söz edilememesine, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu değişik iş kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından ihtiyati haciz talep eden vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05.02.2024 tarih ve 2024/28 D.İş Esas 2024/28 D.İş Karar sayılı ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin DEĞİŞİK İŞ KARAR, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1). b. 1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2. İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 427,60.TL maktu karar harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına,

3. İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan ihtiyati haciz talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadan karar verildiğinden bu aşama için karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5. Kararın taraflara tebliği ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere 29/07/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.