İzmir BAM 17. HD 2020/669 E. 2023/2141 K.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2020/669

KARAR NO : 2023/2141

KARAR TARİHİ : 22/11/2023

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 20/01/2020

NUMARASI : 2019/222 Esas 2020/43 Karar

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit

BAM KARAR TARİHİ : 22/11/2023

KARAR YAZIM TARİHİ : 23/11/2023

Davacılar vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacılar vekili 12/06/2019 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...'ın, davalı ... ile ... ili, ... ilçesi, ... Mah., ... pafta, ... ada, ... parselde kain 26/109 arsa paylı, zemin ve bodrum kat 7. bağımsız bölüm numaralı depolu dükkan nitelikli gayrimenkulun alımı hususunda anlaştıklarını, müvekkili ... ile davalının yeğeni olan ... arasında önceye dayalı dostluk ve güven ilişkisi bulunduğundan müvekkili davacının, davalı ...' nın hesabına peyder pey ödemeler gerçekleştirmiş olduğunu, ödemelere rağmen tapu devir işlemi tamamlanıncaya kadar davalıya güvence olarak verilen çeklerin müvekkile iadesinden imtina edildiğini, müvekkili şirketin sahibi olduğu .... Şti.nin temmuz 2018 aylarından itibaren ülkede meydana gelen olağanüstü ekonomik koşullar nedeniyle ödeme güçlüğü içine düşerek gerek müvekkil ... gerek gerekse .... Şti. Yönünden konkordato talebinde bulunulduğunu, davalı tarafın bedeli kendisine ödendiği halde müvekkile iade etmediği çekler ile ilgili alacaklı olduğundan bahisle Asliye Ticaret Mahkemesindeki konkordato dosyalarında asli müdahale talebinde bulunduğunu, ayrıca, müvekkilleri aleyhine İzmir 11. icra Müdürlüğü'nün 2019/6289 Esas sayılı ve 2019/6018 Esas sayılı icra takip dosyaları ile icra takibine girişildiğini, icra dosyalarına karşı icra hukuk mahkemesinde dava açılarak ödemelerin yapıldığına ilişkin banka dekontlarının sunulduğunu ancak icra hukuk mahkemesinin inceleme yetkisi kısıtlı olduğundan borcun ödendiğine ve müvekkillerin borçlu bulunmadığına dair iş bu davayı ikame zorunluluğunun hasıl olduğunu beyanla müvekkili davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesine; yargılama sonuna kadar geçerli olmak kaydı ile icra takipleri hakkında ihtiyati tedbiren durdurulma karar verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkememizin 12/06/2019 tarihli tensip zaptı 5 nolu ara kararı ile; davacı vekiline HMK 119/1 maddesi uyarınca dava dilekçesinde, dava konusunun ve davaya konu edilen değerin açıkça belirtilmesi için 1 haftalık kesin süre verildiğine, verilen kesin süre içerisinde yazılı beyanda bulunulmadığı takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği ihtaratlı tebligat çıkartıldığı, tebligatın 26/07/2019 tarihinde tebliğ edildiği, yapılan tebliğe rağmen davacı vekilince herhangi bir beyanda bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Mahkememiz 17/09/2019 tarihli celsesinde, tarafların duruşma gün ve saatinde hazır olmadığı, davacı vekilinin dava dilekçesini açıklaması için kendisine tebligat gönderilmesine rağmen bu tebligata ilişkin beyanda bulunmadığı, dava dilekçesini açıklamadığı ve mazeret dilekçesi sunarak yargılamayı sürüncemede bıraktığı anlaşıldığından HMK' nın 150. Maddesi uyarınca yenileninceye kadar ilk kez işlemden kaldırılmasına karar verildiği, davacı vekilinin 14/10/2019 havale tarihli dosyanın yeniden işleme konulmasına dair dilekçesi üzerine mahkememizce dosyanın yeniden işleme alındığı, yeni duruşma günü ve saatinin taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davacı vekilinin 11/12/2019 havale tarihli dava dilekçesini açıklar nitelikteki dilekçesini mahkememize ibraz ettiği, mahkememiz 12/12/2019 tarihli celsesinde; davacı vekiline 513.341,98-TL üzerinden eksik kalan 8.595,83-TL peşin harcı yatırması için gelecek celse olan 17/01/2020 tarihine kadar süre verilmesine, davacı vekilince harç tamamlandığında dava değeri göz önünde bulundurularak dosyanın duruşma günü beklenmeksizin heyete tevdiine dair karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkememiz 17/01/2020 tarihli celsesinde; davacı tarafın duruşmada hazır bulunmadığı, 513.341,98-TL üzerinden eksik kalan 8.595,83-TL peşin harcı yatırmadığı anlaşıldığından her ne kadar mahkememizce sehven ; davacı tarafça takip edilmeyen dava dosyasının HMK' nın 150. maddesi uyarınca yenileninceye kadar ilk kez işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ise de; dosya yeniden ele alınarak, incelenmiş, yapılan inceleme sonucunda; dava dosyasının mahkememizce 17/09/2019 tarihinde ilk kez işlemden kaldırılmış olduğu, davanın basit yargılama usulüne tabi olup, davacı vekilinin verilen kesin süre içerisinde dava konusu değer üzerinden peşin nispi harcı yatırmadığı ve 17/01/2020 tarihli celsede hazır bulunmadığı, davanın davacı tarafça birden fazla takipsiz bırakıldığı anlaşıldığından davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile; "Dosya davacı tarafından ikinci kez takipsiz bırakıldığından HMK 320/4 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına," karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince "davacı tarafça takip edilmeyen dava dosyasının HMK'nın 150. maddesi uyarınca yenileninceye kadar ilk kez işlemden kaldırılmasına karar verildi" kısa hükmüyle hüküm kurulduğunu, ancak kendilerine tebliğ edilen gerekçeli kararda ise HMK 320/4 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına" şeklinde hüküm kurulduğunu, mahkemenin kısa karardan tamamen farklı bir gerekçeli karar ortaya koyduğunu, kısa karar ile gerekçeli kararın birbiriyle çelişmesinin bozma sebebi olduğunu, ayrıca mahkemenin davada harca esas değerini 10.000 TL olarak belirlenmesi sebebiyle yargılamayı basit yargılama usulü olarak belirlediğini, ancak yenileme zaptında dava konusu ve dava konusunun değerinin net olarak açıklanması hususunda mahkemece süre verildiğini, süresi içinde mahkeme dosyasına dava değerinin 513.341,98 TL olduğunun taraflarınca bildirildiğini, davanın basit yargılama usulüne tabi olamayacağını istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, İzmir 11. İcra Müdürlüğü'nün 2019/6289 Esas ve 2019/6018 Esas sayılı icra takip dosyalarından dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitini istemine yönelik menfi tespit davasıdır.

HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında dava dilekçesinde dava değerinin 10.000 TL olarak gösterilmiş olması nedeniyle 7101 Sayılı Kanun'un 61.maddesi ile 6102 Sayılı TTK'nın 4/2 maddesinde yapılan değişiklik gereğince dava değeri 100.000 TL'yi geçmediğinden davanın basit yargılama usulüne tabi olduğu yönünde 12/06/2019 tarihli tensip tutanağının 1 nolu bendinde belirleme yapıldığı, aynı tensip tutanağında davacı vekiline menfi tespit talep edilen hususlarla ilgili olarak dava dilekçesini açıklaması için 2 haftalık süre verildiği görülmüştür.

Mahkemece yapılan yargılama sırasında 17/09/2019 tarihli duruşmada, dava dilekçesini açıklamak üzere davacı vekiline mahkemece oluşturulan tensip zaptı gereğince meşruhatlı davetiye çıkartıldığı ancak, dava dilekçesinin açıklanmadığı belirtilerek davacı vekilinin mazeretinin reddine ve dava dosyasının HMK 150.maddesi gereğince işlemden kaldırılmasına karar verildiği görülmüştür.

Davacı vekili tarafından sunulan 14/10/2019 tarihli yenileme dilekçesi kapsamında, mahkemece oluşturulan 15/10/2019 tarihli ara kararı gereğince davanın yenilenmesine karar verildiği, duruşmanın 12/12/2019 tarihine ertelendiği, 12/12/2019 tarihinde davacı vekili tarafından dava değerinin 513.341,98 TL olarak açıklandığı, mahkemece aynı duruşmada eksik harcı tamamlamak ve tamamlanmadığı takdirde dosyanın işlemden kaldırılacağına dair ihtarat yapılmak suretiyle davacı vekiline süre verildiği, duruşmanın 17/01/2020 tarihine ertelendiği, 17/01/2020 tarihli duruşmada ise davacı vekilinin mazeretsiz olarak hazır olmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği görülmüştür.

İlk Derece Mahkemesince dava dosyası yeniden ele alınarak 20/01/2020 tarihli ara karar ile "Mahkememizin 17/01/2020 tarihli celsesinde her ne kadar davacı tarafça takip edilmeyen dava dosyasının HMK'nın 150.maddesi uyarınca yenileninceye kadar ilk kez işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ise de, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda dava dosyasının mahkememizce 17/09/2019 tarihinde HMK'nın 150 maddesi uyarınca ilk kez işlemden kaldırılmış olduğu, davacı vekilinin verilen kesin süre içerisinde dava konusu değer üzerinden peşin nispi harcı yatırmadığı ve 17/01/2020 tarihli celsede hazır bulunmadığından, davanın, davacı tarafça birden fazla takipsiz bırakıldığından HMK'nın 150/5 maddesi gereğince 17/01/2020 tarihi itibariyle açılmamış sayılmasına" karar verildiği görülmüştür.

İlk Derece Mahkemesince verilen iş bu karar davacılar vekilince istinaf edilmiştir.

HMK 150/6 maddesine göre "İşlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilenmeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz. Aksi hâlde dava açılmamış sayılır."

HMK 320/4 maddesi gereğince de" basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa, dava açılmamış sayılır.

15/03/2018 tarih ve 30361 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan İcra ve İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki 7101 Sayılı Kanun'un 61/2.maddesine göre "ticari davalarda da deliller ile bunların sunulması 12/01/2011 tarihli ve 6100 Sayılı HMK'ya tabidir. Miktar ve değeri 100.000,00 TL'yi geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır." aynı şekilde 28/07/2020 tarihli 311999 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkındaki 7251 Sayılı Kanun'un 58.maddesi gereğince de 13/01/2011 tarihli ve 6102 Sayılı TTK'nın 4.maddesinin 2.fıkrasında yer alan "yüz bin" ibaresi "beş yüz bin" şeklinde değiştirilmiştir.

Davanın açılış tarihi olan 12/06/2019 tarihi itibariyle 7101 Sayılı Kanun'un 61/2.maddesi gereğince dava değeri 100.000 TL'yi geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulünün uygulanması gerekmektedir. Her ne kadar dava dilekçesinde davacı tarafça ileride artırılmak kaydıyla dava değeri 10.000 TL olarak gösterilmiş ise de, dava dilekçesi içeriğinde İzmir 11. İcra Müdürlüğü'nün 2019/6289 esas ve 2019/6018 esas sayılı iki ayrı icra takip dosyasından bahsedilerek davacıların davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi talep edilmiştir. Mahkemece yapılan yargılama sırasında davacı vekiline yapılan ihtarat üzerine, davacı vekili tarafından dosyaya sunulan 11/12/2019 tarihli dilekçe ile ve yine 12/12/2019 tarihli duruşmada dava değerinin 513.341,98 TL olduğu açıklanmıştır. Bu nedenle İlk Derece Mahkemesince aynı duruşmada eksik harcı tamamlamak ve tamamlanmadığı takdirde dosyanın işlemden kaldırılacağına dair ihtarat yapılmak suretiyle davacı vekiline süre verildiği, duruşmanın 17/01/2020 tarihine ertelendiği, 17/01/2020 tarihli duruşmada ise davacı vekilinin mazeretsiz olarak hazır olmadığı gibi eksik harcında yatırılmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği görülmüştür. Davacı vekili tarafından dava dilekçesinde dava değeri 10.000.TL olarak gösterilmiş ve daha sonra dava değeri 513.341,98 TL olarak açıklanmış ise de mahkemece oluşturulan ara kararına rağmen bu değer üzerindeneksik harç yatırılmamıştır. Bu nedenle dava dilekçesinde harçlandırılan değer dikkate alınarak ilk derece mahkemesince davanın basit yargılama usulüne göre görülüp değerlendirilmesinde, usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır. HMK 320/4 maddesi gereğince de basit yargılama usulüne tabi davalarda, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır. Dava konusu somut olayda da dosya 17/09/2019 tarihli duruşmada işlemden kaldırıldıktan sonra 2. kez 17/01/2020 tarihli duruşmada takipsiz bırakıldığından mahkemece davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesinde usul ve yasaya bir aykırılık bulunmamaktadır.

Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; göre davacılar vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/01/2020 tarih, 2019/222 Esas ve 2020/43 Karar sayılı kararına karşı davacıların istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1. b. 1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2. İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 269,85 TL maktu karar harcından peşin olarak alınan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 215,45 TL harcın davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına,

3. Davacılar tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,

4. Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

5. İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

6. Kararın dairemizce taraflara tebliğine,

Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 361/1. maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/11/2023