İzmir BAM 14. HD 2024/982 E. 2024/937 K.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/982

KARAR NO : 2024/937

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/52 D.iş

KARAR NO : 2024/52 D.iş

TALEP TARİHİ : 23.02.2024

KARAR TARİHİ : 27.02.2024

TALEP : İhtiyati Tedbir

KARAR TARİHİ : 11.06.2024

KARARIN YAZ. TARİH : 11.06.2024

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27.02.2024 tarih ve 2024/52 D.iş Esas, 2024/52 D.iş Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istenilmesi üzerine, dosyanın gönderildiği, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi'nin 22.05.2024 tarih ve 2024/1023 Esas, 2024/887 Karar sayılı görevsizlik kararı ile dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM:

İhtiyati tedbir talep eden vekili tarafından verilen 23.02.2024 tarihli ihtiyati tedbir istemli dilekçesinde özetle; müvekkilinin karşı taraf ile ikamet etmiş olduğu evine tente ve benzeri tadilat işlerinin yapımı amacı ile anlaştıklarını ve buna ilişkin sipariş sözleşmesi adı altındaki sözleşmeyi imzaladıklarını, müvekkilince anlaşmaya uygun olarak ön ödeme ve teminat olması bakımından karşı tarafa, keşide ve ödeme yerinin Manisa olduğu, 157085 numaralı 50.000,00 TL bedelli 10.03.2024 ileri tarihli, lehtarının karşı taraf olduğu ... Bankası Manisa Mesir Şubesi Muhataplı çeki keşide ettiklerini, ön ödeme olması bakımdan bu çekin karşı tarafa teslim edildiğini, ancak, karşı tarafın şu anda tutuklanmış olduğunu ve ceza evinde olmasından dolayı, üzerine düşen edim yükümlülüğünü yerine getiremediği gibi söz konusu çeki de müvekkiline teslim edemediğini, çekin bedelsiz kalmış olduğunu, çekin lehtarı olan karşı taraf veya ciro edilmiş ise 3.kişi olan ciranta tarafından bankaya ibrazı halinde ödeme yapılmaması hususunda ihtiyati tedbir kararı verilerek bankaya bu hususta müzekkere yazılmasını talep ettiklerini, Mahkememizce belirlenecek olan teminatı müvekkilinin depo etmeye hazır olduğunu, sözleşmeye göre karşı tarafın 31.12.2023 tarihinde üzerine düşen edim yükümlülüğünü yerine getirecek ve sözleşmede belirtilen tente yapımı ve bağlantılı diğer işleri de yapacağını, ancak edindikleri bilgi dahilinde karşı tarafın ceza evinde olmasından dolayı üzerine düşen edim yükümlülüğünü yerine getiremeyeceğini, bu durumda müvekkilinin karşı yana teslim etmiş olduğu çekin bedelsiz kaldığını, müvekkilinin karşı tarafla arasında olan anlaşma gereği kendi üzerine düşen edim yükümlülüğünü yerine getirdiğini ve dava konusu çeki karşı yana teslim ettiğini, ancak karşı yanın hukuki durumu itibari ile edim yükümlülüğünü yerine getirmesinin mümkün bulunmadığını, bu nedenle bedelsiz kalan çekin müvekkiline iade edilmediğinden iş bu tedbir talebinde bulunma zaruriyetinin doğduğunu, tüm bu nedenlerden davalıya sipariş sözleşmesinden doğan ön ödeme olarak keşide edip teslim etmiş olduğu bedelsiz kalmış olan ... Bankası Manisa Mesir Şubesi'ne ait ... numaralı 50.000,00 TL bedelli 10.03.2024 ileri tarihli, keşide ve ödeme yerinin Manisa, lehtarının karşı yan olduğu çekten dolayı, öncelikle çekin lehtar olan karşı yan veya ciro edilmesi halinde 3.kişi ciranta tarafından bankaya ibrazı halinde ödenmemesi amacı ile ihtiyati tedbir kararı verilerek muhatap bankaya müzekkere yazılması talebi ile lehlerine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi talebinde bulunmuşlardır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesi 27.02.2024 tarih ve 2024/52 D.iş Esas 2024/52 D.iş Karar sayılı kararında özetle; dosyadaki mevcut delil durumuna göre, uyuşmazlık konusu sözleşmeden kaynaklanan edimin eksik ve ayıplı ifa edildiğine ya da hiç ifa edilmediğine yönelik iddia yönünden yaklaşık ispata yönelik dosyaya yeterli delil sunulmadığı, sipariş sözleşmesinin dava dışı .... Şti. ile imzalandığı, HMK'nın 390. maddesinde düzenlenen yaklaşık ispat koşullarının sağlanmadığı, uyuşmazlık konusu iddiaların ve çekin bedelsiz kaldığı iddiasının yargılamayı gerektirdiği anlaşılmakla, ihtiyati tedbir talebinin reddine dair karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:

İhtiyati tedbir talep eden vekili tarafından verilen 28.02.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle; müvekkilinin karşı taraf ile ikamet etmiş olduğu evine tente ve benzeri tadilat işlerinin yapımı amacı ile anlaştıklarını ve buna ilişkin ekte sunmuş oldukları sipariş sözleşmesi adı altındaki sözleşmeyi imzaladıklarını, müvekkilince anlaşmaya uygun olarak ön ödeme ve teminat olması bakımından karşı tarafa, keşide ve ödeme yerinin Manisa olduğu, .... numaralı 50.000,00 TL bedelli 10.03.2024 ileri tarihli, lehtarının karşı taraf olduğu ... Bankası Manisa Mesir Şubesi muhataplı çeki keşide ettiğini, ön ödeme olması bakımdan bu çekin karşı tarafa teslim edildiğini, ancak, karşı tarafın şu anda tutuklanmış olduğu ve ceza evinde olmasından dolayı, üzerine düşen edim yükümlülüğünü yerine getiremediği gibi söz konusu çeki de müvekkiline teslim edemediğini, çekin bedelsiz kalmış olduğundan öncelikle çekin lehtarı olan karşı taraf veya ciro edilmiş ise 3. kişi olan ciranta tarafından bankaya ibrazı halinde ödeme yapılmaması hususunda ihtiyati tedbir kararı verilerek bankaya bu hususta müzekkere yazılması talepli ihtiyati tedbir taleplerinin mahkemece reddedildiğini, ret gerekçesine katılmanın mümkün olmadığını, mahkemece ret gerekçesinde: uyuşmazlık konusu sözleşmeden kaynaklanan edimin eksik ve ayıplı ifa edildiğine ya da hiç ifa edilmesine yönelik iddia yönünden yaklaşık ispata yönelik yeterli delil sunamadığı... ret gerekçelerinden biri olup bu hususa katılmanın mümkün olmadığını, çünkü bir işin yapılmadığına ilişkin delil sunmanın mümkün olmadığını, olmayan menfi bir işleme ilişkin delil sunulamayacağını, ayrıca çekin lehtarının şu anda ceza evinde olduğunu bildirmiş olduklarından bu hususun UYAP üzerinden tespitinin oldukça kolay olduğunu, çekin lehtarının ceza evinde olması ve işin yapılmadığı beyanı ile birlikte değerlendirildiğinde HMK'nın 340. maddesinde yer alan yaklaşık ispat koşullarını gerçekleştirmiş durumda olduklarını, sipariş sözleşmesinin dava dışı ... Şti ile imzalandığı.... diğer bir ret gerekçesi olup bu hususa da katılmalarının mümkün olmadığını, taleplerinin çekin bedelsiz kalmış olmasından dolayı ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi olduğunu, dolayısı ile tedbir kararı verilmesi akabinde açacakları asıl davanın kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davası olacağını, çekten dolayı açılacak menfi tespit davasında husumetin çekin lehtarı olduğunu, çekin ibraz tarihinin 10.03.2024 olup, ibraz tarihine çok az bir zaman kaldığını, bu tarihe kadar çekin ödenmemesi yönünde tedbir kararının verilmemesinin müvekkilinin mağduriyetine sebebiyet vereceğinin çok açık olduğunu, bu nedenle ve yukarıda açıklamış oldukları nedenler ile ihtiyati tedbir taleplerinin reddine ilişkin karara itiraz ettiklerinden iş bu istinaf başvurusunda bulunduklarını ve kararın kaldırılarak ... Bankası Manisa Mesir Şubesine ait ... numaralı 50.000,00 TL bedelli 10.03.2024 ileri tarihli, keşide ve ödeme yerinin Manisa, lehtarının karşı yan olduğu çekten dolayı, öncelikle çekin lehtar olan karşı yan veya ciro edilmesi halinde 3.kişi ciranta tarafından bankaya ibrazı halinde ödenmemesi amacı ile ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini belirterek yukarıda açıklamış oldukları ve resen gözetilecek diğer nedenlerden dolayı istinaf başvurularının kabulü ile, ret kararının kaldırılarak, ... Bankası Manisa Mesir Şubesine ait 0008500 numaralı 50.000,00 TL bedelli 10.03.2024 ileri tarihli, keşide ve ödeme yerinin Manisa, lehtarının karşı yan olduğu çekten dolayı, öncelikle çekin lehtar olan karşı yan veya ciro edilmesi halinde 3.kişi ciranta tarafından bankaya ibrazı halinde ödenmemesi amacı ile ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,

Talep, eser sözleşmesi kapsamında keşide edilen çekin davalının ceza evine girdiğini edimini yerine getiremeyeceği iddiasıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından ihtiyati tedbir kararı verilmesi isteminin reddine karar verildiği, verilen kararın talep eden vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389/1. Maddesinde: "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." Hükmü düzenlenmiştir.

Aynı kanunun 392/1. Maddesinde ise: "İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmi belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlananın teminat göstermesi gerekmez.'' hükmü düzenlenmiştir.

Anılan yasal düzenlemelere göre; hukuki uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce ya da dava sırasında geçici hukuki koruma olarak istenen ihtiyati tedbir kararının yasal koşulları olarak; "hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle ciddi bir zarar doğması" olasılıkları belirtilmiştir.

Hak iddia eden kişinin, bu olasılıkları ifade ederek geçici hukuki koruma istemesi halinde, iddia ettiği vakıaları tam olarak kanıtlaması kendisinden beklenmez. Çünkü, adı üstünde; "geçici hukuki koruma ve olasılık" bunu gerektirir. İstek sahibinin, iddialarını yaklaşık olarak kanıtlaması, bunun için en azından iddiaya ilişkin bazı verileri mahkemeye sunması gerekir. Bu durumda mahkemece, iddiacı hak sahibinin muhtemel zararlarını önlemek adına tedbir kararı verilmelidir. Uygulamada genellikle tedbir istekleri mahkemelerce olumlu karşılanmakta olup, yerleşik yargı kararlarında da bunun için yaklaşık ispatın yeterli olduğu yaklaşımı mevcuttur.

Ancak; tedbir kararı verilirken, dava sonunda haksız olunduğu takdirde karşı tarafın veya üçüncü kişilerin uğraması olası zararların da mahkemece dikkate alınarak, istek sahibinden uygun bir teminat göstermesi istenmelidir. Kural bu olmakla birlikte, istisnaen bazı özel durumlarda hâkim takdiri ile teminat aranmayabilir. Teminatın niteliği ve miktarı da hâkim tarafından, taraflar arasındaki uyuşmazlığın niteliğine ve hakkaniyet dengesine göre uygun ve makul bir şekilde takdir edilmesi gerekir.

Ayrıca; bir davada, uyuşmazlığın esasını çözümler nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği gibi, kesinleşmiş mahkeme kararının infazını engeller şekilde de tedbire hükmolunmamalıdır.

Talep eden vekili tarafından taraflar arasında yapılan eser sözleşmesi kapsamında davacının evine tente ve benzeri işlerin yapımı hususunda anlaştıkları, sözleşme imzaladıkları, ön ödeme ve teminat olması amacı ile 50.000,00 TL bedelli çekin keşide edildiğini, davalının ceza evine girdiğini edimini yerine getiremeyeceği bedelsiz olduğunu bu nedenle çek hakkında henüz icra takibi başlatılmadığından dava sonuna kadar icranın durdurulması yönünde ihtiyati tedbir tedbir kararı verilmesi talebinde bulunmuş ise de, ihtiyati tedbir isteyen vekili tarafından sunulan delillerin yaklaşık ispat ölçüsünde ihtiyati tedbir talebinin haklılığını ispat etmeye yeterli olmadığı, ihtiyati tedbirin koşullarının somut olayda oluşmadığından ilk derece mahkemesi tarafından ihtiyati tedbir kararı isteminin reddine karar verilmesinde usule ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından talep eden vekilinin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, talep eden vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27.02.2024 tarih ve 2024/52 D.iş Esas, 2024/52 D.iş Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, talep eden vekilinin bu karara karşı yapmış olduğu istinaf kanun yoluna başvurusunun, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1). b. 1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2. Talep eden vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gereken 704,50 TL istinaf tedbir karar harcından, peşin alınan 427,60 TL'nin mahsubu ile kalan 276,90 TL'nin talep edenden alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

3. Talep eden tarafından yatırılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Kararın, ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 391/(3) ve 362/(1)-f maddeleri uyarınca, kesin olarak 11.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.