İzmir BAM 14. HD 2023/2143 E. 2024/247 K.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2023/2143

KARAR NO : 2024/247

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/12

KARAR NO : 2023/457

DAVA TARİHİ : 22.12.2011

KARAR TARİHİ : 13.06.2023

DAVA : Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Menfi Tespit

KARAR TARİHİ : 13.02.2024

KARARIN YAZ. TARİH : 14.02.2024

İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13.06.2023 tarih ve 2019/12 Esas, 2023/457 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili ile davalı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.

İSTEM:

Davacı vekili tarafından verilen 22/12/2011 tarihli dilekçesinde özetle; Davacı kooperatifte 2001 yılının Haziran ayında yapılan genel kurul toplantısında yönetimin değiştirildiğini, yeni yönetimin görevi almasından sonra kooperatif merkezinde evrakları incelediğini, bu inceleme sırasında davacı kooperatifin eski yönetim döneminde davalı şirket ile tarihsiz bir sözleşme yapılarak ... İli ... Mahallesinde bulunan ... pafta ...-...-...-...-...-... parselleri kapsayan alanda olmak üzere İzmir Büyükşehir Belediyesi' ne 1/5000 ölçekli nazım imar planının hazırlanması, bu planın İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi' ne sunulması, gerekli iş takiplerinin yapılarak 1/5000 ölçekli nazım imar planının onanması işleminin tamamlanması, söz konusu parselleri kapsayan alanda 1/1000 ölçekte hali hazır harita yapılması, bu haritanın İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından onanması, onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planına ve 1/1000 ölçekli hali hazır harita göre 1/1000 ölçekli uygulama imar planını hazırlanması, bu planın Güzelbahçe Belediyesi' ne sunulması ile ardından İzmir Büyükşehir Belediyesi' ne sunularak planın onaylanması, onaylanan 1/1000 ölçekli imar planına göre imar planının hazırlanarak belediye encümen kararının alınması, bu karara göre kadastro müdürlüğünden kontrol işlemlerinin geçilerek tapu sicil müdürlüğüne yeni tapu alımı için başvuruda bulunulması, bu çalışmalara göre bu iş ile ilgili olarak her türlü kamu kurum ve kuruluşunda işlerin takip edilmesi konularını kapsayan ve bedeli 120.000,00-TL olan bir sözleşme yapıldığının görüldüğünü, sözleşmeye göre 10.000,00-TL' nin avans, 1/5000 nazım planının uygulanmasında sonra 20.000,00-TL, 1/1000 hali hazır haritanın onaylanmasında sonra 30.000,00-TL, 1/1000 imar planının onaylanmasında sonra 30.000,00-TL ve imar uygulamasının encümen kararını alınmasından sonra 30.000,00-TL şeklinde bir ödeme planı yapıldığını, davalı tarafın cari hesap kartında 25/11/2011 vadeli 20.000,00-TL, 25/12/2011 vadeli 20.000,00-TL, 25/01/2012 vadeli 20.000,00-TL, 25/02/2012 vadeli 20.000,00-TL, 25/03/2012 vadeli 20.000,00-TL, 25/04/2012 vadeli 20.000,00-TL, 25/05/2012 vadeli 10.850,00-TL bedelli senetlerin işlendiğini, daha sonra İşbankasından gelen ihbarnameler ile senetlerin tahsil için bankaya verilmiş olduğunun anlaşıldığını, senetler ile ilgili davalı taraf ile yapılan görüşmelerde senetlerin teminat olarak alındığının öğrenildiğini, 25/11/2011 vade tarihli senet ile ilgili İzmir 12. Noterliği' nin 12344 yevmiye numaralı ödememe protestosunun keşide edildiğini, kendilerinde bulunan senet fotokopilerinde senetlerde tanzim tarihi bulunmadığını, bu tarihlerin sonradan davalı tarafından doldurulduğunu, eski yöneticiler hakkında İzmir CBS' nin 2011/68611 sayılı evrakı ile şikayette bulunulduğunu, bu dosyadan alınan bilirkişi raporunda eski yöneticilerin görevlerini kötüye kullandıklarının tespit edildiğini, davalıların tarihsiz sözleşme ile üstlendiği işleri yapmadığını ayrıca yasa gereği yapmasının da mümkün olmadığını, sözleşmede bulunan ödeme planına göre yapılacak ödemelerin zamanı belirlenmiş olmasına rağmen davalının teminat olarak aldığı senetleri bankaya tahsil amacı ile verdiğini, davacı kooperatifin henüz doğmamış bir borcun ödenmesi ile karşı karşıya kaldığını belirtmiş, karşı tarafın kötü niyetli olduğunun aşikar olması sebebiyle müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili tarafından verilen 19/01/2012 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Kooperatifin maliki olduğu ... ... ... Köyü ... pafta ...-...-...-...-... numaralı parsellerde konut yapılabilmesi ve oturma raporlarının alınabilmesi için mevzi imar planının yapılması gerektiğini, kooperatifin müvekkili şirkete 2003 yılında gelerek bu işlerin yapılması için müracaat ettiğini, taraflar arasında 04/07/2003 tarihli sözleşme yapıldığını, bu işlerin kooperatif adına yürütülmesi için şirket yetkilisi ....' a İzmir 10. Noterliği' nin 07/07/2003 tarih 10847 yevmiye numaralı vekaletnamesinin verildiğini, müvekkilinin gerekli çalışmalara başladığını, 09/06/2004 tarihinde Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü' ne 23/07/2004 tarihinde Güzelbahçe Kaymakamlığı' na 20/12/2005 tarihinde Güzelbahçe Belediye Başkanlığı' na dilekçeler verdiğini, kendisi veya taşeron firmalara jeolojik etüt yaptırdığını, 13 ayrı devlet kuruluşundan ön izinleri aldığını, 1/1000' lik hali hazır haritayı hazırladığını, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü' ne onaylattırdığını, 1/1000' lik mevzi imar planını hazırladığını, son aşama olan mevzi imar planının onayı için Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü' ne sunduğunu, bu aşamada iken tarafların tamamen dışında cereyan eden bir kanun değişikliği ile onay görevinin Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünden alınıp İzmir Büyükşehir Belediyesi' ne verildiğini, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü' nün görevin elinden alınmasından dolayı dosyayı onaylamadan iade ettiğini, müvekkilinin sözleşme gereği tüm edimlerini yerine getirdiğini ancak davalı kooperatif tarafından yapılan işlerin ücret ve masraflarının ödenmediğini, müvekkilinin yaptığı işlerin ücretinin ödenmemesi üzerine dava açacağını bildirmesi üzerine davacı kooperatifin borçlara karşılık senetleri verdiğini, senetlerin de ödenmediğini, taraflar arasında yapılacak işlerin belirlenip ücret takdiri için 2. bir sözleşme yapıldığını, bu senetlerin 2. sözleşme ile ilgilerinin olmadığını, ilk sözleşmeden doğan borçlar için alınmış olan vadelerinde ödenmeyen senetlerin iadesi ile yerine yeni vadeli alınan, değiştirilen senetler olduğunu, müvekkilinin 2. sözleşmede yazılı işlerin tamamını yerine getirdiğini ancak bu kez de İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı' nın Haritalama Yönetmeliği' nin değiştiği, numerik haritalamanın yapılması gerektiği ayrıca parsellerin 1/5000' lik ve 1/1000 haritalamalarının İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından hali hazırda yapılmadığının sırasının gelmediği , mevzi imar planının onaylanması isteniyor ise 1/1000' lik ve 1/5000' lik numerik haritaların istek sahibi tarafından yaptırılması gerektiği ancak yalnızca kendi yerleri olan 65 dönümün değil, çevresini kapsayan yaklaşık 1000 dönümün haritasının yapılmasını istediğini, bu yeni durumun müvekkilinin sorumluluğu dışında öngörülemeyen bir husus olduğunu, yalnızca haritaların yapılması işi için müvekkili şirketin alması gerektiği ücretin 1 milyon TL olduğunu, kooperatif yöneticilerin ilave olarak 90.000,00-TL ödeme yaparak senet ve nakdin vadelerini ileriye almak istediklerini, müvekkilinin bu teklifi kabul etmediğini, kooperatifin borca batık vaziyette olduğunu, senetlerin teminat senedi olmadığını, ödeme amaçlı verildiğini, kooperatifin tüzel kişilik olduğunu, eski ve yeni yönetimin yaptığı her işlemin kooperatifi bağlayacağını belirtmiş, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesinin 01.11.2016 tarih ve 2011/691 Esas, 2016/988 Karar sayılı kararı ile özetle;

Davanın KISMEN KABULÜ ile,

• İzmir 24. İcra müd. 2014/14234 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/11/2011 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 24. İcra müd. 2014/16947 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/12/2011 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 26. İcra müd. 2015/10049 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/01/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 26. İcra müd. 2015/2724 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/02/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 26. İcra müd. 2015/2724 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/03/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 26. İcra müd. 2015/6415 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/04/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

Senetler dolayısıyla davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,

İzmir 26. İcra müd. 2015/6415 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/05/2012 tarihli 10.850,00-TL bedelli senet ile ilgili davanın REDDİNE,

İzmir 26. İcra müd. 2015/6415 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/05/2012 tarihli 10.850,00-TL bedelli senet ile ilgili takip konusu edilen alacağın % 20 oranındaki tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 2017/1026 Esas ve 2018/1213 Karar sayılı karar ile özetle; "Her ne kadar mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de, öncelikle takip konusu yapılan 10.850,00 TL'ye ait senedin hangi sözleşmeye konu iş bedeli yada ödenmeyen iş bedeline ilişkin olduğunun, hakimin davayı aydınlatma ödevini düzenleyen HMK'nın 31.maddesi gereğince taraflara açıklattırılması gerekirken yorum yoluyla değerlendirme yapılarak hüküm kurulması doğru olmamıştır.

Öte yandan, gerek dosyaya sunulan bilirkişi raporlarında ve gerekse mahkeme gerekçesinde ifa imkansızlığının bulunup bulunmadığı, ifa imkansızlığının bulunması halinde davalı yüklenicinin kusurlu olup olmadığı, bu durumlara göre yaptığı iş karşılığı talep edebileceği bir bedel bulunup bulunmadığı konusunda yeterli inceleme ve değerlendirme bulunmamaktadır.

Bu durumda davalı yüklenici tarafından sözleşmelerde üstlenilen bir kısım işlerin yapılamadığı, planların onaylarının alınamadığı anlaşıldığından, mahkemece davalı tarafından hazırlandığı iddia olunan planların dosyaya sunulmamış ise asıllarının ibraz ettirilerek, onaylarının alındığı belirtilen planların ise ilgili belediye tarafından onaylandığı tarihler ile onayların yapılması için başvuru tarihleri ve icra takip tarihleri de belirtilerek, bu tarihlerde yürürlükte bulunan yasa ve yönetmelik hükümleri kapsamında davacının hazırladığını ileri sürdüğü planların onaylanmasının mümkün olup olmadığı tespit edildikten sonra imkansızlık varsa bunun ortaya çıktığı tarihe göre yüklenicinin kusuru olup olmadığı da gözetilmek suretiyle yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişi kurulundan, sözleşmenin götürü bedelli olması sebebiyle davalı yüklenicinin hakettiği imalât bedeli, fiziki oran yöntemi ile, başka bir ifadeyle sözleşme kapsamında gerçekleştirilen imalâtın eksik ve ayıplar da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranı (% kaçının yapıldığı) tespit edilerek bulunacak bu oran, götürü iş bedeline uygulanarak saptanmalı ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülmek suretiyle, davalı yüklenicinin, takibe ve davaya konu yaptığı alacağının bulunup bulunmadığının, istinaf ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınarak, sonucuna göre bulunacak tutar üzerinden bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlara değinmeyen ve sözleşme hükümlerine göre belirlenmeyen iş ve bedele ilişkin bilirkişi raporları doğrultusunda yazılı şekilde karar verilmiş olması nedeniyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemiz kararından sonra İlk derece mahkemesinin 13.06.2023 tarih ve 2019/12 Esas, 2023/457 Karar sayılı kararı ile özetle; ''..Davanın KISMEN KABULÜ ile,

• İzmir 24. İcra müd. 2014/14234 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/11/2011 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 24. İcra müd. 2014/16947 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/12/2011 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 26. İcra müd. 2015/10049 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/01/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 26. İcra müd. 2015/2724 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/02/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 26. İcra müd. 2015/2724 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/03/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

• İzmir 26. İcra müd. 2015/6415 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/04/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli,

Senetler dolayısıyla davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,

İzmir 26. İcra müd. 2015/6415 E. sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/05/2012 tarihli 10.850,00-TL bedelli senet ile ilgili istirdat davasına dönüşen davanın REDDİNE" dair karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

1. Davalı vekili tarafından verilen 13.11.2023 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle;

-Mahkemenin hatalı, kendi içinde çelişkili denetime elverişli olmayan 31.01.2023 tarihli 4.bilirkişi ek raporuna göre hüküm tesis edildiğini, kaçak yapıları yapanın ve malikin kooperatif olduğu nazara alındığında ve kooperatifin tam kusurlu olduğu ve tacir olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde tam kusurlu davacı lehine davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek tedbir kararlarının istinaf dilekçeleri ve tedbir kararlarına itiraz dilekçeleri nazara alınarak kaldırılmasına karar verilmesini, davanın davalı lehine reddine karar verilmesi gerekirken yerel mahkeme tarafından davanın kısmen davalı aleyhine kabulüne dair yasa ve usule aykırı kararının istinaf incelemesiyle kaldırılması isteminde bulunmuştur.

2. Davacı vekili tarafından verilen 14.11.2023 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle;

• Davalarına konu olan 25/05/2012 tarihli 10.850,00-TL bedelli senedin İzmir 26. İcra müdürlüğünün 2015/6415 E. Sayılı dosyasından cebri icra yolu ile tahsil edilmiş olduğundan, bu senet açısından davanın istirdat davasına dönüştüğünden bu senet açısından da davalarının kabulüne karar verilerek, bu bedelin ödenmiş olan bütün fer'ileri ile birlikte davalı alacaklıdan istirdatına karar verilmesi gerektiğini, zira mahkeme tarafından icra dosyasının durdurulmasına dair verilen tedbir kararına rağmen müvekkili tarafından gönüllü bir ödeme yapılmadığını, icra dosyasından davacının hesabına yapılan haciz gereğince banka tarafından bu bedelin icra dosyasına gönderildiğini,

-Yerel mahkeme kararın hüküm kısmında; "İzmir 26. İcra müd. 2015/10049 E. Sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/01/2012 tarihli 20.000,00-TL bedelli senet" için müvekkilinin davacının borçlu olmadığının tesbitine, yazıldığını fakat icra dosya numarasının yanlış yazıldığını, esasen dosya numarası İzmir 26.İcra Müdürlüğünün 2015/1049 Esas olması gerektiğini belirterek kararı kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,

Dava, taraflar arasında düzenlenen sözleşmeler kapsamına göre 818 sayılı mülgâ BK'nın 355. ve devamı maddeleri ile 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesine dayalı olarak açılan menfi tespit isteğine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından davanın kısmen kabulüne karar verildiği, verilen kararın davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.

Taraflar arasında 04/07/2003 tarihli, 05/06/2007 tarihli ve bila tarihli üç adet eser sözleşmesinin düzenlendiği konusunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir.

04/07/2003 tarihli sözleşme ile davalı yüklenici davacı kooperatife ait ..., ..., ..., ... ve .... parsel numaralı taşınmazların mevzi imar planının yapılmasını işini üstlenmiş olup, proje bedeli olarak 2004/1.yy oda fiyatı belirlenmiştir. 05/06/2007 tarihli sözleşme ile davalı yüklenici, davacı kooperatif arazisinin 1/100000'lik çevre düzeni planında konut alanı olarak lekelenmesi işini üstlenmiş, işin toplam maliyeti, 35.000,00 YTL + KDV olarak belirlenmiş, ödemelerin 30/07/2007 tarihinde 10.000,00 YTL, 30/08/2007 tarihinde 10.000,00 YTL, 28/09/2007 tarihinde 10.000,00 YTL ve 30/10/2007 tarihinde 11.300,00 YTL olarak ödeneceği kararlaştırılmış, bu ödemeler için iş başlangıcında çek veya senet alınacağı düzenlemesi de yapılmıştır.

Davacı kooperatifin 10/02/2010 günlü yönetim kurulu kararı doğrultusunda davacı kooperatif ile davalı yüklenici arasında tarihi belirli olmayan sözleşme ile davalı yüklenici tarafından, ... İli, ... Mahallesinde bulunan ..., ..., ..., ... ve ... parselleri kapsayan alanda 1/5000'lik nazım imar planı çalışması, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hazırlaması, 1/1000'lik halihazır harita yapımı ve imar uygulama işlemlerinin yapılması ve 1/5000'lik ölçekli nazım imar planının büyükşehir belediye meclisine sunulması, gerekli iş takiplerinin yapılarak planın onanması işleminin tamamlanması, sözleşme konusu parselleri kapsayan alanda 1/1000 ölçekli halihazır haritaya göre 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hazırlanması, bu planların Güzelbahçe Belediye'sine sunulması, ardında İzmir Büyükşehir Belediye'sine sunularak planın onaylanmasına sağlanması, onaylanan 1/1000 ölçekli imar planına göre imar uygulamasının hazırlanarak belediye encümen kararının alınması, bu karara göre kadastro müdürlüğünden kontrol işlemlerinin geçirilerek tapuların alınması için tapu müdürlüğüne başvuruda bulunulması, bu işlerle ilgili olarak her türlü kamu kurum ve kuruluşunda işlerin takip edilmesi işlerine yönelik olmak üzere toplam 120.000,00 TL üzerinden sözleşme düzenlenmiş, 10.000,00 TL'nin avans olarak, 20.000,00 TL'nin 1/5000'lik nazım imar planının onaylanması, 30.000,00 TL'nin 1/1000'lik halihazır haritanın onaylanması, 30.000,00 TL'nin 1/1000'lik imar planın onaylanması, 30.000,00 TL'nin imar uygulamasına ilişkin encümen kararının alınması ile ödeneceği hususunda ödeme planı yapılmıştır.

Davalı yüklenici, bu sözleşmeler kapsamında iş bedelinin ödenmediği iddiasıyla İzmir 24. İcra müd. 2014/14234 E. Sayılı dosyasında 20.000,00 TL bedelli, İzmir 24. İcra müd. 2014/16947 E. Sayılı dosyasında 20.000,00 TL bedelli, İzmir 26. İcra müd. 2015/10049 E. Sayılı dosyasında 20.000,00 TL bedelli, İzmir 26. İcra müd. 2015/2724 E. Sayılı dosyasında 20.000,00 TL bedelli, İzmir 26. İcra müd. 2015/2724 E. Sayılı dosyasında 20.000,00 TL bedelli, İzmir 26. İcra müd. 2015/6415 E. Sayılı dosyasında 20.000,00 TL bedelli, İzmir 26. İcra müd. 2015/6415 E. Sayılı dosyasında 10.850,00 TL bedelli senet ile ilgili olarak icra takibi yapmıştır.

Davacı iş sahibi, davalının sözleşme ile yüklendiği edimleri yerine getirmediğini, senetlerin teminat senedi olarak verildiği halde takibe konulduğu, planların onaylanmamış olması nedeniyle edimin ifasından, dolayısıyla davalının bedeli hak ettiğinden söz edilemeyeceğini ve bu nedenle takip konusu bedellerden sorumlu tutulamayacağını iddia etmiştir.

Davalı yüklenici ise, 04/07/2003 tarihli sözleşme ve davacı kooperatif tarafından verilen 07/07/2003 tarihli vekaletname kapsamında sözleşme ile üstlendiği çalışmalara başladığını, bunlarla ilgili olmak üzere Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü'ne, Güzelbahçe Kaymakamlığı'na, Güzelbahçe Belediye Başkanlığı'na 09/06/2004, 23/07/2004, 20/12/2005 tarihlerinde çeşitli dilekçeler verdiğini, kendisi veya taşeron firmalara jeolojik etüdü yaptırdığını, 13 ayrı devlet kuruluşundan ön izinleri aldığını, 1/1000'lik halihazır haritayı hazırlayarak Bayırdırlık ve iskan Müdürlüğü'ne onaylattığını, 1/1000'lik mevzi imar planını hazırladığını, son aşama olan mevzi imar planının onayı için Bayırdırlık ve İskan Müdürlüğü'ne planın sunulduğunu, bu aşamada tarafların dışındaki bir nedenle, kanun değişikliği ile onay görevinin Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü'nden alınıp, İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne verilmesi nedeniyle Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü'nün dosyayı onaylamadan belediyeye iade ettiğini, yasanın getirdiği değişiklik doğrultusunda 1/5000'lik, 1/25000'lik ve hatta 1/100000'lik haritaların ve imar planlarının yapılması gerektiğini, bu planların onayının da büyükşehir belediye başkanlığına verildiğini, sözleşmede olmamasına rağmen 1/5000'lik nazım imar planını hazırladığını, 1/1000'lik planları, ön izinler, haritalar ve etüt raporları ile birlikte belediyeye sunduğunu, imar komisyonu tarafından 02/09/2005 tarihli karar ile mevzi imar planının onaylandığını, büyükşehir belediye başkanlığına gönderildiğini, çevre bakanlığı tarafından 1/100000'lik planların hazırlanmaması ve belediye başkanlığı tarafından 1/25000'lik planların hazırlanmamış olması nedeniyle belediyenin onayı beklemeye aldığını, yine 1/100000'lik planlarda sözleşme konusu taşınmazların bulunduğu yerin turizm alanı olarak gösterilmesi nedeniyle müvekkili tarafından yapılan itirazlar sonucu 15/02/2008 tarihli karar ile kentsel konut alanına dönüştürüldüğünü, bu hususun 1/25000'lik planlara geçirilmesi işinin 2010 yılını bulduğunu, planın düzeltilmesinden sonra 23/06/2011 tarihinde onay için İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na müracaat edildiğini, ancak büyükşehir belediye başkanlığının haritalama yönetmeliğinin değişmesi, belediye tarafından yapılması gereken planların belediye yapılmamış olması, mevzi imar planının onaylanabilmesi için de 1/1000'lik ve 1/5000'lik numerik haritaların istek sahibi tarafından yaptırılması gerektiğinin bildirildiğini, bu haritaların ise sadece sözleşme konusu parsellerin bulunduğu alan ile sınırlı değil, çevresini de kapsayacak şekilde yaklaşık 1000 dönüm arazinin haritasının yapılması sonucunu ortaya çıkardığını, ayrıca belediyenin parseller üzerinde yıkım kararı bulunan ruhsatsız yapılmış 103 adet kaçak yapı bulunması ve yıkım kararına itirazın mahkeme kararıyla reddedilmiş olması nedeniyle mevzi imar planının onaylanmadığını, bu durum ve değişikliklerden dolayı edimlerin yerine getirilmediğinden söz edilemeyeceğini, sözleşme ile yükümlendiği edimleri yerine getirdiğini, ancak onayların belirtilen yasal düzenlemelerden ve fiili durumdan kaynaklanan nedenlerle yapılamadığından kusur izafe edilmesinin mümkün olmadığını savunmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümü için, davalı yüklenicinin yapılan üç sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirip getirmediği, yerine getirmediği edimler yönünden taraflara ve özellikle davalı yükleniciye yükletilebilecek bir kusur bulunup bulunmadığı, ifa imkansızlığının söz konusu olup olmadığı ve bu kapsamda davalının davaya konu senetler karşılığı davacı iş sahibinden alacağının bulunup bulunmadığının saptanmasının gerektiği anlaşılmıştır.

Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda ilk derece mahkemesi tarafından takip konusu edilen 10.850,00 TL bedelli senedin hangi sözleşmeye konu iş bedeli ya da ödenmeyen iş bedeline ilişkin olduğunun taraflara açıklattırıldığı, yeniden oluşturulan uzman bilirkişi kurulundan kök ve ek raporların alındığı, denetime ve hüküm kurmaya elverişli son ek rapora göre, dava ve takip konusu yapılan senetlerin tarihsiz sözleşme kapsamında düzenlenip davalı tarafa verildiği, imar planlarının hazırlanıp ilgili kurumlara sunulmasının sonrasında konuya ilişkin iş ve işlemlerin onama yetkilerinin ilgili ilçe/büyükşehir belediye meclisinde ya da ilgili kurumların makam olurlarında bulunduğu ancak dava dosyasında parseller üzerinde yer alan yapıların ruhsat durumları ile ilgili bilgi/belge bulunmaması nedeniyle ve uydu görüntüleri üzerinden yapılan incelemede İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi'nin 14/07/2006 tarih ve 02.568 sayılı kararında bahsedilen “parseller üzerinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planı onaylanmadan ve ruhsatsız olarak yapılaşan 103 adet yapı bulunması, imar planı önerisi ile İmar Mevzuatına aykırı yapıların yasallaştırılmasının söz konusu olması” hususunun halen geçerli olduğu varsayımıyla parsellerde 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı'nın yetkili onama kurumunca onaylanmasının mümkün olmadığının, dava konusu işlemlerin imkansızlığının nedeninin ruhsatsız olarak yapılaşan 103 adet yapı olduğunun belirtilmesine, taraflar arasında düzenlenen sözleşmelerin ifasının imkansız olmasına ve imkansızlık sebebi olan ruhsatsız olarak yapılaşan 103 adet yapıya ilişkin İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca İl İdare Kurulu'nca düzenlenen 35, 34, 40, 41, 38 sayılı yıkım kararlarının tarihinin 29/01/2003 olmasına, taraflar arasında düzenlenen ilk sözleşmenin tarihinin ise 04/07/2003 olmasına göre ifa imkansızlığının sözleşmeler yapılmadan önce varolması nedeniyle BK 20 (TBK'nın 27.maddesi) gereğince sözleşmelerin kesin olarak hükümsüz olması nedeniyle geçersiz sözleşme sebebiyle tarafların sebebsiz zenginleşme kuralları çerçevesinde birbirlerine verdikleri şeyleri geri alabileceklerinden Mahkemece davanın kısmen kabulüne ilişkin kararda usule ve yasaya aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin bu husustaki istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından verilen 22.12.2011 tarihli 2011/691 Esas ve 2016/988 Karar sayılı kararda İzmir 26. İcra müdürlüğü'nün 2015/6415 E. sayılı dosyasında takip konusu edilen 25/05/2012 tarihli 10.850,00-TL bedelli senet yönünden davanın reddine karar verildiği, verilen bu kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmediği, kararın davalı vekili tarafından davanın kısmen kabulüne ilişkin kısmı yönünden istinaf yoluna başvurulduğundan takip konusu edilen 25/05/2012 tarihli 10.850,00-TL bedelli senet açısından davalı lehine oluşan usulü kazanılmış hak nedeniyle davacı vekilinin bu senet nedeniyle "davanın istirdat davasına dönüştüğünden davanın kabulüne karar verilmesi" gerektiğine ilişkin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.

6100 sayılı HMK'nın 304.maddesine göre, hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir hükmünün bulunduğu; Mahkeme tarafından hükümde İzmir 26.İcra Müdürlüğü'nün 2015/1049 Esas sayılı dosyasının maddi hata yapılarak 2015/10049 olarak yazıldığı anlaşıldığından 6100 sayılı HMK'nın 304.maddesine göre, hükümdeki yazı hatasının mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebileceğinden davacı vekilinin bu husustaki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin ve davalı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurularının HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13.06.2023 tarih ve 2019/12 Esas, 2023/457 Karar sayılı kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davacı vekilinin ve davalı vekilinin bu karara karşı yapmış oldukları istinaf kanun yoluna başvurularının, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1). b. 1. maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,

2. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gereken 427,60 TL istinaf karar harcından, davacı tarafından peşin yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile kalan 157,75 TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

3. Davacı tarafından yatırılan 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gereken 8.197,20 TL istinaf karar harcından, davalı tarafından peşin yatırılan 2.049,30 TL harcın mahsubu ile kalan 6.147,90 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

5. Davalı tarafından yatırılan 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

6. Kararın, ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 13.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.