İzmir BAM 11. HD 2024/303 E. 2024/677 K.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/303

KARAR NO : 2024/677

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 24.10.2023

NUMARASI : 2022/571 Esas 2023/853 Karar

BİRLEŞEN İZMİR 3. SULH HUKUK MAHKEMESİNİN 2010/331 E.-2010/358 K. SAYILI DOSYASINDA

ASIL VE BİRLEŞEN

DAVANIN KONUSU : İstirdat

KARAR TARİHİ : 29.03.2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 29.03.2024

İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 24.10.2023 tarih 2022/571 Esas 2023/853 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl ve birleşen davada davalı ... Şti.vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

ASIL DAVA: Davacı vekili, davacı firmanın Sarnıç Sanayi Bölgesi'nde bulunan fabrikasında, 05.08.2009 tarihinde gerçekleşen hırsızlık vakası ile hırsızların, şirket kasasından 5.400,00-TL nakit para ile 80.720,00-TL tutarında (13) adet müşteri çekini aldıklarını, hırsızlık olayının derhal Gaziemir Sarnıç Karakolu'na bildirildiğini, tamamı müşteri çeki olan kambiyo evrakının iptali için 06.08.2009 tarihinde mahkemeye müracaat edildiğini, İzmir 2. ATM'nin 2009/483 E. sayılı çek iptali dosyası açıldığını ve ödeme yasağı kararı alındığını, ...bank Ostim Sanayi Sitesi Ticari Şubesi'ne ait, 9064334 çek numaralı, keşidecisi ... Şti olan 28.08.2009 keşide tarihli 8.447,38-TL bedelli çek ile ilgili müvekkili firmanın davalılara bir borcunun olmadığına karar verilmesini, davalı ... Şti elinde bulunan, ... bank Ostim Sanayi Sitesi Ticari Şubesi'ne ait, 9064334 çek numaralı, keşidecisi... Şti olan 28.08.2009 keşide tarihli 8.447,38-TL bedelli çek, ...bank Çeşme Şubesi'ne ait, M8554909 çek numaralı, keşidecisi ...A.Ş. olan, 25.08.2009 keşide tarihli, 8.126,00-TL bedelli çek, ... Bankası Osmangazi Şubesi'ne ait, 11217 çek numaralı, keşidecisi ... Derneği olan, 31.08.2009 keşide tarihli, 7.500,00 TL bedelli çeklerin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA :Davacı vekili, davacı firmanın Sarnıç Sanayi Bölgesi'nde bulunan fabrikasında, 05.08.2009 tarihinde gerçekleşen hırsızlık vakası ile hırsızların, şirket kasasından 5.400,00-TL nakit para ile 80.720,00-TL tutarında (13) adet müşteri çekini aldıklarını, 15/10/2009 tarihli 2.200,00-TL miktarlı ....bank AŞ Avcılar Şubesi muhattaplı ve keşidecisi ... AŞ olan 15/10/2009 keşide tarihli çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespitine ve bu çekin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP :Davalı ... vekili, dava açılan davalı ...’ün kendi olmadığını, nüfus cüzdanın çaldırdığını, başkalarının kimliğini kullandığını, bundan dolayı davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Şti. vekili, davaya konu istirdadı ve menfi tespiti talep edilen çekin müvekkili tarafından ciro edilmediğini, ne davacı ne de diğer davalıların ile müvekkilinin herhangi bir ticari ilişkisinin olamadığını, muhtemelen davaya konu edilen çekte de müvekkilinin kaşesi ve imzasının sahte kullanılmış olduğunu, bundan dolayı davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ....Şti vekili, çeklerin, kendinden öndeki ciranta ile ticari ilişkisi nedeniyle kendisine teslim edildiğini, müvekkili şirketten önceki ciranta olan ...’ün, müvekkili şirketten iplik alımı karşılığında söz konusu çekleri verdiğini, yine ...bank Çeşme Şubesine ait M8554909 numaralı çekin .... AŞ'den alınarak şirket yetkilisi tarafından imzalandığı kabul edilmiş çekte şirket kaşesinin bulunmamasının kambiyo senetlerine özgü icra yolu ile takibe engel olmayıp, zorunlu bir unsurda olmadığını, 11217 no.lu ciranta ... AŞ'den alınmış çekte de davacının iddiasının aksine imzanın olduğunu, bunun yanı sıra, İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen çek iptali davasında, 2009/483 E. 2010/321 No.lu 10/06/2010 tarihli kararı ile, dava konusu çekler yönünden davanın reddine karar verildiğini, ...bank Ostim San Sitesi Ticari Şubesi'ne ait 28/08/2009 tarihli, 8447,38 TL bedelli, çeke ilişkin olarak İzmir 14.İcra Müdürlüğünün 2010/4332 E. sayılı dosyası ile takibe devam edildiğini, bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAİREMİZİN 2018/1936 ESAS - 2022/770 KARAR SAYILI KARARINDAN ÖNCE İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çeklerin davacıya dava dışı 3. kişiler tarafından ticari ilişki kapsamında verildiği, çeklerin davacının işyerinden çalındığı, çekte ciro imzası bulunan her üç davalının çekin yetkili hamili olduğuna dair delil sunamadıkları, davalı ... Şti'nin çekte ciro imzası olmadığını belirtmesine rağmen, kaşesinin ve imzasının bulunduğu, bir kısım çeklerde kaşesi bulunmasa da benzer imzanın atıldığı, diğer davalıların arasında geçerli bir ticari ilişki olmadığı, tüm çekler yönünden istirdat şartlarının oluştuğu, çeklerden hükümde belirtilen iki adet çekin davalı ... Ltd. Şti tarafından tahsil edildiği, davanın bedel istirdadına döndüğü, bedelin ise çekte ciro imzası bulunan yetkisiz hamillerin tamamından tahsili gerektiği, diğer çeklerin ise halen davalı .... Ltd. Şti'nin elinde bulunduğu belirlendiğinden, bu davalıdan alınarak, davacıya verilmesi gerektiği, davalı ..., çeklerdeki kişinin kendisi olmadığını, kimliğinin çalındığını belirtmiş ise de buna ilişkin yeterli delil sunamadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kabulü ile 8.447,38 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine ve çekin davalı ... Ltd. Şti.den alınarak davacıya verilmesine, 8.126,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine ve çek bedelinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, 7.500,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine ve çek bedelinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine, 2.200,00 TL bedelli çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine ve çekin davalı ... Ltd. Şti.den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

DAİREMİZİN 17/05/2022 TARİH VE 2018/1936 ESAS - 2022/770 KARAR SAYILI İLAMIYLA: Birleşen davada ileri sürülen istinaf talebinin, kabul edilen miktarın hüküm tarihi itibariyle istinaf sınırının altında kalması nedeniyle HMK'nun 341. Maddesi gereğince istinaf dilekçesinin reddine karar verildiği, asıl davada dava konusu tüm çekler yönünden çeklerin istirdatı ile 8.447,38 TL'lik çek yönünden ise ayrıca menfi tespit ile İİK'nın 72/5 maddesi uyarınca kötü niyet tazminatı isteminde bulunulduğu, dava konusu 8.126,00 TL meblağlı çekin keşidecisi ... Tic. A.Ş., lehdarı ... A.Ş, cirantaları .... ..., .. Ltd. Şti olduğu, dava konusu 7.500,00 TL meblağlı çekin keşideçisinin .... Derneği, lehdarı ...A.Ş., cirantaları .... ve ... Ltd. Şti'dir. Dava konusu 8.447,38 TL meblağlı çekin keşideci ... Şti, lehdarı davacı ... A.Ş., cirantalar .... Şti, ... ve ... Ltd. Şti olduğu, buna göre asıl davaya konu çeklerden sadece 8.447,38 TL meblağlı çekte davacının imzası bulunduğu için davacının menfi tespit isteminde bulunmakta hukuki yararı bulunduğu, diğer iki çekte ise davacının imzası bulunmayıp, yetkili hamil olduğunu ileri sürerek çeki elinde bulundurandan çeklerin istirdatını, çeklerin yargılama sırasında tahsil edilmesi halinde ise bedelini istemesinin mümkün olduğu, davalılar ... Şti ile ... imza inkarında bulunmuş olmalarına rağmen mahkemece çeklerdeki bu cirantalara atfen atılan imzalar üzerinde imza incelemesi yaptırılmadan yoruma dayalı olarak sonuca ulaşılmasının doğru olmadığı, grafoloji alanında uzman bilirkişiden davalı ... Lt.Şti. ile davalı ... adına atılı çekteki imzalar üzerinde inceleme yapılarak sonucuna göre adı geçen davalıların ve dolayısıyla davalı ...Şti'nin sorumluluğu belirlenmesi ve buna göre hüküm kurulması gerektiği, davacının menfi tespit istemine dayalı olarak talep ettiği kötü niyet tazminatı hakkında da olumlu veya olumsuz bir karar verilmediği gerekçesiyle yerel mahkemenin önceki kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KALDIRMA KARARINDAN SONRA MAHKEMECE YAPILAN YARGILAMA SONUCUNDA; İddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre davanın kısmen kabulüyle, ...bank Ostim Sanayi Sitesi Ticari Şubesine ait 9064334 nolu, keşidecisi ... Şti. olan 28.08.2009 keşide tarihli 8.447,38-TL bedelli çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine ve çekin davalı ... Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, diğer davalılar yönünden istirdat taleplerinin reddine, ... bank Çeşme Şubesine ait M8554909 nolu, Keşidecisi ... A.Ş. olan 25.08.2009 keşide tarihli 8.126,00-TL bedelli çekin davalı ... Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, çek bedelinin tahsil edildiği anlaşıldığından çek bedeli olan 8.126,00-TL'nin davalı ... Limited Şirketi'nden keşide tarihi 25/08/2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, diğer davalılar yönünden istirdat taleplerinin reddine, menfi tespite yönelik taleplerin hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, ... Bankası Osmangazi Şubesine ait 11217 nolu, Keşidecisi ... Derneği olan 31.08.2009 keşide tarihli 7.500,00-TL bedelli çekin davalı ... Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, çek bedelinin tahsil edildiği anlaşıldığından çek bedeli olan 7.500,00-TL'nin davalı ... Şirketi'nden keşide tarihi 25/08/2009 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, diğer davalılar yönünden istirdat taleplerinin reddine, menfi tespite yönelik taleplerin hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, davalı ...Limited Şirketi çeklerin iktisabında ve icra takibinde kötü niyetli görüldüğünden 8.447,38-TL miktarlı çek yönünden dava değerinin %40'ı oranında belirlenen 3.378,95-TL kötü niyet tazminatının davalı ... Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, birleşen dava istinaf ilamı ile kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Karara karşı asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl ve birleşen davada davalı ... Şti.vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ :Asıl ve birleşen davada davacı vekili, davanın kısmen kabul edildiğinden bahisle davalılar ...Şti ile ... lehine kanuni vekalet ücreti takdir edilmesinin isabetli olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

Asıl ve birleşen davada davalı ... Şti.vekili, ... Bankası Osmangazi Şubesine ait 11217 nolu, keşidecisi ... Derneği olan 31.08.2009 keşide tarihli 7.500 TL bedelli çekin Bursa 5 İcra 2010/4804 E sayılı dosyasıyla takip edildiğini, dosyada... AŞ tarafından yapılan ödemeyle tahsil edilerek infaz edilmiş olup davacı ... A.Ş. herhangi bir ödeme yapılmadığını, davacı şirketin hırsızlık iddiasının ispatlanamadığını, bu nedenle de istirdat davasının şartları oluşmadığını, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2009/80001 soruşturma sayılı dosyası hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, soruşturma dosyasındaki İzmir Kriminal Polis Laboratuvar Müdürlüğü’nün 29.05.2014 tarihli ekspertiz raporunda çekin ön ve arka yüzündeki yazı ve imzaların müvekkiline ait olmadığının tespit edildiğini, ...bank 9064334 no.lu 28.08.2009 tarihli 8447.38 TL bedelli çeke ilişkin İzmir 14. İcra Müdürlüğü’nün 2010/4332E sayılı icra dosyası haricinde diğer dosyaların hiçbirinde davacının taraf olmadığını, icra takibi borçlusu, çeklerin keşidecisi ya da cirantası olmadığını, davacının tarafı olmadığı Bursa 1. İcra Müdürlüğü 2010/4407 E sayılı dosya ile . Bursa 5 İcra 2010/4804 E sayılı dosyaları dava dışı ... AŞ tarafından ödenmiş olup davacı tarafın bu çekler yönünden istirdat davasının reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin davacı ile ticari ilişkisi bulunmadığını, müvekkil şirketten önceki ciranta olan ...'ün müvekkili şirketten iplik alımı karşılığında söz konusu çekleri verdiğini, dava dosyasına buna ilişkin 12/08/2009 tarihli fatura ve tahsilat makbuzu sunulduğunu, davacının dava dilekçesinde

...bank ve ...bank çeklerindeki imzayı kabul ettiğini, ... çekindeki imzayı inkar ettiğini, 25.01.2015 tarihli bilirkişi raporunda da davacı şirketin söz konusu çekleri ticari ilişkileri nedeniyle verdiğini ispat olunduğunu, müvekkili şirketin ciranta olduğunu, davacı şirketin ticari ilişkisinin bulunduğunun tespit edildiği .... Aş - ... San ve Dış Tic Aş-... Derneği’nin söz konusu çeklerden ötürü müvekkil şirkete borçlu olduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE : Asıl ve birleşen dava çekin istirdatı ve menfi tespit istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davada verilen kararın istinaf incelemesiyle kesinleşmesi nedeniyle bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

Dairemizin 17/05/2022 tarih ve 2018/1936 Esas 2022/770 Karar sayılı ilamıyla birleşen davada ileri sürülen istinaf talebinin, kabul edilen miktarın hüküm tarihi itibariyle istinaf sınırının altında kalması nedeniyle HMK'nun 341. Maddesi gereğince istinaf dilekçesinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

6102 Sayılı TTK’nın 792. Maddesi uyarınca çekin herhangi bir suretle hamilin elinden çıkması halinde, çek eline geçen yeni hamilin ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde çeki geri vermekle yükümlü olduğu, buna göre ispat yükünün çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Somut olayda asıl davada dava konusu tüm çekler yönünden çeklerin istirdatı ile 8.447,38 TL'lik çek yönünden ise ayrıca menfi tespit ile İİK'nın 72/5 maddesi uyarınca kötü niyet tazminatı isteminde bulunulmuş, Mahkemece Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır.

Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkemece toplanan delillerin takdirinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, Mahkemece Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda yapılan yargılama sonucunda verilen kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl ve birleşen davada davalı ... Şirketi vekili vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1. b. 1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2. Asıl ve birleşen davada davacı yönünden istinaf karar harcı olan 427,60 TL peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

3. Asıl ve birleşen davada davalı ... Limited Şirketi yönünden istinaf karar harcı olan 1.644,45 TL'den peşin alınan 411,11 TL'nin mahsubu ile bakiye 1.233,34 TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4. İstinaf başvurusu nedeni ile asıl ve birleşen davada davacı vekili ile asıl ve birleşen davada davalı ... Şirketi'nin yaptığı giderlerin kendi üzerilerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde,HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere 29.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.