İzmir BAM 11. HD 2021/697 E. 2024/49 K.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2021/697

KARAR NO : 2024/49

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 22.09.2020

NUMARASI : 2019/469 E. 2020/508 K.

DAVANIN KONUSU : Tazminat

DAVA TARİHİ : 14.11.2019

KARAR TARİHİ : 11.01.2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 11.01.2024

İzmir 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.09.2020 tarih 2019/469 E. 2020/508 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili ve davalı ... Sigorta vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA : Davacı vekili, davacıya ait yabancı plakalı araç ile davalıların sahibi, sürücüsü ve ZMM sigortacısı olduğu aracın karıştığı kazada davacının aracının zarar gördüğünü, aracın yurt dışındaki tamir masrafının 11.544,45-Euro, ekspertiz ücretinin 1.301,50-Euro olarak tespit edildiğini, davalıların oluşan zararı karşılamak ile yükümlü olduğunu, belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile toplam 11.544,45-Euro zararın davalı araç maliki ve sürücü yönünden 21.06.2019 davalı sigorta şirketinden 14.10.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre yürütülecek değişken faiziyle birlikte ve fiili ödeme tarihindeki merkez bankası efektif satış kuru karşılığı Türk Lirası olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP : Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili, yetkili mahkemenin İstanbul Asliye Ticaret Mahkeme'leri olduğunu, davalının sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında gerçek zarar nispetinde poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, zarar ve ekspertiz ücreti talebinin fahiş olduğunu, dava açılmadan önce davacıya 2.100,00-TL ödeme yapıldığını, ödeme ile davalının sorumluluğunun sona erdiğini, kusur ve zararın tespit edilmesi gerektiğini, dava tarihinden faiz talep edilebileceğini, belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı araç sürücüsünün % 100 oranında asli kusurulu, davacı araç sürücüsünün ise kusursuz olduğu, davacı aracında 11.544,45-Euro hasar oluştuğu, 1.301,50-Euro ekspertiz ücretinin uygun olduğu, davalı sigorta şirketi yönünden 14/10/2019, diğer davalılar yönünden haksız fiil tarihi olan 21.06.2019 faiz talep edebileceği, davalı sigorta şirketinin poliçe teminat miktarı ( 5.660,02 Euro*6,3604=36.000) 5.660,02-Euro ile sorumlu olduğu, ödemeye ilişkin bir belge ibraz edilmediği, belirtilerek; davalılar ... ve ... yönünden davanın kabulüne, davalı sigorta şirketi yönünden ise davanın kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Davacının talebi üzerine ek karar ile hüküm fıkrasına ekleme yapılarak arabuluculuk aşamasında davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Karara karşı davacı ve davalı sigorta şirketi tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, davalı ... Sigorta bakımından reddedilen kısım olmadığından sigorta lehine vekalet ücretine hükmedilmesi doğru olmadığını, poliçe teminat limitinin temerrüt tarihindeki yabancı para cinsinden karşılığı ile sınırlı olarak talepte bulunulduğunu, davalı sigortanın ZMMS teminat limiti ile sorumlu tutularak hükmün icrasına karar verildiğini, reddedilen dava değeri bulunmadığını, davalının hükmedilen tazminattan sorumluluğu yabancı para cinsinden belirlenirken kaza tarihinde geçerli poliçe teminat tutarı dikkate alındığından hüküm fıkrasındaki poliçe teminatı ile sınırlı olmak üzere ibaresinin çelişki oluşturduğunu, davalının istinaf itirazlarının yerinde olmadığını, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili, davalı şirketin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere belirilenmiş ise de poliçe limitinin türü ve miktarının açıkça belirtilmediğini, davalının sorumluluğunun araç başına 36.000,00-TL ile sınırlı olduğunu, kararda poliçe limitinin miktarının açık olarak yazılması gerektiğini, davalının vekalet ücreti, yargılama harç ve giderlerinden de poliçe limiti oranında sorumlu olduğunu, fiili ödeme tarihindeki kur esas alınarak yapılan hesaplamanın poliçe limit aşımına sebep olduğunu, kararın ifazı için yapılan takip kapsamında ödeme yaptığını, ek karar ile arabulculuk sürecine ilişkin vekalet ücreti takdir edilemeyeceğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE : Dava, işletenin hukuki sorumluluğu ve ZMMS poliçesi kapsamında trafik kazası nedeni ile davacının maddi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. 85/1. ve 85/son maddeleri ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre trafik kazası nedeni ile davacının aracında oluşan maddi zarardan davalı sigorta şirketi, işleten sıfatına haiz sigortalı araç maliki ile araç sürücüsünün, sürücünün kusuru oranında sorumlu oldukları amirdir.(Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve 2011/17-142 E. - 2011/411 K., 17. HD' nın 20/05/2013 tarih ve 2012/8984 E. - 2013/7276 K. )

3. Davacının Almanya'da ikamet edip, geçici olarak Türkiye'ye getirdiği aracının trafik kazası sonucunda hasara uğradığı, davacının aracının onarımını Türkiye'de yapması konusunda zorlanamayacağı, aracını Türkiye'de veya ikamet ettiği ülkede tamir ettirmek konusunda seçimlik hakka sahip olduğu, araç sahibinin bu seçimlik hakkını ikamet ettiği ülkede tamir ettirme yönünde kullanması durumunda, yurt dışı tamirine dair gerçek hasar bedelinin tespit edilerek bu bedelin Türk Lirası karşılığının tazminine karar verilmesi gerekir. (Yargıtay HGK'nun 24.06.2015 tarih ve 2014/17-28 E. - 2015/1745 K.) 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesi hükmüne göre, yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, bu borcun vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası olarak ödenmesini isteyebilir. Yabancı para cinsinden yapılan harcamalar, yabancı para alacağı olarak dava edilebilir ve ödeme günündeki kura göre işlem görür. Davacı alacağı, yabancı para cinsinden meydana gelmiş olup fiili ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden TL karşılığının tahsiline karar verilmesi gerekir. ( Yargıtay 17. HD'nin 17.05.2018 tarih ve 2015/8003 E. - 2018/5155 K.) Yabancı para borcuna hangi faizin uygulanacağı 3095 sayılı Kanun'un "Yabancı para borcunda faiz" kenar başlıklı 4/a maddesinde düzenlenmiş olup ilgili düzenlemede; “Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.” kuralına yer verilmiştir.

4. Sigorta şirketi, geçerli bir sigorta ilişkisi kurulduktan sonra oluşan rizikolardan sorumludur ve kural olarak rizikonun teminat dışında kaldığına ilişkin iddianın sigorta şirketi tarafından kanıtlanması gerekmektedir. Bir başka ifade ile zararın poliçe kapsamı dışında kaldığı hususunda ispat külfeti üzerinde davalı sigorta şirketindedir. Sigorta şirketinin, zararın poliçe kapsamı dışında kaldığını somut deliller ile ispat etmesi gerekir. Eldeki dava dosyasına konu somut olayda, aksi ispat edilinceye kadar geçerli resmi belge olan kaza tespit tutanağı içeriği ile sigorta şirketi tarafından sunulan deliller ve hasar dosyası kapsamında zararın poliçe kapsamı dışında kaldığı hususunun davalılar şirketi tarafından ispat edilemediğinin anlaşılması karşısında, sigorta şirketi ile davalı sürücünün davacının oluşan gerçek zararından sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

5. Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olmasına, hasarın anılan ilke ve esaslar ile örtüşecek şekilde olayın oluş şekli ve dosya kapsamına uygun olarak tespit edilmesine, zararın poliçe kapsamı dışında kaldığının davalı sigorta şirketi tarafından ispat edilememesine, tarafların iddia ve savunmaları ile dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin doğru nitelendirilmesine, hükmün dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, tarafların aşağıda belirtilen hususlar dışındaki sair istinaf itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

6. İstikrarlı bir şekilde kabul edildiği üzere, yabancı para borcu ile ilgili alacaklarda talep edilen yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden, karar tarihindeki tarifeye göre vekalet ücreti ile nisbi karar ve ilam harcının hesaplanması gerekmektedir. (Yargıtay 11. HD'nin 12/05/2022 tarih ve 2020/6387 E. - 2022/3774 K. )

7. Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olup Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.2.b maddesi uyarınca kabul edilen dava değerinin poliçe limitini aşması halinde davalıya yükletilecek yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin toplam tazminatın, dava değerinin limite oranı dahilinde hüküm altına alınması gerekir. ( Yargıtay 17.HD'nin 14.06.2017 tarih ve 2016/12075 E. - 2017/5498 K. )

8. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 16./2-c maddesindeki yasal düzenlemenin avukat ile müvekkili arasındaki vekalet ilişkisine dayanan akdi vekalet ücretinin miktarına yönelik olup arabuluculuk sonrasında açılan davadaki yargılama gideri kapsamında karşı tarafın sorumlu olacağı vekalet ücreti olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından davacı yararına Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 16. maddesine göre ayrıca bir vekalet ücreti takdir edilmemesi gerekir. ( Yargıtay 9. HD'nin 19.04.2022 tarih ve 2022/3979 E. - 2022/4838 K. )

9. Davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sorumludur. Davalı nezdinde düzenlenen zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesinde araç başına teminat limiti kaza tarihi itibariyle 36.000,00-TL olup gerek KTK'da gerek Motorlu Taşıtlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında yabancı plakalı araçlar için poliçe limitinin temerrüt tarihindeki yabancı para birimine göre belirleneceğine dair açık hüküm bulunmaması karşısında, İDM tarafından davalı sigorta şirketi yönünden limiti aşmayacak şekilde dava değerini oluşturan hasar bedeli yönünden yabancı para alacağının fiili ödeme günündeki Türk Lirası karşılığı üzerinden davalıların sorumluluğu cihetine gidilmesi ve dava değeri yapılan yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı olan ( 73.427,32-TL) Türk Lirası esas alınarak kabul edilen miktar üzerinden harç ile karar tarihindeki tarifeye göre vekalet ücreti hesaplanması, yargılama giderlerinden olan ekspertiz ücretinin dava tarihindeki Türk Lirası karşılığı üzerinden yargılama giderine dahil edilmesi, kabul edilen dava değerinin poliçe limitini aşması halinde yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden sigorta şirketinin sorumluluğunun kabul edilen dava değerinin limite oranı dahilinde belirlenmesi, poliçe limitinin altına kalması halinde ise oran yapılmaması ve davalı sigorta şirketinin yargılama giderleri kapsamında ayrıca arabuluculuk sürecine istinaden hükmedildiği belirtilen vekalet ücretinden sorumlu tutulmaması gerekirken aksi şekilde verilen kararda isabet bulunmamaktadır. Bu itibarla, belirtilen hususlar yönünden tarafların istinaf başvurusu yerindedir.

Bu durumda, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca açıklanan nedenlerle istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesine, yerinde olmayan sair istinaf itirazlarının ise reddine, karar verilmesi gerekmiştir.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davacı ve davalı ... Sigorta A.Ş'nin istinaf başvurularının KABULÜ ile İzmir 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.09.2020 tarih 2019/469 E. 2020/508 K. sayılı kararını Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1. b. 2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

2. Kaldırılan kararın yerine geçmek üzere yeniden hüküm tesisi ile;

Davacının davasının KABULÜ ile 11.544,45-EURO maddi tazminatın davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden ( poliçe limiti olan 36.000,00-TL yi aşmamak kaydı ile) temerrüt tarihi olan 14.10.2019, davalılar ... ve ... yönünden ise kaza tarihi olan 21.06.2019 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının EURO ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında işleyecek faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kurunun TL karşılığının davalılardan müşterek ve müteselislen tahsili ile davacıya ödenmesine,

492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.015,82-TL harçtan peşin olarak alınan 1.253,96-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.761,86-TL harcın davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limitine karşılık gelecek oranda 1.844,36-TL ile sınırlı olmak üzere davalılardan müşterek ve müteselislen tahsili ile hazineye gelir kaydına,

Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 1.253,96-TL harcın davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limitine karşılık gelecek oranda 614,69-TL ile sınırlı olmak üzere davalılardan müşterek ve müteselislen tahsili ile davacıya ödenmesine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına takdir edilen 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limitine karşılık gelecek oranda 8.774,58-TL ile sınırlı olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,

Davacı tarafından yargılama gideri olarak yapılan 44,40-TL başvurma harcı, 6,40-TL vekalet harcı, 900,00-TL bilirkişi ücreti, 232,40-TL posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 1.183,20-TL ve ekspertiz ücreti 1.301,50-Euro'nun dava tarihindeki Türk Lirası karşılığı 8.278,06-TL olmak üzere toplam 9.461,26-TL yargılama giderinin davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limitine karşılık gelecek oranda 4.637,90-TL ile sınırlı olmak üzere davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 1.320,00-TL arabulucu ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden poliçe limitine karşılık gelecek oranda 647,17-TL ile sınırlı olmak üzere yargılama gideri olarak davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye gelir olarak kaydına.

3. Davalı ... Sigorta A.Ş'nin tavzih kararına yönelik istinaf başvurusunun KABULÜ ile İzmir 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 12.01.2021 tarih 2019/469 E. 2020/508 K. sayılı  tavzih kararın  davalı davalı ... Sigorta A.Ş. Yönünden Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1. b. 2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,

4. Kaldırılan kararın yerine geçmek üzere yeniden hüküm tesisi ile;

Arabuluculuk sürecine istinaden talep edilen vekalet ücretine ilişkin davacının tavzih talebinin istinafa başvuran davalı davalı ... Sigorta A.Ş. yönünden reddine,

5. Fazla yatırılan gider avansının karar kesinleştiğinde istek halinde yatırana iadesine,

6. Tarafların yerinde görülmeyen sair istinaf itirazlarının reddine,

7. İstinaf yoluna başvuran tarafların ödediği istinaf harçlarının istek halinde istinaf yoluna başvuranlara iadesine, 

8. İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan 162,10. TL istinaf yoluna başvuru harcı, 147,00. TL tebligat masrafı olmak üzere toplam 309,10. TL istinaf yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

9. İstinaf başvurusu nedeniyle davalı ... Sigorta A.Ş tarafından yapılan 148,60. TL istinaf yoluna başvuru harcının istinaf yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere 11.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.