İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/919 E. 2024/66 K.

T.C.

İZMİR

5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/919

KARAR NO : 2024/66

DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 01/02/2023

KARAR TARİHİ : 25/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı ... East Orman Ürünleri Pazarlama Ve Ticaret Limited Şirketi vekili İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi’ne sunmuş olduğu 01.02.2023 harç tarihli davada dava dilekçesinde; taraflar arasında herhangi bir hukuki, ticari ilişki ya da borç ilişkisinin bulunmadığı halde davalının müvekkili hakkında İzmir ...İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasıyla ... konşimento ve ... numaralı konşimentolara dayanarak 3.800 USD yönünden takibe geçtiklerini, bu konşimentodaki taraflarla müvekkilinin bağlantısının bulunmadığını, müvekkilinin taşıma işlerini ... Ltd. Liability Company tarafından gerçekleştirildiğini, Türkiye de ki herhangi bir taşıma firması ile bağlantısının bulunmadığını, davalının müvekkili ile herhangi bir ticari ilişkisinin ispatlaması gerektiğini, davalı şirketin başlattığı icra takibinin İİK m. 72’ye göre teminat karşılığı tedbiren durdurulmasını istediklerini belirterek tedbiren takibin durdurulması ve müvekkilinin borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas - ... K. sayılı 07.02.2023 tarihli kararı ile davanın görev şartı yönünden usulden reddine ve kararın kesinleşmesi ile birlikte dosyanın görevli İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi’ne gönderilmesine karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine İzmir BAM ... Hukuk Dairesinin ... Esas – ... Karar sayılı kararıyla 19.10.2023 tarihinde görevli mahkemenin İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan bahisle davalı vekilinin istinaf talebinin reddine dair karar verdiği ve dosyanın bu nedenle 19.10.2023 tarihinde kesinleştiği ve davacı tarafın süresinde verdiği tahrik dilekçesiyle dosyanın mahkememize gönderilerek ... Esas sırasına kaydının yapıldığı belirlenmiştir.

Davalı ... A/S vekilinin 07.12.2023 tarihli cevap dilekçesiyle; davacının İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadığına ilişkin menfi tespit davası açtığını, ancak aynı konuya ilişkin olarak davacı tarafından Novorossiysk’den Jebel Ali’ye ... nolu konşimento ile taşıtılan ve ... nolu konteyner ile 212901562 nolu konşimento tahtında taşıtılan ..., ..., ... nolu konteynerlerin tahliye limanında oluşan ardiye bedellerine ilişkin kesilen ... ve ... nolu faturaların tahsili için İzmir ... İcra Müdürlüğü’nün ... E sayılı takip dosyasında davacı yanın borçlu olmadığı iddiasıyla hem derdest dosyayı hem de İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasında açtığı bu davanın derdestlik nedeniyle ret edildiği ve İzmir BAM .... Hukuk Dairesinin ... Esas – ... Karar sayılı 17.10.2023 tarihli kararıyla kesinleştiğini, derdest davanın ise İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasına ilişkin olduğu, davacının arabuluculuğa başvuru şartının yerine getirmediğini, davanın dava şartı noksanlığından reddi gerektiğini, ayrıca davanın menfi tespit davası olarak açılmış ise de davacı tarafın yapmış olduğu ödeme nedeniyle davanın istirdata döndüğü ve ödemenin davadan önce yapıldığını, bu halde davanın para alacağına ilişkin olması nedeniyle arabuluculuğa başvurulmuş olması gerektiği, ancak arabuluculuk dava şartının gerçekleşmediği, davanın istirdat davası olup, bir para alacağının edasına ilişkin olması nedeniyle davadan önce arabuluculuğa başvurulmasının gerekli olduğunu, Milletlerarası yetki itirazı yönünden, Merkezi Kopenhag – Danimarka’da bulunan yabancı taşıyan ... A/S tarafından düzenlenen konşimentolar tahtında taşındığını, navlun sözleşmesi hükmünde olan taşıma şartları arasında yer alan m. 26 da yetki anlaşması bulunduğunu, yetkili mahkemenin Londra’daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun taraflarca kabul edildiğini, ayrıca konşimentoyu düzenleyen acentenin ...’in Ukrayna acenteyi oludğunu, müvekkilinin bu konşimentoda aracılık yapmadığını belirterek yetki yönünden davanın reddine karar verilmesini, esas yönünden ise; 01.09.2021 tarihinde Novorossiysk’den Jebel Ali’ye ... nolu konşimento ile taşıtılan ve ... nolu konteyner ile ... nolu konşimento tahtında taşıtılan ..., ..., ... nolu konteynerler ile taşındığını, konşimentolarda düzenleyenin ... Ukraine Ltd. AS Agent ibaresinin bulunduğunu, yani konşimentoların Ukrayna acentesi tarafından düzenlendiğini, ... LLC firmasının taşıma işleri organizatörü olarak müvekkilinden rezervasyon aldığını, yükleten olarak davacı firmanın bildirildiğini, bu firmaya navlun faturası düzenlendiğini, ... LLC’nin taşıtan davacının da yükleten olduğunu, davacının taşıma işleri organizatörü olan ... LLC firmasının davacıya gönderildiği 29.11.2021 tarihli e posta da zamanlarının azaldığını, konunun çözülmesi gerektiğinin bildirdiği, taşıtan ... LLC firmasının yerine yükleme limanına oluşan ardiye ücretlerinin davacıya fatura edildiğini, yüklerin aşınıp tahliye limanında alıcısına teslim edildiğini belirterek davanın dava şartı yokluğu, Milletlerarası yetki, ve esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacının tedbir talebi yargılama sırasında İzmir ... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasında ödeme yapmış olup, tedbirin konusu kalmadığından bu konuda karar verilmesine gerek olmadığı belirlenmiştir.

Dava: takip alacaklısı olan davalı ... S/A’nın fiili taşıyan olarak davacıdan taşıtan sıfatı ile talep ettiği yurtdışı ihracat ardiye bedeli adı altında kestiği 2 ayrı faturadan dolayı yapılan takipte borçlu olmadığının tespiti davasıdır.

Tarafların delilleri toplanmış ve değerlendirilmiştir.

Faturalar, banka Kayıtları, İzmir ...İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası, Firstway Limited Liability Company Taşımacılık sözleşmesi, ilgili diğer tüm sözleşme ve yazışmalar, Faturalar, incelenmiş ve değerlendirilmiştir.

İzmir ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; takip alacaklısı ... A/S’nın takip borçlusu ... Mıddle East Orman Ürünleri Pazarlama Ve Tic. Ltd. Şti. aleyhinde21.09.2022 tarihli ilamsız icra takibine dayalı olarak 950 USD ve 2.850 USD olarak düzenlenen 2 ayrı faturaya istinaden toplam 3.800 USD üzerinden ilamsız icra takibine geçtiği, yapılan takibe borçlunun 23.02.2023 tarihinde ihtirazı kayıtla ödeme yapması nedeniyle hacizlerin kaldırıldığı ve dosyanın bu tarih itibari ile infazen kapatıldığı belirlenmiştir.

Davalının arabuluculuk dava şartı bulunmadığı itirazı incelendiğinde; öncelikle davacının davasının Menfi Tespit davasına dayandığı ve menfi tespit davası istemine ilişkin davada 06.12.2018 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 7155 sayılı Kanunun 20. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A maddesinde "Türk Ticaret Kanunu'nun 4. Maddesi ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesinin yapıldığı, 06.12.2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7155 sayılı Kanunun 20. Maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na eklenen 5/A maddesinde "Türk Ticaret Kanunu'nun 4. Maddesi ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalarda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesinin yapıldığı, bu düzenlemeye ek olarak 6102 sayılı TTK m. 4 ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulma şartının 01.09.2023 itibaren dava şartı sayıldığı, bu tarihten önce açılan davalarda ister menfi tespit isterse istirdat davası olsun, arabuluculuk dava şartı aranmadığından davalının bu yöndeki itirazı kabul edilmemiştir.

Dosyaya ibraz edilen konşimento da yer alan yetki ilk itirazı incelendiğinde; ... nolu ve ... numaralı deniz yük senedinde yer alan m. 26’da ki yetki şartında Konişmentoda m. 26'da yer alan yetki kaydı incelendiğinde “...diğer bütün durumlarda işbu konşimento İngiliz Kanunlarına tabidir ve buna göre yorumlanacak ve bunun altında meydana gelen bütün ihtilaflar münhasıran Londrada ki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi tarafından herhangi bir başka ülke mahkemelerinin Yargı yetkisi hariç olmak suretiyle karara bağlanacaktır. Alternatif olarak ve sadece taşıyıcının kendi takdirinde taşıyıcı tacire karşı tacirin yerleşim yerindeki bir mahkemede dava açar” hükmünün bulunduğu, Deniz Yük Senedi taşıma şirketinin deniz yük senedinde ... A/S olduğu deniz yük senedinde yükleme acentesinin ... Ukraine Ltd. yükletenin ... Orman Ürünleri Ltd. Şti. olduğu, boşaltma acentesinin deniz yük senedinde yer almadığı, ancak alıcı ve ihbar adresinin gönderilen Emirates Pallet Factory LLC / Dubai / BAE olduğu, taşıyanın ise ... S/A olarak deniz yük senedinde yer aldığı, yükleme limanın Odesa / Ukraine limanı, tahliye limanının ise Jebel Ali / Dubai Limanı olduğu belirlenmiştir. Buna göre, MÖHUK m. 40 gereğince Türk Mahkemelerinin Milletlerarası yetkisinin iç hukukun yer itibariyle yetki kurallarına göre, belirleneceğinden her ne kadar davacı taraf Türkiye de dava açmış ise de taşıma ilişkisinde Türk Yetki Kurallarının uygulanmasını gerektirecek herhangi bir bağ olmadığı, bağlama kuralları gereğince gönderen / yükleten, gönderilen / alıcı, yükletenin acentesi ile alıcının acentesinin Türkiye de bulunmadığı, yükün Türkiye ye gönderilmediği, sözleşmenin Türkiye de yapılmadığı, belirlenmiştir.

Davalı taraf ise Londra Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirterek yetki itirazında bulunmuştur.

Bu halde, yetkili mahkeme 6100 s. HMK m. 5-19’a göre tayin edilecektir. Kendisine karşı dava açılan kişinin Türkiye’de yerleşim yerinin bulunmaması (HMK m. 6), talep edenin Türkiye’de mutad meskeninin bulunması (HMK m. 9/c. 1), alacağın doğumuna sebep olduğu iddia edilen sözleşmenin Türkiye’de akdedilmemesi (HMK m. 10) ve bu sözleşmenin Türkiye’de ifa edilmemesi sebebiyle Türk Mahkemeleri'nin söz konusu yetki kuralları uyarınca somut olayda milletlerarası yetkisi bulunmamaktadır.

Bu sebeple somut olayda, esasında Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi bulunmamaktadır.

Kaldı ki davacı taraf dava konusu taşıma ile ilgisinin bulunmadığını ve kendisinin bu konşimentolarda taraf olmadığını, buna rağmen icra dosyasında ödeme yaptığını, taşımanın müvekkili ile bir bağlantısı olmadığını ... Limited Liability Company ile çalıştığını, ispat yükünün davalıdan olduğunun belirterek dava açmıştır. Dolayısıyla davacı deniz yük senedinde yükleten olduğunu da kabul etmemektedir.

Bu nedenle davacının itirazın iptali talebinin değerlendirilmesinde İzmir ...İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı dosyası ile yapılan takibe itirazın iptalinin şartlarının gerçekleşmediği ne takip hukuku açısından ne de mahkememizin yetkisi açısından yetkili olmadığı, Türk Mahkemelerinin yetkili olmadığı bu davada itirazın iptali davasının reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Davalının diğer itirazlarının incelenmesine gerek olmadığından incelenmemiştir.

HÜKÜM:

Yukarıda Açıklanan Sebeplerle;

Davacının davasının Mahkememizin (Türk Mahkemelerinin Yargı Hakkının Bulunmaması) milletlerarası yetkisine girmediğinden HMK m.114/1-a bendi gereğince dava şartı yokluğundan İzmir

İcra Müdürlüğü ... E sayılı dosyasındaki takipte mahkemenin ve icra dairesinin yargı ve cebri icra hakkı bulunmadığından itirazın iptali talebinin REDDİNE,

Davalının %20 kötüniyet tazminat talebinin ise şartları gerçekleşmediğinden reddine

Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 4.760,38 TL harcın dava açılışında alınan 1.190,10 TL harcın mahsubu ile eksik alınan 3.570,28 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

Yargılama giderlerinin davacının üzerine bırakılmasına,

Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden red edilen miktar üzerinden AAÜT'nin 13/2. maddesine göre belirlenen 17.900 TL vekâlet ücretinin davacıdan tahsili ile vekili yararına davalıya verilmesine,

HMK m. 333 gereği gider avansından artanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı ve gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.25/01/2024

Katip...

e-imzalı

Hakim...

e-imzalı