İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/305 E. 2024/287 K.

T.C.

İZMİR

5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/305

KARAR NO : 2024/287

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 05/04/2024

KARAR TARİHİ : 16/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; ... bank ... Şubesinin ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... Seri Çek numaralı, 10 adet çekten oluşan çek koçanının zayi olduğunu, bu hususta İzmir CBS'ye başvuruda bulunduğunu, müvekkilinin zayi olan çeklerin 3.şahısların eline geçmesi halinde mağdur olacağını, bu nedenle öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilerek dava konusu çekler hakkında ödeme yasağı konulmasına ve icra takibine konu edilmemesine karar verilmesini ve bu hususta muhatap bankaya müzekkere yazılmasını, çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

Dava; 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi gereğince açılmış zayi nedeni ile çek iptali davasıdır.

Talep, TTK'nin 818/1-s maddesi yollaması ile aynı Kanunun 764/1. maddesi gereğince zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun Kıymetli Evrak - Genel Hükümler - İptal kararı - Şartları başlıklı 651/2. maddesi "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmünü, Poliçe - Çeşitli Hükümler - İptal - Önleyici önlemler başlıklı 757/1. maddesi "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." hükmünü, Çek - Çeklerin Düzenlenmesi ve Şekli - Şekli - Unsurlar başlıklı 780/1. maddesi "Çek; a) Senet metninde “çek” kelimesini ve eğer senet Türkçe’den başka bir dille yazılmış ise o dilde “çek” karşılığı olarak kullanılan kelimeyi, b) Kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, c) Ödeyecek kişinin, “muhatabın” ticaret unvanını, d) Ödeme yerini, e) Düzenlenme tarihini ve yerini, f) Düzenleyenin imzasını, g) Banka tarafından verilen seri numarasını, h) Karekodu, içerir." hükmünü, Çek - Çeşitli Hükümler - Uygulanacak hükümler başlıklı 818/1-s maddesi "Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası" hükmünü içermektedir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651/2 ve 818/1-s maddesi yollaması ile 757/1. maddeleri uyarınca, kıymetli evraklar arasında yer alan çekin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin talepte bulunma yetkisi çekin zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda üzerinde hak sahibi olan kişiye aittir.

Talep dilekçesinde de belirtildiği üzere zayi nedeniyle iptali talep edilen çekin boş çek yaprağı olduğu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 780/1. maddesinde yazılı bulunan unsurları taşımaması nedeniyle kıymetli evrak vasfına sahip olmadığı anlaşılmıştır.

Zayi nedeniyle iptal davalarının amacı, keşidecinin birden fazla ödeme yapmasını önlemek ve kaybedilen kıymetli evrak yerine verilecek iptal kararını keşideciye veya muhataba ibraz etmektir.

Keşidecinin kendisine ibraz edilmek üzere iptal kararı istemesi mümkün değildir.

Çekin boş olması durumunda zayi nedeniyle iptal davası açılamayacağı gibi çekin unsurlarını taşıdığı kabul edilse bile keşideci tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılamayacaktır.

Tüm dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, talebe konu iptali talep edilen çekin boş çek yaprağı olduğu, çek karnesinin ve keşidecisi tarafından imzalanmak suretiyle tedavüle konulmayan çekin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 780/1. maddesinde yazılı unsurları taşımaması nedeniyle kıymetli evrak niteliğinin bulunmadığı, ayrıca keşide edilmiş olsa bile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651/2. maddesine göre keşidecinin iptal davası açma hakkının bulunmadığı anlaşıldığından talebin HMK 114/1-h uyarınca usulden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur (Yargıtay 11. HD. 30/03/2023 tarih, 2022/6828 e, 2023/1972 k; 17/06/2019 tarih, 2018/3302 e, 2019/4506 k; Ankara BAM 22. HD. 13/07/2023 tarih, 2023/858 e, 2023/1072 k; 31/03/2023 tarih, 2023/375 e, 2023/464 k).

HÜKÜM:

Gerekçesi HMK 294/4 mad. gereğince bir ay içinde açıklandığı üzere;

1. Davacı vekili tarafından açılan davanın usulden REDDİNE,

2. Davacı tarafça peşin yatırılan harcın mahsubu ile başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4. HMK.nun 333.maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansından kararın tebliği giderleri düşüldükten sonra sarf edilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair davacı vekilinin yokluğunda, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 16/04/2024

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı