İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2016/660 E. 2024/142 K.

T.C.

İZMİR

5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2016/660 Esas

KARAR NO : 2024/142 Karar

DAVA : Alacak

DAVA TARİHİ : 16/05/2016

KARAR TARİHİ : 20/02/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin 16.05.2016 tarihli dava dilekçesinde, müvekkili davacı kooperatif ile davalı ... Doğalgaz Mak.İnş.Bil.San.Tic.Ltd.Şti.arasında 18.07.2009 tarihinde sözleşme akdedildiğini, sözleşmenin 2.maddesinde mekanik-teknik kısmında su sayaçlarının otomasyonlu olacağı hüküm altına alınmasına , davalı tarafından otomasyonlu su sayaçları temin edileceği sözleşmede belirtilmesine rağmen normal su sayaçları takıldığını, davacının kendi imkanları ile su sayacı alarak takmak zorunda kaldığını, ayrıca salon ve ufak odaya klima alt yapısı malzemeli olarak yapılacaktır şeklinde belirtilerek klima alt yapısının malzemeli olarak yüklenici firma tarafından yapılacağı hüküm altına alınmasına rağmen istenilen şekilde yapılmaması sebebiyle klimaların tam ve düzenli olarak çalışmadığını, aynı sözleşmenin elektrik tesisat kısmında daire içi elektrik tesisatı, anahtar, priz, ana dağıtım panoları her blok, kolon tesisatları işi de yüklenicinin sorumluluğunda olmasına rağmen bu konuda da ihlal olduğunu keşif yapılması halinde bu durumun görüleceğini, davalı tarafın ayıplı olarak yapmış olduğu imalatlar nedeniyle müvekkil kooperatifte her gün yeni bir zarar meydana geldiğini, bu durum için İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyasıyla tespit yapılarak eksikliklerin ortaya çıkarıldığını, davalı tarafın yapmış olduğu işler dolayısıyla müvekkil kooperatifte sahip olduğu üyelikler mevcut olduğunu , davalı tarafın bu üyeliklere ilişkin ödeme yapmamakta veya açıklamasız ödemeler yaptığının, bu alacağa ilişkinde belirsiz alacak davası açma zarureti hasıl olduğunu bu nedenlerle davacının uğramış olduğu zarara ilişkin şimdilik belirsiz alacağın 1.000,00 TL nin mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile tahsiline davalı tarafın kooperatif üyeliği nedeniyle ödenmesi gereken aidat,ek ödeme yükümlülüğü ve genel kurul karar gereği alınan ödeme kararlarına ilişkin şimdilik 1.000,00 TL belirsiz alacağın mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dilekçesinin davalı şirkete tebliğ edildiği, davalı vekili tarafından verilen yanıt dilekçesi ile , taraflar arasında imzalanan 18.07.2009 tarihinde imzalanan sözleşmeye dayalı olarak istenen taleplerin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının hak ve alacaklarının zaman aşımına uğradığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının alacak kalemlerini belirlemediğinden davanın hukuki yarar yokluğundan reddi, modeli belirtilmediğinin davacı tarafa müvekkil tarafından sayaçlar konusunda bilgi verilmesine rağmen henhangi bir dönüş olmadığını, 29.04.2015 tarihinde kooperatiften su sayaçlarının takılması talep edildiğini ancak 25.02.2015 tarihinde ön ödemeli sayaçların tedarik edilerek taktırıldığının anlaşıldığını, yani ihtarname öncesinde davacı tarafın sayaçları temin ederek montajını yaptırdığını, davalı şirkete haber vermeksizin ayıplı iş iddiası ile 3.yükleniciden hizmet alarak fahiş fiyatla bu ayıbı giderdiği iddia edilerek müvekkilden fark talep ettiğini, bahsi geçen otomasyonlu sayaç bedeli olarak 232 daire için 85,00 TL olmak üzere toplam 19.720,00 TL ve bilirkişi tarafından belirtilen 9.280,00 TL montaj bedeli ile toplam 29.000,00 TL olacağını, bu süreçte müvekkilin her hangi bir kusuru olmaksızın davacı tarafın belirsizleştirdiği ortamda ifa edilemeyen hizmetten davalının sorumlu olamayacağını, klima tesisatı ve alt yapıya dair gerekli tesisat uçları tapalanarak test edildiğini, sistemin 1 hafta süre ile basınç altında bekletildiğini ve kaçak olmadığı tespit edilerek o dönem iş verenin şantiye şefi pozisyonunda olan yetkiliye tutanak ile teslim edilmesi sebebiyle davacı taleplerinin mesnetten yoksun olduğunu, sözleşme gereği akıllı ev otomasyon işlerinin davalı şirket uhtesinde bulunmadığından eksik imalatların davalıya ait olmadığını, bu konudaki sorumluluğun davalıya yüklenemeyeceğini, kombi su tahliyesindeki mevcut yaşanan mazuriyetlerin kabul edilemeyeceğini, zira kombilerde zaman içerisinde kullanıma bağlı bir takım bakım ve onarımlara gidilmesinin olağan olduğunu, bu durumun eksik ifa olarak değerlendirilemeyeceğini, davalı şirketin davacı kooperatifte her hangi bir üyelik aidat borcu bulunmadığından bu yöndeki taleplerin reddi gerektiğini , bu nedenlerle öncelikle zaman aşımı itirazının kabulu ile davacı yanın hukuki mesnetten yoksun iş bu davanın reddine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Değişik İş dosyasının dosyamız içine alındığı görülmüştür.

Taraflar arasında imzalanan 18.07.2009 tarihli taşeron sözleşmesi başlıklı sözleşmenin davacı tarafça dosyaya sunulduğu görülmüş yapılan incelemesinde işverenin dosyamız davacısı kooperatif olduğu, taşeronun dosyamız davalısı şirket olduğu, şantiye olarak gösterilen yerin idareciler yapı kooperatifi adı altında gösterildiği, yapılan sözleşmenin ikinci maddesinde işin konusunun açıklandığı ve mekanik tesisatta su sayaçlarının otomasyonlu olacağının belirtildiği, elektrik tesisatına ilişkin bölümde ise daire içi elektrik tesisatı, anahtar, priz montajları, armatür montajları, daire içi TV sistemi, telefon tesisatları, planşe tesisatı, ana dağıtım panoları her blok, kolon tesisatları, yangın algılama merdiven boşluğu,

buradaki uygulamalar, bina içi tesisatı ile ilgilidir şeklinde beyanın geçtiği, taşeronun sorumluluğunun ayrı ayrı belirlendiği, ödemelerin ne şekilde olacağının 9.maddede gösterildiği, iş başlangıcında avans ödemesi olmadığı, ödeme alınmayacağı, %100 barter toplam KDV'li tutar ile daha sonra ortaya çıkacak daire maliyetleri adedince üyelik alınacağının tüm üyelerin sahip olduğu haklara sahip olunacağının, her dairenin bir üyelik kapsadığının kararlaştırıldığı, md.11'de işe başlama ve işin süresinin belirlendiği, sözleşmenin 21.md'sinde garanti süresinin gösterildiği, işin kabul tutanağından sonraki iki yıl olarak garanti süresinin belirlendiği görülmüştür.

Davacı kooperatifin inşaatın yapımını üstlendiği ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Ada ... Parsel sayılı taşınmaza ilişkin kat irtifakı oluşturulmuş olması nedeniyle bağımsız bölümleri de gösterir şekilde tapu kayıtları celp edilerek dosyamız içine alınmıştır.

Davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme uyarınca davaya konu edilen edimler ve işlemler yönünden inceleme yapılmak üzere sözleşmeye konu taşınmazda 1 inşaat mühendisi, 1 elektrik mühendisi, 1 makine mühendisi ve kooperatif uzmanı bilirkişi refaketinde keşif yapılmıştır.

Davacı vekilinden dava dilekçesinde belirtilen eksikliklere ilişkin kooperatif kayıtlarının sunulması istenmiş, davacı vekili tarafından yer teslimlerine ilişkin tutanaklar ile taraflar arasında yapılan sözleşmelerin dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Bilirkişiler tarafından düzenlenen 04/06/2018 tarihli raporun dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Raporun yapılan incelemesinde dava dosyamız içinde bulunan mahkememizin ... Değişik İş sayılı dosyasında mevcut 25/01/2016 tarihli heyet raporunun da incelenmesi suretiyle zeminde yapılan incelemelerde karşılaştırılmak suretiyle her bir binada ve gösterilen bağımsız bölümlerde inceleme yapıldığı, keşif heyetine gösterilen ve kullanılmakta olan blok girişinin alt katında bulunan merdiven boşluğundaki su sayaçlarının otomasyonlu olduğunun görüldüğü, davalı yüklenici tarafından önce mekanik su sayacı takıldığı, daha sonrasında dava dışı ... Gıda Yapı İnşaat Malzemeleri San. Ltd. Şti'nden davacı adına düzenlenen faturada belirtilen şekilde su sayaçlarının alındığı ve 37.700,00 TL ödeme yapıldığının görüldüğü, sayaç bedeli ve montaj işçilik bedeli olmak üzere toplam 46.980,00 TL'nin uygun olabileceği kanaatine varıldığı, taşeron sözleşmesinin 2.maddesinin mekanik tesisat kısmında gösterilen işler yönünden yapılan incelemeye göre daire içinde klima tesisat borularının görülmediği, yapılan sıva altında kooperatif yetkilileri tarafından belirtilmesi üzerine davacı tarafından çalışmanın yapıldığının görüldüğü buna göre daire başına yapılan bedelin 11.600,00 TL olmasının uygun olduğunu, sözleşmenin 2.maddesinin mekanik tesisat kısmında yoğuşmalı kombinin markasının belirtildiği ancak kapasite dışında model ve tip konusunda bilgi olmadığı, incelenen daire içinde ... marka kombinin montajının yapıldığı, her iki marka arasında verim ve fiyatlar konusunda yakın olması nedeniyle bu kombinin kullanılmasının uygun olacağı, kombilerin montajının yapılması ile boru bağlantıları ve yoğuşma ile meydana gelecek suyun tahliye boru tesisatının gelişi güzel yapıldığı, duvar içine giren kısma kadar yoğuşma boru çapının daha büyük ve duvar içerisindeki boru çapının küçük olduğunun görüldüğü ve bağlantı yerinin izole bant ile birleştirilerek özensiz yapıldığının görüldüğü, kombi içinden çıkan boru çapının aynı devam ederek akacak suyun direnç ile karşılaşmadan ve herhangi bir engel olmadan rahat şekilde akmasının sağlanması gerektiği bu nedenle yoğuşma ile meydana gelecek suyun tahliye boru tesisatının yeniden yapılarak tahliyesi için yapılacak işçilik ve tahliye borusunun yağmur oluğuna kadar çekilmesi işi ile duvarda yapılacak işler ve onarımlar için maliyetin keşif tarihi itibari ile toplam 23.200,00 TL olabileceği, taşeron sözleşmesinin 2.maddesinin b-elektrik tesisatı kısmında yapılacak işlerin belirtildiği, delil tespiti dosyasında düzenlenen raporda tespit edilen hususların belirtildiği ve keşifte tespit edilen hususların raporda gösterildiği, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca akıllı ev otomasyonu tesisatı ve cihazlarının bulunmadığı bu nedenle davalı tarafından da bu konuda herhangi bir imalat yapılmadığı, davalı tarafından yapılan imalatlarda salona çekilen DATA kabloları uçlarının açıkta olduğu, prizlere bağlantısının yapılmadığı, daire panosu içinde zayıf akım kablolarının bir kısmının boşta olduğu, bir kısım dairelerde kapı zili ve kapı otomatiğinin çalışmadığı, banyoda tip C armatürün takılı olmadığı, blok panosunda potansiyel dengeleme barasının olmadığı dikkate alınarak bunların giderilmesi için yapılacak harcamaların toplamının 81.200,00 TL olabileceği, teknik bilirkişiler tarafından toplam 162.980,00 TL tutarında alacağın tespit edildiği, aidat alacağı yönünden ise sözleşmenin 9/2.maddesine göre davacı kooperatif tarafından davalı yüklenicinin yapacağı iş karşılığının üyelik kaydetmek ve bunun karşılığında yükleniciden kooperatif üyeliği için aidat almamak şeklinde olacağı, işin bedelinin daire olarak ödeneceğine göre işin bedeline isabet eden sayıdaki dairenin üyeliğinin yükleniciye verilmesi ile işin bedelinin ödenmiş sayılacağı yönünde bir anlaşma olduğu, barter usulüne göre yükleniciye iş bedelinin ödenmesine ve buna göre yükleniciye daireler tahsisine ilişkin kooperatifçe alınmış genel kurul kararlarının olduğu, kooperatif kayıtlarının ibrazı ile kooperatife ait 2009 yılından dava tarihine kadar yasal defterlerin incelenmesi gerektiği yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.

Raporun taraflara tebliğ edildiği taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itiraz dilekçelerini dosyaya sundukları anlaşılmıştır.

Davacı vekili tarafından kooperatif genel kurulunca alınan kararların ve kooperatif kayıtlarının dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Kayıtların sunulması sonrası dosyanın itiraz edilen hususlar ve kooperatif kayıtları üzerinde inceleme yapılarak davalının kooperatif üyeliğine ilişkin talep edilen hususlar yönünden ek rapor düzenlenmek üzere yeniden bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişiler tarafından düzenlenen 25/07/2019 tarihli raporun dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Raporun yapılan incelemesinde kök rapordaki görüşlere ve değerlendirmelere eklenmesi gereken bir husus bulunmadığı, teknik konulardaki görüşlerin aynı şekilde devam ettiği, SMMM bilirkişinin yaptığı incelemeye göre davalı şirketin işbu sözleşme ile 21 adet üyelik almış olabileceği ayrıca 3 adet dairenin davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme dışında daha önce üye olan kişilerden kooperatif üyeliklerini devralmak suretiyle alınmış olduğunu, davalı ... firmasının yaptığı işlerle ilgili alacağının bedelinin tespit edilemediği, davacı kooperatif tarafından davalı şirkete verilen 21 adet dairelerin bedellerinin belirlenerek teslim edildiğinin tespit edilemediğini, 18/07/2009 tarihli sözleşmenin tazmininden önce genel kurulda alınan bir karar olmadığı takdirde yönetim kurulu kararı ile yükleniciye daire tahsisi veya barter ödemesi yapılamayacağı, böyle bir yönetim kurulu kararı var ise de davalının edindiği üyeliklerinin tamamının önceki üyeliklerden devir almak şeklinde gerçekleştiği, devir işlemlerinin kooperatif tüzel kişiliği ile ilgisinin olmadığı, kooperatif ortağının yükleniciye yaptığı devir işleminin kooperatifin yükleniciye borcunu ödemesi olarak da kabulünün imkansız olacağı, davalının üyeliklerini devredinceye kadar geçecek olan sürelerde uhdesinde olan dairelerin üyeliklerinin payına düşen aidat vb borçlarını ödemekle sorumlu tutulması gerekeceği, genel kurulda yüklenicinin sözleşmesi ve ödemeleri ile ilgili olarak açık ve net bir karar alınmış ise şimdiye kadar görülemeyen bu genel kurul kararına dayalı olarak alınmış olabilecek devirler gibi göstermeye yönelik yönetim kurulu kararlarından sonra bu üyeliklerden dolayı davalı yükleniciden aidat alınıp alınamayacağı, ne zamana kadar alınabileceği ve sair hususlarda net bir değerlendirme yapılabileceği yönünde görüş bildirildiği görülmüştür.

Raporun taraflara tebliğ edildiği, davacı ve davalı taraf vekilleri tarafından eksik kayıt ve belgelerin dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Davacı vekili tarafından davalı ile aralarında imzalanan sözleşmenin 2.maddesi A bendine göre otomasyonla su sayaçlarının yüklenici tarafından sağlanacağı hüküm altına alınmış ise de davalının bu edimi yerine getirmediğini, davacı tarafından satın alınan su sayaçlarının takıldığını ve davacı kooperatif tarafından bu bedellerin ödendiğini, alınan ve montajı yapılan su sayacı bedeli ve işçilik bedelinin 46.980,00 TL olarak gösterildiği, eski mekanik su sayaçlarının davalı şirket tarafından takıldığı ve bu nedenle iade edilmesi gerektiği yazılmış ise de, davacı kooperatifin talep ettiği bedelin aradaki fark bedel olduğunu, eski saatin iadesi halinde otomasyonlu saat bedellerinin tam olarak talep edileceğinin ve talep edilen bedellerinin yükseleceğinin göz önüne alınması gerektiğini, salon ve ufak odaya klima alt yapısına ilişkin yapılan incelemeye göre belirlenen ayıpların giderilmesi için dava dışı başka bir firmaya 78.880,00 TL bedelin davacı kooperatif tarafından ödendiğini, elektrik tesisatı yönünden ise davacı tarafından ayıplı ve eksik yapılan iş bedellerinin belirlendiğini ve raporda 116.000,00 TL 'lik bedelin toplama eklenmesi gerektiğini, yine davalının kooperatifin ferdileşmeye geçtiği 2013 yılından sonra dairelerin tapularının teslim edildiğini, ferdileşme ile davacı kooperatifin barter usulü edimini yerine getirmiş olduğunu ve ferdileşmeden sonra 09.11.2011 tarihli olağan üstü genel kurul kararı ile belirlenen ödemelerden sorumlu olacağının açık olduğunu beyan ettiği görülmüştür.

Taraflar arasında edimlerin tespiti, davalının üyeliğini teslim aldığı bağımsız bölümler yönünden kooperatif aidat borcunun doğup doğmadığının belirlenmesi ile, davacı tarafça yapılan işlere ilişkin yapılan ödemelerin karşılaştırılması ve itiraz edilen hususların yanıtlanması için dosyanın yeniden bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişiler tarafından düzenlenen 18/05/2021 tarihli ek raporun dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Raporun yapılan incelemesinde davalı şirketin sözleşme ile kooperatiften 21 adet üyelik almış olabileceği ayrıca 3 adet dairenin de davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşme haricinde daha önce üye olan kişilerden üyeliğin devralındığını, davalıya devrolunan bağımsız bölümlerinin bedellerinin ne kadar olabileceğinin tespit edilemeyeceğini, 21 adet bağımsız bölümün barter sözleşmesi kapsamında davalıya verildiğini, davalıya geçen 3 üyelik ile ilgili davalının tüm ortaklar gibi kooperatif aidatlarını ödemekle yükümlü olduğunu, birinci seçeneğe göre yasal uygulama ve emsal kararlara göre işin bedelinin ödenmesi ile ilgili olarak ödenecek bedelin barter sözleşmesi yapılarak yüklenici şirket adına üyeliğe kabul ve kayıt işleminin koşullarının bedelinin belirlenmesi olgularının genel kurul kararına dayanması gerekeceği ancak sadece yönetim kurulu kararı ile yapıldığı bu ahvalde de davalıya geçen üyeliklerin normal üyelik olarak kabulü ile devir tarihinden itibaren kooperatifin diğer tüm üyeleri ile aynı hak ve borçlara sahip olacakları, dolayısıyla aynı aidatları ödemekle yükümlü olacakları, ikinci seçeneğe göre ise, fiili duruma ve hakkaniyete uygun olan bu seçeneğe göre ise taraflar arasındaki barter sözleşmesinin genel kurul kararlarına dayanmasa da hüküm doğurduğu ve davalı yüklenicinin davacı kooperatif ile arasındaki sözleşme gereğince yaptığı imalatlar karşılığında kooperatifteki üyeliklere sahip olduğu, bunun karşılığında eksik, ayıplı dahi olsa işin yapıldığı, dolayısıyla bu 21 adet üyelikleri iş bedeli olarak almış şekilde kabul edilebileceği buna göre artık bu üyelikler ile ilgili kooperatif aidatı ödemesinin gerekmeyeceği, ancak emsal uygulama ve kararlardan da bilineceği üzere kooperatifin inşaat bedelleri haricindeki genel giderlerden payına düşeni ödemesi gerekeceği yönünde kanaat bildirildiği görülmüştür.

Raporun taraflara tebliğ edildiği, davacı vekili tarafından rapora itiraz dilekçesinin dosyaya sunulduğu ve yeniden bilirkişi heyeti oluşturulması istendiği, davalı vekili tarafından verilen rapora itiraz dilekçesi ile yeniden rapor alınmasının istendiği anlaşılmıştır.

Taraf vekillerinin rapora itiraz ettikleri hususlar dikkate alındığında yeniden bilirkişi tayini gerektiği görülmekle mahkememizce dosyanın 1 SMMM, 1 Elektrik Elektronik Mühendisi, 1 Kooperatif ve 1 Makine Mühendisi bilirkişi heyetinden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişiler tarafından düzenlenen 29/06/2022 tarihli raporun dosyaya sunulduğu anlaşılmıştır.

Raporun yapılan incelemesinde; davacı kooperatife ait binalardaki sayaç bedeli ve montaj işçilikleri bedeli toplam 46.980,00 TL, salon ve ufak odalara klima alt yapısı malzemeleri olarak montajının yapılması için 11.600,00 TL kombilerin boru bağlantıları için yapılacak masrafın 23.200,00 TL davalı tarafça dairelerin salonlarında çekilen telekom ve data kablolarının modellerine bağlantısı yapılmadığı, akıllı ev otomasyonuna ait master ana kontrol ünitesinin konulmadığı, çekilen bu sisteme ait kabloların boşta olduğu, daire , zil ve kapı otomatiği sistemlerinin çalışmadığı tespit edildiğinden, bunların giderilmesi için yapılacak harcamaların 116.000,00 TL olacağı, buna göre Ocak 2016 tarihi itibari ile mekanik tesisat ve elektrik tesisatı eksik iş kalemleri toplamının KDV hariç 197.780,00 TL olarak hesaplandığı, davalı şirketin kooperatifte özel statülü üye olarak kaydedildiğini gösterir herhangi bir işlemin bulunmadığı, davacı kooperatife davalı şirketin yapmış olduğu işler karşılığında 21 adet, bunun dışında dava dışı 3 üyeden devir ile edindiği 3 adet kooperatif üyeliğine kabul işlemlerinde davacı kooperatif genel kurul kararları ile belirlenen aylık ve ek ödemelerden muaf olarak üye kaydedildiğine dair sözleşme, genel kurul kararı ve yönetim kurulu kararı bulunmadığı, bu nedenle 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 23.maddesi uyarınca Ortaklar Bu Kanununun Kabul Ettiği Esaslar Dahilinde Hak Ve Vecibelerde Eşittirler. Hükmüne göre kooperatifteki üyeliklerinden dolayı genel kurullarda belirlenen aidat ve ek ödemeleri ödemekle yükümlü olduğu, bu kapsamda davalı şirketin 2013 Ekim ayı- 16/05/2016 dava tarihi döneminde kooperatifte sahip olduğu üyeliklere ait toplam 234.300,00 TL tutarında aidat ve ek ödemeyi çekişmesiz olarak kooperatife ödediği, davalı şirketin davacı kooperatife dava tarihi itibariyle toplam 44.175,00 TL aylık aidat ve ek ödeme aidat borcunun bulunduğu yönünde kanaat bildirildiği görülmüştür.

Raporun taraflara tebliğ edildiği, davacı vekilinin rapora itiraz dilekçesini dosyaya sunduğu, yine davalı vekilinin rapora itiraz dilekçesini dosyaya sunduğu, itirazların değerlendirilmesi için dosyasının ek rapor düzenlenmek üzere bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 05/05/2023 tarihli raporun dosyaya sunulduğu anlaşılmıştır.

Raporun yapılan incelemesinde taraf vekillerinin ayıplı ve eksik bırakılan iş kalemleri için yapılan itirazların incelenmesi sonucunda bu yönden ek bir düzeltme yapılmasına yer olmadığı, mali konulara ilişkin itirazlara yapılan inceleme yönünden ise davalı şirketin, davacı kooperatiften barter olarak edindiği üyeliklerin sabit ve peşin ödemeli üyelikler olduğuna karar verilmesi halinde kooperatif genel kurullarında tespit edilen ek ödeme ve genel giderlere katılım aidatları üzerinden davalı şirketin ödemesi gereken aidat ve ek ödeme tutarı toplamının 147.240,00 TL olacağı, davalı şirketin barter olarak edindiği üyeliklerin sabit ve peşin ödemeli üyelik olmadığı, normal statülü ortaklık olduğunun kabul edilmesi halinde davalı firmanın barter olarak edindiği ve diğer üyelerden devir yolu ile edindiği kooperatif üyelikleri için ödeyeceği inşaat giderlerine ait aidatlar ve genel giderlere katılım bedeli toplamının 299.240,00 TL olacağı, kooperatif kayıtlarına göre davalı şirketin toplam 212.650,00 TL aidat ve ek ödeme yapmış olması nedeniyle, davalı şirketin sabit ve peşin ödemeli üye olduğunun kabulü halinde; davalı şirketin kooperatif üyelerinden genel giderler için ilk olarak aidat alınmasına başlanılan 01/10/2013 tarihinden 10/05/2016 dava tarihine kadar bu dönemde uhdesinde bulundurduğu 19 adet üyelik için ödemesi gereken aidat ve ek ödeme tutarı toplamının 147.240,00 TL olduğu, ödediği aidat ve ek ödeme tutarının toplam 212.650,00 TL olduğu, davalı şirketin sabit ve peşin ödemeli üye olmadığının normal statülü üyelik olduğunun kabulü halinde ise, davalı şirketin kooperatif üyelerinden genel giderler için ilk olarak aidat alınmasına başlanılan 01/10/2013 tarihinden 10/05/2016 dava tarihine kadar bu dönemde uhdesinde bulundurduğu 19 adet üyelik için ödemesi gereken aidat ve ek ödeme tutarı toplamının 299.240,00 TL olduğu, kooperatife yapılan toplam 212.650,00 TL'nin mahsubu ile bakiye 86.590,00 TL aidat ve ek ödeme borcunun bulunduğu yönünde kanaat bildirildiği görülmüştür.

Raporun taraflara tebliğ edildiği, davacı vekili ve davalı vekillerinin ayrı ayrı rapora itiraz dilekçelerinin dosyaya sunulduğu görülmüştür.

Davacı vekili tarafından 11/12/2023 tarihli dilekçe ile bedel artırım beyanında bulunulduğu, ayıplı imalatlar nedeniyle davacının uğradığı zarara ilişkin istemin 197.780,00 TL olarak , davalının kooperatif üyeliği nedeniyle ödenmesi gereken aidat ve ek ödeme isteminin 86.590,00 TL olarak belirtildiği ve bu bedeller üzerinden harcın tamamlandığı, dilekçenin davalı tarafa tebliğ edildiği görülmüştür.

Dosyada yapılan yargılama ve toplanan delillere göre; davacı kooperatif ile davalı şirket arasında taşeron sözleşmesi başlıklı 18/07/2009 tarihli sözleşmenin imzalandığı, bu sözleşmeye göre sözleşmenin götürü bedelli olduğunun beyan edildiği, davalı tarafından üstlenilen işlerin yapılması karşılığı ödeme alınmayacağı, %100 barter uygulanmak suretiyle toplam KDV'li tutar ile daha sonra ortaya çıkacak daire maliyetleri adedince kooperatif üyeliğinin davalıya verileceği, davalının tüm üyelerin sahip olduğu haklara sahip olacağı yönünde hükmün 9.maddede gösterildiği görülmüştür.

Davacı kooperatif tarafından davalı şirket ile yapılan sözleşme uyarınca davalının edimleri karşılığı kooperatif yönetim kurulu kararları ile toplam 21 payın davalı şirkete devredildiği, davalı şirketin 3 adet kooperatif üyeliğini ise dava dışı 4 kooperatif üyesinden devir aldığı anlaşılmıştır. Buna göre kooperatif nezdinde ...,...,...,...,...,...,...,...,...,...,'nolu üyelikleri 20/04/2010 tarihinde, ...,...,...,...,...,no'lu üyeliklerin 20/08/2010 tarihinde, ...,...,...,...,...,... nolu üyeliklerin ise 11/06/2011 tarihinde davalı şirkete kooperatif tarafından devredildiği düzenlenen bilirkişi raporları ve dosyaya sunulan kayıtlara göre tespit edilmiştir. Bunun haricinde ...,... nolu üyeliklerin ise dava dışı kooperatif üyelerinden davalı şirket tarafından 14/09/2009 tarihinde, ... 'nolu üyeliğin ise 30/10/2009 tarihinde devir alındığı anlaşılmıştır.

Gerek sözleşmenin içeriği ve gerekse genel kurul kararlarında davalı şirkete özel statülü yani özel şartları içeren peşin ödemeli aidat ve ek ödemelerden muaf üyelik yapılmasına ilişkin herhangi bir kararın olmadığı dikkate alındığında, davalı şirketin özel statülü üye olmadığı, normal üyelik hak ve sorumluluklarına sahip olduğunun kabulü gerektiği, üyeliğin devir alınmasından itibaren kooperatife ait aidat ve ödemelerden sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır.

Davalı şirketin kooperatif üyeliği yönünden yapılan incelemeye göre özel statülü olmadığının kabulüne göre bilirkişiler tarafından düzenlenen 05/05/2023 tarihli raporda belirlenen bedel kadar yani 86.590,00 TL aidat ve ek ödeme borcunun doğduğunun kabulü gerektiği anlaşılmıştır.

Davacı kooperatif ile davalı arasında imzalanan sözleşme uyarınca davalının üstlendiği edimlerin belirlendiği görülmekle, sözleşmenin 2/a maddesine göre mekanik tesisat su sayaçlarının otomasyonlu olacağı belirtilmesine rağmen davalı şirketin mekanik su sayacı takmaması üzerine davacı kooperatifin dava dışı şirkete montaj dahil 46.980,00 TL ödeme yapmak suretiyle bu değişim işlemini yaptırdığı ve bu bedelden davalı şirketin sorumlu olması gerektiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında yapılan sözleşmeye göre klima alt yapısının davalı şirket tarafından yapılacağının belirtilmesine rağmen klima tesisat borularının görülemediği ve bu şekilde edimin ayıplı olduğu, daire başına yapılacak çalışma bedeli dikkate alındığında 11.600,00 TL klima alt yapı masrafının tespit edildiği, davalı tarafından klima suyunun tahliye boru tesisatının gelişi güzel yapıldığı ve duvar içine giren kısma kadar yoğuşma boru çapının daha geniş iken duvar içinde boru çapının daraldığı ve bağlantı yerinin izole bant ile birleştirilerek özensiz yapıldığı, tahliye boru tesisatının yeniden yapılması gerektiği, bu durumda davalının ediminin ayıplı olduğunun kabulü gerektiği, boru bağlantılarının yeniden yapılması için işçilik ve tahliye borusunun yağmur oluğuna kadar çekilmesi ile duvarda yapılacak işler ve onarım için maliyetin 23.200,00 TL olacağı, yine davacı kooperatife ait inşaatta davalı tarafından üstlenilen dairenin salonlarına çekilen telekom ve data kablolarının modemlerine bağlantılarının yapılmadığı, çekilen bu sisteme ait kabloların boşta olduğu, daire, zil ve kapo otomatiği sistemlerinin çalışmadığı, tespit edilen bu hususların davalı tarafından sözleşme ile üstlenilen işler olduğu, bu işlerin tamamlanması ve ayıpların giderilmesi için yapılacak harcamanın 116.000,00 TL olacağı , belirlenen bu bedellerin eksik ve ayıplı iş olarak kabulü gerektiği anlaşılmıştır.

Her ne kadar davalı tarafından akıllı ev otomasyon işinin üstlenilmediği iddia edilmiş ise de, sözleşmenin elektrik tesisatına ilişkin kısmında daire içi elektrik tesisatı, anahtar, priz montajları, armatür montajları, daire içi TV sistemi, telefon tesisatları, planşe tesisatı, ana dağıtım panoları, her blok, kolon tesisatları, yangın algılama , merdiven boşluğundaki uygulamaların bina içi tesisatla ilgili olduğu ve bu hususların davalı tarafından üstlenildiği, bu durumda davalının her bir daire içinde üstlendiği iş yönünden itiraz ettiği bu hususun yerine getirilmediğinin kabulü gerektiği, davacı tarafından tamamlanması istenen hususun akıllı ev sistemi olarak belirtilmediği gibi asıl olan tesisat ve uygulamanın üstlenilen şekilde yerine getirilmediğinin tespit edildiği ve bu nedenle edimin ayıplı olduğunun kabulü gerektiği anlaşılmıştır.

Tespit edilen bu hususlar dikkate alındığında davalının sözleşme ile üstlendiği ve dava konusu edilen edimlerin ayıplı olarak yerine getirildiği, sözleşme gereği, davalının bu ayıpların giderilmesinden sorumlu olduğu, davacı tarafça bu ayıpların giderilmesi için gerekli olan bedelin davalıdan tahsili isteminde bulunulduğu, her ne kadar sözleşmenin götürü usulde olduğu sözleşmede yazılmış ise de, sözleşmede herhangi bir bedelin belirtilmediği, davalı kooperatifin edimini barter usulü ile yerine getirilmesinin kararlaştırıldığı, bu konuda taraflar arasında herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı, bu durumda davalının ayıplı olarak yerine getirdiği edim bedellerinin tespiti ile bu bedellerin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerektiği anlaşılmış, ayıplı imalatlar nedeniyle oluşan zararın tahsili isteminin kabulüne, yine kooperatif üyeliği nedeniyle oluştuğu beyan edilen aidat alacaklarının tahsili isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:

Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

Davanın ayıplı imalatlar nedeniyle oluştuğu iddia edilen zarar istemine ilişkin KABULÜNE,

197.780,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

Davanın davalı tarafın kooperatif üyeliği nedeniyle talep edilen aidat alacakları istemi yönünden KABULÜNE,

86.590,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

Kabul edilen bedel üzerinden hesaplanan 19.425,31 TL harçtan, peşin+ ıslah ile alınan 4.851,36 TL harcın mahsubu ile bakiye 14.573,95 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden vekilin harcadığı emek ve mesaiye karşılık yürürlükte bulunan AAÜT ne göre 44.655,50 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

Davacı tarafından yapılan 62,70 TL başvuru harcı, 4.822,18 TL ıslah harcı, 6.700,00 TL Bilirkişi ücreti, 509,60 TL tebligat ve yazışma gideri olmak üzere toplam 12.094,48 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Karar kesinleştiğinde artan gider avansının taraflara ödenmesine,

Dair karar, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'ne başvuru yolu açık olmak üzere davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı açıkça okunup, usulen anlatıldı. 20/02/2024

Yazman ...

e-imzalı

Yargıç ...

e-imzalı