İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1029 E. 2024/178 K.

T.C.

İZMİR

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/1029 Esas

KARAR NO : 2024/178

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 20/12/2023

KARAR TARİHİ : 07/03/2024

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizde yapılan yargılaması sonunda dava dosyası ve ekleri incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Kulübü Özel Eğitim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin tek yetkilisi olarak tarafı gözükmekte ise de babasının söz konusu şirket ... tarafından kurulduğunu, yurt dışında olduğu dönemde babasına vermiş olduğu vekalet ile şirket kurulduğunu ve tarafınca hiçbir bilgisi ve iştiraki bulunmadığını, babası ...'in 01/01/2021 tarihinde vefat ettiğini, tarafınca başvurusu üzerine İstanbul ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile mirasın kayıtsız şartsız reddine karar verildiğini ve kararın kesinleştiğini, babasının vefatı sonrası ... Kulübü Özel Eğitim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.'nin borçları için tarafına ulaşan icra tebligatların, haciz bildirimleri ile şirketin tek ortak ve yetkilisi olduğunu öğrenmiş olduğunu, bilgisi ve iştiraki olmamasına rağmen şirkete ait tüm borçları ödemek zorunda kaldığını, babasının sağlığında şirketi devrettiğini öğrendiğini ancak el değişikliği ile ve babasının vefatı sebebi ile şirketi kapatmak ve ilişiğini kesmek için girişimde bulunsa da şirkete ait defterler tüm araştırmalara rağmen bulunamadığını, tüm nedenlerle (Yevmiye defteri, defteri kebir, pay defteri, envanter defteri, karar defteri vesair) yasal süresi içinde zayi belgesi verilmesi için mahkemeye başvurma zorunluluğunun hasır olduğunu, açıklanan tüm bu nedenlerden dolayı TTK. 82 ve sair mevzuat hükümleri kapsamında mahkemenin re'sen göz önünde bulunduracağı nedenlerle, zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

KANITLAR: İstanbul .... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.

İzmir Ticaret Sicili Müdürlüğü'nden davacı ... ile alakalı bilgiler celp edilmiştir.

Şirket yetkilisi ... (...)'a ait Nüfus kayıt örnekleri UYAP sistemi üzerinden sorgulanmıştır.

GEREKÇE :

Dava, TTK. 82. Maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

6102 sayılı TTK.'nın 82/7 madde ve fıkrası uyarınca sadece tacirler zayi belgesi isteminde bulunabilirler.

TTK.'nın 12. maddesinde "Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur." hükmü ile anılan Yasa'nın 11. maddesinde "Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.” Yine TTK.'nın 15. maddesinde de "İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." düzenlemesi bulunmaktadır.

6102 sayılı TTK.'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

TTK.'nın 82/7. Maddesinde ".......tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün (01/07/2022 tarihli ve 7417 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde yapılan değişiklikle bu maddede yer alan "onbeş" ibaresi "otuz’" şeklinde değiştirilmiştir.) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir.

TTK.'nın 82/7 maddesi uyarınca işbu zayi belgesi verilmesine ilişkin davanın 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde açılması gerekir.

Bu madde hükmünde yazılı "afet" kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilmelidir. Zira, bu maddede, bir tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve kağıtlar,yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa, tacir, kendisine zayi belgesi verilmesini mahkemeden isteyebilir. Maddede yer alan "gibi" sözcüğü açıklanan olayların sınırlı sayılı olmadığını göstermektedir. Tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerektiği gibi, olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana geldiğine mahkemenin kesin kanaat getirmesi gerekmektedir.

Somut olayda; Davacı şirketi babasından miras kaldığını ve babasının vekalet alarak kurduğunu iddia etmiş ise de davacı şirketin 01/02/2017 tarihinde davacı şirket yetkilisi yani davacı ... tarafından ... Donanım Bilgisayar Danışmanlık Sanayi Ticaret Limited Şirketi ünvanı ile kurulduğu, davacı şirket yetkilisinin talebi üzerine 22/09/2017 tarihinde ünvanının ... olarak değiştirildiği, davacı tarafından her ne kadar söz konusu şirketin davacı şirket yetkilisinin babası tarafından kurulduğu ve kendisine intikal ettiği bildirilmiş ise de davacı şirketin kuruluş ve ünvan değişikliği taleplerinin davacı şirket yetkilisi tarafından yapıldığı anlaşılmakla, davacı şirket yetkilisinin babasının ölümünden sonra şirket yetkilisi olduğunu ve defterlerin kayıp olduğunu iddia ettiği, şirket yetkilisi ...'in babasının 01/01/2021 tarihinde öldüğü ve bu davanın 20/12/2023 tarihinde açıldığı dikkate alındığında davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-DAVANIN HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE NEDENİYLE USULDEN REDDİNE,

2. Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu ret harcından davacı tarafından peşin yatırılan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın davacı taraftan alınarak, Hazine'ye gelir kaydına,

3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4. Taraflarca yatırılan kullanılmayan gider avansının kalan kısmının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,

Dair, davacının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 07/03/2024

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı