İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/1071 E. 2024/176 K.

T.C.

İZMİR

4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/1086

KARAR NO : 2024/199

DAVA : Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 05/10/2022

KARAR TARİHİ : 14/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:Davacı taraf vekili duruşmada tekrar ettiği dava dilekçesi ile özetle; Dava; davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ...’ın pimapen imalat ve montaj işi ile iştigal ettiğini, müvekkili davacıların İzmir Gümüldür’de yapmakta oldukları bir inşaatın pimapen ve pvc doğrama işlerinin davalıya verildiğini, taraflar arasında yapılan şifai istisna akdi gereğince ... tarafından yapılacak pvc doğrama işlerinin toplam bedelinin 121.000,00 TL olduğunun kararlaştırıldığını, müvekkillerinden ...nın da iş bu sözleşmenin bedeli olarak toplam 3 adet çeki keşide edip davalıya verdiğini, davalı ...’a yapılacak işin bedeli karşılığı müvekkillerinden ... tarafından ... Bankası A.Ş.’ ‘ne ait ... seri nolu 24.02.2021 keşide tarihli, lehtarı ... olan 35.000,00 TL bedelli ve ... Bankası A.Ş.’ ne ait ... seri nolu 31.03.2021 keşide tarihli lehtarı ... olan 40.000,00 TL bedelli 2 adet çek ile ... Bankası A.Ş.’ne ait 25.04.2021 keşide tarihli ... seri nolu 46.000,00 TL bedelli lehtarı davalı ... olan 1 adet çekin ( Toplam 3 adet çek ) keşide edilerek teslim edildiğini, davacıların işletmekte oldukları bir kafeterya bulunduğunu, pandemi dönemi işyerlerinin özellikle de restoran ve kafelerin uzun süre kapalı kalması sebebi ile müvekkillerinin ekonomik darboğaza girdiğini ve arkadaşları olan ... ( T.C. Kimlik No.... ) isimli şahıstan borç aldıklarını, müvekkili ...’nın, arkadaşlarından aldıkları bu borç para sebebi ile, ...’a ... Bankası A.Ş.’ nın 31.01.2021 keşide tarihli 20216840 seri nolu 46.000,00 TL bedelli 1 adet çek ile dava konusu ... Bankası A.Ş.’ ne ait ... seri nolu 31.10.2020 keşide tarihli 46.000,00 TL bedelli çeki teslim ettiğini, bu çeklerden ... Bankası A.Ş. ne ait 31.10.2020 keşide tarihli 46.000,00 TL bedelli çekin karşılığı gününden önce ...’a ödendiğini, çekin ...’ tan iade alındığını, , ... Bankası A.Ş.’ ne ait çekin bedelinin ise ...’ a haricen ödendiğini, ...’un iş bu ... Bankası A.Ş.’ ne ait çeki bedeli haricen ödenmiş olması sebebi ile bankaya ibraz etmediğini, karşılıksız kaşesi vurdurmadığını ancak çek aslını da müvekkillerine iade etmediğini, müvekkil ...’nın bedelini ödeyerek iade aldığı ... Bankası A.Ş. ‘ne ait ... seri nolu 31.10.2020 keşide tarihli 46.000,00 TL bedelli çekin keşide tarihini 25.04.2021 tarihi olarak değiştirip ve iş bu çeki ...’a iş bedeli olarak teslim ettiğini, dava konusu, itirazlarına konu olan çekin ...’ın eline geçmesinin bu şekilde olduğunu, çekin arkasındaki ciro silsilesi incelendiğinde ...’un cirosunun bulunduğu ancak bu cironun çizilerek iptal edildiğinin ( çekin iade alınması sebebi ile ) görüleceğini, davaya konu olan çek daha önce davacı müvekkil ... tarafından 31.10.2020 keşide tarihli olarak dava dışı ...'a teslim edildiğini, çek bedelinin haricen ...'a ödendiği için çek aslı iade alınarak üzerindeki keşide tarihi çizilip yeni keşide tarihi olan 25.04.2021 tarihi yazılarak iş bedeli karşılığı olarak davalıya teslim edildiğini, ancak, müvekkillerinin davalı tarafa, anılan çek bedellerini gününde ödeyemediklerini, daha sonra ...’ın çekleri ciro ederek teslim ettiği şahıslardan iade aldığını ve çeklerin kendi uhdesinde bulunduğunu, bedellerinin ödenmesine müteakip çek asıllarını müvekkil keşideciye ( ... ) teslim edebileceğini beyan etmesi üzerie, müvekkil davalılardan ...’nun kardeşi ... ( aynı zamanda iki adet İş Bankası çekinde lehtar olması sebebi ile borçlu olan ) tarafından ...’ın T.C. ... Bankası A.Ş. ... nolu hesabına 20.04.2021 tarihinde 60.000,00 TL, 29.04.2021 tarihinde 15.000,00 TL, 30.04.2021 tarihinde 50.000,00 TL olmak üzere toplam 125.000,00 TL “ ödenmeyen çeklere istinaden ödeme” açıklaması ile ödeme yapıldığını, ekteki dekontlardan da görüleceği üzere müvekkillerinin, alacaklı olduğunu iddia eden ...’a toplam 125.000,00 TL ödeme yaparak ödemelerdeki gecikmeler sebebi ile 4.000,00 TL da faiz ödemesi yaptıklarını, müvekkiller, ...’a teslim ettikleri çek bedellerinin faizi ile ödenmesi üzerine defaatle çek asıllarının teslimini talep ettiklerini ancak alacaklı olduğunu iddia eden ... iş bu çekleri ısrarla iade etmekten imtina ettiğini, bunun üzerine ödemeyi yapan ...’nun Karşıyaka ... Noterliği’ nin 16.06.2021 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile çek bedellerinin ödendiği ve çek asıllarının ...’ya teslimini talep eden ihtarnameyi keşide ederek ...’a gönderdiğini, müvekkili ... da aynı nitelikte Karşıyaka ... Noterliği’ nin 16.06.2021 tarih ve ……… yevmiye numaralı ihtarnamesi ile çek bedellerinin ödenmesi sebebi ile çek asıllarının iadesini talep ettiğini, miştir.. ( DELİL. 4. Anılan iki adet ihtarname sureti dilekçemize mübrezdir- Onaylı suretlerinin ilgili ancak her iki ihtarnamede de ödenen 3 adet çekten bir tanesinin seri numarası ve keşide tarihinin sehven yanlış bildirildiğini, ekli ihtarnamede ödendiği belirtilen çekler 31.01.2021 tarihli ... seri nolu 46.000,00 TL bedelli, 24.02.2021 tarihli ... seri nolu 35.000,00 TL bedelli ve 31.03.2021 tarihli ... seri nolu 40.000,00 TL bedelli çekler ( her üç çek de ... Bankası A.Ş.’nin çekidir ) olduğunun yazıldığını, ancak ...’a teslim edilen çekler yukarıda da belirttikleri gibi ... Bankası A.Ş.’ne ait ... seri nolu 24.02.2021 keşide tarihli lehtarı ... olan 35.000,00 TL bedelli ve ... Bankası A.Ş. ‘ ne ait ... seri nolu 31.03.2021 keşide tarihli lehtarı ... olan 40.000,00 TL bedelli 2 adet çek ile, ... Bankası A.Ş. ‘ne ait 25.04.2021 keşide tarihli ... seri nolu 46.000,00 TL bedelli 1 adet çek olduğunu, müvekkillerin çekmiş oldukları ihtarname ile bedelleri ödenmiş olan çek asıllarını talep eder iken itirazımıza konu ... Bankası A.Ş. ‘nin 25.04.2021 keşide tarihli ... seri nolu 46.000,00 TL bedelli çeki ile ... Bankası A.Ş.’ne ait 31.01.2021 tarihli 20168040 seri nolu 46.000,00 TL bedelli çek ile karıştırdıklarını, dolayısı ile ihtarnamelerinde esasen ...’a hiç teslim edilmeyen dava dışı ...’â verilen çeki ...’a verildiğini düşünerek iadesini talep ettiklerini ancak gerçekte ( gerçek iradeleri ) aynı bedelli itiraza konu olan ... Bankası A.Ş. ne ait çekin kendilerine iadesine ilişkin olduğunu, müvekkillerinin yapmış oldukları bu hatanın farkına, İzmir ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasından kendileri hakkında başlatılan 7 örnek ilamsız icra takibi ile vardıklarını, anılan dosya münderecatı incelendiğinde takibin dayanağı olarak ... Bankası A.Ş. ait 31.01.2021 tarihli ... seri nolu 46.000,00 TL bedelli çek olduğunun görüleceği, müvekkillerinin İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasının dayanağı çeki aslında ...’a hiç teslim edilmediğini, ancak ihtarnamelerinde sehven bu çekin iadesini talep ettiklerinin farkına vardıklarını, bedelini ödedikleri çekin ve dolayısı ile ihtarnamede iadesini talep etmeleri gereken çekin davalarına konu ... Bankası A.Ş.’ne ait 46.000,00 TL bedelli çek olduğunu, İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosya mündericatı incelendiğinde alacaklısının ..., borçlusunun ise müvekkiller olduğu takip dayanağı çekin ise ... Bankası A.Ş. ait 31.01.2021 tarihli 20216840 seri nolu 46.000,00 TL bedelli çek olduğunun görüleceğini, bu icra takip dosyası bile başlı başına anılan çekin davalıya hiç teslim edilmediği, müvekkillerinin çek iade talep ettikleri ihtarnamede talep edilen 1 adet çek bilgileri hususunda hataya düştüklerini ortaya koyduğu, esasen alacaklı olduğunu iddia eden davalı tarafın, müvekkillerinin kendisine gönderdiği ve çek asıllarının iadesinin talep edildiği ihtarnamelerdeki yanlışlığı bildiğini, zira davalı tarafa müvekkilleri tarafından yukarıda belirttiğimiz çekler dışında bir çek teslim edilmediğini, davalı bu durumu bilmesine rağmen, kambiyo senetlerindeki mücerretlik ilkesinden de faydalanarak esasen bedelini tahsil ettiği çeki icra takibine konu ederek haksız kazanç sağlama amacı güttüğünü, açıklanan nedenlerle müvekkili davacıların, alacaklı olduğunu iddia eden davalıya karşı İzmir .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosya dayanağı çek bedelini ödemiş olmaları sebebi ile her hangi bir borcu bulunmadığından borçlu olmadığının tespitine, davalının kötü niyetli davranışı ve müvekkillerinin uğradığı zarar sebebi ile dava konusu alacağın % 20'den aşağı olmamak üzere tazminat ödemesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA:Davalıya dava dilekçesi usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, davalı duruşmalara katılmadığı gibi herhangi bir cevap da vermediğinden HMK.nın 128.Maddesi uyarınca davayı inkar ettiği kabul edilerek yargılamaya devam olunmuştur.

DELİLLER VE GEREKÇE:

İcra Dosyası: İzmir .... İcra Müdürlüğü’nün ... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı alacaklı ... tarafından, davalı borçlu ... ve ... aleyhine25/04/2021 keşide tarihli, ... seri numaralı 43300,00 TL bedelli çeke dayanılarak, 43.330,00 TL asıl alacak, 86,66 TL çek komisyonu, 4.333,00 TL çek tazminatı, 2.881,44 TL geçmiş gün faizi olmak üzere toplam 50.631,10 TL alacak için, kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlatıldığı, takibin kesinleştiği ve halen derdest olduğu görülmüştür.

Görevsizlik kararı: İzmir .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. ve ... K. Sayılı dosyasında; takibin dayanağının çek olması nedeniyle İzmir Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğunda bahisle görevsizlik karar verildiği, 08/12/2022 tarihinde kararın istinaf edilmeksizin kesinleştiği görülmüştür.

Dava konusu Çek: ... Şubesi’ne ait olan, keşidecisi ..., lehtarı ... olduğu, lehtar cirosunndan sonra sırasıyla ciroları bulunan ..., ...bank ... ve ... cirolarının iptal edildiği, daha sonra ... cirosunun bulunduğu, ... cirosundan sonra yer alan sırasıyla ... Yapı A.Ş. ve ... Alüminyum Profil Sanayi Ticaret Ltd.Şti cirolarının iptal edildiği, ... tarafından çekin bankaya ibraz edildiği ve karşılığının olmadığı, banka sorumluluk tutarı olan 2.670,00 TL’nin hamil davalıya ödendiği görülmüştür.

Ödeme Dekontları: dava dışı ...’nun ... bankası A.Ş nezdindeki hesabından davalıya ait ... Bankası A.Ş. hesabına, ... uygulamasından “ödenmeyen çek ödemesi” açıklaması ile 20.04.2021 tarihinde 60.000,00 TL; 29.04.2021 tarihinde “ödenmeyen çeklere istinaden ödeme” açıklaması ile 15.000,00 TL, 30.04.2021 tarihinde “ödenmeyen çeklere istinaden ödeme” açıklaması ile 50.000,00 TL ödeme yapıldığı görülmüştür.

... Bankası'nın 02/01/2023 tarihli cevabi yazısı; ...'ya ait 01/01/2021 - 31/12/2021 tarihleri arası hesap ekstresinin gönderildiği görülmüştür.

... Bankası'nın 27.02.2023 tarihli cevabi yazısında; ...'a ait hesap hareket bilgilerinin gönderildiği görülmüştür.

İzmir ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası; Davacı borçlular ... ve ...'nın itirazlarının genel olarak ödemeye ilişkin olduğu, delil olarak bildirilen dekontlar davalı tarafça itiraz edilmemişse de paranın borçlular tarafından gönderilmediği ve takibe konu alacak için ödeme yapılmadığınını savunulduğu, ibraz edilen dekontlarda göndericinin davacılar olmadığı ve takibe dayanak çeke ilişkin yeterli açıklama bulunmadığı anlaşılmakla itirazların ispatlanmadığı kanaatiyle itirazın reddine karar verildiği ve davacılar tarafından dosyanın istinaf edildiği görülmüştür.

Bilirkişi Raporu: Bilirkişi ...'un 07/09/2023 tarihli bilirkişi raporu; Davacının incelemeye konu listelenen ticari defterlerinin 6102 sayılı TTK’ nun 64/3. Maddesi uyarınca yapılması gereken noter açılış ve kapanış tasdikinin süresinde yaptırıldığını, inceleme kapsamı ile sınırlı olmak üzere defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve birbirini doğruladığını, davacının ticari defter ve kayıtlarında, davalı firmanın işlemlerinin takibinin yapıldığı bir hesaba rastlanmadığını, dava / icra takibine dayanak çeke ait davacının ticari defter ve kayıtlarında bir kayda rastlanmadığını, dava / icra takibine dayanak çekin ödendiğine dair, davacının ticari defter ve kayıtlarında bir kayda rastlanmadığı ve davacının 2021 yılı ticari defter kayıtlarında 103. verilen çekler ve ödeme emirleri hesabında herhangi bir kaydın olmadığını, dava dışı ...’nun ... Bankası A.Ş. nezdindeki hesabından davalı hesabına yapılan ödemelerin, dava ve takip konusu çek bedeline mahsuben yapılıp yapılmadığı taktirin sayın mahkemeye ait olduğunu, dava dışı ...’nun ... Bankası A.Ş. nezdindeki hesabından davalı hesabına yapılan ödemelerin, dava ve takip konusu çek bedeline mahsuben yapıldığının kabulü halinde, yapılan ödemelerin, karşılıksız çek bedeli, çek tazminatı, çek komisyonu ve ibraz tarihinden ödeme tarihine kadar işlemiş faiz miktarı kalemlerinin tamamını karşılamadığı, aradaki farkın, (128.301,10 TL – 125.000,00 TL)= 3.301,10 TL olduğu kanaatine varılmıştır.

Dava; icra takibinden sonra açılan ve takibe konu çek nedeniyle davacı keşideci ve lehtar tarafından davalı hamile karşı ödeme iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır.

Davacı taraflar, kendileri tarafından Gümüldür ilçesinde yapılmakta olan inşaatın PVC doğrama işini 121.000,00 TL bedel karşılığında davalıya verdiklerini, iş bedeline mahsuben davalıya keşidecisi davacı ..., lehtarı ... olan ... Bankası A.Ş.’ne ait ... seri nolu 24.02.2021 keşide tarihli, 35.000,00 TL bedelli, ... Bankası A.Ş.’ ne ait ... seri nolu 31.03.2021 keşide tarihli, 40.000,00 TL bedelli 2 adet çek ile keşidecisi davacı ... lehtarı davacı ... olan, ... Bankası A.Ş.’ne ait 25.04.2021 keşide tarihli ... seri nolu 46.000,00 TL bedelli dava konusu 1 adet çeki verdiklerini, ...’ya ait İş Bankası hesabında davalıya teslim edilen ve dava konusu çekin de içlerinde olduğu üç adet çek bedelinin davalıya ödendiğini ancak davalının dava konusu çeki icra takibine koyduğunu, ödeme nedeniyle davalıya borçlu olmadıklarını iddia etmiş, davalı taraf davaya cevap vermemiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava dışı ...’nun ... Bankası A.Ş nezdindeki hesabından davalı adına yapılar ödemelerin dava konusu çeke mahsuben yapılan ödemeler olup olmadığı, sonucuna göre davacıların takip ve dava konusu çek nedeniyle davalıya borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Eldeki davada, dava konusu çekte, davacı ... keşideci, davacı ... lehtar ve davalı ... hamildir. Söz konusu çekte, davacı adına ödeme yapan ...’nun ciro silsilesinde yer almadığı görülmüştür. Davacı taraflar, çekteki imzalarını inkar etmemişler, çekin davalıya eser sözleşmesi karşılığında eser bedeline mahsuben verildiğini iddia etmişler, PWC doğrama işe ilişkin eser borcunun davalı tarafından yerine getirmediğine dair bir iddiada bulunmamışlardır. Davacı taraflar yalnızca ödeme iddiasına dayanarak, dava ve takip konusu çek nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini talep etmişlerdir. Menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükü davalı (alacaklı) tarafa aittir. Ancak, dava konusu somut olayda menfi tespit davasını açan davacı borçlular çekteki imzalarını ve çekin verilme nedenine ilişkin ticari ilişkiyi inkar etmemekte, çekin ödendiğini iddia ettiklerinden, ödeme iddiasını ispat yükü davacı borçlulara aittir. Davacı taraflara ait ticari defterler incelenmiş, dava ve takip konusu çekin davacıya ait ticari defterlerde kayıtlı olmadığı, bu çeke ilişkin ödeme kaydına rastlanmadığı mali müşavir bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. Davalı asile, ticari defterlerini ibraz etmesi için çıkartılan davetiye usulüne uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf ticari defterlerini sunmadığından davalının defterleri incelenememiştir. Dava dışı ... banka hesabından, davalı banka hesabına yapılan üç adet havale dekontunda işlem açıklaması kısmında “ödenmeyen çeklere istinaden ödeme” açıklamasına yer verilmiş, dava ve takip konusu çeke ilişkin bilgiye, davacıların isimlerine rastlanmamıştır. Ödemeyi yapan dava dışı ... dava konusu çekte ciro silsilesinde yer almamaktadır. Türk Borçlar Kanunu 555 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan havale, hukuksal niteliği itibariyle bir ödeme vasıtasıdır. Başka bir anlatımla, havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine mevcuttur. Bu yasal karinenin tersini (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla yapıldığını) ileri süren havaleci (muhil), bu iddiasını kanıtlamakla yükmlüdür. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 12.3.2003 tarihli, 2003/3-118 E.,2003/158 K. sayılı kararı, 2017/13-2137 esas, 2018/1860 karar sayılı kararı). Dava dışı ... hesabından yapılan 3 adet havale işleminin, davacıların dava konusu çekten kaynaklanan borcuna mahsuben yapıldığı iddiası, havale dekontlarındaki işlem açıklamaları da dikkate alındığında davacılar tarafından kanıtlanamamıştır. Davacıların, imzası ikrar edilmiş kambiyo senedi karşısında ödeme iddiasını HMK.nın 200.maddesi de nazara alındığında yazılı deliller ile kanıtlamaları gerekmekte olup, sunulan havale dekontları ödemeyi ispata elverişli ve yeterli olmadığı gibi dava dilekçesinde açıkça yemin deliline de dayanmadığından davacı taraf yemin teklif etme hakkı hatırlatılmamış olup sonuç olarak davacı taraflar borçlu olmadıklarını usulüne uygun delillerle kanıtlayamadıklarından davalarının reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M :

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davacıların menfi tespit davalarının REDDİNE

2. Peşin alınan 864,66 TL harçtan maktu red harç tutarı olan 427,60 TL’nin mahsubu ile fazladan alınan 437,06 TL harcın talep halinde ve karar kesinleştiğinde DAVACI TARAFLARA İADESİNE.

3. Dava tamamen reddedildiğinden davacı tarafların yaptığı tüm yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına.

4. HMK.nun 333.maddesi uyarınca davacılar tarafından yatırılan gider avansının sarf edilmeyen kısmının karar kesinleştiğinde davacı taraflara iadesine,

ilişkin, davacılar vekilinin yüzüne karşı, davalı asilin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.14/03/2024

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı