İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/985 E. 2024/550 K.

T.C.

İZMİR

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/985

KARAR NO : 2024/550

DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 14/07/2017

KARAR TARİHİ : 10/07/2024

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili tarafından Mahkememizin... esas sayılı dosyasına sunduğu dava dilekçesinde özetle; Davacı dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davalıya 2016 yılında 130.000,00-TL tutarında kumaş ve dantel siparişi verdiğini, müvekkili şirketin gelinlik ve kına kıyafeti dikim işi yaptığını, bu kapsamda ihtiyacı olan bazı kumaş ve dantelleri davalıdan tedarik ettiğini, söz konusu kumaşların 2016 Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında davalı tarafından müvekkili şirkete üç parti halinde teslimi konusunda anlaşıldığını, davalının ilgili malların sipariş edilmesi nedeniyle müvekkili şirketten çekler talep ettiğini, müvekkili şirket tarafından davalıya 2016 yılı ortasına doğru ilgili mal siparişinden dolayı muhatabı ... A.Ş. olan 31.12.2016 keşide tarihli ... çek no'lu 30.000,00-TL bedelli bir adet çek aslı, muhatabı ... Bankası A.Ş olan ... çek no'lu 30.06.2017 keşide tarihli 50.000,00-TL bedelli çek aslı, yine muhatabı ... Bankası A.Ş olan ... çek no'lu 31.07.2017 keşide tarihli 50.000,00-TL bedelli çek aslı teslim ettiğini, daha sonra müvekkilinin ayrıca verdiği 15.000,00 TL mal siparişi nedeniylede müvekkilinin keşidecisi ... olan muhatabı ... A.Ş olan, ... çek no'lu 15.11.2017 keşide tarihli 15.000,00-TL bedelli çeki de cirolayarak davalı şirkete aslını teslim ettiğini, 2016 Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında davalı tarafından müvekkili şirkete üç parti halinde teslim edilmesi hususunda anlaşılan kumaş ve dantellerden sadece 30.000,00-TL tutarında malın müvekkili şirkete teslim edildiğini, bunun dışında bugüne kadar müvekkili şirketin verdiği siparişlerin kalan miktarı olan 115.000,00-TL tutarında malın müvekkili şirkete gönderilmediğini, müvekkil şirket ile davalının yıllardır iş yapmalarına rağmen davalının ahde vefa ilkesine aykırı davrandığını, müvekkiline teslimi gereken malları teslim etmediğini, ... A.Ş. olan 31.12.2016 keşide tarihli ... çek no'lu 30.000,00-TL bedelli bir adet çek hakkında müvekkili şirkete İzmir ... İcra Müdürlüğü ... esas sayılı icra dosyası ile takip açıldığını, ilgili çek hakkında önemli miktarda tahsilat yapıldığını, davanın kabulüne, davalının haksız ve kötü niyetli olarak çekleri iade etmemesi sebebiyle %20 den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve avukatlık vekâlet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili Mahkememizin... esas sayılı dosyasına sunduğu cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin karşı yan ile aralarında yıllardır ticaret yaptığını, yıllar boyu süre gelen alışverişlerde müvekkilinin üzerine düşen tüm edimleri yerine getirdiğini, 115.000,00 TL tutarlı malları eksiksiz olarak ... Gelinlik Giy .Tekstil San ve Tic Ltd Şti'nin yetkilisinin ve yanındaki çalışanlarının imzası karşılığı teslim ettiğini, ... yetkilisinin kendisine gönderilen teslimatı eksiksik yapılan malların faturalarını kasıtlı olarak kötüniyetle iade ettiğini, davacı tarafın 17.07.2017 günü avukatlık ofislerine gelerek borcu olan 115.000,00 TL'yi yapılandırmak istediğini, çeklerin yerine aylık senetler vermeyi teklif ettiğini, bu senetlerin karşılığının icradaki ve elde bulunan 2 adet çekin iadesini almak istediğini belirterek haksız ve mesnetten uzak işbu davanın reddine, karşı tarafın % 20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin... Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılama neticesinde 14/3/2019 tarih ve 2019/246 karar sayılı ilam ile davanın reddine karar verildiği, davacı vekilince yapılan istinaf talebi üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... Esas ve... Karar sayılı ilamı ile kaldırılmakla yeniden tevzisi üzerine Mahkememizin ... esasına kaydedilmiştir.

DELİLLER:

İstinaf ilamı öncesi ve sonrası olmak üzere; İzmir ...İcra Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verildiği, davacı kayıtları ile davalı tarafça sunulan beyan dilekçesi ve ekindeki belgeler üzerinden SMMM bilirkişisi ... tarafından hazırlanan 17/08/2023 tarihli kök rapor ile 18/12/2023 tarihli ek rapor dosyamız içerisindedir.

İzmir ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Mahkememiz davalısı tarafından davacı aleyhine asıl alacak, işlemiş faiz ve ihtiyati haciz kararına istinaden toplam 32.527,39 TL'nin tahsiline yönelik kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığı, takip dayanağının 31/12/2016 tarihli 30.000,00 TL bedelli İzmir ... ATM'nin ... D.İş ve... K. Sayılı ilamı ile hükmedilen ihtiyati haciz kararına konu senetten kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce 11/07/2023 tarihli duruşmada verilen ara karar gereği davacı kayıtlarının incelenmesi ile tetkikine dair rapor tanzim edilmesi için dosyanın tevdisi üzerine SMMM bilirkişisi ... tarafından hazırlanan 17/08/2023 havale tarihli kök raporun dosyaya sunulduğu ve taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görülmüş, söz konusu raporun incelenmesinde özetle; "Keşidecisi Davacı ... olan Davalı... ... adına düzenlenmiş olan Muhatabı ... Bankası A.Ş olan ... çek no'lu 30.06.2017 keşide tarihli 50.000.00-TL bedelli çek Örneğinden yapılan tespite Göre ; (07.07.2017 Tarihinde Karşılıksız işlemi yapılarak 1.410,00.-TL Tutarındaki yasal karşılık bedelinin Davalı ...'a vekaleten Av.... isimli Kişiye Ödendiği 48.590,00.-TL Tutarlı kısmının karşılıksız kaldığı Tespit edilmiştir.) Keşidecisi Davacı ... olan davalı... ... adına düzenlenmiş olan Muhatabı ... Bankası A.Ş olan ... çek no'lu 31.07.2017 keşide tarihli 50.000.00-TL bedelli çek Örneğinden yapılan tespite Göre; (23.10.2017 Tarihinde Karşılıksız işlemi yapılarak 1.410,00.-TL Tutarındaki yasal karşılık bedelinin Davalı ...'a vekaleten Av.... isimli Kişiye Ödendiği 48.590,00.-TL Tutarlı kısmının karşılıksız kaldığı Tespit edilmiştir.) Keşidecisi Dava Dışı ..., olan ilk cirantası davacı ... olan 2.cirantası Davalı ... olan muhatabı ... A.Ş olan, ... çek no'lu 15.11.2017 keşide tarihli 15.000,00-TL bedelli çek Örneğinden yapılan tespitlere Göre; (İlgili Çek'in 15.11.2017 Tarihinde ödendiği Davacının sayın mahkemeye 07.12.2018 Uyap, 13.12.2018 Havale Tarihli Beyan yazısının ekinde bulunan ... dekontundan tespit edilmiştir. Davalı... - ...'un vekili tarafından davacı tarafa teslim ettiğini beyan etmiş olduğu mallara ilişkin olarak 18.07.2023 tarihinde mahkemeye sunulan beyan yazısı ve ekinde bulunan belgeler üzerinde yukarıdaki yapılan tespitlerde görüleceği bu belgelerin nasıl ve neye göre eşleştirilebileceği tarafımca tespit edilememiş olup Davalı...-... tarafından mahkemenin dava dosyasına sunmuş olduğu davacı tarafa teslim ettiği mallara ilişkin teslim belgesi/kağıdı olduğu beyan edilen kağıtlara ilişkin yukarıdaki/aşağıdaki örneği verilen açıklayıcı tablo örneğinin Mahkemenin dava dosyasına A4 Kağıdı üzerine alınan çıktı örneklerinin ve EXCEL tablosu örneğinin flash/USB Disk İçerisinde sunulmasından sonra görüş ve kanaat oluşturulabilecek olduğu" yönünde tespit ve değerlendirmelerde bulunulduğu anlaşılmış, her ne kadar rapora karşı esasen bir itirazda bulunulmadığı anlaşılmış ise de raporda 2016 ve 2017 yıllarına ilişkin ticari defter ve kayıtların incelenmediği göz önüne alınarak bunun ibrazı için davacı yana ihtaratlı ve kesin süre verilmekle birlikte 30/11/2023 tarihli dilekçe ile 16/17 yıllarına ilişkin ticari defter ve kayıtların sunulduğu göz önüne alındığında dosyanın önceki rapor sunan bilirkişiye tevdisine karar verilmekle birlikte hazırlanan 18/12/2023 havale tarihli ek rapor dosyaya sunulmuş ve taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görülmüş, ek raporda kısaca kök raporda herhangi bir değişikliğin bulunmadığı yönünde kanaat bildirildiği ve rapora karşı davalı yanca itirazda bulunulduğu anlaşılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Yapılan inceleme neticesinde dosya tarafları arasında davacının yaptığı işten kaynaklı davalıdan kumaş ve dantel tedarikine yönelik ticari bir alım satıma dair ilişkinin kurulduğu, bu kapsamda Mahkememiz davacısı tarafından davalıya 30.000,00 TL bedelli ...'a ait çeki verdiği ve ancak bu hususun dava dışı uyuşmazlık konusu çek olduğu, davacının yine bu ilişki sebebi ile davalıya ... Bankası İzmir Merkez Şubesine ait 30/06/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli, 31/07/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve... Erdener caddesi Şubesine ait 15/11/2017 tarihli 15.000,00 TL bedelli 3 adet çek verdiği, ... Bankasına ait olan çeklerin sürelerinde ibraz ile karşılıksız işlemine tabi tutulduğu,... çekinin ise bedelinin davadan sonra ödendiği konularında bir uyuşmazlık olmadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan tespit göz önüne alındığında taraflar arası uyuşmazlığın taraflar arası ticari münasebete mahsuben davalı tarafça davacıya iş bu menfi tespit konsu ... bankasının ve...'ın çek tutarına konu kumaş ve dantel siparişinden kaynaklı edim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği bu kapsamda davacı tarafça davalıya verilen çeklerden kaynaklı davacının borçlu olup olmadığı, borçlu ise miktarı ve tarafların tazminat taleplerinin yerinde olup olmadığı hususlarına yönelik açılan ... bankası çekleri yönünden menfi tespit,... çeki yönünden ise istirdat davası olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce istinaf kaldırma ilamı doğrultusunda 6100 sayılı HMK'nın ...ihtaratlı davetiyesi ile ticari defter ve kayıtlara yönelik taraflara ihtaratlı davetiyede bulunulduğu, buna ilişkin davacı tarafça ... Karabağlar/ İzmir adresinin davalı tarafça ise ... kadıköy/ İstanbul adresinin beyan edildiği, davacı kayıtlarının incelenmesinden sonra davalı kayıtlarının incelenmesine yönelik kurulan ara karara dair davalı yanca gerekli masraf ikmalinin ihtarata rağmen sağlanmadığı anlaşılmakla yukarıda belirtilen yasal mevzuat ve ihtarat sonucu göz önüne alındığında davalı kayıtlarının incelenmesinden davalı yanca vazgeçilmiş olduğu yönündeki değerlendirme benimsenmekle birlikte davacı kayıtlarının inceler şekilde kazandırılan raporun yeterli teknik incelemeyi içerdiği, denetime elverişli olduğu dosya kapsamındaki iddia ve savunma kapsamında ispat külfeti yönünden gerekli ihtaratların yapıldığı ve bu aşamadan sonra davalı kayıtlarının incelenmesine gerek görülmediği anlaşılarak kazandırılan delillerin hükme esas alınmasına karar verilmiştir.

Davanın başlangıcında davacı tarafça ... bankası haricinde talebe konu edilen... çekinin iş bu davanın açılmasından sonra ibraz ile 15/11/2017 tarihinde karşılığı alındığından bu çek yönünden ileri sürülen menfi tespit talebinin istirdat davası olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu göz önüne alındığında davacı tarafça davalıdan kurulan ticari ilişkiye mahsuben 115.000,00 TL bedelli dantel ve kumaş siparişi verildiği, davalı tarafça söz konusu siparişe dair ürünlerin davacıya teslim edildiği belirtilmesine rağmen davacı yanca bu hususun inkar edildiği, söz konusu siparişten kaynaklı davacı tarafından davalıya... Erdener Caddesi Şubesine ait 15/11/2017 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli ve ... Seri nolu müşeteri çekin cirolanarak, ... bankası İzmir Merkez Şubesine ait 30/06/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve ... seri no.lu ve aynı banka şubesine ait 31/07/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve ... seri nolu çekleri keşideci sıfatıyla imzalayarak davalıya verdiği göz önüne alındığında çek karşılığı malların teslim edilip edilmediği konusunda taraf iddia ve savunmalarına göre dosyanın yapılan incelemesi neticesinde; her ne kadar uyuşmazlık konusu olmasa da taraflar arasındaki ticari münasebetin dava konusu çeklerin düzenlenmesi tarihinden önce de mevcut olduğu, bu kapsamda davalı tarafından davacıya verilen 30.000,00 TL bedelli ürün karşılığı davacı tarafça verilen müşteri çekine istinaden davalının davacı aleyhine İzmir ... icra Müd.'nün ... e. Sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığı, sonraki süreçte ilişkinin konu çekler yönünden devam ettiği, davacı yan ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun olarak tutulduğu, davacının 2017 yılına devir bakiyesi ile davalıdan 2016 yılına ilişkin 115.000,00 TL alacak bakiyesinin bulunduğu konu 3 adet çekin davacının defterlerinde kayıtlı olduğu, davalı tarafından davacı aleyhine düzenlenen yahut konu çeklere ilişkin herhangi bir ticari kaydın davacı nezdinde kayıtlı olmadığı, davalı tarafça malların teslim edildiğine yönelik sunulan beyan dilekçesi ekindeki 128 adet belge üzerinde yapılan inceleme neticesinde her ne kadar bazılarının üzerinde isim, imza bulunmakta ise de bu belgelerin konu çekler ile bağlantılarının sağlanamadığı gibi davacıyı bağladığının da kabulüne olanak bulunmadığı anlaşılmakla konu çeklerin bahse konu ticari ilişkiye mahsuben verildiği kabul edilmekle birlikte her ne kadar aksi iddia edilmiş ise de söz konusu teslime dair sunulan belgelerin çekler ile ilişkisinin olmadığı gibi bunların davacıyı da bağlamadığı yönünde oluşan kanaat kapsamında dava konusu çeklerin davalıya verildiğinde bir tereddüt olmadığından çek konusu kumaş ve dantellerin davacıya verildiği yönünde ispat külfetinin davalı yanda olduğu anlaşılmakla birlikte az yukarıda da belirtildiği gibi bu anlamda sunulan davalı kayıtlarına itibar edilmeyerek ve oluşan bu durumun aksinin davalı tarafça başka delillerle kanıtlanamadığı gibi yine mal teslim olgusunun ispatının davalı yanda olması sebebi ile davalı kayıtlarının incelenmesine yönelik ihtaratlı ara kararın davalı yanca karşılanmaması sebebi ile dosyaya kazandırılan delillere göre davalının teslim olgusunu ispatlayamadığı kanaati ile davacının davalıya verdiği konu çeklerden kaynaklı davacının davalıya borcunun bulunmadığı kanaatiyle davanın kabulü ile; ... Bankası İzmir Merkez Şubesine ait 30/06/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve ... çek nolu çekin davadan önce ibrazı ile yaprak bedelinin tahsili sağlandığından 04/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte istirdatı ile davacıya verilmesine, ... Bankası İzmir Merkez Şubesine ait 31/07/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve ... çek yaprak bedelinin davadan sonra ödenmiş olması sebebiyle yaprak bedeline yönelik ödemenin ve yine ... Erdener Caddesi Şubesine ait 15/11/2017 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli ve ... çek nolu çek bedelinin de davadan sonra ödendiği anlaşılmakla bu çek yönünden çek bedelinin eski hale iadelerine yönelik karar vermek gerekmiş ancak yasal şartları oluşmadığından ( konu çekler ile alakalı ihtiyati tedbir kararı verilmediğinden ) davacı yanın tazminat talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1. Davanın KABULÜ ile davacının;

A) ... Bankası İzmir Merkez Şubesine ait 30/06/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve ... çek nolu çekten kaynaklı davalıya borçlu olmadığının tespitine,

• İlgili çek yönünden davadan önce ödenen yaprak bedelinin 07/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte DAVALIDAN İSTİRDATI İLE DAVACIYA VERİLMESİNE,

B) ... Bankası İzmir Merkez Şubesine ait 31/07/2017 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli ve ... çek nolu çekten kaynaklı davalıya borçlu olmadığının tespitine,

• İlgili çek yönünden davadan sonra 23/10/2017 tarihinde ödenen yaprak bedeline yönelik 1.410,00 TL'lik miktarı yönünden İCRANIN ESKİ HALE İADESİNE,

C) ... Erdener Caddesi Şubesine ait 15/11/2017 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli ve ... çek nolu çekten kaynaklı davalıya borçlu olmadığının tespitine,

• İlgili çek yönünden davadan sonra 15/11/2017 tarihinde ödenen çek bedeline yönelik İCRANIN ESKİ HALE İADESİNE,

• Dava konusu çekler yönünden yasal şartları oluşmayan tazminat talebinin REDDİNE,

2. Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 7.855,65 TL karar ve ilam harcından evvelce alınan 1.963,92 TL peşin harcın mahsubu ile hazineye irad kaydına, bakiye 5.891,73 TL karar ve ilam harcının DAVALIDAN TAHSİLİ HAZİNEYE İRAD KAYDINA, söz konusu tutar ile ilgili 492 sayılı harçlar kanunu 28. Madde uyarınca kararın tebliğinden itibaren 1 ay içerisinde tahsil harç müzekkeresi düzenlenmesine,

3. Davacı tarafından yatırılan 1.995,32 TL ( 1.963,92 TL peşin harç ile 31,40 TL başvuru harcından oluşan) harç ile gider avansından kullanılan 2.751,50 TL (tebligat ücreti, posta masrafı ve bilirkişi ücretinden oluşan) yargılama giderinden oluşan toplam 4.746,82 TL'nin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

4. Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın 6100 sayılı HMK'nın gider avans tarifesinin 5. maddesi gereğince DAVACI TARAFA İADESİNE,

5. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki A.A.Ü.T. gereğince hesaplanan 18.400,00 TL vekalet ücretinin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

6. Dosya arasında bulunan; İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosya aslının kararın kesinleşmesinden sonra ilgili daireye İADESİNE,

7. Dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 10/07/2024

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı