İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/923 E. 2024/365 K.

T.C.

İZMİR

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/923 Esas

KARAR NO : 2024/365

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 11/11/2022

KARAR TARİHİ : 16/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 'Taraflar arasında arasında tanzim olunan Satın Alma Sözleşmesi ve eki doğrultusunda davalının .../Bursa adresindeki Aras Market-Tekel Bayii isimli işletmede sözleşme süresi boyunca,sözleşme konusu ürünleri (...,...,vs.) tüketici taleplerini karşılayacak miktarda düzenli ve sürekli olarak satın almayı, satmayı bulundurmayı, kendisine emaneten teslim edilen soğutucu, tabela gibi tanıtım ve soğutma malzemelerini işletmede faal olarak konumlandırmayı, bunları daima temiz ve çalışır halde bulundurmayı, işbu sözleşme hükümlerinden herhangi birisini ihlal ettiği takdirde, Satın Alma Sözleşmesinde kararlaştırılan 30.000,00-TL cezai şartı ... AŞ.ne ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, Müvekkil şirketin sözleşmeden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirmesine rağmen davalının, müvekkil şirket tarafından kendisine teslim edilen soğutucuyu çalışır halde bulundurmadığını,atıl tuttuğunu ,depoya kaldırdığını bu ve diğer suretlerle sözleşme hükümlerini ihlal ettiğinin Bursa ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasıyla tespit edildiğini, taraflar arasındaki ihtilafın ticari nitelikte olduğundan mevzuat gereği Arabuluculuk kurumuna başvurulduğunu ancak bir sonuç alınamadığını beyanla 30.000,00-TL cezai şartın dava tarihinden itibaren tahakkuk edecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, delil tespit gideri, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Müvekkilin işlettiği tekel bayinin Eylül 2022 ayında tedarik sorunu yaşadığını, bu sorunun devam eden aylarda da yaşanmaya devam ettiğini, istemine rağmen ürün göndermemek suretiyle sözleşmeyi ihlal edenin davacı şirket olduğunu, Müvekkilinin gerek Bölge Şefi Turgay bey, gerekse Bölge Müdürü ... bey ile defalarca görüşmesine rağmen sorunun çözülemediğini, bir süreden sonra herhangi bir temsilci de gelmediği gibi telefonlarına cevap verilmediğini, müvekkilinin Şef Turgay beyi arayıp durumu anlattığını ve ... üzerinde sipariş verdiğini ancak verdiği siparişlerin kendisine teslim edilmediğini, iki defa ... şikayet hattını aradığını mail attığını ancak kendisine herhangi bir dönüş yapılmadığını, davacı şirketten gerek şikayet hattına yapılan şikayetler gerekse gönderilen mailler ile internet sitesinde bulunulan şikayetlerin dosyaya celbinin istenmesini talep ettiklerini, müvekkilinin, davacı şirketin tabelası ve dolabını atmış olmadığını, defalarca talep etmesine rağmen kendisine mal göndermediklerinden boş duran dolabı dükkanın arka tarafına almak zorunda kaldığını, davacı şirketin müvekkiline şuana değin %5 ciro prim ödemesi yaptığını, bunun dışında kendisine ödeme yapılmadığı gibi başkaca bedelsiz bir ürün ya da hizmet sağlanmadığını, zarara uğrayanın müvekkili olduğunu, ürün verilmemesinden kaynaklı olarak boş dolabın hem gereksiz yere elektrik tüketmesi hemde boş sergilenmesi durumunda müvekkilin marketine gelen müşteriler nezdinde olumsuz bir durum oluşturacağını, kendisine ürün yollanmamasına rağmen gereksiz elektrik tüketimi ve müşterileri nezdinde itibar kaybetmesinin beklenmesinin hüsnüniyet ilkesi ile bağdaşmamakta olduğunu beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER:

1. Taraflar arasında düzenlenen 09/04/2021 tarihli Satın Alma Sözleşmesi ve eki demirbaşların görsellerine ilişkin fotoğraflar

2. Bursa ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.iş sayılı tespit dosyası

UYAP üzerinden celp edilerek dosya arasına alınan dosyanın incelenmesinde; davacı ... Pazarlama A.Ş tarafından davalı...' a ait işletmede 09/04/2021 tarihli sözleşmeye istinaden davalının işletmesinde, sözleşme konusu teslim edilen soğutucu dolabı atıl tutup tutmadığı, çalıştırıp,çalıştırmadığı, depoya kaldırıp kaldırmadığı, içinde sözleşme konusu ürünleri bulundurup bulundurmadığı, tüm bu malzemeyi sözleşme eki fotoğraflarda olduğu konum ve durumda kullanıp kullanmadığının tespitinin istendiği, Mahkemece yaptırılan tespit sonucunda aldırılan 01/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda; tespite konu 74,5120204-74,580204 ebatlarındaki ... San.ve Tic. A.Ş. Marka,... model, çift kapılı/1,5 kapılı dikey soğutucunun reyonun arka tarafında depo olarak kullanılan mahalde atıl bir vaziyette depolandığı, içerinde sözleşmeye konu içecek mevcut olmadığı, tespite konu dikey soğutucunun işyerinde reyon teşkil edecek şekilde konumlandırılmadığı farklı firmalara ait ürünlerin reyonlarının mevcut olduğu tespitlerinin yapıldığı anlaşılmıştır.

3. Davalıya ait vergi dairesi kayıtları, Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları, Esnaf Odası kayıtları

Celp edilen belge ve kayıtlardan davalının bilanço usulüne göre defter tuttuğu ve tacir olduğu anlaşılmıştır.

4. Taraf ticari defterleri, belge ve kayıtları

5. Bilirkişi raporları

i) Mahkememizce davalı taraf ticari defterleri ve belgeleri üzerinde talimat yoluyla inceleme yaptırılarak taraflar arasındaki alacak-borç durumları, hususlarında SMMM bilirkişiden aldırılan 26/09/2023 havale tarihli raporda özetle; Davalının 2021-2022 yılına ait defter ve belgeleri incelendiğinde 2021 yılında İşletme Defterini Defter Beyan Sisteminde dijital ortamda tutuğu, 2022 yılı bilanço usulüne göre defter tuttuğu, defter ve belgelerinin213 sayılı VUK.(Vergi Usul Kanununu), 6102 sayılı TTK(Türk Ticaret Kanunu) ve ilgili mevzuat hükümlerine göre açılış tasdiklerinin yapıldığı, 2022 yevmiye defteri kapanış tasdiğinin olmadığının görüldüğü,

Bursa Esnaf ve Sanatkârlar Odalar Birliği'nden gelen 2022-258 sayılı yazıda, davalının ESBİS de ... Esnaf sicil dosya numarası ile 13.03.2020 tarihinde kayıtlı olduğu, Bursa Tekel Gazete Bayileri ve Şans Oyunları Esnaf Odası'nda kaydının devam ettiği,

Taraflar arsında yapılan satın alma Sözleşmesinin 19 maddeden ibaret olduğu, 09/04/2021 tarihinde taraflarca okunup kabul edilerek 09/04/2021 tarihinden itibaren 09/04/2023 tarihine kadar 2 Yıl süre için geçerli olmak üzere tek asıl olarak düzenlendiği ve ... Paz. A.Ş ile ..., tarafından imza altına alındığı, İşletmeye özel olarak hazırlanıp konumlandırılan soğutucu, raf, mefruşat, banko, tabela, yol levhası, kasa taşıyıcısı vs malzeme ve demirbaşların görselleri ve/veya kroki/proje çizimi olup 09/04/2021 tarihli sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olarak belirtildiği, konumlandırılan ürün cinsi ürün ölçüleri konumlandırıldığı alanın; çift kapı / 1.5 kapı soğutucu 74,5/120/204- 74,5/80/204karşı cephe (banko yanı),2 tane cephe tabelası70/400 70/310 dış cephe tente 575/300, dış cephe vinil tabelalar 560/240 - 265/35x3 dış cephe olduğu, belirtilerek tarafların imzaladıkları, 2021 yılında İşletme defteri dijtal ortamda tutulduğu, defter beyan sisteminde kayıtlı olduğu, ... Paz.Aş'den 363.423,64 TL kdv dahil (%18) mal alışında bulunduğu ,

Davalının 10.01.2022-30.08.2022 tarihleri arasında 307.633,96 TL tutarında kdv dahil ... A.Ş' den mal alımının olduğu, Kasa hesabından 10.01.2022 -30.08.2022 tarih aralağında toplam 291.563,40-TL tutarında ödeme yaptığı, 16.070,56 TL iade çıkışında bulunduğu, 30.08.2022 tarihinden sonra mal alımlarının olmadığı, davacı ... A.Ş'ye borcunun olmadığı, rapor edilmiştir.

ii) Mahkememizce davacı taraf ticari defterleri ve belgeleri üzerinde inceleme yaptırılarak taraflar arasındaki alacak-borç durumları, hususlarında SMMM bilirkişiden aldırılan 05/03/2024 havale tarihli raporda özetle; Dava dosyası, davalı yasal defter incelemelerini içerir 26.09.2023 tarihli bilirkişi raporu ile davacının 2021-2022 yıllarına ait elektronik yasal defterleri ile muhasebe kayıtları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda;

Davacı ... Pazarlama A.Ş.'nin 2021-2022 yılına ait yasal defterlerinin açılış ve kapanış onaylarının yasal süresi içerisinde yaptırılmış olduğu, muhasebe kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, yevmiye defteri kayıtları ile kebir defterlerinin birbiri ile uyumlu olduğu,

Davacı ... Pazarlama A.Ş. ile davalı ... arasında 09.04.2021 tarihinde 20. Madde 3.sahifeden ibaret 2 yıl süre için geçerli Satın Alma Sözleşmesi akdedildiği,

Davacı yasal defterlerine göre, taraflar arasındaki ticari ilişkinin 2021 yılından önce başladığı, işbu ticari ilişki kapsamında davalı ...'ın 2020 yılından devreden 0,03-TL tutarında borç bakiyesi bulunduğu, Davacı ... Pazarlama A.Ş. tarafından 2021-2022 yılında çeşitli tarihlerde 697.731,04-TL tutarında toplam 125 adet fatura düzenlendiği, İşbu faturalara istinaden davalı ... tarafından gerek nakit gerekse kredi kartı aracılığı ile toplam 659.579,71-TL tutarında ödeme yapıldığı, Davacı tarafından Depozito İadesine istinaden davalının cari hesabına 2021-2022 yılında çeşitli tarihlerde 7.955-TL tutarında alacak kaydı tahakkuk ettirildiği, Davalı ... tarafından 2021-2022 yıllarında çeşitli tarihlerde 30.197,46-TL tutarında toplam 11 adet ciro iskonto faturası düzenlendiği, Davacı yasal defterlerinde, davalı ...'ın 11.11.2022 dava tarihi itibari ile 1,10-TL tutarında alacak bakiyesi bulunduğu,

Dava dosyasında mevcut 26.09.2023 bilirkişi raporuna göre davalı yasal defterlerinde, davacı ... Pazarlama A.Ş.'nin 11.11.2022 dava tarihi itibari ile herhangi bir borç/alacak bakiyesi bulunmadığının kabul edilebileceği,

Davacı şirket tarafından sunulan mal alım tablosuna göre davalı ... tarafından 13.01.2021-20.08.2022 tarihleri arasında toplam 21.335 Litre mal alımı yapıldığı,

Davalının taraflar arasında akdedilen 09.04.2021 tarihli sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirip getirmediği, davacının işbu sözleşme kapsamında 30.000-TL tutarında bir cezai şart talep edip edemeyeceği hususundaki hukuki ve nihai yorumun Mahkemeye ait olduğu

Mahkeme tarafından 09.04.2021 tarihli sözleşme kapsamında davalı yanca edimlerini yerine getirmediğine ve davacının sözleşmenin 11.maddesine göre 30.000-TL tutarında cezai şart talep edebileceğine karar verilmesi durumunda, davacı ... Pazarlama A.Ş.'nin 11.11.2022 dava tarihi itibari ile davalı ...' dan 30.000-TL tutarında alacak talep edebileceği, rapor edilmiştir.

UYUŞMAZLIK; UYUŞMAZLIK;

Dava, taraflar arasında imzalanan satın alma sözleşmesi uyarınca cezai şartın tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında düzenlenen satış sözleşmesi gereği tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, davalının sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirmediği tespit edildiği takdirde davacının davalıdan 30.000,00-TL cezai şart talep edip edemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Mahkememizce yapılan yargılama, getirtilen kayıt ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde;

Taraflar arasında 09/04/2021 tarihli satın alma sözleşmesi imzalandığı, sözkonusu sözleşmeye göre yeniden satıcı olarak davalının sözleşmede belirtilen adresteki işletmede davacı şirketin pazarladığı sözleşme konusu ürünleri satmayı ve bulundurmayı, davacı tarafından davalının işletmesine uygun gördüğü kadar tente, pano, tabela, raf, soğutucu ve benzeri diğer malzemeleri mevzuata ve amacına uygun şekilde ve sözleşme süresince tarafların mutabık kaldığı düzende konumlandırmayı taahhüt ettiği, davacı tarafça sözleşme gereği davalının işletmesine özel olarak tasarlanan demirbaşlardan soğutucuyu çalışır halde bulundurmayarak atıl bir şekilde depoda tuttuğu ve bu surette sözleşme hükümlerini ihlal ettiğinden bahisle sözleşmede kararlaştırılan 30.000,00-TL cezai şartın tahsili talepli işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında 09/04/2021 tarihli satın alma sözleşmesinin düzenlendiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.

Mahkememizce taraf ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiş olup tarafların ticari defter, kayıt ve belgeleri üzerinde SMMM bilirkişiler marifetiyle incelemeler yaptırılmış, raporlara denetime elverişli ve açık olmaları nedeniyle mahkememizce itibar edilmiştir.

Taraflar arasında yapılan sözleşmenin 1. maddesinde; yeniden satıcının (davalının) işletmekte olduğu .../BURSA iş adresindeki...-... işletmesinde, sözleşme konusu ürünleri, sözleşme süresi boyunca tüketici taleplerini karşılayacak miktarda, düzenli ve sürekli olarak satın almayı, satmayı ve bulundurmayı kabul ve taahhüt ettiği, sözleşmenin 2. Maddesinde; davacı ... Paz. A.Ş.'nin yeniden satıcı (davalı)ya destek olmak amacıyla, ilgili mevzuat çerçevesinde, tarafların mutabık kalması halinde, davalının işletmesine uygun gördüğü kadar tente, pano, tabela, af soğulucu ve benzeri diğer malzemeleri takıp koyabileceği, bu durumda, davalının bu malzemeleri yine mevzuata ve amacına uygun şekilde ve sözleşme süresince tarafların mutabık kaldığı düzende konumlandırmakla yükümlü olduğunun hüküm altına alındığı sözleşme ekinde taraflar arasında mutabık kalınan konumlandırma düzeninin yer aldığı; sözleşmenin 11. maddesinde sözleşmeye aykırılık hallerinin düzenlendiği ve sözleşmeye aykırılık halinde yeniden satıcının ... Paz. A.Ş.'den almış olduğu tüm yardım ve katkıların bedelini bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte iade edeceği ve ayrıca cezai şart olarak 30.000-TL'yi bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında geçerli olan satın alma sözleşmesinin 2.maddesinde yeniden satıcı olan davalının işletmekte olduğu işyerinde davacı tarafça kendisine teslim edilen tente, pano, tabela, raf, soğutucu ve benzeri diğer malzemeleri takabileceği, koyabileceği hükmüne yer verildiği, bu durumda yeniden satıcının bu malzemeleri yine mevzuata uygun ve amacına uygun şekilde ve sözleşme süresince tarafların mutabık kaldığı düzende konumlandırma taahhüdü altına girdiği; davacının delil tespiti talebi üzerine Bursa... ATM'nin ... D.iş sayılı dosyası kapsamında yapılan keşifte tespit edildiği üzere davalının işletmesinde, davacı tarafından kendisine teslim edilen soğutucunun reyonun arka tarafında depo olarak kullanılan mahalde atıl bir vaziyette depolandığının tespit edildiği, dolayısıyla davalının davacı tarafından teslim edilen soğutucuyu sözleşmede belirtilen şekilde konumlandırılmadığı anlaşıldığından davalının sözleşme kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmediği kanaatine varılmıştır.

Davalının işletmesinde, davacıya ait soğutucuyu mevzuata uygun ve amacına uygun şekilde ve sözleşme süresince tarafların mutabık kaldığı düzende konumlandırmaması nedeniyle sözleşmeye aykırı davrandığı, davacının sözleşmenin ihlali nedeni ile cezai şart talep etmekte haklı olduğu kanaatine varılarak 30.000,00-TL cezai şartın davalıdan tahsiline karar verilmiş, delil tespit giderlerinin yargılama giderleri bölümünde hüküm altına alınmasına karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davalı tarafından sunulan cevap dilekçesinde, davacıdan kaynaklanan sebeplerle tedarik sorunu yaşandığı, bu sebeple sözleşmeyi ihlal eden tarafın davacı taraf olduğu, davacı tarafça mal tedarik edilmediğinden dolayı dolabın mevcut konumundan kaldırıldığı yönünde savunmalar ileri sürülmüş ise de, davalı tarafından söz konusu savunmalarını destekler nitelikte herhangi bir delil ibraz edilmediği, cevap dilekçesi ekinde online olarak yapılan şikayet metnine yer verilmiş ise de söz konusu yazıda herhangi bir tarihin yer almadığı, davacının tacir olduğu, TTK m. 18/3'ün "Tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılır." hükmüne havi olduğu, davalının sözleşmenin davacı tarafından mal tedarik edilmemesi sebebiyle uygulanamadığı savunmasının ispat edilemediği değerlendirilerek ileri sürülen savunmalara itibar edilememiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Davanın KABULÜNE, 30.000. TL cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2. Karar tarihi itibariyle alınması gereken 2.049,30. TL karar ve ilam harcından peşin alınan 512,33. TL harcın mahsubu ile bakiye 1.536,97. TL harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

3. 7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince İzmir Arabuluculuk Bürosunun ... başvuru sayılı dosyası ile taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.120,00. TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak, Hazineye gelir kaydına,

4. Davacı tarafça peşin harç için yapılan 512,33. TL ve başvurma harcı için yapılan 80,70. TL olmak üzere toplam 593,03. TL'nin yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5. Davacı tarafından iş bu dosyada yapılan ve karşılanan toplam 4.190,00. TL yargılama gideri ile Bursa 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyasından yapılan toplam 1.414,70. TL yargılama gideri ile 2.400,00. TL vekalet ücreti olmak üzere toplam 8.004,70. TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6. Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihindeki AAÜT gereğince hesap edilen 17.900,00. TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7. Karar kesinleştiğinde ayrıca karar yazılmaya gerek görülmeden artan gider avansının resen ilgilisine iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda HMK'nın 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesince incelenmek üzere istinaf yolu açık olarak verilen karar açıkça okundu, ana çizgileriyle anlatıldı. 16/05/2024

Katip ...

e-imzalı

Hakim ...

e-imzalı