İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1022 E. 2024/404 K.

T.C.

İZMİR

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/1022 Esas

KARAR NO : 2024/404

DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 11/12/2023

KARAR TARİHİ : 09/05/2024

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı...vekili, dava dilekçesinde; İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğüne kayıtlı, ...ticaret sicil numaralı yetkilisi olduğunu ...'ne 2018 ve 2019 yıllarına ait “işletme karar defterleri, ticari defteler, kırtasiye malzemeleri ve diğer evraklar” ... isimli şahıs tarafından yakıldığını, yangın nedeniyle tarafınca şikayetçi olunduğunu ve... nitelikli mala zarar verme suçunu işlediğini ve Menderes... Asliye Ceza Mahkemesinin ... K. Sayılı kararı cezalandırıldığını , bu cezanın kesinleştiğini, ...nin suç konusu eylemleri neticesinde yetkilisi olduğu şirketlerin tüm ticari defterlerinin ve diğer evrakının yakıldığını hem itfaiye raporunda hem bilirkişi raporunda hem de jandarma tutanaklarında hüküm altına alındığını, şirketi sektöründe yoğun faaliyet göstermemesi, genel kurullarında esaslı “değişiklikler yaşanmaması ve ...nin şirkete verdiği zararlar ile uğraşılması nedeniyle ticari defterlerinin yanarak yok olduğunu ancak 11.12.2023 tarihinde öğrenildiğini, vakit kaybetmeksizin bu davanın açıldığını, yukarıda açıklanan nedenlerle, fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, ... Peyzaj Tarım Gıda Tekstil! Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin 2018 ve 2019 yıllarına ait “işletme karar defterleri, ticari deftelerinin” zayi olduğuna dair belgenin verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER: Şirket imza sirküleri, vergi levhası, itfaiye raporu, bilirkişi raporu, jandarma tutanakları, Menderes...Asliye Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı davası bilirkişi incelemesi, tanık ve her türlü kanuni delil olarak değerlendirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

1. Dava, ticari defter hakkında zayi belgesi verilmesi talepli hasımsız davadır.

2. TTK'nun 82/7. maddesi gereğince, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içerisinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içerisinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Madde içeriğinden de anlaşıldığı üzere zayi belgesi isteyebilmek için ticari detfer ve belgelerin bir afet neticesinde ziyaa uğraması veya hırsızlıkla zayi olması gerekmektedir. Yine ziya uğradığı tarihten itibaren 30 gün içerisinde talebin mahkemeye ulaştırılması gerekmektedir.

3. Somut olayda davacı...şirket yetkilisinin gerek dava dilekçesinde yer alan ifadelerinden gerekse mahkememizce alınan beyanlarında davacı...şirkete ait ticari defterlerin dava dışı... davacı...şirkete ait fabrikada çıkardığı yangın sonucu zayi olduklarının ileri sürüldüğü, davacı...şirket yetkilisinin defterlerin zayi olduğunu 11/12/2023 tarihinde zayi olduğunu öğrendiğini ileri sürdüğü görülmüştür.

4. Davacı...şirketin fabrika binasına karşı gerçekleştirilen yangın çıkarma eylemine ilişkin olarak Menderes ...Asliye Ceza Mahkemesi'nin... Esas sayılı dava dosyasında sanık... ... yargılandığı, suç tarihinin 02/09/2021 olduğu, dava sonucu sanığın yakarak mala zarar verme suçundan mahkumiyetine karar verildiği ve kararın kesinleştiği görülmüştür.

Davacı...şirket yetkilisinin ileri sürdüğü yangın hadisesinin 02/09/2021 tarihinde gerçekleştiği anlaşıldığından davacının bu husustaki delilleri sorulmuş, davacı...şirket yetkilisi fabrika binasına can güvenliği nedeniyle gidemediği için zayi olan defterlerden haberdar olmadığını ileri sürmüş ve bu hususta Menderes Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... D.İş, Menderes Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş, Menderes Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...D.İş, Menderes Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş, Menderes Asliye Hukuk Mahkemesi'ni... D.İş, sayılı tedbir dosyalarına ve Menderes...Asliye Ceza Mahkemesi'nin ...Esas sayılı ceza dava dosyasına delil olarak dayanmıştır.

5. Mahkememizce davacı...şirket yetkilisi tarafından dayanılan tedbir ve ceza dosyaları Uyap üzerinden dosyaya celp edilmiş, dosya kapsamlarının incelenmesinde davacı...şirket yetkilisinin 2019 yılından itibaren dava dışı... ...ve diğer başka kimselerle husumet yaşadığı, bu hususmetten dolayı ticari faaliyetlerinin engellenmesine yönelik şikayetlerinin mevcut olduğu anlaşılmış ise de, dosyaya getirtilen ceza soruşturması dosyasında yer alan 14/09/2021 tarihli Menderes İlçe Jandarma Komutanlığı fezlekesinde "meydana gelen yangında işletmede bulunan ve işletme sahibinin bildirmiş olduğu 100 Adet sulama borusu, 1 Adet boru römorku ve bir çok sulama fiskıyesinin yandığını tespit edilmiş olup, şahsın meydana gelen olayda 50.000 TL maddi zararının bulunduğunu tarafımıza beyan ederek aralarında husumet bulunan ve bahse konu yangın olayını gerçekleştirmiş olabileceğini düşündüğü ...simli şahıstan şikayetçi ve davacı...olmuştur." şeklinde zarar tespitinin yer aldığı, davacının Menderes ...Asliye Ceza Mahkemesi'nin... Esas sayılı dava dosyasında 15/12/2022 tarihli celsede müşteki sıfatıyla beyanının alındığı ve bu beyanında " ben olay yerine vardığımda yangın söndürülmüştü, daha önce de benim iş yerimde aramızdaki husumetten dolayı borularımı, römorkumu, tahta paletlerime, ağaçlarıma yakarak zarar verilmişti, bu olaydan sonra sanık...benim damadıma yangını kendisinin çıkardığını ve oturup seyrettiğini söylemiştir, kendileri de tanık olarak hazırdır, beyanlarının alınmasını talep ederim, sanık...hakkında şikayetçiyim, davaya katılma talebim vardır, maddi zararım giderilmemiştir, tüm zararımın giderilmesini talep ederim, ayrıca avukatım aracılığıyla delillerimi bildireceğim "şeklindeki beyanları ile yangın sonrasında olay yerine gittiğinin belirtildiği, buna göre yangın tarihi 02/09/2021 tarihi ile öğrenme tarihi olduğu beyan edilen 11/12/2023 tarihine kadar 2 yılı aşkın bir süre kadar ticari defterlerin akıbetinin araştırılmamasının olağan hayat akışına uygun olmadığı gibi soruşturma ve kovuşturma aşamalarında zarar gören eşyaların mahiyeti itibariyle fabrikanın bahçe bölümünde meydana geldiğinin anlaşıldığı, tutanak ve ifadelere göre yangının fabrika binası iç kısımlarına ve ticari defterlerin saklandığı kısma zarar verdiğine dair bir delil bulunmadığı, bu haliyle defterlerin yangın sırasında zayi olduğuna dair inandırıcı deliller bulunmadığı gibi bir an için defterler yangın sırasında yanarak zayi olmuşsa dahi bunun 2 yıl boyunca öğrenilmemesinin olağan hayat akışına uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

6. Davacı...şirket hakkında vergi incelemesi bulunup bulunmadığı hususunda ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmış, Menderes Vergi Dairesi'nin 22/03/2024 tarihli cevabi yazısında davacı...şirket hakkında 07/11/2023 tarihi itibariyle inceleme başlatıldığının bildirildiği görülmüştür.

7. Tüm dosya kapsamı ve davacı...beyanlarının birlikte değerlendirilmesinde, davacı...şirkete ait fabrikada çıkan yangın sırasında ticari defterlerin zayi olduğu ileri sürülmüş ise de yangın tarihinden 2 yılı aşkın bir süre sonra davanın açıldığı, dava tarihinden 1 ay önce davacı...şirket hakkında vergi incelemesi başlatıldığı, davacı...tarafça defterlerin zayi olduğunun ancak 11/12/2023 tarihinde öğrenildiği ileri sürülmüş ise de davacı...şirket yetkilisinin bizzat kendisi fabrika binasında kontrol yapacak durumda olmasa dahi basiretli bir tacir olarak ticari defterlerinin akıbetini araştırma yükümlülüğü altında olduğu ve başka bir kimse eliyle de bu defterlerin yangında zarar görüp görmediğini araştırıp öğrenebileceği, bu haliyle davanın 1 aylık yasal sürenin geçirilmesinden sonra açıldığının kabulü gerektiği değerlendirilmiş ve davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmaması nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı anlaşıldığından USULDEN REDDİNE,

2. Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60. TL harçtan peşin olarak alınan 269,85. TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75. TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3. Davacı...tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4. Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,

Dair davacı...şirket yetkilisinin yüzüne karşı, diğer tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize bir dilekçe verilmesi veya tutanağa geçirilmek kaydıyla mahkememiz zabıt katibine beyanda bulunmak ve bu beyanın mahkememiz Hakimi tarafından onaylanması sureti ile istinaf kanun yoluna gidilebileceği, yasal süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmadığı taktirde kararımızın kesinleşeceği, yasal sürede istinaf kanun yoluna gidilmesi halinde dosyanın ilgili İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne istinaf konusunda karar verilmek üzere gönderileceği açıklanmak sureti ile açık yargılama sonunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

09/05/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır