İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1048 E. 2024/146 K.

T.C.

İZMİR

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/1048 Esas

KARAR NO : 2024/146

DAVA : Menfi Tespit (Alım Satım)

DAVA TARİHİ : 18/12/2023

KARAR TARİHİ : 20/02/2024

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili, dava dilekçesinde; Müvekkillerinin borçlu gösterilerek davalı tarafından İzmir ... İcra Dairesi Müdürlüğü'nün... E. Sayılı dosyası ile Büyükbaş ve Küçükbaş hayvan alım satımından kaynaklanan 500.000 TL'lik bakiye alacak iddiası ile icra takibi başlattığını, müvekkillerin o tarihte adreslerinde olmadığından haberdar olmadıklarından itiraz süresini kaçırdıklarını, icra dosyasında görüleceği üzere müvekkili ...'ın çalıştığı şirket olan ... Tarım Ve Gıda Sanayi Ticaret Limited Şirketi kendilerinde çalıştığını beyan ettiklerini, diğer müvekkili ...'ın da davalıya herhangi bir ticari faaliyetten ötürü borcu bulunmadığını, müvekkilleri ... ve ...'ın davalı ile ticaret ilişkisi bulunmadığını ve bu nedenle kötüniyetle açılan icra takibine konu borçla ilgili müvekkillerinin borçlu olmadığını tespiti ve o zaman kadar icra dosyasına yapılan ödemelerin istirdatı için iş bu davayı ikame etmek gereği bulunduğunu, aşağıdaki yerleşik kararlar ve içtihatlardan görüleceği üzere davalının müvekkillerinin kendisine borçlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, menfi tespit davasında ilk ispat yükü, alacaklı olduğunu iddia ederek takibe girişen alacaklıda (HMK.m.190/1) olduğundan, davalı alacaklı, bu ispat yükünü kural olarak senet (HMK.m.200) veya diğer kanuni delillerden biri (HMK.m.225, m.188, m.169) ile yerine getirmek zorunda olduğunu, menfi tespit davasında tarafların davadaki sıfatları değişik olduğundan, ispat külfeti bakımından bir değişiklik akla gelebilirse de, dikkatli bir inceleme sonuncunda menfi tespit davasında ana kuraldan sapma bulunmadığının anlaşıldığını, burada da davacı, kural olarak davalı tarafından var olduğu iddia edilen hukuksal ilişkinin mevcut olmadığını, davacı müvekkillerinin İzmir ... İcra Dairesi Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasında dolayı borçlu olmadıklarının tespitine, icra dosyasına yatan paranın müvekkili ...'ın işyeri cevabına göre davalı ile bir ticari faaliyeti olmadığı gözönünde tutularak borçluya ödenmemesi için İİK,'nun 72 ve ilgili maddelerine göre tedbir kararı verilmesine netice itibari ile istirdadına, davalı taraf aleyhine alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine ve icra takibinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde; davacı tarafın, müvekkili aleyhine Sayın Mahkeme huzurunda menfi tespit talepli olarak işbu davayı açmıştır. Bilindiği üzere ticaret mahkemesi görev alanına giren davalar ve menfi tespit yönüyle arabuluculuk, dava şartıdır. İşbu dava şartı Sayın Mahkeme'ce de tensip zaptında belirtildiğini; tensip zaptının 15. maddesi ile "15-Arabuluculuk son tutanağı aslının dosyaya sunulması hususunda davacı vekiline bir haftalık kesin süre verilmesine, bir haftalık kesin süre içerisinde son tutanak aslının sunulmaması veya arabuluculuk dosya bilgilerinin bildirilmemesi halinde davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verileceğinin ihtarına," davacı tarafa bildirildiğini, davacı tarafa 24.12.2023 tarihinde tensip zaptı tebliğ edildiğini, davacı tarafça 31.12.2023 tarihi itibariyle dosyaya sunulmuş bir arabuluculuk son tutanağı bulunmadığını, bu yönüyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafça sunulabilecek bir arabuluculuk tutanağı da bulunmadığını, zira müvekkiline bu yönde bugüne değin herhangi bir davet mektubu gelmediğini, davacı taraf, hiçbir bilgi ve belge ibraz etmeksizin ispat yükünü başt Sayın Mahkeme olmak üzere müvekkili üzerinde bırakmaya çalıştığını, davacı taraf, salt bir borç olmadığına dair açıklama yapmış ve ispat yükünün müvekkilde olduğunu belirterek hareket ettiğini, oysaki borçlu olmadığını ispat yükü bizzat davacı üzerinde olduğunu, bu yönüyle kötüniyetli olarak hareket eden davacıların davalarının ispat yükü yönüyle reddi gerektiğini, haksız ve hukuka aykırı olarak kötüniyetle açılan işbu davanın öncelikle usulden giderek esastan reddine, davacıların %20 tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: İzmir... İcra Dairesi Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası, delil olarak değerlendirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

1. Dava, takipten sonra açılmış menfi tespit davasıdır.

2. 6100 sayılı HMK'nın 115/1. Maddesi uyarınca "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler."

3. 7445 sayılı yasa ile değişik 6102 sayılı TTK'nın “Dava şartı olarak arabuluculuk” başlıklı 5/A maddesinin birinci fıkrası; “(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” düzenlemesi ile menfi tespit davaları için de arabuluculuğa başvurulması dava şartı olarak düzenlenmiş olup anılan hüküm 01/09/2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu' nun 18/A maddesi uyarınca, "(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

(2) Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir."

TTK'nın 5/A maddesine göre menfi tespit ve istirdat davaları hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

Görülmekte olan dava borçlu olunmadığının tespiti talepli olup davanın TTK 5/A maddesi ile düzenlenen arabulucuya başvuru şartı kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.

4. Dava dosyasının ve Uyap kayıtlarının incelenmesinden davacı tarafça davanın 18/12/2023 tarihinde açıldığı, dava dilekçesi ekinde arabuluculuk son tutanağına yer verilmediği görülmüştür.

Mahkememizce davacı vekiline arabuluculuk son tutanağının sunulması hususunda kesin süre verilmiş, davacı vekilinin 19/02/2024 tarihli beyan dilekçesi içeriğinden arabuluculuk son tutanağı düzenlenmeksizin davanın açıldığı anlaşılmıştır.

5. Mahkememizce uyuşmazlığın esasına geçilmeden ve yasal düzenleme uyarınca davacı vekiline 1 haftalık kesin süre verilmiş, davacı tarafça dava öncesinde arabuluculuk başvurusunda bulunulduğu anlaşılmakla birlikte son tutanak düzenlenmeksizin davanın ikame edildiği anlaşılmıştır.

6. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu' nun 18/A maddesi uyarınca arabuluculuk başvurusunda bulunulması sonrasında ayrıca son tutanağın düzenlenmiş olması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Arabuluculuk süreci sonuçlanmadan dava açılmış olması halinde dava şartının yerine getirildiği söylenemez.

6352 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-2. maddeside arabulucuya başvurmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğundan usulden reddedileceği açıkca belirtildiğinden anılan dava şartı eksikliğinin tamamlanabilir dava şartı eksikliği olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Arabuluculuk tarafların mahkeme yoluna başvurmadan uyuşmazlıkları bir araya gelerek çözmeleri, bu şekilde daha hızlı ve barışcıl yöntemlerle sonuca ulaşmaları ile mahkemelerin iş yükünün azaltılması amacıyla getirilmiş bir alternatif çözüm yoludur. Davacı tarafça dava açılışı öncesinde arabuluculuk bürosuna başvuruda bulunulmuş ancak dava tarihi itibariyle anlaşamama son tutanağının düzenlenmediği anlaşılmıştır. Yukarıda açıklanan yasal düzenleme ve arabuluculuk kurumunun amaç ve yöntemleri dikkate alındığında başvuru sonrasında henüz anlaşamama son tutanağı düzenlenmeksizin dava açılması halinde dava şartının tamamlanmış olduğu söylenemez. Açıklanan nedenlerle 6325 sayılı HUAK'nun 18/A maddesinin 2. fıkrasındaki düzenlemeler uyarınca mahkememizce davacıya verilen kesin süre içerisinde son tutanağın sunulmadığı ve dava tarihi itibariyle son tutanak düzenlenmemiş olduğu gözetilerek arabuluculuğa ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,

2. Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60. TL maktu karar ve ilam harçtan, peşin olarak alınan 269,85. TL harcın mahsubu ile bakiye 157,59‬. TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydığına,

3. Davacının sarf ettiği yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına

4. Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden 5.000,00. TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya verilmesine,

5. Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen ilgili taraflara iadesine,

6. Davanın usulden reddine karar verildiğinden ihtiyati tedbir isteminin değerlendirilmesine yer olmadığına,

Dair, tarafların yokluğunda tebliğden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar verildi.

20/02/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır