İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1033 E. 2023/1009 K.

T.C.

İZMİR

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/1033 Esas

KARAR NO : 2023/1009

DAVA : Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ : 13/12/2023

KARAR TARİHİ : 14/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " Müvekkil şirket ... Uluslararası Nakliyat ve Lojistik Ticaret Limited Şirketi uluslararası alanda nakliyat işi ile uğraşmakta olan bir firmadır. Müvekkil şirket ile davalı ... Uluslararası Lojistik şirketi; davalı şirketin müşterisi ve yurtdışında yerleşik ... isimli gönderici firmaya ait emtianın, yurtiçindeki alıcısı olan diğer davalı... Geri Dönüşüm Plastik İmalat Otomotiv İç ve Dış Tic. Ltd. Şti’ye taşınmasının organize edilmesi hususunda anlaşmıştır. Bu noktada belirtmek gerekir ki alıcı firma olan davalı ... şirketi ile gönderici firma olan... şirketinin sahibi aynı kişi (...) olup iki şirket arasında organik bağ bulunmaktadır. Söz konusu hizmetlerin müvekkil şirket tarafından ifası için fiyat teklifleri e-mail yoluyla gönderilmiş ve yine davalı ... Uluslararası Lojistik yetkilileri tarafından ilgili teklifler kabul edilmekle usulüne uygun taşıma sözleşmesi kurulmuştur. Taraflar arasında bu konuda herhangi bir ihtilaf bulunmamakla birlikte, gerek görülmesi halinde taraf şirket yetkilileri arasında gerçekleşen e-posta yazışmaları sunulabilecektir. TTK m. 856/2 hükmünde de açıkça ifade edildiği üzere taşıma sözleşmesinin kurulması herhangi bir şekil şartına bağlanmamış, sözleşmenin kurulması için tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanı aranmıştır. Söz konusu emtianın göndericisinin yurtdışında bulunması nedeniyle ilgili taşımada tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenleyen CMR Konvansiyonu uygulama alanı bulacaktır. Eşyanın taşıyıcıya teslimi CMR Konvansiyonu m. 4 ve 5 uyarınca da taşıma sözleşmesinin varlığına karine teşkil etmektedir. Bu durumda somut olayda taraflar arasında usulüne uygun olarak kurulmuş bir taşıma sözleşmesi mevcuttur. Müvekkil şirket davalı... şirketi ile arasındaki taşıma sözleşmesi uyarınca tüm sorumluluklarını anlaşmaya uygun olarak eksiksiz bir şekilde ifa etmiş ve taşımayı organize etmiştir. Bu bağlamda taşıma esnasında meydana gelen hadiseleri özetlemek gerekirse; Dava konusu taşıma işleminin EXW (Ex Works) yani “İşyerinde Teslim” şeklinde gerçekleştirilmesi konusunda anlaşılmıştır. Bu taşıma şeklinde tüm masraf ve risk alıcıya ait olmak üzere, mallara ilişkin her türlü ihracat ve ithalat işlemleri için gerekli olan lisans, vb. idari ve ticari belgeleri düzenlemek, gerekli izinleri almak, gümrük işlemlerini yaptırmak ve gümrük vergilerini ödemek alıcının yükümlülüğündedir. 17/02/2022 tarihinde taşıma işlemi için emtia, müvekkil şirket aracına Belfast şehrinden yüklenerek İngiltere’nin ... Gümrük Merkezine 22/02/2022 tarihinde ulaşmıştır. Ancak EXW taşımalarda sorumluluğu bulunan alıcı ... şirketinin /göndericinin, emtiayı eksik evrak ile -emtianın ihracat için özel izne tabi olması nedeniyle ilgili izin belgesi olmaksızın- göndermesi nedeniyle emtianın bulunduğu müvekkil şirkete ait araç ... Gümrük Merkezinde beklemeye başlamış ve davalı ... Lojistik, davalı ... ve dava dışı ... şirketi derhal bu durumdan haberdar edilerek gerekli izin belgelerinin tamamlanması talep edilmiştir. Ancak alıcı ve gönderici firma, ilgili belgelerin taşıyıcı şirket tarafından temin edilmesi gerektiği yönünde geri dönüş sağlayarak belgelerin temini için herhangi bir girişimde bulunmamıştır. Alıcı ve gönderici firmaların (ki somut olayda her iki firmanın sahibi aynı kişi olup bu firmalar arasında organik bağ bulunmaktadır) ilgili belgelerin tamamlanması için herhangi bir çabasının olmaması, kendi üzerinde olan yükümlülüğü müvekkil firmaya yıkmaya çalışması sonucu müvekkil şirket aracı ... Gümrük Müdürlüğüne ait otoparkta beklemeye alınmıştır. İngilizce aslı ve Türkçe çevirisini ekte sunmuş olduğumuz 29/03/2022 tarihli “El Koyma Bildirimi”nden açıkça görüleceği üzere, taşıma konusu emtiların özel ihracat iznine tabi olması ve bu izin belgelerini tamamlamamış olması sebebiyle ... Birleşik Krallık Gümrüğü müvekkil şirket aracına ve içerisindeki taşıma konusu emtialara el koyulduğunu bildirmiştir. Bu süreçte içerisinde emtiaların bulunduğu müvekkil şirket aracının izin belgesi olmadan gümrükten çıkışına izin verilmemesi ve gönderici firma tarafından da ilgili izin belgesinin temin edilmemesi sebebiyle bekleme ücreti ve park ücreti gibi masraflar oluşmuş ve müvekkilim zarara uğramıştır. İlgili masraflara ilişkin olarak müvekkil şirket ile arasında ticari ilişki bulunan davalı ... şirketine ... No.lu 10/03/2022 tarihli 7.350-GBP bedelli ve... no.lu 06/04/2022 tarihli 13.100-GBP bedelli iki adet e-fatura düzenlenmiş ve davalı ... Şirketine iletilmiştir. Ancak müvekkil şirketin uğramış olduğu zarar bu miktarla da sınırlı kalmamıştır. İhracat izin belgesi ancak 28/04/2022 tarihinde alıcı şirket tarafından temin edilerek ... Gümrüğüne sunulmuş ve müvekkil şirket aracı gümrüğe girişinden yaklaşık 2 ay sonra nihayet çıkabilmiştir. Ancak aşağıda 2 numaralı başlık altında ayrıntısıyla açıkladığımız üzere müvekkil şirketin Gümrükte beklediği süre boyunca uğramış olduğu zararlar hiçbir şekilde karşılanmamış olduğundan hapis hakkı çerçevesinde emtialar teslim edilmemiş ve İngiltere’de kiralık bir depo tutularak burada bekletilmeye başlanmıştır. Dolayısıyla müvekkilin zararı devam etmektedir. Müvekkil şirketin uğramış olduğu zarardan, aşağıda da ayrıntısıyla açıkladığımız üzere hem EXW Taşıma nedeniyle tüm sorumluluk kendisinde olan alıcı firma davalı ... hem de asıl taşıyıcı sıfatına haiz olan davalı ... Uluslararası Lojistik şirketi sorumlu olup zararlarının giderilmemiş olması sebebiyle tarafımızca dava şartı olan zorunlu arabuluculuk başvurusunda bulunulmuştur. Taraflar arasında arabuluculuk görüşmeleri yapılmış, 07/07/2022 tarihinde arabuluculuk görüşmesi ANLAŞMAZLIKLA sonuçlanmış ve bu anlaşmazlık tutanağa bağlanmıştır. Arabuluculuk görüşmesinin bu şekilde neticelenmesi üzerine dava şartı gerçekleşmiş olup, anlaşmanın sağlanamamasından dolayı işbu davayı açma zorunluluğumuz doğmuştur. Müvekkil şirket hem cmr konvansiyonu hem de türk ticaret kanunu hükümleri uyarınca taşıma esnasında gönderici (exw taşımalarda alıcı) ve emtia kaynaklı nedenlerle yapmak durumunda kaldığı masraflardan ve yaşanan gecikmelerden sorumlu tutulamaz. Yukarıda da dile getirdiğimiz üzere dava konusu taşıma işleminin EXW (Ex Works) yani “İşyerinde Teslim” şeklinde gerçekleştirilmesi konusunda anlaşılmış olup bu taşıma şekli; satıcının malları işletmesinde daha önce belirlenen tarihte alıcının emrine hazır tutarak alıcıya bildirmesi ve alıcının da malları işletmeden teslim alarak ihracı için gerekli belgeleri hazırlayarak, gümrük işlemlerini tamamlayarak malları kendi ülkesine ithal etmesi şeklindedir. Malların işletmede teslim edilmesinden itibaren malla ilgili bütün masraf ve risk alıcı tarafından karşılanır. Tüm masraf ve risk alıcıya ait olmak üzere, mallara ilişkin her türlü ihracat ve ithalat işlemleri için gerekli olan lisans, vb. idari ve ticari belgeleri düzenlemek, gerekli izinleri almak, gümrük işlemlerini yaptırmak ve gümrük vergilerini ödemek alıcının yükümlülüğündedir. CMR Konvansiyonu ve TTK m. 860 uyarınca taşıyıcı sıfatı bulunan müvekkil şirketin gümrük belgelerinin tamamlanması, bu belgelerin eksik olup olmadığının incelenmesi gibi herhangi bir yükümlülüğü bulunmayıp ilgili durumlarda ortaya çıkacak herhangi bir sorunda gönderici taraf, taşımanın EXW yani “İşyerinde Teslim” şeklinde gerçekleşmesi halinde ise alıcı taraf yani davalı ... sorumlu olacaktır. Gönderici (somut olayda Alıcı) firma taşımaya konu ettiği malların satın alındığı İngiltere merkezli ... şirketinin gerekli ihracat belgelerini alıp almadığını, gerekli bilgi ve belgelerin eksik olup olmadığını kontrol etmekle yükümlüdür. Alt taşıyıcı olan müvekkil şirketin ilgili hususlarda herhangi bir yükümlülüğü bulunmamaktadır. Şöyle ki, müvekkil şirketin taşıyıcı sıfatı ile kendisine gümrük belgelerinin eksik verilmesi sebebiyle karşılamak durumunda bırakıldığı masraflardan sorumluluk, aralarında mevcut ticari ilişki gereği davalı şirkete ait olacaktır. Nitekim bu husus hem elektronik postalar hem de noter aracılığı ile gönderilen ihtarname ile davalı şirketlere bildirilmiş, fakat davalı şirketler tarafından herhangi bir ödeme yapılmamıştır. Müvekkil, taşıma sırasında gümrük belgelerindeki eksiklik nedeniyle zarara uğramış olup her ne kadar işbu zararının karşılanmasını taraflardan talep etmişse de müvekkilin zararı karşılanmamış olup meydana gelen zararlar her geçen gün katlanmaktadır. Müvekkil Şirketin taşıyıcı sıfatı ile kendisine gümrük belgelerinin eksik verilmesi sebebiyle karşılamak durumunda bırakıldığı masraflardan sorumluluk, aralarında mevcut ticari ilişki gereği Davalı ... şirketine ait olacaktır. Nitekim bu husus hem elektronik postalar hem de noter aracılığı ile gönderilen ihtarname ile Davalı ... şirketine bildirilmiş, fakat ... şirketi müvekkile herhangi bir ödeme yapmamıştır. İşbu dilekçemiz ekinde sunulan fatura, taşıma evrakı ve mail yazışmalarından görüleceği üzere davalı ... şirketi ile Müvekkil Şirket arasında ticari bir ilişki mevcuttur. Davalı ... şirketi Müvekkil Şirket tarafından düzenlenen fatura bedelini ödememiştir. Açıklanan nedenlerle müvekkilin zararı halen karşılanmamış olup gün geçtikçe de zarar miktarı artmaktadır. Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla müvekkilin uğramış olduğu zararları belirtmek gerekirse; müvekkil şirkete ait araç içerisinde emtiaların bulunduğu müvekkil şirket aracının izin belgesi olmadan gümrükten çıkışına izin verilmemesi ve gönderici firma tarafından da ilgili izin belgesinin temin edilmemesi sebebiyle bekleme ücreti ve park ücreti gibi masraflar oluşmuş ve söz konusu bekleme ve park ücretleri diğer davalı ... şirketine fatura edilmiş olup faturalar ekte sunulmuştur. Müvekkil şirket aracının 59 gün ... Gümrüğü'nde beklemesi sebebiyle bekleme ücreti olarak günlük 250-GBP'den 14.750-GBP, park ücreti olarak günlük 100-GBP'den 5.900-GBP, Belfast-... nakliye bedeli olan 1.500-GBP olarak toplamda 22.150-GBP tutarında ve ayrıca 3.000-Euro navlun bedeli tutarında zararı bulunmaktadır. Bunlara ek olarak yine müvekkilin hapis hakkı çerçevesinde İngiltere'de depoya boşalttığı emtialara ilişkin günlük olarak depo ücreti işlemekte olup, depo ücreti olarak günlük 20,00 GBP halen müvekkile yansıtılmaktadır. Müvekkile yansıtılan şimdilik toplamda 32.360,00-GBP tutarında masrafa ilişkin olarak dilekçemiz ekinde tablo sunulmuş olup, bir kez daha belirtilmelidir ki müvekkilin söz konusu zararları günden güne artmaktadır. Ayrıca taraflarca anlaşmaya varıldığı üzere müvekkilin dava konusu taşıma işi nedeniyle 3.000-Euro navlun bedeli tutarında zararı bulunmaktadır. Müvekkil, davalı tarafından yukarıda belirtilen zararların karşılanması halinde taşıma işine devam edilerek emtiların Türkiye'deki teslim adresine getirileceği taahhüt etmiştir. Taşımanın yapılamaması nedeniyle zarara uğrayan müvekkilin navlun ücretine ilişkin alacağının da davalı yandan tahsili gerekmektedir. Eşyanın gümrük kontrolüne takılması ve beklemeye alınması nedeniyle müvekkilin zararının karşılanması halinde emtiaların derhal Türkiye'deki teslim adresine taşınması taahhüt edilmişse de müvekkilin işbu talepleri reddedilmiştir. Müvekkil, gümrük işlemlerindeki gecikme nedeniyle yapmak durumunda kaldığı masrafların belgelerini ileterek söz konusu masrafların kendisine ödenmesini talep etmiş, zararlarının karşılanması halinde emtiayı Türkiye'deki teslim yerine taşımaya hazır olduklarını bildirmiştir. Ekte sunmuş olduğumuz müvekkil tarafından keşide edilen Karşıyaka...Noterliği'nin 20.04.2022 tarihli... yevmiye numaralı ihtarnamesinde müvekkilin yapmış olduğu masraflar açıkça belirtilmiş, söz konusu zararın giderilmesi halinde emtiaların teslim adresine taşınacağı aksi taktirde ödeme yapılmazsa müvekkilin hapis hakkını kullanacağı açıkça ifade edilmiştir. Müvekkil yapmış olduğu masrafları ödenir ödenmez emtianın taşıma işine kaldığı yerden devam edeceklerini de defaatle bildirmiş olmasına rağmen müvekkilin haklı talepleri reddedilmiştir. Bunun üzerine müvekkil şirket tarafından emtialar üzerinde hapis hakkı kullanılmıştır. Yine müvekkil tarafından Karşıyaka ... Noterliği'nin 16.02.2023 tarihli... yevmiye nolu ihtarnamesi gönderilerek daha önce bildirilmiş olan zarar kalemlerinin hiçbirinin karşılanmadığı, bu nedenle eşyaların İngiltere'de kiralık bir depo tutularak bekletilmeye başlandığı, zararın her geçen gün artmakta olduğu ve ödeme yapılmamaya devam edilmesi halinde eşyaların teslim edilmeyeceği de bildirilmiştir. Ayrıca önemle belirtmek gerekir ki, hem cmr konvansiyonu hem de ttk uyarınca taşıyıcı yani müvekkil şirket, gönderilene ait olup da onun rızasıyla zilyedi bulunduğu taşıma konusu eşyayı taşıma sözleşmesinden doğan alacakları için, borç ödeninceye kadar hapsedebilir. 28/04/2022 tarihinde ihracat izin belgesi alınmış olup müvekkile ait araç ... Gümrüğünden ancak bu tarihte çıkabilmiştir. Ancak müvekkil şirketin zararı hala daha giderilmemiş olduğundan taşıma konusu emtialar üzerinde hapis hakkı mevcut olup bu nedenle ilgili eşyalar İngiltere’de kiralık bir depoda tutulmaktadır. İngiltere’de kiralanan depo ve bu nedenle müvekkil şirketin ödemek zorunda kaldığı zararlara ilişkin kesilen fatura da işbu dilekçemiz ekinde sunulmaktadır. Bu noktada hem zarara uğramış olan hem de taraflarca kendisine hiçbir teminat gösterilmeyen müvekkil, taşınan emtialar üzerinde hapis hakkını kullanmıştır. Görüldüğü üzere hem CMR Konvansiyonu hem de TTK uyarınca taşıyıcı yani müvekkil şirket, gönderilene ait olup da onun rızasıyla zilyedi bulunduğu taşıma konusu eşyayı taşıma sözleşmesinden doğan alacakları için, borç ödeninceye kadar hapsedebilecektir. Nitekim dilekçemiz ekinde sunmuş olduğumuz söz konusu ihtarnamelerle müvekkil, zararlarının karşılanmasını aksi taktirde emtialar üzerinde yasal hapis hakkını kullanacağını, göndermiş olduğu 2 ihtarnamede de açıkça bildirmiştir. Müvekkilin yapmak durumunda kaldığı masraflarının kendisine ödenmemesi ve 2 ayrı ihtarname ile ödeme talep edilmiş olmasına rağmen müvekkile ileride de herhangi bir ödeme yapılmayacağının beyan edilmesi neticesinde müvekkil emtialar üzerinde hapis hakkını kullanmış ve neticeten durumu bildirmiştir. Yukarıda yer verdiğimiz yasal hükümlerden de açıkça görüldüğü üzere TTK m.860/1 uyarınca gönderen, somut olayımız açısından ise EXW taşıma gerçekleştiğinden alıcı firma, eşyanın tesliminden önce resmi nitelik taşıyan, özellikle gümrük işlemleri için gerekli bulunan bilgileri taşıyıcıya (somut olayda müvekkil ... şirketine) vermek, söz konusu belgeleri taşıyıcı tasarrufuna bırakmak zorundadır. Müvekkil şirketin, ilgili ihracat izin belgelerinin tamamlanmasına yönelik taleplerinin cevapsız kalması sonucu uğramış olduğu ve hala daha devam eden zararlarından aralarındaki mevcut ticari ilişki gereği davalı ... Uluslararası Lojistik şirketi ve gönderici firma sorumludur. Davalının, müvekkil şirket tarafından 20/04/2022 tarihinde gönderilen ihtarname ile temerrüde düşürüldüğü de sabit olup uğramış olduğu zararın 3095 sayılı Kanun'un 4-a maddesi uyarınca Devlet bankalarınca döviz cinsinden mevduata verilen en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesi gerekmektedir. Ayrıca önemle belirtmek gerekir ki; somut olaydaki taşıma işiyle ilgili olarak gönderici firma olarak bulunan ... tarafından müvekkil ve davalı ... Lojistik şirketi aleyhine İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile dava açılmıştır. İşbu dava dosyası ile tarafımızca ikame edilen huzurdaki dava aynı olaydan kaynaklandığından ve davalar bağlantılı olduğundan her iki davanın birleştirilmesini talep ederiz." şeklinde talep ve dava etmiştir.

Uyap sistemi üzerinden incelenen İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacısının, ... ve davalı ... Lojistik olduğu, dosyanın halen derdest olduğu tespit edilmiştir.

6100 Sayılı HMK'nun 166/(1) maddesine göre "Aynı yargı çevresinde yer alan yan düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalılar aralarında bağlantı bulunması durumunda davanın her aşamasında talep üzerine veya kendiliğinden ilk davacının açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir ve bu karar, diğer mahkemeyi bağlar" hükmü uyarınca aralarında hukuki ve fiili bağlantı bulunduğu saptanan İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası ile HMK 166/1 maddesi gereğince birleştirilmesine yönelik aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Mahkememizin işbu dosyası ile İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğundan, mahkememiz dava dosyasının 6100 sayılı HMK'nun 166.maddesi gereğince İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile BİRLEŞTİRİLMESİNE,

2. Mahkememizin esasının bu şekilde kapatılmasına,

3. Mahkememiz dosyasının İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası içerisine gönderilmesine,

4. Yargılama giderleri harç ve vekalet ücretinin asıl dava dosyasında nazara alınmasına,

Dair, esas hakkındaki hükümle birlikte istinaf yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda karar verildi.14/12/2023

Katip...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır