İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/710 E. 2023/975 K.

T.C.

İZMİR

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/710 Esas

KARAR NO : 2023/975

DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 16/09/2022

KARAR TARİHİ : 06/12/2023

Davacı tarafından davalı aleyhine açılan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda, tüm dosya incelendi.

İDDİA VE TALEP:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... ile davalı ...'nin ortak olduğu ... Petrol Ürün. Akar....Tur. Nak.Gıda San. Ve Tic. Ltd.Şti. Turan Petrol Ürünleri isimli fi...aya ait Manisa İli ... adresinde bulunan akaryakıt istasyonunu kiracı sıfatıyla işletmekte olduğunu, söz konusu istasyonu işleten ... Petrol Ürün. Akar....Tur. Nak.Gıda San. Ve Tic. Ltd.Şti. İki ortaklı bir şirket olup, hisselerin %30'u davalı ...'ye %70 hisse ise müvekkili ...'a ait olduğunu, söz konusu hisse dağılımına ilişkin 23.03.2022 tarihli ortaklar genel kurul kararının imzalandığını, söz konusu sözleşmeye istinaden ... tarafından verilen 400.000 TL senedin işbu sözleşme karşılığı teminat olarak verildiğini, taraflar arasında düzenlenen senet se...aye artışı konusunda teminat olarak verilen bir senet olmasına ve teminatın şartı gerçekleşmemesine rağmen, davalı tarafın dava konusu senet hakkında İzmir ...İcra Müdürlüğü'nün ... E.sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını belirterek müvekkilinin telafisi imkansız zararlar gö...emesi için, mahkemenizce uygun görülecek bir teminat karşılığında veya teminatsız olarak İzmir...İcra Müdürlüğü'nün ... E.sayılı dosyasının tedbiren durdurulmasına, yapılacak yargılama neticesinde, müvekkil ...'ın davalı ...'ye davaya konu 400.000 TL.tutarında senet tutarında borçlu olmadığını tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı tarafın aralarında yapılan sözleşme hükümlerine uymadığı gibi, herhangi bir bedel ödemeden müvekkilinin şirketine el koyduğu, bu yerde yeni bir şirket ku...ak suretiyle müvekkilini tamamen devre dışı bıraktığı, sonraki tarihte ise işyerini 3. Kişilere devretmek suretiyle haksız gelir elde ettiğini, davacının müvekkiline borçlu olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVA:

Dava, limited şirket hisse devir bedeli ve limited şirket kâr payı alacağına dayalı takip sonrası menfi tespit isteğine ilişkindir

DELİLLER:

-İzmir... İcra Dairesinin ...esas sayılı dosya sureti,

-Manisa Ticaret Sicil Müdürlüğünün 23/09/2022 tarihli yazısı ve eki,

-Manisa ... Noterliğinin 13/12/2022 tarihli yazısı ve eki,

-Bilirkişi ...'nun 19/08/2023 tarihli raporu.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun “Menfi tespit ve istirdat davaları” başlıklı 72. Maddesi: “Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.” düzenlemesini içe...ektedir.

Anılan maddeden anlaşıldığı üzere borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir ve takip konusu alacağın borçlusu olmadığının tespiti isteyebilir.

Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar ve bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur.

Bu noktada, konuyla ilgisi bakımından “ispat yükü”ne ilişkin açıklama yapılmasında yarar vardır:

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)’nun “İspat yükü” başlığını taşıyan 190.maddesi; “(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.

(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” hükmünü içe...ektedir.

Yukarıda belirtilen maddenin birinci fıkrasında, ispat yükünün belirlenmesine ilişkin temel kural vurgulanmıştır. Buna göre, bir vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükünü taşıyacaktır. İspat yükünün belirlenebilmesi için önce ilgili maddî hukuk kuralındaki koşul vakıaların doğru bir şekilde tespit edilmiş olması ve buna uygun somut vakıaların ortaya konulmuş olması gerekir. Her bir vakıa bakımından lehine hak çıka...a çerçevesinde ispat yükü kuralları belirlenir. Ancak kanunda özel olarak ispat yükünün belirlendiği hallerde, genel kurala göre değil, kanunda belirtilen şekilde ispat yükü belirlenecektir. İkinci fıkrada ise, karinelerin varlığı halinde ispat yükünün nasıl belirleneceği düzenlenmiştir. Karine söz konusu olduğunda, karine temeli ile karine sonucunu birbirinden ayırt etmek gerekir. Karineye dayanan taraf, sadece karine sonucunu ispat yükünden kurtulmuş olur, ancak karine temelini ispat etmek yükü altındadır. Bu durumu vurgulamak için, fıkrada açık düzenleme yapılmıştır. Kesin kanunî karineler dışında, karşı taraf karinenin aksini ispat edebilir. Fıkrada, özellikle aksini ispat kavramına yer verilmiştir. Zira, aksini ispat ve karşı ispat farklı kavramlardır. Karine söz konusu olduğunda, karşı ispat faaliyetinden değil, karine ile kabul edilen durumun aksini ispat etmek gerekir (6100 sayılı HMK. 190. madde gerekçesi).

Menfi tespit konulu eldeki davada ispat yükünün özellikleri üzerinde de durulmalıdır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 6. maddesi).

İspat yüküne ilişkin bu genel kural, menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf o vakıayı ispat etmelidir.

Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;Davalının İzmir... İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyasında ... Petrol fi...asının hisse devir ve yapılan sözleşmeler gereği ödenmesi gereken bedel olarak gösterilen takip dayanağı ile davacı aleyhinde genel haciz yoluyla ilamsız takip başlattığı, ödeme emrinin davacıya 19/08/2022 tarihinde tebliğ edildiği, takibin 27/08/2022 tarihinde itiraz edilmeksizin kesinleştiği, davacının iş bu davada davalı ile dava dışı ... Petrol Ürünleri Akaryakıt İnşaat Turizm Nakliyat Gıda San ve Tic. Ltd Şti isimli fi...anın ortakları olduğu, davalı ortak ile aralarında 23/03/2022 tarihinde sözleşme imzalandığı, bu sözleşme uyarınca davalıya 400.000,00 TL bedelli teminat senedi verildiği, teminat senedinin se...aye artışı yapılmamasına ilişkin olarak davalıya verildiği, bu taahhüde uygun olarak hareket edildiği, söz konusu senedin teminat fonksiyonunun gerçekleşmediği halde davalı tarafından senede istinaden takip yapıldığı, senedin bedelsiz olduğu iddiası ile eldeki davayı ikame ettiği, davalının ise kendisinin şirketin kurucu ortağı olduğu, EPDK tarafından istenilen teminat nedeniyle davacı ile anlaşma yapıldığı, bu anlaşma uyarınca şirket paylarının kısmen davacıya devredildiği, davacının hisse devir bedeli olan 350.000,00 TL'yi ödemediği, şirketin yönetimi davacıda olduğu halde davacı tarafından şirketin faal hale getirilmediği, aynı adreste davacının yeni bir şirket kurduğu, kendisini zarara uğrattığı, ayrıca taraflar arasındaki 23/03/2022 tarihli sözleşme uyarınca davacının taahhüt ettiği aylık %30 ödemeyi yapmadığı, davacının borçlu olduğu, davacı aleyhinde dava konusu takibin yapıldığını savunduğu, taraflar arasında davacının takip nedeniyle davacıya borçlu olup olmadığı, takibe konu alacağın davacıdan talep edilip edilemeyeceği, davacının menfi tespit isteminin yerinde olup olmadığı hususunda uyuşmazlık bulunduğu görülmüştür.

Dava konusu uyuşmazlığın takipten kaynaklandığı, takip dayanağının limited şirket hisse devir bedeli ve yapılan sözleşme uyarınca ödenmesi gereken bedel olarak gösterildiği, tarafların limited şirketi ortağı olması ve dava konusu uyuşmazlıkta iddianın ileri sürülüş biçimi ve savunmanın kapsamına göre mutlak ticari dava olduğu ve mahkememizin görevli olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafından takip nedeniyle menfi tespit isteğinde bulunulduğundan mahkememizce takip çıkış miktarı üzerinden eksik harcın davacıya tamamlattırıldığı anlaşılmıştır.

Dava konusu İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; takip alacaklısının ..., takip borçlusunun ..., takip konusunun 400.000,00 TL asıl alacak, 4.200,00 TL işlemiş faiz alacağı olmak üzere toplam 404.200,00 TL alacak olduğu, takip dayanağının ... Petrol fi...asının hisse devir ve yapılan sözleşmeler gereği ödenmesi gereken bedel olduğu, ödeme emrinin davacıya 19/08/2022 tarihinde tebliğ edildiği, takibin 27/08/2022 tarihinde itiraz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır.

Manisa Ticaret Sicil Müdürlüğünün 23/09/2022 tarihli cevabı yazısının incelenmesinde, ... Petrol Ürünleri Akaryakıt İnşaat Turizm Nakliyat Gıda San ve Tic. Ltd Şti'nin 23/06/2021 tarihinde %99 ... ve % 1 ... payı olmak üzere iki ortaklı olarak kurulduğu, ...'un 06/10/2021 tarihinde payını dava dışı ...'e devrettiği, ...'in de mevcut paylarını 18/01/2022 tarihinde ...a devrettiği, ...'nin ise paylarının bir kısmını ... ve...'a devrettiği, şirketin üç ortaklı hale geldiği, ... ve ...ın tüm paylarını 08/03/2022 tarihinde ...'ye devrederek ortaklıktan ayrıldığı, şirketin tek ortaklı limited şirketine dönüştüğü, ...'nin paylarının %70'ini 04/04/2022 tarihinde ...'a devrettiği, şirketin tekrar iki ortaklı hale geldiği, güncel durumda şirketin adı geçen davacı ve davalının ortaklığı ile faaliyetinin devam ettiği anlaşılmıştır.

Manisa ... Noterliğinin 30/03/2022 tarih ve ... yevmiye nolu limited pay devir sözleşmesine göre davacı ...'ın ... Petrol Ürünleri Akaryakıt İnşaat Turizm Nakliyat Gıda San ve Tic. Ltd Şti'nin 350 adet payını davalı ...'den devir aldığı, tarafların pay devir sözleşmesinde devir bedelinin nakden ve tamamen ödendiğine ilişkin beyanda bulundukları anlaşılmıştır.

Davacı ve davalı tarafından dava dosyasına sunulan 23/03/2022 tarihli ... sözleşme nolu "sözleşmedir" başlıklı belgede; ... ve ...'ın sözleşmenin tarafı olarak yer aldığı, sözleşmede şirketin mevcut se...ayesi dışında se...aye arttırımı yapılmayacağı, ... tarafından 400.000,00 TL'lik senedin iş bu sözleşme karşılığı teminat olarak verildiği, şirketin 1 aylık dönem içerisinde perakende ve toptan satışlardan masraflar düşüldükten sonra elde ettiği kâr miktarının %30 oranının ...'ye verileceği, şirket gayrimenkulü üzerinde yapılan masraflar, demirbaş ve mal alışlarındaki miktarlardan dolayı ...'den herhangi bir ücret talep edilmeyeceği, yapılan giderlerden dolayı alacak talebinin olmayacağının belirtildiği görülmüştür.

Davalı tarafından mahkememize aslı sunulan 04/04/2022 düzenleme tarihli ödeme tarihi içe...eyen keşidecisi ..., lehtarı ..., bedeli 400.000,00 TL olan bononun ön yüzünde "teminat senedidir" kaydı ile arka yüzünde "iş bu senet 04/04/2022 tarih ve ... nolu sözleşme teminatı olarak verilmiş olup ciro temlik edilemez ve ticari amaçlı kullanılamaz" ... imza ve şerhi ile "iş bu sözleşmedeki hak ve alacağımı ... temlik ederim" ... imza ve şerhinin bulunduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce dava dışı ... Petrol Ürünleri Akaryakıt İnşaat Turizm Nakliyat Gıda San ve Tic. Ltd. Şti defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapıldığı, yapılan incelemede adı geçen şirketin 2022 yılında herhangi bir ticari faaliyet ve gelir elde etmediği, borca batık olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamına göre; davacının dava konusu takibin bonoya dayandığı, bononun se...aye artışı yapılmaması taahhüdüne ilişkin olarak teminat amacıyla davalıya verildiği, se...aye artışı yapılmadığı, takip tarihi itibariyle bononun bedelsiz olduğunu iddia ettiği, davalının ise davacının limited şirket hisse devri bedeli ile 23/03/2022 tarihli sözleşme uyarınca taahhüt ettiği aylık %30'luk şirket gelirini ödemediği, şirketi zarara uğrattığı, bu sebeple davacıdan alacaklı olduğunu savunduğu, takip dayanağı davalı tarafından ... Petrol fi...asının hisse devir ve yapılan sözleşmeler gereği ödenmesi gereken bedel olarak gösterildiğinden dava konusu uyuşmazlığın davalı savunması kapsamında çözümlenmesi gerektiği, mahkememizce davacı ve davalı asilin 22/02/2023 ve 14/04/2023 tarihli celselerde 23/03/2022 tarihli sözleşmeye ilişkin olarak isticvap suretiyle beyanlarının alındığı, davacı ve davalının isticvap suretiyle alınan beyanlarında dava ve cevap dilekçelerindeki iddia ve savunmalarını tekrar ettiği, davalı 23/03/2022 tarihli sözleşme uyarınca kendisine davacı tarafından verilen senedin hisse devri bedeli ve aylık şirket kârının %30'una ilişkin olduğunu ve davacıdan söz konusu alacaklara ilişkin alacaklı olduğunu savunduğuna göre bu savunmasını davalı konumunda olmasına rağmen ispat etmekle yükümlü olduğu, davalının noter huzurunda gerçekleşen pay devrinde hisse devri bedelini davacıdan nakden ve tamamen aldığını beyan ettiği, yine davalı tarafından inkar edilmeyen imzalı 23/03/2022 tarihli sözleşmede de davalının pay devir bedelini davacıdan almadığına ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı, mahkememizce davacı tarafından davalıya verilen 400.000,00 TL'lik teminat senedinin se...aye arttırımı yapılmaması taahhüdüne ilişkin olduğuna dair davacı iddiasının yerinde görüldüğü, yine mahkememizce yapılan bilirkişi incelemesi ile dava dışı şirketin 2022 yılında herhangi bir ticari faaliyet ve gelirinin bulunmadığı, bu sebeple davalının davacıdan hisse devri bedeli ve aylık kâr alacağı bulunduğunu yazılı delillerle ispat edemediğinin kabulü gerektiği, buna göre davacının menfi tespit isteğinin yerinde olduğu, yargılama aşamasında takip konusu alacağın kısmen tahsil edildiği, davanın kısmen istirdat davasına dönüştüğü, iddianın ve savunmanın ileri sürülüş biçimi, mahkememizce yapılan inceleme ve araştı...anın niteliğine göre başkaca araştı...a yapılmasına lüzum bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm ku...ak gerekmiştir.

Davacı tarafından kötüniyet tazminatı talep edilmiş ise de, taraflar arasında şirket ortaklığından kaynaklı ihtilaf bulunduğu, uyuşmazlığın yargılamayı gerektirdiği, davalının takipte kötüniyetli olduğunun davacı tarafından ispat edilmediği anlaşılmakla davacının kötüniyet tazminat talebinin reddi gerektiği değerlendirilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklanan nedenlerle:

1. Davanın KABULÜ ile davacının İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE,

2. Davacı tarafından İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra dosyasına ödenen 29.000,00 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

3. Davacının kötüniyet tazminat talebinin şartları oluşmadığından REDDİNE,

4. Alınması gerekli 27.610,90 TL karar ve ilam harcından davacı tarafından yatırılan 6.831,00 TL peşin harç ve 71,72 TL tamamlama harcı toplamı 6.902,72‬ TL harcın mahsubu ile bakiye 20.708,18 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,

.../...

5. Davacı tarafından yapılan 80,70 TL başvuru harcı, 6.831,00 TL peşin harç, 71,72 TL tamamlama harcı, 1.250,00 TL bilirkişi ücreti, 449,11 TL müzekkere. tebligat. posta giderinden oluşan toplam 8.682,53‬ TL yargılama giderinin davalıdan tahsili davacıya ÖDENMESİNE,

6. Davacı kendisini dava ve duruşmalarda vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1. 4. maddesi uyarınca takdir edilen 59.588,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,

7. 6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından bakiye miktarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara İADESİNE,

Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/12/2023

Katip ... Hakim ...

E-İMZA E-İMZA