İstanbul BAM 8. HD 2023/2564 E. 2024/261 K.

T.C.

İSTANBUL BAM

8. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2023/2564

KARAR NO: 2024/261

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 28/03/2023

NUMARASI: 2021/396 Esas - 2023/246 Karar

Birleşen İstanbul Anadolu 6.asliye Ticaret Mahkemesi 2022/394 Esas Sayılı Dosyası

DAVANIN KONUSU: Trafik Kazasından Kaynaklanan Tazminatın Rücuen Tahsili için Başlatılan

İcra Takiplerine İtirazların İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 22/02/2024

Yukarıda bilgileri yazılı bulunan ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf edenin sıfatına, istinaf nedenlerine ve kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gereken hususlara hasren yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde;

K A R A R Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Oto A.Ş. adına kayıtlı müvekkili şirket nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın 23.06.2016 tarihinde dava dışı ehliyetsiz sürücü ...'nun sevk ve idaresinde iken asli kusurlu olarak sebebiyet verdiği trafik kazası sonucu ...'ün vefat ettiğini, dava dışı sürücü ...'nun kaza sonrası olay yerinden firar ettiğini, vefat eden ...'ün hak sahiplerine müvekkili şirket tarafından toplam 273.741,13 TL destekten yoksun kalma tazminatı ödendiğini, müvekkili şirket tarafından ödenen tazminatın araç sahibi(işleten) sigortalıdan rücu yazısı ile talep edildiğini, davalı şirketin herhangi bir ödeme yapmaması üzerine İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası kapsamında icra takibi başlatıldığını, davalı borçlunun haksız ve mesnetsiz şekilde itirazı sonucunda takibin durdurulduğunu belirterek, davalı şirketin itirazının iptali ile takibin devamına ve %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya karışan ve mülkiyeti müvekkili şirkete ait ... plaka sayılı aracın müvekkili şirketçe 16.04.2014 tarihli, ... nolu "Uzun Dönem Otomobil Kiralama ve Hizmet Sözleşmesi" ile ... Tic. Ltd. Şti.'ne 18 ay süreyle kiraya verildiğini ve sözleşme kapsamında aracın kiracı firmaya teslim edildiğini, müvekkilinin taraf sıfatı bulunmadığını belirterek, davanın reddine, davalının; alacağın %20'si oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini, talep ve beyan etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; uzun süreli kira sözleşmesi gereğince işleten sıfatını kaybeden davalı aleyhine dava açılamayacağı gerekçesiyle, davalının pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 03/06/2021 tarih ve 2021/734 esas 2021/916 karar sayılı kararı ile; ilk derece mahkemesinin işletenlik sıfatı üzerinde durmasının ve bu yönündeki değerlendirmenin hatalı olduğu, sigortalı aracın ehliyetsiz araç sürücüsü tarafından sevk ve idare edildiği yönündeki iddianın araştırılmadığı ve delillerin toplanması neticesinde ZMMS genel şartlarına aykırılığın bulunup bulunmadığının tartışılması gerektiği belirtilerek istinaf incelemesine konu kararın HMK'nın 353/1-a/6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere mahkemesine iade edilmesine karar verilmiştir. Dairemizin kaldırma/gönderme kararı gereğince yeniden yapılan yargılamada, İstanbul Anadolu 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/394 esas sayılı dosyasının görülmekte olan dava ile birleştirildiği anlaşılmıştır. Davacı vekili birleşen İstanbul Anadolu 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/394 esas sayılı dosyasına verdiği dava dilekçesinde özetle; 23/06/2016 tarihli ...'ün vefatı ile sonuçlanan trafik kazasına sebebiyet veren dava dışı sürücü ...'nun kaza sonrası olay yerinden firar ettiği için alkol muayenesi yapılamadığını, bunlara ek olarak kazanın gerçekleştiği tarihte geçerli sürücü belgesi bulunmadığını, ölen ...'ün eşi ve 3 çocuğuna 273.741,13-TL ödeme yapıldığını, bu ödeme sonrasında ölenin anne ve babasının Burhaniye 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/452 esas nolu dosyası ile açtığı tazminat davasını müteakip ilgililere 36.000,00-TL ödeme daha yapıldığını ve tüm aile tarafından ibra edildiklerini, yapılan ödemenin rücuen tahsili için İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğü'nün ... esas nolu dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, davalının; takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir. İlk derece mahkemesince kaldırma kararı sonrası asıl ve birleşen davaya ilişkin yapılan yargılama sonucunda; "dava dışı sürücü ...'nun 01/05/2016 tarihinde yasal sınır üzeri alkollü olarak araç kullanmaktan dolayı sürücü belgesinin Yalova ilinde geri alındığı, kaza tarihinde sürücü belgesinin Emniyet birimlerinde olduğu, sürücü belgesinin alınma tarihinin 01/05/2016 olduğu, iptal süresinin 184 gün olup bitiş tarihinin 01/11/2016 olduğu, kaza tarihinin 23/06/2016 olduğu, yani sürücünün geçerli bir ehliyetinin bulunmadığı esnada araç kullanması nedeniyle kazanın meydana geldiği, bu kapsamda değerlendirme yapıldığında davacı ... Sigorta A.Ş.'nin ödemiş olduğu tazminat tutarını davalı tarafa rücu şartlarının oluştuğunu kabul etmek gerektiği, sigortalı davalı tarafından işletenin değiştiğine dair davacı sigorta şirketine bir bildirimde bulunulmamışsa da davacı sigorta şirketi ile davalı ... arasındaki 22/07/2015 tarihli Protokol'ün 4.32. maddesinde; davacı ...'nin, davalı şirketin uzun dönem otomobil kiralama hizmeti verdiğini bildiğini, KTK’nın 3.maddesi uyarınca uzun dönem otomobil kiracısının aracın işleteni sayıldığını bilerek, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu MAli Sorumluluk Sigortası Genel Koşulları C.4. İşletenin Değişmesi maddesi kapsamında belirtilen işletenin değiştiğinin bildirilmesi yönündeki ...'nin kirada bulunan araçları yönünden vazgeçtiğini, ...'nin kirada bulunan araçları yönünden gerek varsa zorunlu trafik sigortasının ve gerekçe ihtiyari mali sorumluluk sigortasının işletenin değişmesi yönünde ihbar yükümlülüğü bulunmadan geçerli olduğunu ve işletenin değişmesi yönünden ihbarda bulunma ile ilgili her türlü itiraz hakkından vazgeçtiğini, ... tarafından zaten aracın kiraya verilmesi esnasında yasal anlamda işletenin değiştiğini, gerek kiracının ve gerekse araç malikinin müşterek menfaat sahibi olduğunu bildiği ve kabul ettiği şeklinde hüküm içerdiği, dolayısıyla taraflar arasındaki söz konusu Protokol hükmü gereğince davalı ...'nin davacı sigorta şirketine işleten sıfatının değiştiğine yönelik bildirimde bulunma yükümlülüğü bulunmadığı, davalı ... bu hususta bildirim yapmamış olsa da poliçenin aynı şartlarda geçerli olduğu, dosyaya celp edilen BA-BS form'ları tetkik edildiğinde dava dışı ihbar olunan ... firmasının dava dışı ... Firması ile olan Kiralama Hizmet Alımlarına ilişkin kira faturalarının BA formu beyanlarına konu edildikleri,davalı ... ve dava dışı ihbar olunan ... Firmalarının araç üzerindeki hakimiyet ve ekonomik yararlanmalarının Kiralama Sözleşmeleri kapsamında kesilen kiralama hizmet Bedeli Faturaları ile sınırlı olarak sürdürülmekte olduğu, Kira Sözleşmesi Damga Vergileri tahakkuk ve ödemelerinin yapılmış oldukları, Sözleşmeye konu Kira Bedellerine ilişkin düzenlenen Faturalara ilişkin BA/BS Formu bildirimlerinin Vergi Dairelerine yapılmış bulundukları, ... plakalı aracın ihbar olunan ... Turizm tarafından dava dışı ihbar olunan ... Oto-... firmasına 18.05.2015 tarihi itibarıyla teslim edilmiş olduğu, kazanın 29/06/2016 tarihinde meydana geldiği ve davalı şirketin aracı Uzun Dönem Kira Sözleşmesi ile ihbar olunan ...'e kiralaması nedeniyle artık araç üzerinde fiili hakimiyetinin kalmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla araç üzerinden işletenlik sıfatının devam etmeyeceği, aracın nihayetinde Uzun Dönem Kiralama Sözleşmesi ile ... Oto-...'a kiralandığı ve ...'un işleten sıfatına haiz olduğu anlaşılmakla, hem asıl davanın hem de birleşen davanın, davalının pasif husumeti bulunmadığından husumet yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiği" gerekçesi ile; asıl davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. Davacı vekilinin asıl ve birleşen dava yönünden istinaf başvuru sebepleri; Rücu taleplerinin; yerleşik yargısal içtihatlar gereğince yalnızca sigorta ettirene yöneltilebileceği, taleplerinin sözleşmeden kaynaklı rücu talebi olduğu, müvekkili şirketin sigortalısına rücu hakkının Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4 maddesinden kaynaklandığı, Trafik Sigortası Genel Şartlarına göre; olay yerinden firar ve aracı ehliyetsiz kullanmanın rücu nedeni olduğu, işleten değişikliğine dair iddiaları kabul etmedikleri, bu nedenle davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, hususlarına ilişkindir. Dava ve birleşen dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle davacı ZMM sigortacısı tarafından ölenin hak sahiplerine ödenen tazminatın, ehliyetsiz araç kullanma ve olay yerini terk nedenine dayanılarak sigortalısından rücuen tahsili amacıyla başlattığı icra takiplerine vaki itirazların iptali istemine ilişkindir.Dosyada yapılan incelemede; Davacı sigorta şirket ile davalı arasında düzenlenen ZMMS poliçesi ile sigortalı olan ve davalıya ait olan ... plaka sayılı aracın, dava dışı sürücü ... isimli şahsın sevk ve idaresindeyken 23/06/2016 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu ...'ün vefat ettiği, davacı sigortacı tarafından kaza sonucu vefat eden ...'ün hak sahiplerine 273.741,13 TL ve 36.000,00-TL destekten yoksun kalma tazminatı ödendiği, zabıta tarafından düzenlendiği anlaşılan trafik kazası tespit tutanağında; sigortalı araç sürücüsü ...'nun kaza sonrası olay yerinden kaçtığının, sürücü belgesi geçici olarak geri alındığı halde araç kullandığının belirtildiği, sigortalı aracın; uzun süreli kira sözleşmesi ile ... San. ve Tic. Ltd. Şti'ne kiralandığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamına göre esasen yanlar arasında bu hususlarda bir uyuşmazlıkta bulunmamaktadır. Eldeki davada yanlar arasındaki uyuşmazlık; (a) sigortalı aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile ihbar olunan ... San. ve Tic. Ltd. Şti'ne kiralanmış olması karşısında, sigortalıya (davalıya) husumet yöneltilip yöneltilemeyeceği, başka bir ifadeyle; uzun süreli kira sözleşmesi nedeniyle işletenin değiştiği bir durumda, sigortacının rücu talebinin sigortalıya mı? yoksa işletene mi? yöneltileceği (b) davacı sigortacı yararına rücu koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği, hususlarındadır. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nda sigortacının rücu hakkı, KTK'nın 95/2.maddesi ile ZMSS poliçesi genel şartlarında düzenlemeye tabi tutulmuştur. 2918 sayılı KTK'nın 95/2.maddesi uyarınca sigortacı; tazminat yükümlülüğünün azaltılması ve kaldırılmasına ilişkin halleri 3. kişilere karşı ileri süremeyeceğinden zarar görene ödeme yaptıktan sonra sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını ve indirilmesini sağlayabileceği oranda kendi sigorta ettirenine rücu edebilecektir. Sözleşme ve yasa gereği sigorta ettirenine karşı defi hakkı bulunan sigortacı bu hakka dayanarak kendi sigortalısına dönebilmektedir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 4 B maddesi uyarınca ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir. B.4 maddesinde ise tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise, meydana gelen zararların teminat dışı olduğu açıkça belirlenmiştir. (-bknz; Yargıtay 17. HD'nin 16/05/2019 gün, 2016/8353 Esas - 2019/6270 Karar sayılı ilamı-) Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları'nın rücuya ilişkin B-4. maddesinin (f) bendinde "Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması" hali rücu sebebi olarak düzenlenmiştir. Bu rücu sebepleri tahdidi nitelikte olup genişletilmesi ve/veya sayılmayan başka bir nedenle rücu talebinde bulunulması da mümkün değildir. Açıklamalardan sonra somut olaya gelince, davacı ZMM sigorta şirketi ile davalı sigortalı arasında kaza tarihini kapsayan geçerli bir ZMM sigorta akti mevcuttur. Sigorta sözleşmesinin tarafı; uzun süreli kira sözleşmesi ile aracı tasarrufunda bulunduran dava dışı (dava ihbar olunan) ... Tic. Ltd. Şti değil, davalı maliktir. Az yukarıda açıklandığı üzere; KTK'nın 95/2.maddesine ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'na göre davacı sigorta şirketinin; ödediği tazminata ilişkin rücu talebini ancak akidine (-yani ZMM sigorta poliçesinin tarafı davalıya-) yöneltebilecek olması, rücuda işletenlik sıfatının değil, ZMM sigorta sözleşmesine taraf olmanın belirleyici olması karşısında; ilk derece mahkemesinin işletenin değişmesi nedeniyle davalıya husumet yöneltilemeyeceği yönündeki tespitinde ve bu tespite dayanan kararında isabet bulunmamaktadır. (-bkz. Yargıtay 17.HD'nin 2018/1410 Esas, 2018/4696 Karar sayılı ilamı-) Bununla birlikte toplanan delillere göre, dava dışı sürücü ...'nun; 01/05/2016 tarihinde yasal sınır üzerinde alkollü olarak araç kullanmaktan dolayı sürücü belgesinin 01/05/2016 tarihinde geri alındığı, iptal süresi 184 gün olup bitiş tarihinin 01/11/2016 olduğu, kaza tarihi 23/06/2016 tarihinde dava dışı sürücünün geçerli bir ehliyetnamesinin bulunmadığı, tüm bunlardan ayrı; zabıta tarafından düzenlenen tutanakta belirtilen, dava dışı sürücünün kazayı müteakip olay yerini terk ettiği yönündeki tespitinin aksinin ispat edilemediği, bu durumda; Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları gereğince davacı sigortacı yararına rücu koşullarının gerçekleştiği sonucuna ve vicdani kanaatine varılmıştır. Neticede; davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmesi gerekmiş olup, Dairece tespit edilen hukuka aykırılık yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-b/2 madde hükmü gereğince kaldırılması, davanın ve birleşen davanın kabulü doğrultusunda yeniden hüküm kurulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/ Gerekçe uyarınca, 1/Karar başlığında bilgileri yazılı bulunan ilk derece mahkemesinin asıl ve birleşen davaya ilişkin kararına yönelik olarak, asıl ve birleşen davanın davacısının vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne (HMK.m.353/1-b/2)a/İstinaf karar ve ilam harcının talebi halinde istinaf edene iadesine, b/İstinaf aşamasında ki diğer diğer giderlerin ise takdiren istinaf eden üzerinde bırakılmasına, c/İncelemenin duruşmasız olarak yapılması nedeniyle avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 2/ İstanbul Anadolu 8.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/03/2023 tarih ve 2021/396 esas 2023/246 karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b/2 madde hükmü uyarınca kaldırılmasına, a/Asıl davanın kabulü ile davalının İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı icra takip dosyasındaki itirazının iptaline, takibin devamına, b/Koşulları somut olayda gerçekleşmediğinden davacının icra inkar tazminatı isteminin reddine, c/Alınması gerekli 19.026,62-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 4.756,66-TL harcın mahsubu ile bakiye 14.269,96-TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, d/Davacı tarafından yapılan 35,90-TL başvurma harcı, 5,20-TL vekalet harcı, 4.756,66-TL nispi harç, 700,00-TL bilirkişi ücreti ve 1.617,15-TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 7.114,91-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, e/Davacı taraf vekille temsil olunduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 43.780,25-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 3/Birleşen İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/394 Esas - 2022/476 Karar nolu dosyası yönünden, a/Davanın kabulü ile davalının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas nolu takip dosyasındaki itirazının iptaline, takibin devamına, b/Koşulları somut olayda gerçekleşmediğinden davacının icra inkar tazminatı isteminin reddine, c/Alınması gerekli 2.475,53-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 437,69-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.037,84-TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, d/Davacı tarafından yapılan 80,70-TL başvurma harcı, 11,50-TL vekalet harcı, 437,69-TL nispi harç olmak üzere toplam 529,89-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, e/Davacı taraf vekille temsil olunduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, f/Birleşen dosya yönünden; 7155 sayılı Kanun ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 13.fıkrası ve yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan 1.360,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı taraftan tahsili ile hazineye irad kaydına,

4/Dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.22/02/2024