Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL BAM

8. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2021/885

KARAR NO: 2024/1203

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 22/02/2021

NUMARASI: 2018/842 Esas - 2021/145 Karar

DAVANIN KONUSU: Tazminat (Ölüm Sebebiyle Açılan Tazminat)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 11/07/2024

Yukarıda bilgileri yazılı bulunan ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355.maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf edenin sıfatına, istinaf nedenlerine ve kamu düzenine ilişkin olup resen gözetilmesi gereken hususlara hasren yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde;

K A R A R Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; 09/01/2016 tarihinde meydana gelen trafik kazasında ... plakalı araç içinde yolcu olan davacılar murisi ...'nin vefat ettiğini, kazaya neden olan aracın kaza tarihini kapsar Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası ve Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortasının bulunmadığını, bu nedenle davacıların murisin desteğinden yoksun kalması nedeniyle oluşan maddi zararların davalı ... tarafından karşılanması gerektiğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla eş ... için 40.000-Tl, çocukları ... için 1.000-Tl ve ... için 1.000-TL maddi tazminatın ( belirsiz alacağın) zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında, tüm davacılar için 8.000-Tl maddi tazminatın karayolu yolcu taşımacılığı ferdi kaza koltuk sigortası kapsamında, başvuru tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; 20/11/2020 tarihli ıslah dilekçesi ile Karayolları Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Ferdi Kaza koltuk sigortasından kaynaklanan maddi tazminata ilişkin taleplerini toplam 175.000,00 TL, Zorunlu Karayolu taşımacılık sigortası kapsamında taleplerini davacı ... için 241.104,64-TL, davacı ... için 30.376,44 TL ve ... için 38.518,90-Tl olarak artırmıştır. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya neden olan aracın insan kaçakçılığı yaptığını, davalı kurum tarafından meydana gelen kazanın insan kaçakçılığı suçunun işlendiği sırada meydana gelmesi nedeniyle başvuru sahibinin talebinin hukuka uygun olarak karşılanmadığını belirterek, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda;''...Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, bilirkişi kök ve ek raporları ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; dava dışı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı otobüs ile seyir halindeyken direksiyon hakimiyetini kaybettiği, önce yoldan çıkarak aracın sağ yan kısmını tretavuara sürtmesi ve yola doğru manevra yaptığı esnada viraja ve yol içine aracını orta refüj bariyerlerine devirmesi sonucunda karşı yola sürüklenmesi, yolu aşarak takla atması ve ormanlık alan içine ağaçlara çarparak durması neticesinde davaya konu olayın meydana geldiği, kazanın oluşumunda sürücünün KTK.da yer alan sürücülere ait diğer kusurlardan kod 52/1-b (araçların hızlarını, aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumunun gerektirdiği şartlara uydurma) karılını ihlal ettiği ve kusurlu olduğu, davacılar yakını müteveffa ...'nın istiap haddi üzerinde yolcu taşınan araca binerek kendi can güvenliğini tehlikeye atmış olduğu, ölümü ile neticelenen olayda müterafik kusurunun bulunduğu, her ne kadar davalı vekili davaya konu tazminat taleplerinin sigorta genel şartları gereği kapsam dışı olduğunu, kazaya neden olan aracın insan kaçakçılığı yaptığını, davalı kurum tarafından meydana gelen kazanın insan kaçakçılığı suçunun işlendiği sırada meydana gelmesi nedeniyle tazminat taleplerinin sigorta genel şartları dışında olduğundan reddi gerektiğini savunmuş ise de, kaza olayı nedeniyle Edremit Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2016/191 no'lu dosyasıyla yürütülen soruşturmada ,şüphelilerin Göçmen Kaçakçılığı Yapma suçunu işlediklerine dair her türlü şüpheden uzak, inandırıcı ve somut delilin bulunmadığı gerekçesiyle KYOK verildiği anlaşılmakla davalı vekilinin itirazının yerinde görülmediği; somut olayda dava dışı ... Sigorta tarafından ... plakalı araç için tanzim olunan 16/07/2015 ZMMS poliçesi bulunmakla birlikte davaya konu kazayı yapan aracın, kaza tarihi itibariyle Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesinin bulunmadığı dosya kapsamıyla sabittir. Şehirler arası yolcu taşımacılığı yapılan araçlarda, Zorunlu Karayolları Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası(6704 sayılı Kanun gereği 26.04.2016 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılmıştır) ve Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası poliçe yapılması zorunlu olduğundan davacıların zararından davalı ... sorumlu olduğu, davacı baba ... ile oğulları ... ve ...'nın müteveffanın desteğinden faydalandığı ve desteğin ölümü nedeniyle bu destekten mahrum kaldıkları, aktüer bilirkişi tarafından yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması sonrasında ... için 21.854,50 TL, ... için 29.556,29 TL , davacı eş için 258.589,21 TL maddi tazminat hesaplandığı, ancak ıslah ile birlikte davacı tarafça davacı ... yönünden 241.104,64 TL talep edilmekle taleple bağlı kalınarak ve Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Kapsamında 175.000 TL maddi tazminat (davacıların miras payları oranında) olmak üzere toplam 467.515,43 TL destekten yoksun kalma tazminatının temerrüt tarihi olan 18/09/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte poliçe limitini aşmamak ve tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla davalıdan tahsiline karar vermek gerektiği'', gerekçesiyle, Davanın KISMEN KABUL-KISMEN REDDİ ile A-Zorunlu Karayolları Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında; 1-241.104,64-TL maddi tazminatın temerrüt tarihi 18.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte -poliçe limitini aşmamak kaydı ve tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile- davalıdan tahsili ile davacı ...'ya ödenmesine, fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasına, 2 -21.854,50-TL maddi tazminatın temerrüt tarihi 18.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte -poliçe limitini aşmamak kaydı ve tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile- davalıdan tahsili ile davacı ...'ya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, 3-29.556,29-TL maddi tazminatın temerrüt tarihi 18.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte -poliçe limitini aşmamak kaydı ve tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile- davalıdan tahsili ile davacı ...'ya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, B-Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası kapsamında; 175.000,00-TL maddi tazminatın temerrüt tarihi 18.09.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte -poliçe limitini aşmamak kaydı ve tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile- davalıdan tahsili ile davacılara miras payları oranında (2/8 payın ...'ya, 3/8 payın ...'ya, 3/8 payın ...'ya) ödenmesine, karar verilmiştir. Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. İstinaf nedenleri: Davalı vekili, dava konusu talebin zaman aşımına uğradığını, davaya konu kazanın yasa dışı yollardan yurt dışına çıkmak isterken cürüm işleme sırasında meydana gelmesi nedeniyle müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, davacıların zararının teminat dışı olduğunu, kazaya karışan aracın ZMM poliçesi bulunduğundan sıralı sorumluluk gereği zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını, yine davaya konu taşıma karayolu taşıma kanununa uygun bir taşıma olmadığından zorunlu feri kaza sigortası kapsamında da müvekkili kurumun sorumluluğu bulunmadığını, şehirler arası taşıma yapıldığının davacı tarafça ispatlanmadığını, aracın taşıt kartının ve yetki belgesinin dosyaya sunulmadığını, taşımanın ticari bir taşıma olup olmadığının dahi belirsiz olduğunu, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müteveffanın nüfus kaydının göç idaresinden istenerek anne ve babasının sağ olup olmadığının tespiti ise sağ iseler onlar için pay ayrılması gerektiğini, aktüerya hesabının TRH yaşam tablosunun kullanılarak ve %1,8 teknik faize göre yapılması gerektiğini, müvekkili kurum temerrüde düşmediğinden 18.09.2018 tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hatalı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.Dava, trafik kazasından kaynaklanan destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.Dosya kapsamından, 09/01/2016 tarihinde, zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası bulunmayan yolcu otobüsünün tek taraflı kaza yapması neticesinde araçta yolcu olarak bulunan davacıların desteğinin vefat etmesi nedeniyle davacıların, işbu davada destekten yoksun kalma tazminatı talebinde bulundukları ve yerel mahkemece, yukarıda belirtilen gerekçe ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği anlaşılmıştır.İstinafa konu uyuşmazlık rizikonun zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası kapsamında kalıp kalmadığı noktasında toplanmaktadır. Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 17. maddesi, şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacılarının, kalkış noktasından varış noktasına kadar meydana gelecek kazalar sonucu yolcunun ölümü ve yaralanmasından dolayı sorumlu olacağını, 18. maddesi ise, bu zararların teminat altına alınması için zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortasının yaptırılması gerektiğini hüküm altına almıştır. Ayrıca bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 64. maddesi gereğince yolcu taşımacılığı yapan taşıyıcıların zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğunun bulunduğu belirtilmiştir. Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.1. maddesinde de; bu sigorta ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10/07/2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu’ndan doğan sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta tutarlarına karar temin edeceği açıklanmıştır. Aynı Yasanın 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.8. maddeleri hükümlerine göre meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır.Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası 25/02/2004 tarih, 25384 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2004/6789 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile ihdas edilmiş olup, 10/07/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu hükümleri çerçevesinde yolcu taşımacılığı yapan taşımacıların, yurtiçi ve uluslararası yolcu taşımalarında görevlendirecekleri sürücüler ile bunların yardımcıları ve taşıyacakları yolcular için "Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası" yaptırmak zorunda oldukları belirtilmiştir.Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaların ise Ulaştırma Bakanlığı'nca belirleneceği açıklanmıştır. Daha sonra 13/11/2009 tarih, 27405 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2009/15545 nolu Bakanlar Kurulu kararı ile 2004/6789 sayılı kararda değişiklik yapılmış ve Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnaları belirleme yetkisi Ulaştırma Bakanlığı'nın görüşü alınmak suretiyle Hazine Müsteşarlığı'na verilmiştir. Karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası yaptırma mecburiyeti ile ilgili muafiyet ve istisnalara ilişkin Hazine Müsteşarlığı'nın çıkardığı 28.06.2010 tarihli genelgede ise "01.07.2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, ticari amaçla yapılmayan taşımaların 4925 Sayılı Kanunun 2. maddesinin 2. fıkrası ile kanun kapsamı dışında bırakılan taşımalar ile yine aynı kanunun 2. maddesinin 3. fıkrasıyla düzenlenmesi, ilgili mahalli idarelere bırakılan il sınırları içerisindeki taşımalar ile 100 km'ye kadar olan şehirlerarası taşımaların karayolu yolcu taşımacılığı zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası kapsamı dışında olduğu kararlaştırılmıştır" ifadesine yer verilmiştir.Dosya içerisindeki bilgi ve belgeler ile Edremit Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/191 Soruşturma sayılı dosyasına göre, 09/01/2016 tarihinde Suriye uyruklu kişilerin içerisinde yolcu olarak bulunduğu, ... San. Tic. Ltd. Şti. adına kayıtlı ... plakalı otobüsün İstanbul'dan, Balıkesir İli, Edremit ilçesine ( 368,3 km) seyri sırasında devrilmesi nedeniyle meydana gelen kazası neticesinde, araç sürücüsü dahil birden fazla kişinin öldüğü, yaralandığı ve olayın göçmen kaçakçılığı yapıldığı esnada meydana geldiği anlaşılmıştır. Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın "Kapsam Dışında Kalan Haller" başlıklı A.5. Maddesinin (i) bendinde "cürüm ve cinayet işlemek veya bunlara teşebbüs," hallerinin bu sigorta teminatının dışında olduğu ifade edilmiştir. Bundan ayrı, Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları'nın "Kapsam Dışında Kalan Haller" başlıklı A.4. Maddesinin (e) bendinde"cürüm ve cinayet işlemek veya bunlara teşebbüs," hallerinin bu sigorta teminatının dışında olduğu belirtilmiştir. Buna göre, somut olayda, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında kalan nitelikte, yolcu taşımacısı tarafından yapılan bir taşıma faaliyeti söz konusu olmadığından, başka bir deyişle dava konusu taşımacılık eylemi, göçmen kaçakçılığı suçunun (cürüm) işlenmesi amacıyla gerçekleştirilmiş olduğundan davalı ...'nın sigortalının (zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası ve zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası bulunmayan işletenin) 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'ndan doğan sorumluluğunu üstlendiğinden söz etme olanağı yoktur. Davacıların, koşullarının bulunması halinde, teminatının kapsamı zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortasından farklı olan ve kaza tarihinde geçerli poliçesi bulunan zorunlu mali sorumluluk sigortacısından tazminat isteminde bulunma olanakları vardır. O halde mahkemece, rizikonun teminat dışında olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmesi hatalı olduğundan, kararın kaldırılıp HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/ Gerekçe uyarınca, 1/İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 22/02/2021 tarih ve 2018/842 Esas - 2021/145 Karar sayılı kararına karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/2 maddesi gereğince KABULÜNE, a/İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talep halinde davalıya iadesine, b/İncelemenin duruşmasız olarak yapılması nedeniyle avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, c/İstinaf yasa yoluna başvuran davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin takdiren kendi üzerinde bırakılmasına, 2/İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 22/02/2021 tarih ve 2018/842 Esas - 2021/145 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, a-)Davanın reddine, b-)Alınması gereken 427,60-TL harcın, davacı tarafça yatırılan 170,78-TL peşin harç ve 1.486,00-TL tamamlama harcı toplamı 1.656,78-TL'den mahsubu ile fazladan alınan 1.229,18-TL harcın talebi halinde davacılara iadesine, c-)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacılardan tahsili ile davalıya verilmesine, d-)Davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına, 3/Gider avansından arta kalan kısmın yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve HMK'nın 362/1-a madde hükmü gereğince miktar itibariyle kesin olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 11/07/2024