Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

46. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/1421

KARAR NO: 2024/1424

KARAR TARİHİ: 12/09/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 22/12/2023

NUMARASI: 2023/767E. 2023/892

DAVANIN KONUSU: Tazminat (Ticari İşletme Kirası)

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen davanın yapılan yargılaması neticesinde verilen karara ilişkin davacı vekilince süresi içerisinde istinaf edilmesi üzerine, istinaf dilekçesinin esasa kaydı sonrası dosya içerisindeki bütün belge, bilgi ve kağıtlar okundu.

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Dava; davacı tarafça davalı aleyhine açılan işletme sözleşmesi kapsamında faaliyette bulunulan davalı bünyesindeki işyerinden tahliyesine yönelik idari işlemden doğan zararların tazmini istemine ilişkindir.Davalı vekili, dava konusu ... Sosyal Tesisleri'nin tahliyesi, mülkiyeti kamuya ait olan bir taşınmaz olduğu için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 75. maddesi uyarınca Şişli Kaymakamlığınca, 20.01.2022 tarihli ve ... sayılı idari işlemi ile yapılmış olup söz konusu işlem yasal süresi içerisinde hiçbir biçimde dava konusu edilmediğini, hiçbir mesnedinin bulunmadığı gibi, davacının evvela söz konusu tahliye kararlarının iptali için 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri uyarınca idare mahkemelerinde dava açması gerektiğini, müvekkiline Ayazağa Yerleşkesi toplam 5952 m2 açık ve kapalı alan 10 yıl süre ile 29.06.2011 tarihinde 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. Maddesi uyarınca ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından kiralandığını, süre bitiminde sözleşme herhangi bir ihbar veya beyana gerek olmaksızın kendiliğinden sonu erecektir şeklinde kira sözleşmesinin sona erme usulü tayin edildiğini, belirtilen sözleşme taraflarca imzalandığını ve uygulandığını, ... San. ve Tic. A.Ş. sözleşmeye aykırı şekilde davranarak taşınmazları tahliye etmeme konusunda direndiğini, davacının kiralanan alanda sözleşme hükümlerine ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak alkollü içki satışı yaptığını, belirtilen alanda içki satışı Üniversitenin sözleşme doğrultusunda tek taraflı fesih hakkını doğurduğunu, sözleşme süresi bittiğiniden ve kiralananda gerçekleştirilen faaliyetler mevzuat ve sözleşmeye uygun sürdürmediğinden sözleşme süresi uzatılmayarak tabi olunan 2886 Sayılı Kanuna ve karşılıklı uzlaşılan sözleşme hükümlerine göre kira ilişkisi sona erdirildiğini, bu nedenlerden dolayı; davanın müvekkili üniversite yönünden reddini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi'nce; "Eldeki dava Mahkememizin 2023/345 esasında kayıtlı olan davacı tarafça davalı İTÜ Rektörlüğü ve Davalı ... Geliştirme San. ve Tic. A.Ş. aleyhine açılan davacı ile davalı ... arasındaki işletme sözleşmesi kapsamında davacının faaliyette bulunduğu işyerinde alkol satışı yapmasından dolayı haksız tahliye edildiği iddiasına dayalı uğradığı zararların sözleşmeden dolayı davalı ...'den, haksız idari işlemden dolayı davalı İTÜ Rektörlüğünden tazmini istemine yönelik açılmış olup Mahkememizin 21/12/2023 tarihli ön inceleme duruşmasının 1 numaralı ara kararı gereği davalı İTÜ Rektörlüğü aleyhine açılan davanın tefrikine karar verilmesi üzerine dosya davalı İTÜ Rektörlüğü yönünden yukarıdaki esasa kaydedilmiştir. Mahkememizin 2023/345 Esas sayılı dosyasının 21/12/2023 tarihli ön inceleme duruşmasının 1 numaralı ara kararına göre; Davacı tarafça Davalı İTÜ Rektörlüğü'ne yönelik haksız fiile dayalı uğranılan zarara ilişkin tazminat davası açılmış ve Mahkememizin 09/10/2023 tarihli ön inceleme tutanağının 6 numaralı bendi ile davalı İTÜ vekilinin göreve yönelik itirazının reddine karar verilmiş ise de, davacının davalı İTÜ'ye yönelik tazminat istemine dayanak zarar iddiasının davalı İTÜ Rektörlüğü'nün idari işleminden kaynaklandığı ve Davalı İTÜ kamu kurumu niteliğinde olup, dava konusu zarar kamusal görevin yerine getirilmesi sırasında meydana geldiğinden, idarenin hizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelen zararlardan dolayı, İdari Yargılama Usulü Yasasının 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerektiğinden dolayı davalı İTÜ Rektörlüğü yönünden açılan davanın tefriken yeni esasa kaydedilerek davacı tarafça davalı İTÜ Rektörlüğü aleyhine açılan davanın HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesine dair karar verilmiştir. HMK'nın 115/1 maddesi gereğince Mahkemeler dava şartının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Davalı İTÜ Rektörlüğü idari bir kurum olup somut olayda davacı tarafın iddia ettiği haksız tahliye eylemi davalı İTÜ Rektörlüğü'nün idari işleminden kaynaklıdır, davacı tarafça eldeki davada davalı İTÜ Rektörlüğü'ne yönelik dava haksız fiile dayalı tazminat istemine dayandırılmış ise de davacı tarafın iddia ettiği haksız tahliye işlemi davalı İTÜ Rektörlüğü'nün idari tasarrufundan kaynaklanmıştır, buna göre davalı İTÜ Rektörlüğü tarafından davacının diğer davalı ... ile arasındaki işletme sözleşmesi kapsamında faaliyette bulunduğu davalı İTÜ Rektörlüğü bünyesindeki işyerinden tahliyesine yönelik işlemlerin davalı İTÜ Rektörlüğü'nün idari bir kurum olması nedeniyle idari işlem ve karar niteliğinde bulunduğu, buna göre İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde idari işlem ve karar niteliğindeki dava konusu karar ve işlemlerin iptaline yönelik davanın çözüm yerinin idari yargı mahkemeleri olup adli yargı mahkemelerinin ve dolayısıyla mahkememizin yargı yolu yönünden görevsiz olduğu sabittir. Bu haliyle somut olayda davacı tarafça davalı İTÜ Rektörlüğü'nün idari işlem niteliğindeki haksız tahliye eyleminden doğan zararların tazminine yönelik talep yönünden inceleme yapma yetki ve görevi İdare Mahkemeleri'ne ait olduğundan HMK 114/1-b maddesi gereği yargı yolunun caiz olması dava şartı yokluğundan dolayı davalı İTÜ Rektörlüğü'ne yönelik açılan davanın HMK 115/2 maddesi gereği usulden reddine.." gerekçesi ile, "Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK 114/1-b maddesi gereğince yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle HMK 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE," şeklinde hüküm tesis edilmiştir. İlk derece mahkemesi kararına karşı, davacı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece ön inceleme tutanağının 6 numaralı kararında isabetli olarak ticaret mahkemeleri görevli olduğundan davalının görev ve yetki itirazlarının reddine karar verildiğini ancak 21/12/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında bu ara karardan vazgeçildiğini ve İTÜ Rektörlüğü yönünden tefrik edilerek davanın idari yargıda açılması gerektiği gerekçesiyle ret kararı verildiği, İTÜ Rektörlüğü kamu kurumu niteliğinde ise de; dava konusu zararın kamusal görevin yerine getirilmesi sırasında meydana gelmediğini, davalıya karşı yöneltilen taleplerin ana nedeninin şirketin taraf olduğu sözleşme süresi henüz bitmemiş iken, sanki böyle bir sözleşme yokmuş gibi kanunsuz emir ve polis zoru ile tahliyenin gerçekleştirildiğini, davalının işbu dava konusu olayda ticari bir faaliyet sergilediğini ve tacir gibi hareket ettiğini, dosyaya sunulu belgeler arasında yer alan davalı İTÜ Rektörlüğü’nün 26.11.2021 tarihli yazısında, müvekkilinin alkollü satış yaptığı, bunun hukuka aykırılık teşkil ettiği yönünde ifadeler bulunmakta olup, hukuka aykırı işlem olan tahliyeye de yalnızca bu hususun gerekçe gösterildiğini, ancak; İstanbul Teknik Üniversitesi'nin içkili mekan ve ruhsat denetimi yapmakla görevli bir kamu kurumu olmadığını, davacının da tacir olduğunu, dolayısıyla Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğunu, yasaya uygun olarak verilen ruhsat çerçevesinde satış yapan davacı şirketin bu işlemlerinin İTÜ Rektörlüğü’ne nasıl tek taraflı tahliye kararı alma yetkisi verdiği sorulması gerekirken aksi yönde verilen usulden ret kararının hukuka aykırı olduğundan bahisle; kararın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasını talep etmiştir. İstinaf sebeplerinin değerlendirilmesi, Eldeki dava; kira sözleşmesinin verdiği yetkiye istinaden akdedildiği beyan edilen işletme sözleşmesi kapsamında oluşan zarar ve alacağın tahsili istemine ilişkindir. HMK m. 341 gereğince istinaf kanun yolu açık olan davadaki yasal şartları taşıyan istinaf incelemesi, HMK m. 355 gereğince resen gözetilen kamu düzenine aykırılık halleri dışında, taraflarca yargılama aşamasında ileri sürülen iddia ve savunma kapsamında kalan ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı, davalılardan ... ile İstanbul Teknik Üniversitesi arasında davalı üniversite kampüsünde yer alan sosyal tesise ilişkin akdedilen kira sözleşmesinin verdiği yetkiye istinaden kiralayan ile müvekkili arasında taşınmazın bir kısmına ilişkin işletme sözleşmesi akdedildiği ve işletildiği ancak davalı üniversite tarafından herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın polis marifetiyle haksız ve hukuksuz tahliye edildiğinden bahisle meydana gelen zararın davalılar ... ve İstanbul Teknik Üniversitesi'nden tahsilini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince, İstanbul Teknik Üniversitesi hakkındaki eldeki dava tefrik edilerek 2023/345 Esasına kaydedilmiş olmakla, İstanbul Teknik Üniversite'nin kamu kurumu olması ve tahliyenin idari eylemden kaynaklandığı gerekçesiyle yargı yoluna ilişkin dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir.Eldeki davada; İstanbul Teknik Üniversitesi'nin idari eyleminden ziyade, İstanbul Teknik Üniversitesi'nin özel hukuk hükümlerinden kaynaklı sözleşmesel sorumluluğuna dayanıldığından ve dayanak sözleşmeler kapsamında davalı üniversitenin sorumluluğu tartışılıp mevcut ihtilafın buna göre çözümlenmesi gerektiğinden görevli yargı yeri adli yargıdır. Bu kapsamda; yazılı gerekçe ile davanın idari nitelikte olduğundan bahisle yargı yolu dava şartı yokluğundan davanın reddi isabetli olmadığından, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile HMK. m.353/1-a-4 gereğince ilk derece mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve diğer davalı ... hakkındaki dava hala derdest ise, usul ekonomisi ve delillerin birlikte değerlendirilmesi gereğine binaen eldeki davanın anılı dava ile yeniden birleştirilerek yargılamaya devam edilmesi hususunun değerlendirilmesi, karara çıkmış ise kesinleşmesinin bekletici mesele yapılarak var ise sair usul hukukuna ilişkin meselelerin halli sonrası, maddi hukuka ilişkin yargılamanın icrası için dosyanın mahkemesine iadesi gerektiği kanaatine oy birliği ile varılarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1.Davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE, HMK m. 353/1-a-4 uyarınca İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/12/2023 tarihli ve 2023/767E. 2023/892K. kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2.Yukarıda belirtilen kapsamda deliller toplanarak esas yönden yargılama yapılması hususunda dosyanın kararı veren İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine, 3.İstinaf incelemesinin duruşmasız olarak yapılması nedeniyle AAÜT 2/2 hükmü uyarınca davacı lehine ücreti vekalet taktirine yer olmadığına,4.Davacının yatırmış olduğu 427,60 TL harcın talep halinde iadesine, 5.İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin yerel mahkemece verilecek kararda değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 12/09/2024 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.