Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

45. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/867

KARAR NO: 2024/967

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2020/29 Esas

KARAR NO: 2022/26

KARAR TARİHİ: 12/01/2022

DAVA: İflas (Adi Takipten Doğan İflas (İİK 156)

KARAR TARİHİ: 03/07/2024

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin müvekkili şirkete 113.397,68-USD tutarındaki cari hesap borcunu uzun müddet ödemediğini, davalı şirketçe ödemelerin yapılmaması üzerine davalı şirket aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile iflas yoluyla adi takip başlatıldığını, davalı şirketin bu takip kapsamında gönderilen ödeme emrine karşı hiçbir şikayet ve itiraz yoluna başvurmadığını, takibin 30.01.2020 tarihi itibariyle kesinleştiğini, bu nedenle davanın kabulü ile davalı şirketin iflasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap, beyan veya delil sunmamış, duruşmalara katılmamıştır. Müdahil ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili müdahale talepli dilekçesinde; Müdahillerden ... vekili, davacının takip dosyası sebebiyle borçludan gerçek bir alacağı olmadığını, iflas talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, esasen kendisinin borçluya sattığı makine ve teçhizatlar sebebiyle borçludan alacaklı olduğunu, bu sebeple borçlunun işyerine gidip bir kısım makinalara 11/03/2019 tarihinde haciz işlemi uygulattıklarını, haciz sırasında itiraz gelmediğini, satış istedikleri zaman davacının sırf makinaların satışını önlemek ve kendisinin menfaat etmesini sağlamak maksadıyla istihkak iddiasında bulunduğunu, akabinde iflas takibi yapıp bu davayı açtığını beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece, "...Müdahillerin itirazları üzerine ilgili tüm dosyalar celp edilerek incelenmiştir ancak, davacının borçlu ile birlikte muvazaalı hareket ettiğini, hileli iflası sağlamaya yönelik bir işbirliği içinde olduğunu gösterir somut bir delil ortaya konamamıştır. Davacı, müdahilin haciz işlemini uygulamasından sonra aydınlatmaların kendisine ait olduğunu, fabrikanın mütemmim cüzü olduğunu ileri sürerek İst. Anadolu 17. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/168 E ve 2020/167 E sayılı şikayet davaları açmıştır. Yine müdahil de davacının istihkak iddiaları sebebiyle Gebze 2. icra hukuk mahkemesinin 2019/331 E, Gebze 1. icra hukuk mahkemesinin 2019/342 E sayılı istihkak davaları ikame etmiştir. Gebze 1. ve 2. icra hukuk mahkemesinde görülen davalar uyaptan incelenmiş, ilgili kısımları dosya içine konmuştur. Yine davacının beyan dilekçelerinden anlaşıldığı üzere, davacı fiilen ticareti terk edip giden borçluya ait makinalar için işletme rehni sahibi olan ... AŞ ve ... AŞ’ye noter aracılığı ile ihtarnameler keşide etmiş, makinaların rehin alacaklısı olan bankalarca kiralanan yerden tahliye edilmesini istemiş, aksi halde yedieminlik/depo ücreti dahi ödenmeden makinaların ücretsiz şekilde fabrika binalarında kalması ve bundan dolayı da burayı yeniden başkalarına kiraya veremiyor olmaları sebebiyle ecrimisil alacaklarının ödenmesini talep etmiştir. Nitekim davacı ... şirketi, ... AŞ ye karşı ecrimisil talebiyle takip başlatmış, itiraz üzerine itirazın iptali davası açmıştır. Bu davanın İstanbul 11 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/653 E sayılı dosyasında derdest olduğu görülmüştür. (İstanbul 11 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/653 E, 2020/587 K, 15/10/2020 tarihinde davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar verildiği, kararın 19/03/2021 tarihinde kesinleştiği, davaya İstanbul 3 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2021/105 E sırasında davanın devam ettiği anlaşılmıştır.) Müdahil vekili, davacının borçluya ait mallara haksız yere istihkak iddiasında bulunduğu, borçlunun mallarını kullanarak veya başkalarına kiralayarak haksız menfaat elde ettiği iddiasında ise de; bu kabule göre, (borçlunun iflası ile borçlunun malları üzerinde tasarruf yetkisi iflas idaresine geçeceğinden) davacının iflas davası açmak ve davayı kazanmakta bir menfaati yoktur, aksine borçlunun mallarından istifade edemez hale gelir. Davacının istihkak iddiası haksız ise bu da zaten Gebze icra mahkemelerinde devam eden davalar sonucunda karara bağlanacaktır. Yine müdahil vekilince ileri sürülen ... şirketi ile davacı şirket arasında organik bağ olduğu iddiası yönünden de, ... şirketinin istihkak iddiası da İst. 7 İcra hukuk mahkemesinde görülen istihkak davasında çözümlenecektir. Gelinen aşama itibariyle yapılan takibin kesinleştiği, davacı ile borçlunun birlikte hareket ettiğini gösteren somut bir durumun tespit edilemediği, borçlunun iflasını gerektirmeyen bir halin varlığının ispat olunamadığı, davacı alacaklı tarafından yapılan takibin kesinleştiği, davacının kira ilişkisinden kaynaklanan bir alacağı olduğunun belli olduğu, kesinleşen takipte depo emri çıkarılması gerektiği, alacaklının eski tarihli rapora göre depo emri çıkarılmasına muvafakat ettiği, çıkarılan depo emrinin borçluya tebliğine rağmen borçlunun borcu ödemediği " gerekçesi ile davanın kabulüne, davalı şirketin iflasına karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ: Müdahil ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından müdahale talebi dilekçesindeki nedenler tekrarlanarak istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

DAİRE KARARI: Dairemizin 22/11/2023 tarih 2022/1770 E. 2023/1667 K. Sayılı ilamı ile; " ... Mahkemece, davacı vekilince açıklama yapılması istenmiş olup, davacı vekili, borçlu ile aralarında kira ilişkisi olduğunu, alacağının kira alacağından kaynaklandığını, kendilerinin kiralayan, borçlunun kiracı olduğunu, 01/12/2014 ile 01/07/2016 tarihleri arasında borçlunun Tuzla’da bulunan fabrika niteliğindeki binayı kiraladığını, ancak borçlunun kira borçlarını ödemediğini, borçlunun fiilen ticareti terk edip gittiğini beyan etmiştir. Mahkeme gerekçesinde ifade edildiği gibi, davacı ile borçlu şirket arasında kira alacağından kaynaklı başlatılmış bir kısım takipler olduğu, takiplerin bir kısmında tarafların sulh olduğu anlaşılmış ise de iş bu iflas davasına dayanak yapılan alacağın, cezai şart ile makine tahliye masrafına ilişkin olduğu görülmüştür. Mahkemece, mali müşavir marifetiyle davacının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup alınan raporda özetle; " taraflar arasındaki ilişkinin dava dosyasında mevcut 01.12.2014 ve 01.07.2019 tarihli Kapalı Alan Kira Sözleşmesi ile başlamış olduğu, 07.01.2020 takip tarihi itibariyle davacı şirketin kendi defterlerinde 113.397,68 USD karşılığında, 673.604,90 TL alacaklı gözüktüğü davacı şirket vekilinin dilekçesinde her ne kadar alacaklarının kira alacağına ilişkin olduğunu beyan etmiş olsa da, takip dosyasına da sunulan, takip konusu alacağını oluşturan iki adet faturanın cezai şart ve makine tahliye masraflarına ilişkin taraflar arasında düzenlenen kira sözleşmelerinde bu içeriklerde herhangi bir anlaşmamın bulunmadığı, kiralayan tarafından kiracıya tanzim edilen ve kiracı tarafından itirazsız kabul edilen “e-faturaların” takip konusu da yapılan faturaların itiraz edilmeyerek kesinleşmesinin adeta temin edilmesinin de muvazaa izlenimi verdiği,basiretli tacir davranışı taşımadığı hususları topluca değerlendirildiğinde dosya kapsamına sunulan belgelere göre davacı şirketin alaçağının ispata muhtaç olduğu " yönünde görüş bildirmiştir. Davacı vekili gerek yargılama sırasında gerekse istinaf cevap dilekçesinde; Müvekkilinin, borçlu şirketin ... A.Ş ve ... A.Ş 'ne rehinli olan makinelerini bırakarak yurt dışına kaçması ve bu makinelerin adresten tahliyesini sağlamaması sebebiyle mağdur olduğunu, bu yüzden mülkünü gereği gibi kullanamadığını, makinelerin büyük yer kaplaması sebebiyle mülkünü kiraya veremediğini, bu durumdan kaynaklanan bir kısım söküm ve yine bu makinaların hala müvekkil şirket ... Teknoloji'ye ait fabrika binasında bulunuyor olması sebebiyle doğan kira alacaklarımız için huzurdaki iflas davasına konu faturalar düzenlendiğini, ödenmemesi sebebiyle de takibe geçildiğini, bu kapsamda borçlu şirkete ait kendisine rehinli malları teslim almayan, yediemin deposuna kaldırmayan ve müvekkil şirketin mülkünü ücretsiz bir depo gibi kullanmak isteyen müdahil ... A.Ş aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyası ile ecrimisil alacağı için icra takibi başlattıkları, takibe itiraz edilmesi üzerin ikame ettikleri İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/ 653 E. sayılı itirazın iptali dava dosyasının derdest vaziyette olduğunu iddia etmiş ise de yukarıda ifade edildiği üzere, iş bu iflas davasına dayanak yapılan alacağın, kiralanan taşınmazın tahliye edilmemesi nedeniyle kira alacağından değil cezai şart ile makine tahliye masrafına dayandırıldığı anlaşılmaktadır. O halde, İİK'nın 158. maddesi uyarınca icra takibi nedeniyle borçlunun iflası istendiğine ve muvazaa iddiasında bulunulduğuna göre takip konusu faturaların gerçek borç-alacak ilişkisi sonucu düzenlenip düzenlenmediği tespiti gerekmektedir. Ancak davacı vekilince, cezai şart ile makinelerin tahliyesinden kaynaklı alacağa ilişkin dosyaya sunulmuş bilgi ve belge bulunmadığı gibi bu yönde bir alacak iddiasında bulanmadığından müdahil alacaklılar vekilinin muvazaa iddiası yerinde görülerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği " gerekçesiyle mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm tesisi ile davanın reddine karar verilmiştir.

YARGITAY KARARI ve BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ: Verilen karar, davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2024/676 E. 2022/1243 K. 02/05/2024 tarihli ilamı ile," ... Muvazaa pozitif hukukumuzda 6098 sayılı Kanunu'nun 19 uncu [BK'nın 18 inci] maddesinde düzenlenmiş olup, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 190/1 inci maddesindeki “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir” hükmü uyarınca ispat yükü ise muvazaanın varlığını iddia eden tarafa aittir. Somut olayda, davacı vekilince davalı borçlu aleyhine cezai şart açıklamalı faturaya dayanılarak iflas yolu ile takip başlatılmış, takibin itirazsız kesinleşmesi üzerine İİK’nın 158. maddesi uyarınca iflas davası açılmıştır. Müdahil ... San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili müdahale talepli dilekçesinde; Müdahillerden ... vekili, davacının takip dosyası sebebiyle borçludan gerçek bir alacağı olmadığını, borçlu ve alacaklı arasındaki ilişkinin muvazaalı olduğunu ileri sürmüştür. Mahkemece davacıya alacağın sebebine ilişkin açıklama yapmak üzere süre verilmiş, davacı borcun kaynağının kira ilişkisine dayandığını, davalı borçlunun mülkiyeti davacıya ait fabrikada kiracısı olduğunu, kira borcunu ödemediği gibi fabrika içerisindeki makineleri de tahliye etmediğini, bu nedenle kiralananı kiraya veremediğini ve makinelerin tahliye masrafı ile kiralananı kiraya verememesinden kaynaklı zararının tahsili için düzenlenen faturalara dayalı iflas yolu ile takip başlattığını beyan etmiştir. Borçlu ile davacı arasında kira alacağına ilişkin takip ve davalar olduğu, kiralananın içinde bulunan makinelerin tahliye edilmemesi nedeni ile işletme rehini sahibi olan bankalara ihtarname çekildiği ve yine tahliye edilmemesinden kaynaklanan zarar nedeni ile ecrimisil davası açıldığı sabittir. Davacı ile borçlu arasındaki hukuki ilişki bölge adliye mahkemesinin de kabulünde olmasına rağmen takibin kira alacağına ilişkin değil cezai şart ile makine tahliye masraflarından kaynaklandığı ve buna ilişkin dosyaya bilgi ve belge sunulmadığı gerekçesi ile muvazaa iddiası yerinde görülerek davanın reddine karar verilmiş ise de ilk derece mahkemesinin de kabulünde olduğu üzere makinaların kiralananı işgal etmesi nedeni ile cezai şart faturası kesilmesinin ecri misil talebi niteliğinde olduğu, ispat yükünün muvazaanın varlığını iddia eden tarafa ait olduğu dikkate alındığında davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile reddine karar verilmesi doğru görülmemiş " kararın bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir.Yargıtay bozma kararı sonrası dairemizce usul ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyulmuştur.Dava, İİK'nın 158. maddesi uyarınca kesinleşmiş icra takibi nedeniyle borçlunun iflası istemine ilişkindir. Somut olayda, davacı alacaklının, 07/01/2020 tarihinde, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında, davalı borçlu şirket hakkında iki adet faturaya istinaden toplam 113.397,68 USD alacağın tahsili amacı ile iflas yolu ile adi takip başlattığı, takibe dayanak yapılan 12/04/2019 tarihli faturalardan birinin, cezai şart açıklamalı 823.126,70 TL tutarlı, diğerinin ise makine tahliye masraflı 27.128,20 USD tutarlı faturalar olduğu, davanın İİK.nun 154/1.maddesinde öngörülen yetkili mahkemede ve iflas ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığı, iflas takibinin kesinleştiğinin İİK'nın 166. maddesinde belirtilen usulle Milli Gazete ile 18/06/2020 ve Ticaret Sicil Gazetesinde 19/06/2020 tarihinde usulüne uygun ilanların yapıldığı, istinaf talebinde bulunan alacaklılar vekilinin süresi içerisinde 10/06/2020 tarihinde müdahale talebinde bulunduğu, çıkarılan depo emrinin borçluya tebliğine rağmen borçlunun borcu ödemediği anlaşılmıştır. İstinaf başvurusunda bulunan müdahil alacaklı vekili takip alacaklısı davacı ile borçlu arasında gerçek bir alacak ilişkisi olmadığını, taraflar arasında muvazaa ilişkisi bulunduğunu ileri sürmüş ise de davacı ile borçlu davalı arasında kira ilişkisi mevcut olup, Yargıtay bozma kararında ifade edildiği üzere makinaların kiralananı işgal etmesi nedeni ile cezai şart faturası kesilmesinin ecri misil talebi niteliğinde olduğundan, takibe dayanak yapılan cezai şart ile makine tahliye masrafları da kira ilişkisinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle muvazaa iddiasında bulunan müdahil alacaklı, muvazaanın varlığını ispata elverişli delillerle kanıtlayamadığından muvazaa iddiası yerinde görülmemiştir. Bu durumda yapılan yargılama neticesinde İİK 158. Maddesinde düzenlenen iflas şartları oluştuğundan davanın kabulü ile davalı şirketin iflasına karar verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 04/03/2021 tarih 2021/2-96 Esas 2021/205 Karar sayılı ilamında ifade edildiği gibi 5235 sayılı Kanun uyarınca bölge adliye mahkemelerinin denetim ve hüküm mahkemesi sıfatlarına haiz adli yargı ikinci derece mahkemeleri olduğu, ilk derece mahkemesi kararlarına karşı tarafların itirazları doğrultusunda istinaf kanun yolu incelemesi görevini yerine getirirken istinaf başvurusunun esastan reddi veya ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurmak dâhil denetim ve hüküm mahkemesi olarak gerekli tüm kararları verebileceği, ancak ilk derece mahkemesi kararına dairemizce müdahale edilmesi ve Yargıtay’ın bozma kararı vermesi nedeniyle dosyanın karar verilmek üzere dairemize gönderildiği, bu noktada dairemizin alt derece hüküm mahkemesi olarak ilk derece mahkemesiyle aynı sıfatla yargılama yaptığı, denetim görevini kullanmadığı, temyiz incelemesi sonucunda verilen Yargıtay bozma ilamına yönelik karar vermek üzere alt derece hüküm mahkemesi olarak hukuki dinlenilme hakkı kapsamında aynen ilk derece mahkemesi gibi duruşma açmak zorunda olduğu, açılan bu duruşmada istinaf kanun yolu incelemesi yapmadığı, alt derece hüküm mahkemesi sıfatına uygun şekilde karar verildiğinden istinaf yargılama aşamasından davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmemiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-DAVANIN KABULÜ İLE; a-İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünün ... nosunda kayıtlı davalı-borçlu ... TİCARET ANONİM ŞİRKETİ'nin iflasına, b-İflasın açıldığının İflas Müdürlüğü'ne ve İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne derhal bildirilmesine, c-İflas avansının İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... İflas Müdürlüğü'ne aktarılmasına, ç-Kararın bir örneğinin İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğüne gönderilmesine, d-İflas kararının 2004 sayılı İİK'nun 166.maddesi uyarınca ilanına, 2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 427,60 TL harçtan peşin alınan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 373,20 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafından sarfedilen 108,80 TL dava açılış gideri, 17.000,00 TL iflas avansı, 1.000,00 TL bilirkişi ücreti, 1.497,24 TL İlan Ücreti, 159,50 TL posta ücreti olmak üzere toplam 19.765,54 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerine bırakılmasına, 5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap edilen 17.900,00 TL avukatlık ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,6-HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatırılan avanstan kullanılmayan gider avansının kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,

İstinaf başvurusu yönünden; 1-Müdahil alacaklılar tarafından ayrı ayrı yatırılan başvurma harçlarının Hazineye irat kaydına, 2-Alınması gereken 427,60'ar TL karar harcının müdahil alacaklılar tarafından peşin yatırılan 80,70'er TL nin mahsubu ile bakiye 693,80 TL harcın müdahil alacaklılardan tahsili ile Hazineye irad kaydedilmesine, 3-Davacı tarafından yapılan 386,00 TL istinaf istinaf posta giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, davacı ve davalı vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren İİK'nun 164. maddesi gereğince 2 hafta süre içerisinde ilgili Yargıtay dairesi nezdinde Temyiz Kanun Yolu Açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.03/07/2024