Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

45. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/1425

KARAR NO: 2024/1216

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS: 2022/924 Esas (derdest)

TALEP TARİHİ: 18/07/2024

ARA KARAR TARİHİ: 23/07/2024

DAVA: Tapu İptali ve Tescil

TALEP: İhtiyati Tedbirin Kaldırılması

KARAR TARİHİ: 02/10/2024

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Tedbirin kaldırılmasını talep eden 3.kişi ... vekili dilekçesinde özetle; dava konusu İstanbul ili, Beylikdüzü İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... nolu parselde kayıtlı arsa vasıflı taşınmazın Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından 08/09/2020 tarihinde yapılan ihale ile müvekkili ... tarafından iktisap edildiğini, dava konusu taşınmazın 2/3 payında bulunan ihtiyati tedbir şerhinin kaldırılması talep edilmiş ise de mahkemece reddedildiğini, gerekçeli ara kararın yazılarak tebliğini talep ettiği anlaşılmıştır. Mahkemece; "...Asli müdahilin İhtiyati Tedbire itirazı incelenmekle; davacı vekili, açmış olduğu davada davalı adına kayıtlı taşınmazların tapusunun iptali ile bu taşınmazların üçüncü kişilere devrinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş Mahkememizce de dava konusu taşınmazların tapusunun devrinin önlenmesi amacıyla teminat karşılığında ihtiyati tedbir kararı verilmiştir. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerekli olup dosyadaki belgeler dikkate alındığında yargılama aşamasında taşınmazın devri durumundan davacının hakkının elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından hatta tamamen imkânsız hale geleceğinden davalının tedbir kararının kaldırılması talebinin reddine" karar verilmiştir. Tedbirin kaldırılmasını talep eden 3.kişi ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/337 esas sayılı dosyasında yargılama devam ederken, dava konusu taşınmazın Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından 08/09/2020 tarihinde yapılan ihale ile satışa çıkarıldığını, satış ilanında taşınmazın kaydında tedbir olduğuna ilişkin herhangi bir ifade ve kayda yer verilmediğini, taşınmazın müvekkiline ihale edildiğini, ihale bedeli masrafların ödenmesi neticesinde müvekkili adına tescil edildiğini, davacılar tarafından ihalenin feshi istemiyle açılan davanın reddine karar verildiğini, söz konusu karara karşı istinaf isteminin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi tarafından reddedildiğini, kararın Yargıtay 12. Hukuk Dairesi tarafından onandığını, satış aşamasında dava konusu taşınmazda Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/337 esas sayılı dosyasından iradi devire yönelik tedbir olduğunun görüldüğünü, mahkemeye bu tedbirin cebri satışa engel olup olmadığı sorulduğunda engel olmadığı yönünde cevabı alındığını, iradi devre engel olan tedbirin davalı mülkiyetinden çıkan taşınmaz bakımından işlevinin imkansız olduğu ve hukuki yararı kalmadığından ve müvekkilinin mülkiyetinde olan taşınmazda sınırlama getirdiği ve mülkiyet hakkı ihlal edildiğinden kaldırılması talep edilmiş ise de gerekçe bildirilmeksizin Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/924 esas sayılı dosyasından hukuka aykırı şekilde istemin reddedildiğini, dava konusu taşınmaz artık davalı adına kayıtlı olmadığı için davanın kendiliğinden bedele dönüştüğünün kabul edilmesi ve bu şekilde davaya devam edilmesi gerektiğini, zira müvekkiline husumet yöneltilmediği gibi müvekkili mülkiyetinde olan taşınmaz hakkında tapu iptal kararı verilmeyeceğini, ayrıca davalılardan ... Limited Şirketi hakkında Bakırköy 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/172 Esas sayılı dosyası ile iflas kararı verildiğini, şirketin tasfiye halinde olduğunu, İİK 194 gereği yargılamaların durması hususu gözardı edilerek ve ikinci alacaklılar toplantısının ve iflas idaresinin teşekkülü konusunda araştırılma yapılmadan davaya devam edilmesinin açıkça kamu düzenine aykırılık teşkil ettiğini beyan ederek mahkemenin ihtiyati tedbire itirazın reddine dair kararın kaldırılmasını ve taşınmaz kaydındaki tedbir şerhinin kaldırılmasını talep etmiştir.

İnceleme ve gerekçe İhtiyati tedbir, HMK'da "Geçici Hukuki Korumalar" başlığı altında 389-399 maddeleri arasında düzenlenmiştir. Geçici hukuki korumalardan biri olan ihtiyati tedbir; kesin hükme kadar devam eden yargılama boyunca, davacı veya davalının (dava konusu ile ilgili olarak) hukuki durumunda meydana gelebilecek zararlara karşı öngörülmüş, geçici nitelikte geniş veya sınırlı olabilen hukuki korumadır. 6100 sayılı HMK'nın 389/1 maddesinde "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.'', HMK'nın 390/1 maddesinde "İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir.", HMK'nın 390/3 maddesinde "Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'', HMK'nın 391/1 maddesinde "Mahkeme, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir" düzenlemelerine yer verilmiştir.İhtiyati tedbir verilebilmesinin en önemli şartlarından biri, ihtiyati tedbir sebebinin mevcut olmasıdır. Kanunda bu husus genel olarak düzenlenmiş, hakime oldukça geniş bir takdir alanı bırakılmıştır. (m. 389/1). Kanun, burada "mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından" söz etmektedir. Bu hüküm dikkate alındığında, mevcut durumun değişmesi halinde hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, hakkın elde edilmesinin tamamen imkansız hale gelmesi, gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğması tehlikesi varsa, ihtiyati tedbir sebebi var kabul edilecektir. İhtiyati tedbirler, hakkın yada hak sahibinin karşı karşıya olduğu somut ve güncel tehlikenin bertaraf edilmesini, bu tehlikenin yol açabileceği telafisi mümkün olmayan zararların veya tehlikenin önlenmesini yada durdurulmasını amaçlar. Tehlikenin bertaraf edilmesi şeklinde ifade edilebilecek kurumsal amacın ihtiyati tedbirlerin işlevsel amaçları ile somutlaştırılması, ihtiyati tedbirlerin türleri, koşulları ve içeriğinin belirlenmesine de yön verecektir. İşlevsel olarak ihtiyati tedbirlerin amacının ilk bakışta bir teminat ve koruma sağlama olduğu söylenebilir. Ancak bu, her zaman doğru değildir. İhtiyati tedbire duyulan ihtiyaç ve onun zaman içinde gösterdiği gelişme ile farklı hukuki sorunlarda farklı uygulama alanları bulması sebebiyle müddeabihi nasıl dava sonunda icra edilebilir halde kalması için güvence altına alınmasının yanında, hukuki ilişkinin düzenlenmesi ve talebin geçici icrası da ihtiyati tedbirin işlevsel amaçları haline gelmiştir. (Pekcanıtez Usul, Prof. Dr.Hakan Pekcanıtez, Prof.Dr. Muhammet Özekes, Doç.Dr.Hülya Taş Korkmaz, Doç.Dr.Mine Akkan, Cilt.III, s.2462, 2463). İhtiyati tedbir talep eden taraf, tedbire esas olan hakkını, ihtiyati tedbir sebep veya sebeplerini, keza davanın esası yönünden de haklılığını ispat etmelidir. Ancak burada tam ispat aranmayıp yaklaşık ispatla yetinilecektir (m. 390/3). Yani, ispatı gereken hususların tam olarak değil; kuvvetle muhtemel gösterilmesi yeterlidir... yaklaşık ispat ispatsızlık veya sadece talepte bulunanın beyanlarıyla yetinileceği anlamına gelmemektedir. Talep eden, ispat ölçüsü düşürülmüş olsa dahi, bir ispat faaliyetinde bulunmak, bu çerçevede delillere dayanmak ve tam olmasa da iddia ettiği hususların gerçekliğini kuvvetle muhtemel olduğunu gösterecek şekilde ispat etmek durumundadır. Şu halde, ispat ölçüsünün düşürülmesi, tedbirin koşullarının, özellikle tedbire esas olan hakkın hüküm altına alınabilmesi için maddi hukuk kurallarında öngörülen koşul vakıaların bir kısmının incelenmeyeceği ya da üstün körü inceleneceği anlamına gelmemektedir. Zira ispat ölçüsü, incelemenin kapsamına değil, hakimdeki usuli kanaatin derecesine ilişkindir... Şüphesiz, talep eden bir ispat faaliyetinde bulunmuşsa bunu tam ispat seviyesinde aramamak gerekir; fakat tamamen ispatsız veya delile dayanmayan bir faaliyet de afaki tehlike olgusuna dayanılarak yeterli kabul edilemez (Pekcanıtez Usul, Cilt.III, s.2476, 2477). İhtiyati tedbirin teminat amaçlı, düzenleme amaçlı ve eda amaçlı olmak üzere üç ana amacı gerçekleştirmek üzere verilmesi mümkündür. Düzenleme amaçlı ihtiyati tedbir türünde geçici bir durum adli yoldan düzenlenmekte, ihtiyati tedbir hukuki ilişkiyi yeniden inşa etmektedir. Düzenleme amaçlı ihtiyati tedbirlerde gelecekte yerine getirilecek bir edimin teminat altına alınmasından çok hukuki barışın muhafazası hedef alınmaktadır. Eda amaçlı ihtiyati tedbir ise, bir hakkı geçici olarak gerçekleştirmeye yöneliktir. Yani alacaklının geçici olarak tatmini söz konusudur. Teminat amaçlı tedbirler, ihtiyati tedbirlerin temel şeklidir. Burada para alacağı dışındaki ihtilaf konusu hakkın müstakbel icrası teminat altına alınmaya çalışılmaktadır. Şayet hakkın gerçekleşmesinin engellenmesi veya esaslı şekilde ağırlaşması tehlikesi bulunuyorsa bu durumda teminat amaçlı tedbirler söz konusu olacaktır. Böylece ihtilaf konusu hak korunarak yargılama sonunda icrası mümkün kılınacaktır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 391. maddesi, teminat amaçlı ihtiyati tedbir olarak karar verilebilecek tüm ihtimalleri kapsayıcı bir hüküm sevk etmiştir. Buna göre, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verilebilir... Malın hukuken muhafaza altına alınması daha çok taşınmazlarda karşımıza çıkar. Taşınmazın tapu sicilinde malik gözüken kişiye karşı satış vaadi sözleşmesinde olduğu gibi bir şahsi talep hakkı ileri sürülüyorsa çekişmeli haklar şerhi (TMK m. 1010), muvazaada olduğu gibi ayni talep hakkı ileri sürülüyorsa geçici tescil şerhinin (TMK m. 1011) tapu siciline kaydedilmesi talep edilebilir. Her iki şerhin de hukuki niteliği teminat amaçlı ihtiyati tedbirdir. Şerhler, taşınmazın devredilmesine engel olmadığı, yalnız ayni etki ortaya çıkardığı için (TMK m. 1011), uygulamada tapu sicilinde işlem yapılmasını yasaklayan ferağdan men (tasarruf yasağı) şeklindeki teminat amaçlı ihtiyati tedbirler yaygınlık kazanmıştır... Ferağdan men kararı ile malikin o taşınmaz bakımından tasarruf yetkisi hakim kararı ile ortadan kaldırılmakta ve bu durum tapu siciline bildirilmektedir... Uygulamada ferağdan men kararının iradi tasarrufların yanında cebri tasarrufları da engelleyip engellemediği hususunda tereddüt edilmektedir... Kanımızca ferağdan men şeklindeki teminat amaçlı ihtiyati tedbir kararı cebri satışı da durdurur. Hacizle ihtiyati tedbirin karşı karşıya gelmesi durumunda mutlaka öncelik verilecekse tedbire öncelik verilmesi gerekir. Ancak ihtiyati tedbirin içeriği belirlenirken her zaman ayrıntılı bir belirleme yapılmaması gerektiği halde, uygulamada ortaya çıkması muhtemel sakıncalar söz konusu ise yine de mahkemenin bu durumu da gözetip tedbir kararını yeterli açıklıkta vermesi, bu bağlamda talep edenin karşı karşıya kaldığı tehlikenin cebri satışın da engellenmesini gerektirip gerektirmediğini belirlemesi uygun olacaktır. (Pekcanıtez Usul, Cilt.III, s.2503, 2504, 2505). Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/337 E. sayılı dosyası ile davacılar tarafından 13/04/2012 tarihinde Tasfiye Halinde ... Konut Yapı Kooperatifi, ... Ticaret Ltd. Şti., ..., ... ve ... hasım gösterilerek ... ada ... parsel sayılı taşınmazın kooperatifte kendi adlarına tahsisli olduğu iddia edilerek 2/3 payının tapusunun iptali ile davacılar adına tescili istemiyle dava açılmıştır. İşbu davada, davacılar tarafından ihtiyati tedbir talep edilmesi üzerine, Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/337 E. sayılı 26/06/2012 tarihli ara kararı ile "Davacının ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile, Dava değeri üzerinden %15 teminat yatırıldığında, dava konusu, İstanbul İli, Beylikdüzü İlçesi, ..., ... ada, ... parsel, tapuda, davalılar ... Yapı Kooperatifi,. ..., ..., ... Tic. Ltd. Şti. veya ... adına kayıtlı ise, taşınmazın 2/3 hissesinin 3. kişilere devir ve temlikinin önlenmesi açısından, taşınmazın tapu kaydı üzerine, 2/3 hisse yönünden, HMK.nun 391/1 maddesi uyarınca, ihtiyati tedbir konulmasına" karar verilmiştir. Tapu kayıtları incelendiğinde, tedbire konu taşınmazın 679 ada 69 parsele dönüştüğü anlaşılmaktadır. Söz konusu taşınmaz, Büyükçekmece ... İcra Dairesinin ... E sayılı dosyası ile tedbirin kaldırılmasını talep eden ... tarafından icra yoluyla satın alınmıştır. Tedbire itiraz eden her ne kadar taşınmazın satış ilanında tedbire dair bir kayda yer verilmediğini beyan etmekte ise de, taşınmazın açık artırma ilanında taşınmaza ilişkin bilgilerin olduğu kısımda "Kaydındaki şerhler : Tapu kaydındaki gibidir" ifadesi yer almaktadır. Nitekim taşınmazın tapu kaydında da mahkemenin 26/06/2012 tarihli ara kararı ile konulan şerhin işlendiği yani 3.kişinin mevcut tedbir kararı ile taşınmazı satın aldığı sabittir. Dava tapu iptali ve tescil istemine yönelik olduğundan, tedbir istemine konu taşınmazın dava konusu olduğu anlaşılmakla, mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygundur. İstinaf dilekçesinde ileri sürülen "dava konusu taşınmaz artık davalı adına kayıtlı olmadığı için davanın kendiliğinden bedele dönüştüğü, müvekkiline husumet yöneltilmediği için müvekkili mülkiyetinde olan taşınmaz hakkında tapu iptal kararı verilmeyeceği, davalılardan ... Limited Şirketi hakkında Bakırköy 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/172 Esas sayılı dosyası ile iflas kararı verildiği" hususlarındaki beyanlarının yargılama aşamasında mahkemece değerlendirilmesi gerektiğinden, bu aşamada verilen kararda bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, tedbirin kaldırılmasını talep eden 3.kişi ... vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Tedbirin kaldırılmasını talep eden 3.kişi ... vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1.b.l bendi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Tedbirin kaldırılmasını talep eden 3. kişi tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının ve istinaf karar harcının Hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin tedbirin kaldırılmasını talep eden 3. kişi üzerinde bırakılmasına, 5-Yatırılan gider avansından kalan kısmın tedbirin kaldırılmasını talep eden 3. kişiye ilk derece mahkemesince iadesine,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1.f maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.02/10/2024