Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

45. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/1248

KARAR NO: 2024/1119

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2022/798

KARAR NO: 2023/756

TARİHİ: 13/11/2023

DAVA: İtirazın İptali (Sigorta poliçesinden kaynaklanan rücuen)

DAVA TARİHİ: 20/12/2022

KARAR TARİHİ: 18/09/2024

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. Maddesi uyarınca dosya incelendi,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA Davacı vekilinin 20/12/2022 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirket tarafından ... poliçe numaralı 01.03.2018-01.03.2019 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Kefalet Sigortası Poliçesi ile dava dışı sigortalı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin sigortalandığını, sigortalı ile davalı ... Pazarlama Arasında 10.10.2017 tarihinde Ürün Tedarik ve Danışmanlık Sözleşmesi akdedildiğini, davalının.... sigortalı şirketten aldığı ürünlerin bedelini ödememesi nedeni ile 10.10.2017 tarihli Ürün Tedarik ve Danışmanlık Sözleşmesi'nin 8.3. maddesine uygun olarak sözleşmenin feshedildiğini, tahsilatın gerçekleştiremediğini, fatura alacaklarının 200.000,00 TL tutarındaki kısmının taraflarınca ödenmiş olduğunu, taraflarının poliçe kapsamında yapmış olduğu ödeme üzerine sigortalı ile müvekkili şirket arasında 13.05.2019 tarihli ibraname ve alacağın temliki sözleşmesi düzenlendiğini, ibraname ve alacağın temliki sözleşmesi uyarınca 200.000,00 TL'sini hiçbir şarta bağlı olmaksızın, gayrikabili rücu olmak üzere 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 183. ve ilgili maddeleri gereği taraflarına devir ve temlik etmiş olduğunu, ibraname ve alacağın temliki sözleşmesinin yanı sıra TTK m. 1472'e göre sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken Sigortalının yerine geçeceğini, halefiyet kuralı uyarınca, taraflarınca kefalet poliçesi kapsamında ödenen tazminatı davalı şirketten rücuen tazmin şartları oluştuğundan söz konusu ödeme nedeniyle TTK m. 1472 gereği, taraflarına ödenen tazminatın ödeme tarihinden itibaren işlemiş faizi ile birlikte 304.678,08 TL üzerinden rücuen tahsili talebi ile İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ...E. Sayılı dosyası ile davalı aleyhine ilamsız takip baslatılmış olduğunu ancak davalı/borçlu tarafın haksız olarak icra takibine itiraz ile takip durduğunu beyan ederek itirazın iptalini talep ederek icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dosyada adı geçen ... şirketi ile müvekkil arasındaki ticari uyuşmazlık sebebiyle görülmekte olan davanın henüz kesinleşmemiş ve derdest olduğunu, ... şirketi de dosyanın davacısı ... sigorta şirketi de aynı alacağı kötü niyetli şekilde tahsil etmeye çalıştığını, bu sebeple mükerrerlik iddiasında bulunduklarını, İİK m. 68 ve devamındaki maddelere göre mükerrer takip yapılamayacağını, ayrıca müvekkil şirketin bahse konu uyuşmazlıkta herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, sözleşmeye aykırı herhangi bir eyleminin olmadığını, ... şirketinin likit ve muaccel bir alacağından söz edilemeyeceğini, alacak iddiasının ispatlanması gerektiğini, davacının sigorta firması ... Şirketinin borçlarını eksiksiz ve gereği gibi ifa ettiği yönündeki iddiaların da gerçeğe aykırı olduğunu beyan ederek davanın reddini, kötü niyetli olarak mükerrer icra takibinde bulu.nan davacı ... Sigorta Şirketi aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini t.alep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece "Davaya konu İstanbul ... İcra Müdürlüğünün .. Esas sayılı dosyası uyap sureti celp edilmiş incelenmesinde; Alacaklısının .. Sigorta Şirketi olduğu, borçlusunun ... Pazarlama Anonim Şirketi olduğu, takip konusu alacak miktarının 304.678,08TL, takibin ilamsız icra yoluyla takip olduğu, ödeme emrinin borçluya 10/10/2022 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu, borçlunun 11/10/2022 tarihinde İcra Müdürlüğü'ne itiraz dilekçesini sunmuş olduğu ve takibin İİK m.66 gereğince durdurulduğu anlaşılmıştır. Davacı ile dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasında 03.01.2018 - 03.01.2019 tarihleri arasını kapsayan bir yıllık kefalet sigorta poliçesi düzenlenmiştir. İlgili belgede Poliçe Şartları / Poliçe Kapsamı / a bölümünde; “...’nın bayilik sözleşmesi yaptığı bayileri ile yapacağı, iştigal konusundaki ticari faaliyetleri ile ilgili olarak olacak alacaklara kefalet garantisi verilmesini kapsamaktadır.” şeklindedir. Davalı ile dava dışı ... Lastik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketin 10.10.2017 tarihinde Ürün Tedarik ve Danışmanlık Sözleşmesi imzaladığı anlaşılmaktadır. Dava dışı şirket bu sözleşme kapsamında gerçekleştirmiş olduğu edime ilişkin düzenlediği faturaları tahsil edemediği gerekçesi ile davacı sigorta şirketine başvurmuş ve 08.10.2018 tarihinde Kefalet Sigortası Final Raporu düzenlenmiş ve ardından (davacı ile dava dışı şirket arasında) 200.000,00 TL tutarında 13.05.2019 tarihli Alacağın Temliki ve İbra Sözleşmesi düzenlenmiştir. Bu tutarın 09.07.2019 tarihinde ... Bankası üzerinden gerçekleştirilen havale işlemi ile ödendiği anlaşılmaktadır. Dava dışı ... Lastik San. ve Tic. Anonim Şti’nin davalı şirket aleyhine başlattığı İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosyasına davalı yan tarafından yapılan itiraz üzerine İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/11 E. Sayılı dosyasında itirazın iptali davası açılmış, Mahkemece 7.919.275,91 TL tutarındaki asıl alacak ve 479.144.34,00 TL tutarındaki işlemiş faiz olmak üzere toplam 8.398.420.25 TL tutarındaki alacak yönünden davanın kabulüne karar verilmiş olup, dosyanın istinaf aşamasında olduğu UYAP kayıtlarından anlaşılmıştır. Nitelikli Hesap uzmanı ...'ün sunduğu 18/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"..TTK m. 1472/1 “Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir.” şeklinde bir hüküm içermektedir. İlgili hüküm kapsamında sigortacının sigorta ettirenin yerine geçerek zarar sorumlusu üçüncü kişi aleyhine sigorta ettirenin dava ve talep haklarına sahip olabilmesi; geçerli bir sigorta ilişkisinin varlığı, sigorta bedelinin ödenmiş olması ve sigorta ettirenin dava hakkının bulunması gerekir. Somut olayda bu şartların sağlandığı ve dolayısıyla halefiyet ilişkisinin ve rücu hakkının doğmuş olduğunun kabul edilmesi gerektiği düşünülmektedir. “Halefiyet yolu ile sigortacıya geçen hakkın kapsamı, asıl alacak olan tazminat alacağı ile bu ana alacağın ferilerini teşkil eden faiz, teminat ve ana borca bağlanmış olan imtiyaz haklarını oluşturur.” (Türk Özel Sigorta Hukuku Dersleri, KAYIHAN, Şaban, GÜNERGÖK, Özcan, s.80) Bu nedenle davacı tarafından icra takibinde talep edilen takip tarihine kadar işlemiş olan faiz hesabında da bu husus göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bakımdan yapılacak hesaplama, davacı ile dava dışı şirket arasında düzenlenen 13.05.2019 tarihli İbra ve Alacağın Temliki Sözleşmesi’nde belirtilen tutarın fiilen ödendiği tarih olan 09.07.2019 tarihi ile huzurdaki itirazın iptali davasına konu icra takibi tarihi olan 28.09.2022 tarihleri arası esas alınarak davacı yanın yapmış olduğu ödemelere ilişkin olarak 200.000,00 TL asıl alacak ve 98.673,97TL takip tarihine kadar işlemiş faiz olmak üzere toplamda 298.673,97 TL rücu alacağı bulunduğu,..." yönünde kanaat bildirilmiş, işbu bilirkişi raporu dosya içeriğine toplanan delillere uygun ve karar vermeye elverişli bulunduğundan, mahkememizce verilen kararda dikkate alınmıştır'' gerekçesi ile Davanın KISMEN KABULÜ ile; davalının İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu İTİRAZIN 298.673,97TL yönünden İPTALİNE, takibin bu alacak yönünden kaldığı yerden DEVAMINA, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE, Davalının sorumlu olduğu borç miktarı yönünden, dava dışı ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına konu miktar ile tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile sorumlu tutulmasına, Asıl alacağın %20 si olan 59,734,79TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilmiş ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz" kuralı nazara alınmıştır. Dava, kefalet sigorta poliçesi kapsamında, sigortalının tahsilatı gerçekleşmeyen fatura alacaklarının bir kısmının davacı tarafça ödenmesi sebebi ile ödenen bedelin alacağın temliki ve TTK'nun 1472.maddesi uyarınca sigortalının borçlusu olan davalıdan tahsili istemine ilişkin başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. 6100 sayılı HMK 297. Maddesinde; “mahkeme kararında tarafların iddia ve savunmalarının özeti, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan deliller, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesi, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepler, hüküm sonucu, varsa kanun yolları ve süresi, hükmün verildiği tarih ve hâkim veya hâkimlerin ve zabıt kâtibinin imzaları ve gerekçeli kararın yazıldığı tarihin yer alması; ayrıca hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi” gerektiği hükme bağlanmıştır. Buna göre bir mahkeme hükmünde, tarafların iddia ve savunmalarının özeti, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delillerin, delillerin tartışılması ve değerlendirilmesinin, sabit görülen vakıalarla, bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebeplerin birer birer, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde hükümde gösterilmesi gereklidir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 141. Maddesinde; bütün mahkemelerin her türlü kararının gerekçeli olarak yazılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Gerekçenin önemi Anayasal olarak hükme bağlanmakla gösterilmiş olup gerekçe ve hüküm birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Yasanın aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve hukuka uygunluk denetiminin yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur. Mahkemece gerekçeli kararda dosya kapsamındaki deliller özetlenip, bilirkişi raporundaki tespitler tekrar edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar somut gerekçe ihtiva etmemektedir. Bu bakımdan; yasanın aradığı anlamda gerekçeli bir hüküm mevcut olmaması ve ortada denetlenebilecek usulünce düzenlenmiş gerekçeli bir karar bulunmaması nedeniyle, mahkemece verilen karar usul ve yasaya uygun görülmemiştir. O halde, mahkemece yapılacak iş; iddia, savunma ve deliller birlikte değerlendirilerek, özellikle Anayasanın 141/3. maddesi ve 6100 sayılı HMK’nın 27. ve 297. maddeleri kapsamında gerekçe oluşturularak, vardığı yargıyı içerir ve denetlenebilir hüküm kurmak olmalıdır. Kabule göre de; dava konusu faturaların dava dışı sigortalının başlattığı İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... E sayılı takibine konu edilip edilmediğinin tespiti gerekmektedir. Bu nedenle davalı vekilinin istinaf talebinin kamu düzeni yönünden "ortada denetlenebilir gerekçeli karar yazılmamış olması” nedeniyle kabulü ile, diğer istinaf sebepleri ve işin esası bu aşamada incelenmeksizin, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a.6 ve 355/1 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak belirtilen hususlara ilişkin olarak dairemizin kararına uygun şekilde karar verilmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun, bu aşamada diğer istinaf sebepleri ve işin esası incelenmeksizin kamu düzeni yönünden KABULÜ ile İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/798 E. 2023/756 K. 13/11/2023 tarihli kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, 2-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere mahal mahkemesine İADESİNE,3-Davalı tarafça yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye irat kaydına,4-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince iadesine,5-Davalının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1.g bendi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.18/09/2024