İstanbul BAM 44. HD 2024/183 E. 2024/556 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/183

KARAR NO: 2024/556

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 06/09/2023

NUMARASI: 2023/695 E. -2023/698 K.

DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz (Finans)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/03/2024

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İhtiyati haciz isteyen vekili dilkeçesinde özetle; söz konusu çekin, 14.03.2023 tarihli Faktoring Sözleşmesine istinaden müvekkili şirket tarafından iktisap edildiğini, yaptıkları başvurularının sonuçsuz kaldığını, ihtiyati haciz talebinin kabulü ile, 22.200,00-TL için alacağın yetecek miktarda borçlunun kendisinde veya üçüncü şahısta olan taşınır, taşınmaz malları ve alacakları ile diğer haklarının borca yetecek miktarda ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.İlk Derece Mahkemesinin 12/07/2023 tarihli Değişik İş kararı ile; İhtiyati haciz talebinin kabulü ile, 22.200,00-TL için alacağın yetecek miktarda borçlunun kendisinde veya üçüncü şahısta olan taşınır, taşınmaz malları ve alacakları ile diğer haklarının borca yetecek miktarda İhtiyaten haczine karar verilmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden ... Limited Şirketi vekili dilekçesinde özetle; Mahkemenizin 2023/695 D.İş sayılı dosyası ile yokluklarında müvekkilinin malvarlığının ihtiyaten haczine karar verildiğini, işbu ihtiyati haciz kararının İstanbul ... İcra Dairesi ... E. sayılı dosyası ile icra edildiğini, icra dairesi tarafından uygulanan hacizlerin yokluklarında yapıldığını ve taraflarına bu hacizlerle ilgili tebliğin yapılmadığını, 18.07.2023 tarihi itibari ile ihtiyati haczi öğrenmiş bulunduklarını, yasal süresi içerisinde itirazlarını sunduklarını, öncelikle işbu ihtiyati haciz kararına karşı mahkemenizin yetkisine itiraz ettiklerini, İhtiyati haciz kararının dayanağı olan Çekin bir kambiyo senedi olduğunu, Kambiyo senetlerine dayalı olarak ihtiyati haciz kararı vermeye yetkili mahkemelerin; Genel yetkili yer olan borçlunun yerleşim yeri mahkemesi (HMK md.6), Muhatap bankanın bulunduğu yer ödeme yeri sayıldığından buradaki yer mahkemesi (HMK md.10), İİK’nun 50/1.maddesi uyarınca çekin keşide edildiği yerdeki mahkeme, borçlu birden fazla ise, borçlulardan birinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu (HMK.nun 7/1.), bu yasal düzenlemeler çerçevesinde yetkiye ilişkin bu seçimlik yerlerden hiçbirinin İSTANBUL adliyesi yargı sınırları içerisinde bulunmadığını, bu nedenle yetkili yer mahkemesinin müvekkili şirket adresinin bulunduğu Bursa Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, ayrıca Kambiyo senetlerine bağlı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan alacaklının yerleşim yerinin bulunduğu yer ve çekin ibraz edildiği yer mahkemesinin de yetkili olmadığını beyanla müvekkili şirket açısından yetki itirazlarının kabulüne, yetkili Mahkemelerin BURSA mahkemeleri olduğunun tespitine, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir

İhtiyati haciz isteyen vekili ihtiyati hacze itiraza ilişkin cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kambiyo senedi bir çek olup söz konusu çekin, 14.03.2023 tarihli Faktoring Sözleşmesine istinaden müvekkili şirket tarafından iktisap edildiğini, sözleşme kapsamında alınan bu çekin karşılıksız çıkması sebebi ile girişilecek işlemler için sözleşme kapsamındaki yetki sözleşmesinin geçerli olacağını, davaya konu çekin müvekkiline muntazam ciro silsilesi ile geçmiş olduğunu, müvekkilinin meşru hamil ve iyi niyetli olduğunu, dava konusu çekin müvekkili tarafından 03/07/2023 tarihinde bankaya ibraz edildiğini ve karşılıksızdır işlemini gördüğünü, müvekkilinin tüm taleplerine rağmen borçlunun borcunu ödemeyerek müvekkilini mağdur ettiğini ve kötü niyetli olarak borçtan kurtulmayı hedeflediğini, karşı tarafın yetki itirazının yerinde olmadığını, çeke dayalı borçların aranacak borç niteliğinde olduğunu, aranacak borçlar borçlunun ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edileceğini, ancak aranacak borçların, borçlunun aranması ve devamında sonuç alınamaması durumunda aranacak borç nitelikleri tüketilerek sona ereceğini ve götürülecek borç niteliğine dönüştüğünün kabul edileceğini, aynı şekilde çekin, alacaklısı tarafından muhatap bankaya ibraz edileceğini ve muhatap banka tarafından karşılıksız işlemi görürse, çekin artık, aranacak borç niteliğini kaybettiğini, nitelik olarak götürülecek borca dönüştüğünün kabul edilebileceğini, karşılıksız çeke dayalı kambiyo takiplerinde yetkili icra dairesinin; çekin keşide edildiği yer, muhatap bankanın bulunduğu yer veya alacaklının ikamet ettiği yerde bulunan icra dairesi olduğunu, bu sebeple icra takibinde alacaklının ikametgahı mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkili şirketin yerleşim yerinin Şişli/İstanbul olması nedeniyle İstanbul Mahkemeleri ve İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğunu, hal böyle olmakla birlikte 14.03.2023 tarihli faktoring sözleşmesinin 25.Maddesi "İşbu sözleşmeden doğan ithilaflarda İstanbul (Çağlayan) Ticaret Mahkemeleri ile İstanbul (Çağlayan) İcra Müdürlükleri yetkilidir." belirtildiğini, tarafların bu hususun HMK. Md. 17 anlamında Yetki Şartı olduğunı açıkça kabul, beyan ve taahhüt ettiklerini beyanla davacının haksız davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince 06/09/2023 yapılan yargılama sonunda; "...Çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu yoktur. Dolayısıyla çekin bankaya ibrazıyla borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı yoktur. Yine kambiyo senetlerinde ve bu bağlamda çekte hak doğrudan doğruya çeke ait kayıtları ihtiva eden evrakta tecessüm ettiği için çekteki borcu tek başına para borcu sayma olanağı da yoktur. Bu yönüyle TBK'nun 89/1 maddesine göre çekteki borcun götürülecek borç olduğunu kabul etme imkanı bulunmamaktadır. Açıklanan bu hususlar gözetildiğinde ihtiyati hacze itiraz eden borçlu ... Limited Şirketi vekilinin yetki itirazının kabulü ile; mahkememizin 12/07/2023 tarihli 2023/695 D.İş esas, 2023/698 D.İş karar sayılı ihtiyati haciz kararının işbu borçlu yönünden kaldırılmasına" karar verilmiştir.İhtiyati haciz isteyen vekili istinaf dilekçesinde özetle; -müvekkilinin çekte meşru hamil olduğunu, çekin karşılıksız kaldığını, çeke dayalı borçların aranacak borç niteliğinde olduğunu, aranacak borçların borçlunun ödeme zamanında ki yerleşim yerinde ifa edileceğini ancak aranacak borçlar, borçlunun aranması ve devamında sonuç alınamaması durumunda aranacak borç nitelikleri tüketilerek götürülecek borç niteliğine dönüştüğünü, bankaya ibraz ile karşılıksız kalan çekin götürülecek borç olduğunu, çekin 03.07.2023 tarihinde ibraz edildiğini ancak "karşılıksızdır" işlemi gördüğünü, icra takibinde alacaklının ikametgahı mahkemelerinin yetkili olduğunu, Müvekkili şirketin yerleşim yerinin Şişli/ İstanbul olması nedeniyle İstanbul Mahkemeleri ve İcra Müdürlükleri yetkili olduğunu,-14.03.2023 tarihli faktoring sözleşmesinin 25. Maddesi "İşbu sözleşmeden doğan ithilaflarda İstanbul (Çağlayan) Ticaret Mahkemeleri ile İstanbul (Çağlayan) İcra Müdürlükleri yetkilidir." belirtildiğini, taraflar bu hususun HMK. Md. 17 anlamında Yetki Şartı olduğunı açıkça kabul, beyan ve taahhüt ettiklerini, -İhtiyati haciz kararının kaldırılması üzerine müvekkilinin alacağına kavuşamadığı gibi karşı tarafın haksız ihtiyati haciz sebebiyle tazminat iddialarının da muhatabı haline geldiğini, ihtiyati hacze itirazın kabulü kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak, ihtiyati haczin yeninden tesisine karar verilmesini talep etmiştir.İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.İhtiyati hacze konu çekin, Keşidecisinin ...Limited Şirketi, ... Bankası, Nilüfer Bursa Şubesine ait, keşide yeri Ankara olan, ... çek seri numaralı 01/07/2023 keşide tarihi, 48.200,00-TL (kırksekizbinikiyüz) bedelli çek olduğu anlaşılmıştır.İhtiyati haciz ve ihtiyati hacze itiraz 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 257. vd maddelerinde düzenlenmiştir. İhtiyati hacizde hangi mahkemenin yetkili olduğunun İcra ve İflâs Kanunu'nun 258.’nci maddesi yollamasıyla aynı Kanun’un 50.’nci maddesi uyarınca belirlenmesi gerekir. Anılan maddenin birinci fıkrası "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye dair hükümleri (HUMK.'nun 9-27) kıyas yolu ile tatbik olunur. Şu kadar ki takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe yetkilidir." hükmünü haiz bulunduğundan, bu hususta Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yetkiye ilişkin kurallarının göz önünde bulundurulması gerekir. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı, borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, ödeme yeri, ödeme yeri gösterilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yerinde, keşide keşide yeri gösterilmemiş ise keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yerde ihtiyati haciz isteyebilecektir.Dairemizin değişen görüşüne göre, ödeme vasıtası olan ve aranacak borçlardan olan çekin ibrazından sonra çek niteliği ve kambiyo hukukundan kaynaklanan alacağın niteliği değişmez, kısacası ibraz sonucunda çek borcu götürülecek borca dönüşmez. Bu nedenle çek hamili alacaklının ikametgahı yer mahkemesi yetkili olmaz. Çeke dayalı alacaklarda çek ibraz edilse ve karşılıksız kalsa dahi zamanaşımına uğrayana kadar çekin sağladığı üstün hakları muhafaza etmektedir. Yani ibrazı halinde dahi aranılacak alacak vasfını kaybetmez. Aksi takdirde TTK'nın çeke sağladığı hakların uygulanması mümkün olmaz. Çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu yoktur. Dolayısıyla çekin bankaya ibrazıyla borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı yoktur. Bu nedenle; alacaklının ikametgahı Mahkemelerinin yetkili olduğu iddiası doğru değildir. Somut durumda, ihtiyati haciz talep eden, taraflar arasında factoring sözleşmesi bulunduğunu, bu sözleşmede taraflar arasındaki ihtilaflarda İstanbul Mahkemelerinin yetkili kılındığına dair kayıt bulunduğunu savunmuş ise de, HMK'nın 17 maddesinin uygulanması mümkün değildir. Zira ihtiyati haciz talep eden alacaklının dayandığı sözleşmede, ihtiyati haciz talep edilen karşı taraf taraf değildir. Sözleşmenin tarafı olmaması nedeniyle yetki sözleşmesi, ihtiyati haciz talep edilene karşı ileri sürülemez.Tüm bu açıklamalarla birlikte, değerlendirilmesi gereken bir diğer husus da, HMK 19. maddesidir. HMK'nın 19/2. maddesinde; "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz" şeklinde düzenleme yapılmış olup, yine 19/4. maddede ise; "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı, süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hâle gelir." düzenlemesine yer verilmiştir. Bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; ihtiyati hacze itiraz eden borçlu tarafından Bursa yetkili gösterilmek suretiyle, yasanın aradığı şekilde usule uygun bir yetki itirazında bulunulduğu söylenebilecektir.İstinaf edenin sıfatına, istinafın kapsam ve nedenine, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesine göre, ihtiyati haciz istemlerinde yetkili mahkemenin kural olarak HMK'nın 5 ve 19. maddelerine göre belirlenecek olmasına, borçlunun ikametgahı, ödeme yeri ve keşide yeri mahkemelerinin yetkili bulunmasına, ihtiyati haciz kararına dayanak çekte borçlu ikametgahının Bursa, keşide yeri adresinin Ankara olmasına, faktoring sözleşmesinde takibe konu çeke herhangi bir atıf yapılmamasına ve taraf olmamasına göre, Mahkemece, borçlu ... Ltd. Şti.nin yetki yönünden yapılan itirazın kabulü ve ihtiyati haciz kararının kaldırılması kararı verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmakla, talep eden vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/09/2023 tarih ve 2023/695 E. 2023/698 K. sayılı kararına karşı talep eden vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 427,60-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın talep edenden tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-Talep eden tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,6-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/(1)-f. ve 394/(5). maddeleri gereğince, kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 14/03/2024