Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO:2024/1107 Esas

KARAR NO:2024/1505

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:04/04/2024

NUMARASI:2022/349 E. - 2024/392 K.

DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit (Alım Satım)

İSTİNAF KARAR TARİHİ:19/09/2024

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili ile davalı ... arasında Sakarya İli Karasu İlçesi .... Pafta ..., Ada ve ... No.lu parsel sayılı taşınmazın müvekkiline devri konusunda anlaşma yapıldığını, bu anlaşma dahilinde müvekkilince bir takım çeklerin davalıya verildiğini, davalının uzun zaman geçmiş olmasına karşın taşınmazın mülkiyetini müvekkiline devîr etmediğini, davalının bu yöntemle insanları dolandırdığını ( yaklaşık 10 Milyon TL ) ve ortadan kaybolduğunu, bu hususta birçok savcılık şikayetinin bulunduğunu, davalının, müvekkilinden aldığı çekleri .... Şirketine devrettiğini, faktoring şirketinin çek teyidi için müvekkilini aradığında durumu öğrendiklerini, .... şirketinin çekleri alırken, bu çeklerin ticari bir ilişkiye dayanjp dayanmadığını ve bir fatura bulunup bulunmadığı hususunu araştırması gerektiğini, Davalı ... şirketinin çek dayanağı belgeleri müvekkilinden istediğini ancak, müvekkilinin çeklere konu taşınmazın kendilerine devir edilmediğini belirterek ....firmasının onay isteğine onay vermediğini, bu nedenle çekle İlgili hakkın ... şirketine geçmeyeceğini, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, 2010/14522 ,Karar 2011/7717 sayılı kararı ile (...) atıfta bulunarak; Müvekkilinin anılan çeklere istinaden davalı ...'e borcunun olmadığını, Davalı ... Şirketi de bu çeki yasaya uygun şekilde elinde bulundurmadığını, ileri sürerek 1. Sakarya İli .... Mah. ... Pafta ... Ada ve ... No.lu parsel sayılı taşınmazın... tarafından Müvekkiline devir hususundaki sözleşmenin feshine, müvekkilinin bu davalıya karşı; .... ... Şb. 30.04.2014 tarihli 9.975,00 TL tutarındaki, ... Şb. 04.05.2014 tarihli 9.875,00 TL tutarındaki, ...Şb. 06.05.2014 tarihli 9.375,00 TL tutarındaki, .... Şb. 10.05.2014 tarihli 10.000,00 TL tutarındaki, ... Şb. 17.05.2014 tarihli 9.990,00 TL tutarındaki,... Şb. 17.05,2014 tarihli 9.900,00 TL tutarındaki çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin iptaline, müvekkilinin diğer davalı ...A,Ş. yönünden "d ve e" sırasındaki çekler ile varsa bu davalıda bulunan diğer çeklere istinaden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı Tam ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile ...- ... arasında 07.01.2014 tarihli ...sözleşmesinin bulunduğunu, .... Şb, 10.05.2014 tarihli ...nolu 10,000,00 TL ve ... Şb. 17.05.2014 tarihli 0... nolu 9,900,00 TL tutarlı çeklerin bu sözleşme kapsamında ... 'den devir alındığını, Davacının, Sakarya İli Karasu İlçesi ....+ ... Pafta ... Ada ve ... No,lu parsel sayılı taşınmazın ... tarafından devir edilmemiş olması sebebiyle çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti amaçlı dava açtığını, davacının dayanağı olmayan bu davaya cevap verme gereğinin meydana geldiğini, müvekkilinin faktoring firması olduğunu, iştigal konusunun da bu olduğunu, ...sözleşmesi kapsamında kıymetli evrak ve çek alabilmesi için alacak kambiyo senetlerine dayalı olsa bile fatura veya alacağın bir mal veya hizmet satışından doğmuş olduğunu tevsik edici belgelerle ilişkilendirilmiş olmasının gerektiğini, müşteri ... ile müvekkili arasında ... sözleşmesinin imzalanmış olduğunu, davacı ile müşteri ... arasında düzenlenmiş faturaların taraflarına ibraz edildiğini, bu nedenle müvekkilinin çekleri devir almasında herhangi bir sakıncanın bulunmadığını, davacı ile yapılan görüşmede ticari ilkinin varlığının teyit edildiğini, .... Kiralama , ...ve ... Şirketleri Kanununun 9. Maddesinin 3, Fıkrasına göre " Bir Kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hafinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya ve olan ilişkilere dayanan ferileri... firmasına karşı ileri süremeyeceğini belirterek, davacının müvekkiline yönlendirdiği davanın hukuksal yanının bulunmadığını, davacı yanın iddialarının soyut ve dayanaktan yoksun olması ile birlikte müvekkilinin kötü niyetli olmadığını ve müvekkilinin kusurundan bahsedilmeyeceğini ileri sürerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; ''...Davalı tarafın çekleri çek karşılığında Sakarya ili Karasu ilçesi ... pafta ... Ada ... nolu parsel taşınmazın satışına istinaden satın alma için verilmiştir, şeklindeki defter incelenmesinden de anlaşıldığı gibi çeklerin defterlerde izlenmesi sonucunda verilen çeklerden çeklerin davacı şirket tarafından taşınmaz satışı nedeniyle verildiği, getirtilen tapu kayıtlarında ise söz konusu taşınmazın satışının davacı tarafa yapılmadığı, bu nedenle ilgili çeklerin sebepsiz kaldığı anlaşılmakla çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti ve taşınmazın devrine yönelik sözleşmenin feshi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.'' şeklinde gerekçeyle davanın kısmen kabulüne," karar verilmiştir. Mahkemece verilen karar davalı yanca istinaf edilmiştir.

DAİREMİZİN ÖNCEKİ KARARI:Dairemizin 2020/947 esas, 2022/363 karar sayılı kararı ile; yeni bir bilirkişi raporu aldırılarak, kararın gerekçelendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden bahisle HMK'nın 353/1-a.6 maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılan yargılama neticesinde; davanın kısmen kabulü ile; Davacı ile davalı ... arasında yapılan Sakarya İli Karasu İlçesi, ..., ... Pafta ... Ada ... nolu parsel sayılı taşınmazın devrine yönelik sözleşmenin feshine, Davacının...Şubesine ait 9.975,00TL bedelli ... nolu çek, ... Şubesine ait 9.875,00TL bedelli ... nolu çek, ... Şubesine ait 9.375,00TL bedelli ...nolu çek, ...Şubesine ait 9.900,00TL bedelli ... nolu çek, ... Şubesine ait 10.000,00TL bedelli ... nolu çek,... Şubesine ait 9.990,00TL bedelli ... nolu çekler yönünden davalı ...'e borçlu olmadığının tespitine,Davacının ... Şubesine ait 10.000,00TL bedelli ... nolu çek, ...Şubesine ait 9.990,00TL bedelli ... nolu çekler yönünden davalı ...A.Ş.'ne borçlu olmadığının tespitine, Davanın .. Şirketi yönünden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dava konusu çeklerden, ... Şb. 10.05.2014 tarihli ... nolu 10.000,00TL tutarlı, ... Şb. 17.05.2014 tarihli ... nolu 9.990,00 TL tutarlı çeklerin davalı ... A.Ş.'ye temlik edildiğini, temlikten sonra ... A.Ş. İle ... birleşerek önce .. daha sonra isim değişikliği ile ... A.Ş. adıyla faaliyetlerine devam ettiğini, yani belirtilen çeklerin ...Şirketinden (...) ...Şirketine (...) temlik edildiğini, Mahkemece, ... .. Şirketinin, zaten önceki hamillerin hukuki durumuna tabi olduğunu nazara almadan, üstelik ... Şrkti.'nin de ayrıca çeki temlik alırken takip etmesi gereken usul ve esasları değerlendirmeden, ... açısından davanın reddine karar verdiğini, bu kararın son derece hatalı olduğunu, ... Şirketlerinin Kuruluş Ve Faaliyet Esasları İle Devralınacak Alacaklara İlişkin İşlemler Hakkında Yönetmeliğin 19. Maddesinin ilgili kısmının "Kurumun denetim ve gözetimine tabi kaynak kuruluşlar; a) Alacakların devrinden önce borçluya, borcun, aslı ve ferileri ile birlikte alacağın hangi varlık yönetim şirketine devredileceğine dair bilgi vermekle ve buna ilişkin belge ve kayıtları denetime hazır bulundurmakla, b) Alacak devrinin gerçekleşmesinden önce 18 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen bilgi ve belgeleri varlık yönetim şirketlerine doğru ve eksiksiz olarak bildirmekle, c) Alacağa dayanak belge ve evraklar ile icra/iflas takibi başlatılmış olması halinde takip ve varsa dava bilgilerinin, kendi uhdesinde bulunan ilgili borçlunun kimlik tespitini sağlayacak kimlik bilgileri ile güncel iletişim bilgilerinin sağlıklı ve doğru bir şekilde devir sözleşmesi kurulmuş varlık yönetim şirketlerine iletilmesini sağlamakla..." şeklinde olduğunu, yönetmelikte düzenlendiği üzere ... A.Ş., çekleri temlik almadan önce müvekkilinin bilgilerine, çekler hakkında açılan işbu davaya, çekin verilme nedenine ve çeklerle ilgili diğer tüm bilgi ve belgelere sahip olduğunu, dolayısıyla davalı ... gibi ... şirketinin de borcun kaynağını ve faturaları incelemeden, çekleri temlik alırken ağır kusurlu davrandığını, ... şirketinin çekleri temlik alırken yerine getirmesi gereken yükümlülükleri yerine getirip getirmediği yerel mahkeme tarafından araştırılmadan, davalı ... şirketinin ticari defter ve kayıtları dahi incelenmeden ...yönünden davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu,... şirketinin, temlik aldığı .... Şirketinin kusurlarından da sorumlu olduğunu, davalı ...Şirketinin temlik işlemi yapılırken Yönetmeliğe uygun şekilde gerekli istihbarat çalışması yapmadığı, dolayısıyla temlik işleminde ağır kusurlu olduğunun bilirkişi raporu ile tespit edildiğini, bu nedenlerle ... yönünden davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu beyan ederek, Mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE:İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davacı, Sakarya İli Karasu İlçesi ... pafta ... Ada ... nolu parselde kain taşınmazın davalı...'e satışı konusunda varılan anlaşma nedeniyle dava konusu 6 adet çekin adı geçen davalıya verildiğini ancak taşınmazın devrinin gerçekleşmemesi nedeniyle çeklerin bedelsiz kaldığını, buna rağmen davalının bu çekleri diğer davalı ... şirketine devrettiğini beyan ederek, taşınmaz satışına ilişkin sözleşmenin feshi ile çeklerden dolayı davalılara borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiş, Mahkemece bilirkişi raporuna itibarla davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen nedenlerle istinaf edilmiştir. Dava konusu çeklerden, ...Şubesine ait 10.05.2014 tarihli .... nolu 10.000,00 TL tutarlı, ...Şubesine ait 17.05.2014 tarihli ... nolu 9.990,00 TL tutarlı çeklerin davalı ... şirketinden ... A.Ş.'ye temlik edildiği, temlikten sonra davalının ... A.Ş. ile...'in birleşerek önce ...., daha sonra isim değişikliği ile ... A.Ş. adıyla faaliyetlerine devam ettiği anlaşılmıştır. Somut olayda, dava konusu 6 adet çekin adı geçen davalıya verildiği ancak taşınmazın devrinin gerçekleşmemesi nedeniyle çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olarak menfi tespit talep edildiği, davacının bu iddiasının şahsi defi niteliğinde olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davalı ...'in davaya konu taşınmazı davacıya devretmediği, çeklerin bedelsiz kaldığı, hakkındaki dava reddolunan ... A.Ş.'nin temlik alan konumunda bulunduğu, dolayısıyla önceki hamilin hukuki durumuna tabi olduğu, bu nedenle hakkındaki davanın kabul edilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin hatalı olduğu anlaşıldığından, hükmün bu yönden kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.Açıklanan sebeplerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesine göre İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden kazanılmış haklar saklı tutularak yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesine göre İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,2-Davanın Kısmen kabulü ile;a)Davacı ile davalı ... arasında yapılan Sakarya İli Karasu İlçesi, ..., ... Pafta ... Ada ... nolu parsel sayılı taşınmazın devrine yönelik sözleşmenin feshine, b)Davacının ...Şubesine ait 9.975,00 TL bedelli ... nolu çek, ... Şubesine ait 9.875,00 TL bedelli ... nolu çek, .. Şubesine ait 9.375,00 TL bedelli ... nolu çek, ...Şubesine ait 9.900,00 TL bedelli ... nolu çek, ...Şubesine ait 10.000,00 TL bedelli ... nolu çek, ...Şubesine ait 9.990,00 TL bedelli .... nolu çekler yönünden davalı ...'e borçlu olmadığının tespitine, c)Davacının ... Şubesine ait 10.000,00TL bedelli .... nolu çek, ... Şubesine ait 9.990,00 TL bedelli ... nolu çekler yönünden davalı ...A.Ş.'ne (temlik, birleşme ve isim değişiklikleriyle birlikte ... A.Ş.'ne) borçlu olmadığının tespitine,3-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 3/a-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 4.038,14-TL ilam harcından peşin alınan 1.017,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.020,54 TL'nin davalılardan (1,011,88-TL'sinden .... A.Ş. sorumlu tutularak, 2.008,65 TL'sinden davalı ... sorumlu tutularak) alınarak HAZİNE'YE İRAT KAYDINA,3/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 25,20-TL başvurma harcı, 1.017,60 peşin harç, 3,80 TL vekalet harcı, 4.200,00-TL bilirkişi ücreti, 540,60 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 5.787,20-TL'nin, davalılardan (1.938,71 TL'sinden ... A.Ş. sorumlu tutularak, 3.848,48 TL'sinden davalı ....sorumlu tutularak) alınarak davacıya verilmesine, 3/c-Davalılar tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan, yargılama giderlerinin üzerilerinde bırakılmasına, 3/ç-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00TL vekalet ücretinin davalılardan (5.996,5‬0 TL'sinden ...A.Ş. sorumlu tutularak, 11.903,5‬0 TL'sinden davalı ....sorumlu tutularak) alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,4-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,4/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 1169,40-TL istinaf yoluna başvurma harcı, 185,00-TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.354,40-TL'nin davalılardan müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine,4/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 5-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 19/09/2024