Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/955 Esas

KARAR NO: 2024/1415

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ: 26/03/2024

NUMARASI: 2020/518 E. - 2024/244 K.

DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 12/09/2024

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:

DAVA DİLEKÇESİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... A.Ş. tarafından dava dışı S... Tic. Ltd. Şti.aleyhine İstanbul ..sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili iş yerine hacze gelindiğini ve istihkaklı haciz tatbik edildiğini, müvekkili şirketin dava dışı ... eski çalışanları .. tarafından kurulduğunu, şirketin kurucularının uzun yıllardır çalıştıkları ve uzmanı oldukları banyo ürünlerinin satışı konusunda dava dışı asıl borçludan bağımsız bir şirket kurduklarını, bu durumun hayatın olağan akışına uygun olduğunu, buna yasal bir engel bulunmadığını, İstanbul Anadolu 17. İcra Mahkemesinin 28.01.2019 tarih ve 2019/90 Esas, 2019/23 Karar sayılı kararı ile usul ve yasaya aykırı bir şekilde takibin devamına karar verildiğini, bunun üzerine müvekkilinin, 31.01.2019 tarihinde icra dosyasında alacaklı ...A.Ş vekili Av. ... hesabına dosya borcu olan 40.876,00-TL bedeli "And ... İcra Müd ... Haciz Tehditi" açıklaması ile ödediğini ve 07.02.2019 tarihinde de ... aleyhine istihkak davası açtığını, İstanbul Anadolu 17. İcra Hukuk Mahkemesinin 25.04.2019 tarihli, 2019/152 Esas, 2019/349 Karar sayılı kararı ile; 28.01.2019 tarihinde infaz edilmiş geçerli bir haczin mevcut olduğunu, haciz sonrasında mahcuzların muhafaza altına alınmadığı, davacı şirket yetkilisine yediemin olarak bırakıldığı, 01.02.2019 tarihinde davalı alacaklı tarafından icra dosyasına verilen dilekçe ile dosyanın haricen tahsil edildiğinin bildirildiği ve tüm hacizlerin fek edildiği, bu tarihten itibaren geçerli bir haczin kalmadığı belirtilerek, davanın hukuki yarar yönünden reddine karar verildiğini, müvekkili şirket ile dava dışı borçlu arasında hiçbir ilgi bulunmadığını ve müvekkili şirketin haciz baskısı altında kendisine ait olmayan ve kendisinden bağımsız bir borcu ödemek zorunda kaldığını, belirterek müvekkili şirket tarafından haciz tehdidiyle ödenen 40.876,00-TLnin, ödeme tarihinden itibaren ticari işlemlerde uygulanan avans reeskont faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirkete husumete yöneltilmesinin hatalı olduğunu, davacının ödediği tutarı, yerine ödeme yaptığı borçludan talep etmesi gerektiğini, davanın, pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, icra dosyası incelendiğinde, istihkak iddiasına konu menkullerin 23.01.2019 tarihinde haczedildiği ancak muhafaza altına alınmadığını, davacı şirket yetkilisine yediemin olarak bırakıldığı görüldüğünü, 31.01.2019 tarihinde menkuller muhafaza altına alınmadığı halde, davacı tarafından, Av. ... hesabına dosya borcuna istinaden, 40.876,00-TL ödeme yapıldığını, davacının haciz baskısı altında ödeme yaptığından söz etmenin mümkün olmadığını, davacı ödemiş olduğu tutarı, yerine ödeme yaptığı dosya borçlusundan talep edebileceğini, dosya alacaklısı olan müvekkili şirkete husumet yöneltilmesi hatalı olduğunu, davacının istihkak davasının reddedildiğini, huzurdaki davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, 6100 sayılı HMK`nın 114/1-h maddesine göre "hukuki yarar" dava şartı olup davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, İstanbul Anadolu 17. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2019/152 Esas ve 2019/349 karar sayılı kararı ile istihkak davasının reddine karar verildiğini, davacının istihkak iddiasının kötüniyetli olduğunu, davacı şirket yetkilisi ..., haciz işlemlerine başlanmadan önce ihtirazı kayıtsız olarak dosya borcunu, haricen ödediğini, ticaret sicil kayıtları incelendiğinde, borçlu ve istihkak iddia eden şirketin kurucu ortaklarının aynı olduğu, davacı şirket ile borçlunun, alacaklılardan mal kaçırmak gayesi ile birlikte hareket ettiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesince; "Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı taraf her ne kadar, icra takibindeki haciz baskısıyla üçüncü kişi olarak ödediği 40.876,00-TL’nin geri verilmesi/istirdatı için iş bu davayı açmış ise de, davacının, takip borçlusu olmadığı icra takip dosyasında, üçüncü kişi olarak ödediği parayı geri istediği, İİK 72/7 maddeye göre, icra dosyasında takibe itiraz etmeyen veya itirazı kaldırılan ve bu yüzden borçlu olmadığı bir parayı ödeyen borçlunun, paranın geri alınması için istirdat davası açabileceği, davacı tarafından, icra takiplerine konu olan 400.000-TL borcun, üçüncü kişi sıfatı ile davalı alacaklıya ödenmiş olması sebebiyle, davalı alacaklıya geri alma/istirdat davası açamayacağı bu nedenle de davacının İstanbul Anadolu 17. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/445 Esas ve 2022/722 Karar sayılı ilamının kesinleşmesinin beklenilmesinin de gerekmediği anlaşılmakla davacının davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle reddi" şeklindeki gerekçeleri ile; "Davacının davasının AKTİF HUSUMET YOKLUĞUNDAN REDDİNE," şeklinde hüküm kurulmuştur.

İSTİNAF: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davalı alacaklı... A.Ş. tarafından İstanbul... sayılı dosyasında borçlu dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. aleyhine icra takibi başlatıldığını, müvekkiline ait adrese hacze gelindiğini ve istihkaklı olarak haciz işlemi yapıldığını, Müvekkili olan firma ile borçlu firma arasında organik bağın mevcut olmadığını, İstanbul Anadolu 17. İcra Hukuk Mahkemesinin 28.01.2019 tarih ve 2019/90 Esas, 2019/23 Karar sayılı kararı ile istihkak iddiasının reddine ve takibin devamına karar verildiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından haciz tehditi ile... sayılı dosyasına ödeme yapıldığını yapılan ödemenin istirdadını talep ettiklerini, haciz tehdidi altında ödeme yapan üçüncü kişinin alacaklıya karşı dava açmasında hukuken bir engelin bulunmadığını, müvekkil firmanın yapmış olduğu borç ödemesi sebebiyle davalı tarafın sebepsiz zenginleştiğini, bu sebeple de davalıya karşı... Esas sayılı dosya ile dava açıldığını, ilk derece mahkemesince borcun varlığının, borçlu ile müvekkili arasında bağ bulunup bulunmadığının ve davalının ödeme nedeniyle sebepsiz olarak zenginleştiği hususları değerlendirilmeksizin davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını belirterek istinaf başvurusunun kabulüne ilgili ilamın istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAFA CEVAP:Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; müvekkiline husumet yöneltilmesinin hatalı olduğunu, öte yandan davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, davacının ödediği tutarı, yerine ödeme yaptığı borçludan talep etmesinin gerekli olduğunu, icra dosyası incelendiğinde, istihkak iddiasına konu menkullerin 23.01.2019 tarihinde haczedildiği ancak muhafaza altına alınmadığının, davacı şirket yetkilisine yediemin olarak bırakıldığının görüldüğünü, 31.01.2019 tarihinde menkuller muhafaza altına dahi alınmamışken, davacı tarafından, Av. ... hesabına dosya borcuna istinaden, 40.876,00 TL ödeme yapılmadığını, davacının haciz baskısı altında ödeme yaptığından söz etmenin mümkün olmadığını, davacının ödemiş olduğu tutarı, yerine ödeme yaptığı dosya borçlusundan talep edebileceğini, dosya alacaklısı olan müvekkil şirkete husumet yöneltilmesinin hatalı olduğunu, davacı şirket ile borçlunun, alacaklılardan mal kaçırmak gayesi ile birlikte hareket ettiği ve her iki şirketin aynı adreste ve aynı çalışanlarla, aynı iş kolunda faaliyet gösterdiğini, bu itibarla her iki şirketin, öngörülü ve sistematik bir biçimde hareket ederek, öteden beri bugün karşı karşıya kaldıkları haciz ve muhafaza tehditlerine karşı önlemler geliştirdiklerinin açıkça ortada olduğunu, tüm bu hususlar karşısında davacı vekili tarafından sunulan istinaf başvuru dilekçesinin reddine, ilk derece mahkemesince kurulan hükmün onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu, Davacı üçüncü kişi tarafından İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına haciz baskısı nedeni ile 31/01/2019 tarihinde ödenen 40.876,00-TL'nin, ödeme tarihinden itibaren ticari işlemlerde uygulanan avans- reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili talebidir.Mahkemece borcun üçüncü kişi sıfatı ile davalı alacaklıya ödenmiş olması sebebiyle, davalı alacaklıya geri alma/istirdat davası açamayacağı gerekçesi ile davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiştir.İstanbul Anadolu ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında, davalı alacaklı tarafından dava dışı borçlular ...Şirketi, .. Şirketi,... Şirketi, hakkında toplam 32.788,20 TL alacağın tahsili için kambiyo senetine dayalı icra takibi başlatıldığı ve alacaklı vekilinin 01.02.2019 tarihli haricen tahsil beyanı ile dosyanın haricen tahsil ile kapatıldığı görülmüştür.İstanbul Anadolu 17. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/445 Esas ve 2022/722 Karar sayılı dosyasında, ''davacı üçüncü kişi şirketin ortaklarının davalı borçlu şirketin eski çalışanı ve hatta eski yetkilileri olduğu, şirketlerin aynı ticari faaliyette bulunduğu, aynı sektörde çalıştıkları, davacı üçüncü kişinin borçlu şirketten sonra kurulduğu, ortak çalışanları olduğu bu haliyle davacı üçüncü kişi ile davalı borçlu şirket arasında organik bağ olduğu'' gerekçesiyle davacının istihkak iddiasının reddine karar verildiği, hükmün istinaf aşamasında olduğu anlaşılmıştır. Davacı tarafından sunulan dekont incelendiğinde; davacı tarafından İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına konu borca karşılık alacaklı vekili hesabına 31.01.2019 tarihinde 40.876,00 TL ödeme yapıldığı konusunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamaktadır. ... nun 2022/3-80 Esas. 2022/107 Karar sayılı ilamında;" Gelinen noktada, icra takibinin davacı şirket adına yapılmamış olması, başka bir deyişle davacının icra dosyasının borçlusu konumunda bulunmaması davanın istirdat davası olmaması yönünden ayırıcıdır. Çünkü yukarıda da izah edildiği üzere, istirdat davalarında icra takibinin borçlusu, borçlu olmadığını düşündüğü bir parayı cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalmış olmaktadır. Kaldı ki, dosya kapsamı itibariyle, hacze gelinen adresin dahi asıl borçlu şirkete ait olmadığı, davacı şirkete ait olduğu, ödeme emri tebligatının dahi bu adrese yapılmadığı görülmektedir. Tüm bunlara rağmen, asıl borçluyla ilgisi bulunmayan davacının adresine gelinerek malları haczedilmeye çalışılmış, bunun üzerine davacı vekili hacziengellemek adına dosya borcunu ihtirazî kayıtla ödemek durumunda kalmıştır. O hâlde, eldeki davanın sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı olduğu kabul edilmelidir." denilmektedir. İstirdat davası, esasen sebepsiz zenginleşme iddiasına dayanan bir eda davası olup, bununla icra takibi sırasında sebepsiz olarak ödenmiş olduğu iddia edilen bir paranın geri verilmesi istenir. Yalnız, davanın şartı icra hukukuna dayanmaktadır: Borçlunun, borcu bulunmadığı bir parayı icra takibinin kesinleşmesi nedeniyle cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalmış olmasıdır. (...) Somut olayda, davacının işyerinde yapılan hacize dayanak teşkil eden icra takibinin kambiyo senedine dayalı olduğu, haciz için gelinen davacının borcu ödemesi nedeni ile sebepsiz zenginleşenin davalı alacaklı olduğu, çünkü; davacının ödediği bedelin, davalının malvarlığına dahil olduğu anlaşıldığından mahkemece sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre değerlendirme yapılması gerekir iken anılan gerekçe ile aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesi hukuken yerinde görülmemiştir.Ayrıca İstanbul Anadolu 17. İcra Hukuk Mahkemesinin 2020/445 Esas ve 2022/722 Karar sayılı dosyanın bekletici mesele yapılarak dosyaya sunulan tüm delillerle birlikte değerlendirildikten sonra karar verilmesi gerekmektedir. Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2-İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/03/2024 tarih, 2020/518 E. 2024/244 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine, 5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 12/09/2024