Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/847

KARAR NO: 2024/958

KARAR TARİHİ: 26/06/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 18/10/2018

NUMARASI: 2015/1001 Esas - 2018/1048 Karar

DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 26/06/2024

Mahkememizden verilen 03/04/2023 Tarih ve 2023/252 E. , 2023/345 K. sayılı karar Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06/03/2024 tarih ve 2023/11-793 Esas, 2024/149 Karar sayılı ilamıyla Bozulmakla, dosyanın Dairemizin yukarıdaki esasına kaydı yapılıp duruşmalı olarak yapılan incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında yapılan protokol ve bayilik sözleşmesi gereği 19.09.2010 tarihinden beri müvekkili şirketin davalı şirketlerin akaryakıt, LPG gaz satışı konusunda bayiliğini yaptığını, yapılan bayilik sözleşmesinin eki olan Protokolün 6. Maddesi {g} fıkrasına altında belirtilen ve bayii kar marjını oluşturan unsurların tarafından incelenmiş ve birçok faturada bayi aleyhine ve davalı şirket Lehine kar marjlarının yanlış hesaplandığını, böylece müvekkilinin zarara uğratıldığının görüldüğünü, bunun görülmesi üzerine Hatay ... Noterliğinin 20 Şubat 2015 gün ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin keşide edildiğini ve yanlış hesaplanan indirim tutarlarının ve bayi kar marjlarının karşılıklı olarak sağlıklı bir şekilde kontrol edilmesini ve eğer eksik bayi kar marjı varsa tarafına yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep ettiğini, davalı şirket tarafından Beyoğlu .... Noterliğinin 17 Mart 2015 gün ve ... yevmiye sayılı cevabi ihtarnamesinde kar majı hesaplamasının taraflar arasında akdedilmiş sözleşme ve protokollerde uygun olarak gerçekleştiğini, iddialarının gerçeklere uygun olmadığını, hesaplamanın bir yöntem içerisinde, rafineri fiyatlarına ve ticari teamüllere uygun olarak yapıldığını belirterek beyanda bulunduğunu, Bu cevaplarında ve ihtar öncesi ve sonrası devam eden görüşmelerde davalı şirketin sorularına açık cevap vermediğini, sözleşme denetleyecekleri bilgi ve belgeleri tarafına vermediğini, taleplerinin karşılanmadığını, Bu firma, ile LPG satışı ile ilgili husus içinde açmış bulundukları davanın da İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2014/1262 E. sayılı dosyası ile devam ettiğini, Kar marjının hesaplanmasında müvekkilinin zarara uğratıldığını, bu hususun taraflara ait ticari defter, kayıt ve belgelerin incelenmesi ile açıkça görüleceğini, kar marj inin hesaplanabilmesi için ... fiyatlarının bilinmesi, buna ilişkin belgelerin görülmesi gerektiğini, taleplerine rağmen bu hususun karşılanmadığında, alacak miktarı ve tahakkuk tarihleri ile faiz tespitinin mümkün olmaması nedeni ile şimdilik 50.000 TL asıl alacak üzerinden belirsiz alacak davası niteliğinde işbu davayı açtıklarını, Kar marjına uyulmamasından, yanlış ve gerçeğe aykırı, hesaplamadan kaynaklanan fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmak kaydı ile 50.000 TL asıl alacağın tahakkuk tarihlerinden itibaren ile birlikte ticari reeskont faizi ile birlikte tahsiline, davalı şirketten alınarak davacı müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili tarafından düzenlenen faturalarda davacının iddia ettiği üzere davacı ile müvekkili şirket arasında akdedilen anlaşmalara ve maddi gerçekliğe aykırı bir durum bulunmadığını, davacı tarafından kendisine düzenlenen faturaları kayıtlarına işlediğini ve herhangi bir ihtirazı kayıt ileri sürmeksizin müvekkiline ödediğini, Davacı tarafın defterlerine işlediği ve bedellerini herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin müvekkiline ödediği faturaları ve bu faturalara konu bedeli kabul etmiş sayılacağını, davalı tarafın davaya konu olayda TTK 21/2. Maddesinin uygulanma olanağının bulunmadığı iddiasının da herhangi bir hukuki dayanağı bulunmadığını, Bir an için söz konusu faturaların taraflar arasında akdedilen sözleşmelere aykırı olarak düzenlediği varsayılsa bile, tarafın itirazına uğramayan, her iki tarafın defterine de kaydedilen faturanın tarafları bağlayacağının ve sözleşme hükümlerinin de fatura içeriğine göre değiştiğinin kabulü gerekeceğini; Davacının açıklanan nedenlerle, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, masraf ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili 31/01/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile davasını 459.723.75 TL + KDV alacağı olarak ıslah etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İstinaf incelemesine konu ilk derece Mahkemesince dava hakkında, "taraflar arasındaki sözleşme, protokol gereği 5 yıllık sözleşme döneminde her bir alım için tek tek ... fiyatı, pompa fiyatı farkı, alınan tonaj, sözleşmedeki kar kaybı oranları uyarınca davacının davalıdan 459.723,75 TL alacaklı olduğu, kar payının eksik hesaplandığı anlaşılmakla, davacının bedel artırım dilekçesi doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiş, ancak davacı tahakkuk tarihinden faiz talep etmişse de, davalıya çekilen ihtarnamede istenilen kar kaybı miktarı telafuz edilmediğinden, davalı temerrüde düşürülmediğinden, dava tarihinden itibaren avans faizine hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edildiği," gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın 459.723,75 TL + KDV olarak ıslah edilmesine rağmen KDV yönünden karar verilmediğini, bunun hukuka ve dosya kapsamına aykırı olduğunu, KDV'nin de ödenmesine karar verilmek suretiyle Mahkeme kararının onanmasını talep ve istinaf etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tacir olan davacının davaya konu faturalara itiraz etmediği gibi her hangi bir ihtirazi kayıt bildirmeksizin faturaları kendi defterlerini kaydettiğini ve fatura bedelini ödediğini, bu kapsamda davacının geriye dönük olarak fiyat farkı talebi ile ikamet ettiği davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulü yönünde hüküm kurulmasının mümkün olmadığını, dava konusu olayla birebir emsal nitelikteki bir davada Yargıtay 19 Hukuk Dairesinin 2015/16188 esas ve 2016/9440 karar sayılı ilamıyla ihtirazi kayıt bildirmeden alım yapılması nedeniyle geçmişe dönük fiyat farkının talep edilemeyeceği yönünde içtihat oluşturulduğunu, bilirkişi raporunda ... fiyatları ile pompa satış fiyatı arasındaki farklar yola çıkılarak hesaplama yapılmasının hatalı olduğunu, dava konusu olayda davacının aldığı ürünlerin depodan davacıya nakliyesi hizmetinin davalı tarafından sağlandığını, nakliye bedelinin mevzuata ve ticari teamüllere uygun olarak bedele yansıtıldığını, bu hususta bilirkişi raporunda herhangi bir değerlendirme yapılmadığını, öte yandan protokoldeki kar paylaşımına ilişkin düzenlemenin ...'tan yapılan alımlara ilişkin olup davacıya ikmali gerçekleştirilen ürünlerin tamamının ...'tan alınmadığını bir kısmının ithal edildiğini, ithal edilen ve nakliyesi davalı tarafından gerçekleştirilen ürünlere ilişkin nakliye ve elleçleme hizmetleri bedellerinin de ürün maliyet bedeline ilave edilmesi ve buna göre hesaplama yapılmasının gerektiğini, devam eden ticari ilişki sırasında davacı tarafın söz konusu maliyetlerin fiyatlara yansıtılmadı nı kabul ettiğini buna göre düzenlenen faturaları kabul ederek defterlerine işlediğini ve bedenlerini ödediğini, ayrıca petrol piyasası fiyatlandırma sistemi yönetmeliğinde de taşıma ve depolama işlemlerinin ayrıca fiyatlandırılacağının düzenlendiğini, protokolün 6-g maddesi ile ithal yolla temin edilen ürünler için oluşacak fiyat farkının ve diğer maliyetin mal bedelini yansıyacağını davacı tarafından kabul edildiğini, bilirkişi raporuna bu yönden itiraz edilmiş olmasına rağmen itirazların değerlendirilmeden hüküm kurulduğunu, mahkeme tarafından akaryakıt sektör uzmanı bilirkişinin de dahil olduğu yeni bir bilirkişi heyetinden nakliye ve elleçleme masraflarını da hesapla taraf rapor alınması gerektiğini beyanla ilk derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE: Dava, davacı şirketin, davalı şirketin kar paylaşım marjına uymamasından kaynaklı uğradığı zararın davalı şirketten tahsili talebine davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının faturaları protokoldeki kar marjının paylaşımına ilişkin düzenlemeye uygun olarak tanzim edip etmediği, davacının itiraz etmeyerek ödediği faturalara konu bedeli kabul etmiş sayılıp sayılamayacağı noktasındadır.İlk derece mahkemesince, davanın kabulüne dair verilen karara karşı taraflarca istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine Dairemizin 10/12/2020 tarih ve 2020/287 E. - 2020/409 K. sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. Bu kararın davacı vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 09/11/2022 tarih ve 2021/2734 Esas 2022/7987 Karar sayılı ilamı ile; TTK'nın 21/2 ( eTTK'nın 23/2 ) maddesi uyarınca faturanın özellikle tacirler arasında ifaya yönelik bir ispat aracı olup, süresinde itiraz edilmemekle mündeceratından sayılan hususlar yönünden düzenleyen lehine, adına fatura düzenlenen aleyhine bir karine oluşturacağı, buna göre faturanın, ifa anına ilişkin belge olup taraflar arasındaki sözleşmeyi değiştirecek nitelikte olmadığı, davada ileri sürülen talep dikkate alındığında, taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı olarak faturaların düzenlendiği ileri sürülerek uğranılan zararın tahsili istenmiş olduğundan, ve davalı tarafın tek taraflı olarak düzenlediği fatura bedellerini doğrudan davacının alacağından mahsup ettiğinden ve kar marjına ilişkin faturalandırma yapılırken protokolün 6. maddesi/g fıkrasına göre belirlenen hesaplamadaki kalemler ayrıca dercedilmediği için kar marjı tutarı hakkında açık net bir tespit olmadığı ve bu faturalara da itiraz imkanı bulunmadığından, soyut ticari deftere kaydedilmiş olması, sözleşmenin tadili yada fatura içeriğinin benimsendiği anlamına gelmeyeceğinden Dairemizce verilen karar bozulmuştur.Yargıtay bozma ilamı üzerine Dairemizce HMK'nın 373/3. maddesi uyarınca duruşma açılarak taraf beyanları alınmış ve Yargıtay bozma ilamına direnilmesine karar verilmiştir. Dairemizden verilen 18/10/2018 tarih 2015/1001 Esas, 2018/1048 Karar sayılı ilama karşı davacı vekilince tekrar temyiz yasa yoluna başvurulması üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06/03/2024 tarih ve 2023/11-793 Esas, 2024/149 Karar sayılı ilamıyla; " davacı tarafından protokole aykırı olarak faturaların düzenlendiği ileri sürülerek uğranılan zararın tahsili istenmiş olduğu, davalının tek taraflı olarak düzenlenen fatura bedellerini doğrudan davacının alacağından mahsup ettiği, kâr marjına ilişkin faturalandırma yapılırken protokolün 6/g maddesine göre belirlenen hesaplamadaki kalemler ayrıca dercedilmediği ve kâr marjı tutarı hakkında açık net bir tespit olmadığı hususları gözetildiğinde davacı tacir olsa dahi bu faturalara itiraz imkanının bulunmadığı ve bunların soyut ticari defterlere kaydedilmiş olmasının sözleşmenin tadili ya da fatura içeriğinin benimsendiği anlamına gelmeyeceği kabul edilmelidir. (...)Hâl böyle olunca Bölge Adliye Mahkemesince önceki kararda direnilmesi doğru olmadığından, hükmün Özel Daire bozma kararında belirtilen nedenlerle bozulmasına" karar verilmiştir.Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun bozma kararına direnilmesi mümkün olmayıp, bozma ilamı kapsamında inceleme yapılması ve karar verilmesi gerekir. Taraflar arasında düzenlenen protokolün 6/g maddesi gereğince davacı bayiinin satış taahhüdü miktarının üstü akaryakıt alımları veya dış satım maksatlı alımları için; ilgili il tavan pompa satış fiyatı ile ... ilgili rafinerisi ürün satış fiyatı arasındaki fark toplam kâr marjı olarak belirlenmiş ve bunun %50'si davacı bayiiye %50'si davalıya ait olacak şekilde paylaşılmıştır. Yine bayiinin aylık alımları 17 ton üzerinde gerçekleşirse aylık alım taahhüdünün gerçekleştiği ayla ilgili olmak üzere 17 tonun üzerindeki ilave tonajlar için alım yapılan gün geçerli olan toplam kâr marjı ... fiyatları üzerinden olmak kaydıyla bir sonraki aya kadar %90'ı davacı bayiiye %10'u davalıya ait olacak şekilde paylaşılacağı; yine bayiinin aylık alımları 100 ton üzerinde gerçekleşirse aylık alım taahhüdünün gerçekleştiği ayla ilgili olmak üzere 100 tonun üzerindeki ilave tonajlar için alım yapılan gün geçerli olan toplam kâr marjı ... fiyatları üzerinden olmak kaydıyla bir sonraki aya kadar %95'i davacı bayiiye %5'i davalıya ait olacak şekilde paylaşılacağı düzenlenmiştir. İlk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporunda sözleşmeyle kararlaştırılan kar payı oranlarına göre 459.723,75 TL alacağın bulunduğu hesaplanmıştır. Davalı vekilince bu bilirkişi raporuna karşı depodan davacıya nakliye hizmetinin müvekkili tarafından sağlandığı ve nakliye bedelinin mevzuata ve ticari teamüllere göre bedele yansıtıldığı ve öte yandan protokoldeki kar paylaşımına ilişkin düzenlemenin ... yapılan alımlara ilişkin olup protokolün 6/g maddesi ile ithal yolla temin edilen ürünler için oluşacak fiyat farkının ve diğer maliyetlerin mal bedeline yansıtılacağının davacı tarafça kabul edildiği hususları ileri sürülmüştür.Davalının davacı hakkında düzenlediği faturalarda ürünün cinsi, miktarı ve birim fiyatı yer almakta olup, nakliye ücreti ve ileri sürülen diğer masraflara ilişkin bir kalem bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki protokolün 6/g maddesinde ilgili il tavan pompa satış fiyatı ile ... ilgili rafinerisi ürün satış fiyatı arasındaki fark toplam kâr marjı olarak belirlenmiş olup, buraya nakliye ve diğer masraflara ilişkin bir husus eklenmemiştir. Yani protokolün anılan maddesinde nakliye ve diğer masrafların ücrete ekleneceğine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Dolayısıyla davalı tarafça iddia olunan nakliye ve diğer masrafların kar marjının belirlenmesi açısından ücrete eklenmesi mümkün değildir. Ayrıca taraflar arasındaki protokolde ... yapılan alımlar ile ithal yolla temin edilen ürünler için kar marjının belirlenmesi açısından bir ayrım yapılmamış olup, davalının ithal edilen ürünler bakımından ilave masrafların mal bedeline yansıtılacağı yönündeki savunması yerinde değildir.Bunların yanı sıra davalı tarafça, bilirkişinin somut bir veriye dayanmaksızın farazi bir hesaplama yaptığı ileri sürülmüştür. Bilirkişi tarafından ise, fatura sayısının ve faturalardaki ürün çeşidinin çokluğu nedeniyle rapor içeriğinde örnek olarak tek fatura seçilerek ... cevabındaki sistem fiyatı üzerinden örnekleme yöntemi ile hesaplama yapıldığı ve rapor ekinde 25 sayfaya kısaltılarak yapılan hesaplamanın excel dökümünün rapora eklendiği ifade edilmiştir. Görüldüğü üzere bilirkişi tarafından yapılan hesaplamalar dosyaya sunulan faturalar ve ... kayıtları nazara alınarak yapılmış ve rapora eklenerek dosyaya sunulmuştur. Buna göre, davalı tarafın bilirkişi raporuna itirazları yerinde olmayıp, davalı, bilirkişi tarafından tespit edilen sözleşmeye aykırı kar marjı uygulanması nedeniyle 459.723,75 TL itibariyle davacıya karşı sorumludur. Gerek sebepsiz zenginleşme halinde temerrütün zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte gerçekleşecek olması ve gerekse de Dairemizce kaldırılan ilk derece mahkemesinin kararında alacağın tamamına dava tarihinden itibaren faiz uygulanmasına karar verilmiş olup, bu husus istinaf sebebi yapılmadığından söz konusu alacağa dava tarihinden itibaren faiz uygulanması gerekmiştir.Davacı tarafından ise KDV'nin de hüküm altına alınması gerektiği iddia edilmiş ise de, davacının hüküm altına alınan alacağın KDV'si yönünden değer bildirilerek harçlandırılmış bir davası bulunmadığından KDV'ye ilişkin istem hakkında karar verilmesi mümkün değildir.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun bozma kararı kapsamında yapılan yargılama sonunda, dosyada mevcut deliller, bozma ilamı ve tüm dosya mündericatı değerlendirildiğinde; sözleşmeye aykırı kar marjı uygulanması nedeniyle 459.723,75 TL itibariyle davalıdan sorumlu olduğu sonuç ve vicdani kanaatine varılarak davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;1-Davanın KABULÜ ile, 459.723,75 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 31.403,73 TL nispi karar harcından peşin alınan 7.851,88 TL harcın mahsubu ile bakiye 23.551,85 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yapılan toplam 13.187,98 TL'nin ( 27,70 TL BVH, 4,10 TL VH, 7.851,88 TL Peşin Harç, 304,30 TL tebliğler, 5.000 TL bilirkişi ücreti ) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 70.361,33 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Taraflarca yatırılan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 6-Kanun yolu aşaması yönünden yargılama masrafları;a-Davalı tarafından başvuru sırasında peşin olarak yatırılan 7.851,00 TL harcın, alınması gerekli olan 31.403,73 TL harçtan mahsubu ile bakiye 23.552,73 TL istinaf karar harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, b-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,c-Davacı ve davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerilerinde bırakılmasına, d-Davacı tarafından temyiz aşamasında yapılan 317,00 TL posta ve tebligat giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/06/2024