İstanbul BAM 43. HD 2023/1657 E. 2024/202 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/1657

KARAR NO: 2024/202

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 20/06/2022

NUMARASI: 2019/215 Esas - 2022/489 Karar

DAVA: Tespit

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 14/02/2024

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün ilişkili kişi ... vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili şirket ile davalı arasında tek satıcılık yetkisinin de bulunduğu ve davalı/üreticinin üretmiş olduğu malları müvekkilinin kendi bölgesinde satacağı anlaşma görüşmesinde davalı tarafından gönderilen ürün kataloğundaki içeriğe güvenerek distribütörlük sözleşmesi akdedildiğini, söz konusu sözleşmeye dayanılarak da ... A.Ş. ile mevduat rehin sözleşmesi imzalandığını, anılan ürün kataloğunda yer alan bilgilerin müvekkili yanıltmak için kullanıldığını, ürün kataloğunda yer alan ürünlerin belirtilen vasıfları taşımadığının anlaşıldığını, sözleşme görüşmeleri sırasında davalı firmanın 17 yılı aşkın birikimin olduğunu, uzman kimyagerlerinin bulunduğu, kalite kontrolörlerinin bulunduğu, Arge labarotuvarının bulunduğu, ambalajlama ve sevkiyatında uzman kadrolarla çalışıldığı, ürünlerin İSO kalite güvence belgeleri ile Sağlık Bakanlığı ruhsatına sahip tesislerde üretildiği, ... markasının dünyanın dört bir yanına deterjan ve ekipman ihraç ettiği ve ürünlerin çevre ile insan sağlığına uygun olduğunun belirtildiğini, müvekkilinin bu iddialara güvenerek satış bölgesi olacağı kararlaştırılan Bulgaristan'da davalı/üreticinin sağlayacağı ürünleri satarak ticari faaliyette bulunmak üzere anlaşma imzaladığını, ancak ürünlerin yurt dışında sağlığa zararlı olması sebebiyle satışa sunulamadığı, belirtilen tüm sertifikasyonların ve belgelerin gerçekte olup olmadığı hususlarında ilgili kurumlara müzekkere ile sorulmasını talep ettiklerini, TBK36. maddesine göre taraflardan biri, diğerinin aldatması sonucu bir sözleşme yapmışsa yanılması esaslı olmasa bile, sözleşmeyle bağlı değildir hükmü gereği aldatma dolayısı ile irade bozukluğu bulunmakta ise aldatılanın sözleşme ile bağlı olmayacağını, madde metninden de anlaşılacağı üzere sözleşmenin kurulması, aldatma dolayısıyla irade bozukluğu bulunmakta ise aldatılan sözleşme ile bağlı olmayacağını, öte yandan kanunda düzenlenen aldatma kurumunun varlığından söz edilebilmesi için üç şartın gerçekleşmiş olması gerektiğini, davalının haksız fiili nedeniyle müvekkilinin zararını tazmin etmesi gerektiğini, taraflar arasında 07.01.2018 tarihinde distribütörlük sözleşmesi imzalandığı, sözleşme maddeleri gereği müvekkilinin, davalı taraf lehine ... A.Ş. ile 02.02.2018 tarihinde mevduat rehni sözleşmesi imzaladığını, mevduat rehni sözleşmesine göre davalının bankayla kuracağı kredi vb. sözleşmelerde bankada rehnedilen 100.000,- TL mevduatın teminat olarak kullanılabileceği belirtildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin mezkur 9.1 maddesi uyarınca davalı şirkete 100.000,00- TL ödenme zorunda kalındığını, aldatma sonucu imzalanan sözleşme gereği ödenen bu paranın iadesine karar verilmesi talebinde bulunduklarını, asıl sözleşme olan distribütörlük sözleşmesinin imzalanması sebebi ile davalı şirkete verilen mevduat rehin sözleşmesi sebebiyle uğranılan 100.000,00- TL'nin davalı şirket tarafından en yüksek mevduat faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...Dava konusu olayda, mevcut delillerin ışığında davacıya sunulan ürün kataloğu ile önerilen ürünlerin kaliteli ve uluslar arası marka imajı olan ürünler olduğu algısının yaratıldığı kanaatine pekâlâ varılabileceği, davaya konu sözleşmenin, davacı distribütörce Bulgaristan'da satışı yapılacak olan ürünlerin ihracatının yapılmadığı ve sözleşmenin tek taraflı yararlanma ilkesi gözetilerek düzenlendiği, ürün kataloğunda yer alan ürünlerin uluslararası ticarete konu olabilecek evsaf ve nitelikte ürünler olduğu imajı yaratılarak davacının yanıltıldığı hususları dikkate alındığında ortada distribütörün AB üyesi bir ülkede satacağı nitelikte ürünlerin bulunmadığı, bunların davalı tarafından ihraç edilmediği edilemeyeceği, öte yandan taraflar arasında geçerli bir distribütörlük sözleşmesi kurulmuş olmakla birlikte davacı bakımından irade sakatlığının şartlarının oluştuğu davalının hileli davranışları nedeniyle sözleşmenin imzalandığı bu nedenle hile nedeniyle sözleşmenin iptalinin gerektiği kanaatine varılarak sözleşmenin iptali nedeniyle herkes verdiğini iade etmekle yükümlü olduğu gözetilerek bu bağlamda, sözleşme hükümlerince düzenlenen “Mevduat Rehni Sözleşmesi” kapsamında ödenen 100.000,00- TL'nin davalı daha önce temerrüde düşürülmediği için dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödenmesine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HUAK 18/A-(13) ve (14). Fıkrası hükümleri gereğince arabuluculuk gideri olarak Arabuluculuk Dava Şartı Dosya No: 2019/6236 sayılı dosyasından arabulucu olarak atanan ... ekte sunulan 1.320,00.-TL tarife bedeli üzerinden kesilen Serbest Meslek Makbuzu doğrultusunda ödeme yapıldığı tespit edilerek, davanın kabulüne karar verildiği de dikkate alınarak davalı aleyhine arabulucuk giderlerinin de yükletilmesine ve davanın kabulüne" karar verilmiştir.Bu karara karşı ilişkili kişi ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İlişkili kişi ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından 03/07/2023 tarihli yargılamanın iadesi talepli başvuruları neticesinde yapılan yargılamada; yerel mahkemenin 03/10/2023 tarihli ek kararıyla yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin tahdidi olduğu ve bu dosya nezdinde yenilenme sebeplerinden birinin gerçekleşmediği gerekçesiyle taleplerinin reddolduğunu, müvekkili ...'nun dosyada davalı taraf ... A.Ş.'de 28/02/2020 tarihine kadar yönetim kurulunda yer aldığını, 28/02/2020 tarihi itibarıyla genel kurul kararı ile temsil yetkisinin sona erdiğini, müvekkilinin hukuki dinlenilme ve savunma hakkının ihlal edildiğini, istinaf kanun yolu kapsamında ilamın kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce yapılan yargılamanın usule aykırı olduğunu, yargılamanın yenilenmesi gerektiğini, davalı şirketin 16/05/2022 tarihinde tasfiye edildiğini, yani tüzel kişiliğinin sona erdiğini, tüzel kişiliği sona eren bir şirkete İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce gerekçeli kararın tebliğ edildiğini ve dosyanın usule aykırı şekilde kesinleştiğini, yerel mahkeme tarafından adres araştırmasının titizlikle yapılması zorunlu iken araştırma yapılmaksızın tüm tebligatların Tebligat Kanunu'nun 35 ve 35/2 maddesine göre usule aykırı şekilde yapıldığını, savunma hakkının aleni şekilde kısıtlandığını ve davanın davalının yokluğunda bitirilmiş olmasının hukuka aykırı olmak ile açık yargılama hataları ile dosyanın kesinleşmesinin kabul edilemez nitelikte olduğunu, davalının adres araştırmasının Tebligat Kanunu ve tüzük hükümlerine uygun olarak yapılmamış iken, yerel mahkeme kararının hukuken kesinleşmiş olduğunu kabul etmenin mümkün olamayacağını, yerel mahkemece verilen kesinleşme şerhinin hukuki sonuç doğurmaması gerektiğini, yapılan yargılamanın hiçbir aşamasında davalı şirket veya yetkililerinin duruşmalara katılmadığını, dilekçe vermediklerini, vekil veya temsilci tutmadıklarını, sadece davacı tarafın beyanları üzerinden dosyanın karara bağlandığını, açık bir hak ihlalin söz konusu olduğunu, müvekkilinin zarar gördüğünü, usule aykırı şekilde yapılan tebligatlar sonucu kesinleşen davanın istinaf kanun yolu taleplerinin kabulü ile dosyanın yerel mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiğini, belirtilen sebepler neticesinde yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve yargılamanın yenilenmesine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

GEREKÇE :Dava; distribütörlük sözleşmesi gereği davalı taraf lehine ... A.Ş'ne verilen mevduat rehni nedeniyle ödemek zorunda kaldığı 100.000 TL nin davalıdan tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalıya tebliğ edilmiş ve talep üzerine kesinleşme şerhi verilmiştir. Davanın açıldığı 02/05/2019 tarihinde davalı şirketin yetkilileri olan ... ve ...' tarafından 22/06/2023 tarihli dilekçe ile davaya feri müdahale talebinde ve 03/07/2023 tarihli dilekçe ile yargılamanın iadesi talebinde bulunulmuştur. İlk derece mahkemesince yargılamanın iadesi talebini 03/10/2023 tarihli ek kararla reddedilmesi ve bu kararı taraflara tebliği üzerine yargılamanın iadesini talep eden ... tarafından İstanbul Anadolu 19 Asliye Ticaret Mahkemesinin 20/06/2022 tarih ve 2019/215 E. 2022/489 Karar sayılı asıl kararına ilişkin istinaf isteminde bulunulmuştur. Ayrıca kanun yararına bozma istemli olarak Adalet bakanlığı hukuk işleri daire başkanlığına başvurulduğu anlaşılmaktadır. İstinafa konusu uyuşmazlık temelde; başvuru yapanın aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı noktasındadır.Ticaret sicili kayıtlarına göre yargılamanın iadesini ve istinaf başvurusunda bulunan ...'nun davanın açıldığı 02/05/2019 tarihinde davalı şirketin yönetim kurulu başkan yardımcısı olduğu ve şirketi münferiden imza ile temsile yetkili olduğu, şirketin 28/02/2020 tarihli genel kurulunda alınan karar ile görevleri sona erdirilip başka kişilerin şirket yönetime seçildikleri, bu durum 18 mayıs 2020 tarihli TTSG de yayınlandığı görülmektedir. Üçüncü kişilerin hükmün iptalini talep etmesi başlığını taşıyan 6100 sayılı HMK 376. Maddesi "(1) Davanın taraflarından birisinin alacaklıları veya aleyhine hüküm verilen tarafın yerine geçenler, borçluları veya yerine geçmiş oldukları kimselerin aralarında anlaşarak, kendilerine karşı hile yapmaları nedeniyle hükmün iptalini isteyebilirler." düzenlemesini içermektedir.Yargılamanın iadesi sebepleri HMK nın 375. Maddesi de tahdidi olarak sayılmış olup yorum yoluyla başka sebeplerin yargılamanın iadesi sebebi yapılması mümkün değildir. Eldeki uyuşmazlıkta yargılamanın iadesini isteyen kişinin eldeki davanın tarafı olmadığı gibi HMK 376/1 maddesinde sayılan kişilerden de olmadığı anlaşılmakla yargılamanın iadesini talep etme konusunda aktif husumetinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda ilk derece mahkemesince yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmesi sonucu itibariyle doğrudur. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmesinde sonucu itibariyle isabetsizlik bulunmadığından istinaf talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:1- İstinaf yoluna başvuranın istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-İstinaf yoluna başvuran tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-İstinaf yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.14/02/2024