İstanbul BAM 43. HD 2023/1058 E. 2024/189 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/1058

KARAR NO: 2024/189

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 18/05/2023

NUMARASI: 2022/117 Esas - 2023/212 Karar

DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/02/2024

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; 29.12.2015 tarihli ... nolu Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile ... Taah. Ltd. Şti.'nin yüklemeye konu olan buhar kazanı ve ekipmanlarının Türkiye'den Mısır'a nakliyesi ile ilgili olarak sigortalanmış olduğunu, İskenderiye Limanı'na nakliyesi gerçekleşen buhar kazanının dış paslanmaz izolasyonu ve izole alt yapısının kullanılamaz halde deformasyona uğramış olduğunun tespit edildiğini, yapılan tespit ve ilgili araştırmalarda hasarın ana nakliyeci davalının sorumluluğunda yapılan yükleme, boşaltma ve aktarma ameliyeleri sırasında oluşmuş olabileceğinin tespit edildiğini, yapılan inceleme sonucu tutulan teknik raporda ... seri nolu ... skoç buhar kazanın 09.02.2016 Mısır İskenderiye Limanı teslimatı sırasında cihazın dış paslanmaz izolasyonu ve izole alt yapısının kullanılamaz halde deformasyona uğradığının görüldüğünü, izolenin sökülerek izole alt yapısının ve hasarın yem taş yükü ve paslanmaz sac ile izole edilmesinin gerekmekte olduğu şeklinde tespitte bulunulduğunu, sigortalı tarafından 29.02.2016 tarihinde Bakırköy ... Noterliği ... yevmiye nolu ihtarname ve ekinde yükleme ve boşaltma ilişkin fotoğraf örneklerinin gönderilmiş olduğunu, davalı tarafından ihtarnameye cevap verilmediğini, söz konusu hasar nedeniyle 27.748,55 TL hasar oluştuğu tespit edilmiş ve söz konusu hasar bedelinin 18.03.2016 tarihinde sigortalı hesabına gönderilmiş olduğunu, hasar bedelinin ödenmesi konusunda davalıya 30.03.2016 tarihinde ihtar gönderildiğini, 04.04.2016 tarihinde tebliğ edilmesine karşın davalı tarafından hasar bedelinin ödenmediğini belirterek hasar bedeli olan 27.748,55 TL'nin ödeme tarihi olan 18.03.2016 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte ödenmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hukuka aykırı taleplerini kabul etmelerinin mümkün olmadığını, hasarın müvekkilinin taşıması sırasında mı yoksa ara taşımada mı meydana geldiğinin dosya kapsamında herhangi bir bilgi ve belge ile sabit olmadığını, bu hususun net olarak ispatlanmadan müvekkili firma aleyhine dava açılarak hasardan sorumluluk atfedilmiş olması nedeniyle hasarın meydana gelme anı ortaya çıkarılmadan hasardan sorumlu tutulmalarının hukuka aykırı olduğunu, davacının iddia ettiği hasarın müvekkilinin taşıması sırasında olmadığını, dosya kapsamında hasarın müvekkili taşıması esnasında olduğunu kanıtlayan herhangi bir somut delilin bulunmadığını, davacının davasına dayanak tek taraflı olarak hazırlanan teknik rapor incelendiğinde 09.02.2016 tarihinde Mısır İskenderiye Limanı teslimatı sırasında cihazın izole alt yapısının kullanılamaz halde deformasyona uğradığının görüldüğünün belirtildiğini, tek taraflı raporun hasarın oluş anı ve nedeni hakkında herhangi bir açıklama içermediğini, dosya kapsamına bakıldığında ve dava dilekçesinin ekinde sigorta şirketinin hasarın tespiti yönünden ekspertiz incelemesi yaptırmamış olduğunu, tek taraflı olarak imzalı rapora dayanarak rücu davası açıldığını, sigorta şirketlerinin sigortalı tarafından kendilerine yapılan hasar ihbarının akabinde bağımsız kuruluşlara ekspertiz incelemesi yaptırarak hasarın oluş sebebi ve nedeni hakkında bilirkişi mütaalası içeren rapor aldığını, dosya kapsamına bakıldığında sigorta şirketinin ekspertiz raporu aldırmadan tek taraflı rapora dayalı işbu davayı açtığının görüldüğünü, kabul anlamına gelmemekle birlikte eğer davada bir hasar varsa TTK ve ilgili taşıma kaydı gereği emtianın ambalajlanması ve yüklenmesindeki sorumluluğun müvekkili firmaya ait olmadığını, davaya konu ihtilafta hasarın deniz taşıması esnasında meydana gelmediği, bu taşımada emtianın yükleyici tarafından konteynere yüklenmek, istiflenmek ve mühürlenmek suretiyle gemiye teslim edilmiş olduğunu, konşimentodaki shipped on deck shippers sole risk kaydı gereği yükleyicinin talimatı ve konşimentoda yer alan rızası ile güvertede taşındığını, taşınan emtianın tüm hasar ve zarar riskinin yükleyici üzerinde olduğunu, yükleyici tarafından kabul edilmiş olduğunu, konteyner varma limanına hasarsız olarak tahliye edildiğinden taşıyıcının sorumluluğunun burada sona ermiş olduğunu, yüklemenin Ambarlı Limanı çalışanları tarafından, boşaltmanın ise alıcı firma ... çalışanları tarafından yapıldığını, ambalajlamanın müvekkili şirketin talebi ile ... Lojistik San. A.Ş. tarafından yapıldığını, ihtilafa konu emtianın deniz taşımasının alt nakliyeci ... Nakliyat A.Ş. aracılığı ile gerçekleştirilmiş olduğunu, müvekkili şirketin hasardan sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu belirtilerek müvekkili aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesi talep ve dava etmiştir. İlk derece mahkemesince 19/02/2019 tarihli 2016/235 E. 2019/79 K. Sayılı kararı ile davanın kabulüne karar verilmiş. Kararın istinafı üzerine dairemizin 2020/685 E. 2022/96 K. Sayılı ilamıyla; "Bu halde davacının husumet ehliyetinin tespiti için satıcının ürün bedelini alıcıdan tahsil edip etmediği önem kazanmaktadır. 30/12/2015 tarihli gümrük beyannamesinin "finans ve bankacılık verileri" kısmında ... Bankası ve Peşin ibareleri yer almaktadır. Mahkemece bu husus üzerinde durulmadığı gibi, davacının sigortalısı tarafından ihracata konu ürün bedelinin tahsil edilip edilmediği araştırılmamıştır. Bu halde mahkemece, gümrük beyannamesinde bahsi geçen banka kayıtları ile davacının sigortalısının ticari defterleri bilirkişi vasıtasıyla incelenerek mal bedelinin satıcı tarafından tahsil edilip edilmediği tespit edilip buna göre davacının husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı belirlenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir. Hal böyleyken mahkemece hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile sonuca gidilmesi isabetli olmamıştır." gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı kaldırılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince kaldırma kararı sonrası eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...dava halefiyete istinaden alacak talebine ilişkin olmakla, davacının TTK 1472 maddesi gereğince halef sıfatını ve hali ile aktif husumet ehliyetini kazanabilmesi için, geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulmuş olması, sigortacının himaye kapsamında yer alan riziko sebebiyle meydana gelen zararları ödemiş olması ancak bu ödemenin geçerli bir sözleşme uyarınca ve gerçek hak sahibine yapılması gerekmektedir. Sigortacının halefiyeti, kanundan kaynaklandığından kendiliğinden meydana gelir. Sigortacı tazminatı ödediği anda, sigortalının yerine geçer ve sigortalının zarara sebep olan üçüncü şahsa karşı olan talep hakkı düşer. Son olarak ise halefiyetin gerçekleşmesi için, zarar nedeni ile sorumlu bulunan üçüncü bir kişinin varlığı gereklidir. Sonuç olarak davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olabilmesi için, sigortalının üçüncü şahıslara karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, sigortacının sigorta tazminatını gerçek hak sahibine ödemiş olması ve geçerli bir sigorta sözleşmesinin var olması gerekir. Dosya özelinde yapılan değerlendirme neticesinde ise, dava konusu ürünlerin, Bölge Adliye Mahkemesi kararında işaret edildiği hali ile CIF teslim şekli ile satılması ve buna göre mallar nakliye aracına uygun şekilde yüklendikten sonra satım konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati ve hasara dayalı talep hakkı kalmayacağı dikkate alındığında, satım bedelinin tamamının tahsil eden dava dışı sigortalı ... firmasının davaya konu ürün hasarı bakımından sigortalanabilir menfaati bulunmadığı ve hasar bakımından gerçek hak sahibi olmadığı anlaşılmakla davacının da TTK 1472 maddesi kapsamında halefiyet yolu ile talep hakkı ile aktif husumet ehliyetini elde edemediği anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile reddine" karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi raporunda 75.450,00 USD tahsilat yapıldığı ve 850,00 USD eksik tahsilat yapıldığının belirtildiğini, sigortalı firmanın cevabi yazısında söz konusu farkın kur farkının deftere işlenmesinden kaynaklandığının belirtildiğini, yerel mahkemece eksik ve yetersiz değerlendirme ile sonuca ulaşıldığını, sadece sigortalı defterlerindeki karşılaştırma ile karar verildiğini, ancak sigortalı şirketten alıcı firma ile sigorta bedeline ilişkin herhangi bir mahsuplaşma işlemi yapılıp yapılmadığı üzerinde durulmadığını, bu yönden de eksik inceleme ve değerlendirme yapıldığını, tüm hukuki sorumluluğun davalı ...'de olduğunun sabit olduğunu, davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, dosyada yer alan temlik belgesi ile hasarın hangi aşamada kim sorumluluğunda meydana geldiği hususunu ortaya koyan delillerin dikkate alınması gerektiğini, belirtilen sebepler neticesinde yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacı tarafın hasar bildirim süresine uymadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkili şirketin meydana gelen hasardan herhangi bir sorumluluğunun söz konusu olmadığını, belirtilen sebepler neticesinde davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini ve yerel mahkeme kararının onanmasını talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE: Dava; deniz taşıması sırasında oluşan hasar bedelini sigortalısına ödeyen sigorta şirketinin, ödediği bu bedeli taşıyan taraftan rücuen tahsili istemli alacak davasıdır.İstinafa gelen uyuşmazlık temelde; davacının aktif husumetinin bulunup bulunmadığı noktasındadır. Dava konusu taşımaya ilişkin ... numaralı devredilemez/ciro edilemez Kombine Taşıma Konşimentosu, 06.01.2016 tarihinde, davacının sigortalısı ... Taah. Ltd. Şti.'nin ... firmasına ihraç ettiği 16.000,00 Kg. ağırlığında 1 paket Ambalajlı Buhar Kazanının ... no.lu 1 adet 20' FR ( FlatRack) konteyner içerisinde ... isimli gemiyle İstanbul/Türkiye limanından İskenderiye/Mısır limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ... acentesi olarak ... A.Ş. tarafından düzenlenmiş ve bu konşimentoda ... firması yükün teslimi için başvurulacak kişi olarak gösterilmiştir. Konşimentoda teslim şeklinin CIF teslim olduğu belirtilmiştir. Aynı taşımaya ilişkin ... numaralı Taşıma Konşimentosu, 06.01.2016 tarihinde ... A.Ş. Tarafından ...'ye gönderilen 16.000,00 Kg. ağırlığında 1 paket Ambalajlı Buhar Kazanının ... no.lu 1 adet 20' FR ( FlatRack) konteyner içerisinde ... isimli gemiyle İstanbul/Türkiye limanından İskenderiye/Mısır limanına taşınmasına ilişkin olarak, taşıyıcı sıfatıyla ... Ltd. acentesi olarak ... tarafından düzenlenmiş ve bu konşimentoda ... firması yükün teslimi için ihbar olunacak kişi olarak gösterilmiştir. Taşımaya konu ihracata ilişkin satıcı tarafından, alıcıya 29.12.2015 tarihli ... ve ... nolu 11.900,00 USD ve 64.400,00 USD bedelli faturalar kesilmiş, 02.12.2015 tarihli proforma faturada ise 76.300,00 USD bedelli olarak düzenlenmiş ve ... teslim kaydı işlenmiştir. 09.02.2016 tarihli ve ... Taah. Ltd. Şti. Antetli teknik raporda, ... seri nolu ... skoç buhar kazanının 09.02.2016 tarihinde Mısır İskenderiye limanında teslimatı sırasında cihazın dış paslanmaz izolasyonu ve izole altyapısının kullanılamaz halde deformasyona uğradığının görüldüğü belirtilmiştir. ... Taah. Ltd. Şti. tarafından davalı muhatap şirkete gönderilen Bakırköy ... Noterliğinin 29/02/2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile 08/01/2016 tarihli ... ve ... nolu iki adet navlun faturası bulunan ürünün hasarlı olarak nakliyesinin gerçekleştirildiği belirtilerek hasar bedeli 9.500,00 USD'nin ödenmesi ihtar edilmiştir. Davacı sigorta şirketi tarafından davaya konu deniz taşıması 29.12.2015 tarihinde "nakliyat emtea sigorta poliçesi" ile ziya ve hasarlara karşı sigortalanmış bulunmaktadır. Bu sigorta poliçesinin sigortalısı satıcı/gönderen şirkettir. Davacının sigortalısı tarafından hasarın bildirilmesinin ardından davacı Sigorta Şirketi tarafından yaptırılan 07.03.2016 tarihli ekspertiz raporunda, hasarın davalının sorumluluğunda yapılan yükleme, boşaltma ve aktarma ameliyeleri sırasında oluşmuş olabileceği kanaatine ulaşıldığının tespit edildiği belirtilmiştir. Davacı sigorta şirketi tarafından 18/03/2016 tarihli banka dekontu ile 27.748,55 TL sigortalı hesabına ödenmiş ve buna ilişkin 15/03/2016 tarihli ibraname ile her türlü talep ve dava hakkı davacı sigorta şirketine temlik ve devredilmiştir. Davacı sigorta şirketince davalıya gönderilen 30/03/2016 tarihli yazı ile ödenen hasar bedelinin işlemiş faizi ile birlikte kendilerine ödenmesi talep edilmiştir. Davacı taraf, hasardan davalının sorumlu olduğundan bahisle sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır. Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödemesi ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. Taşımaya konu malların teslim şekli konşimentoda CIF olarak belirtilmiştir. CIF teslim şeklinde, mallar nakliye aracına uygun şekilde yükletildikten ve taşımada oluşabilecek hasarlar için emtia alıcı adına sigorta ettirilip ücreti ödendikten sonra aynı satış konusu mallar üzerinde satıcının artık bir menfaati kalmayacağından ilke olarak taşıma sırasında oluşacak hasarlardan dolayı satıcının talep hakkı bulunmamaktadır. Ancak, malların CIF satış yöntemi ile teslimi benimsenmiş olmakla birlikte, ödeme noktasında taraflar genel kuraldan ayrılarak ödemenin mal mukabilinde yapılmasını kararlaştırılabilir. Bilindiği üzere mal mukabili satımda, satılan malın teslim yerine ulaşması ve malın alıcısına teslim edilmesinden sonra satım bedeli ödenmektedir. Bu tür bir satışta, satıcının eşya üzerindeki menfaati teslime kadar devam edeceğinden taşıma sırasında hasar meydana gelmesi halinde de sorumlulara müracaat hakkı bulunmaktadır. Görüldüğü üzere mal mukabili ödemelerde mal teslimi ile ürün bedeli ödeneceğinden taşıma sırasındaki risk ihracatçı üzerindedir. Dairemizce İlk derece mahkemesinin 19/02/2019 tarihli kararının kaldırılması üzerine mahkemece; davacının husumet ehliyetinin tespiti için satıcının ürün bedelinin alıcıdan tahsil edip etmediği, araştırılmış, ... Bankasınca verilen cevapta, satıma konu bedelin dava dışı sigortalı Universal Kazan Pazarlama firması hesabına geçtiği belirtilmiştir. Mahkemece dava dışı sigortalıya ait ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak davaya konu ürünlerin satım bedelinin tahsil edilip edilmediği, hasarlı ürünler yerine ikame mal gönderimi yapılıp yapılmadığı hususları inceleme konusu yapılmış, Bilirkişi incelemesi neticesinde, davaya konu toplam 76.300,00 USD bedelli ürünler karşılığında dava dışı malın alıcısı ... firmasından 10.01.2016 tarihinde ... İkitelli USD hesabından 75.450,00 USD havale yoluyla tahsilat yapıldığı, toplamda 850,00 USD eksik tahsilat bulunduğu belirtilmesi üzerine dava dışı sigortalı ... firmasından açıklama istenilmiş cevabi yazıda; davaya konu ürünlerin satım bedelinin tamamının dava dışı alıcıdan tahsil edildiği 850,0 USD görünen farkın açıklama kısmına yazılan hatadan kaynaklandığı, eksik tahsilatın söz konusu olmadığı bildirilmiştir. Bu durumda dava dışı sigortalının satıma konu malın tüm bedelini dava dışı alıcıdan tahsil ettiği, dolayısıyla mal üzerinde herhangi bir hakkı bulunmadığı tespit edilmiştir. Meydana gelen hasarın kimin kusuruyla meydana geldiğinin uyuşmazlık konusuna bir etkisi olmayıp tartışma konusu husus davacının TTK 1472 maddesi gereği halefiyet yoluyla yada TBK 183 vd. Maddeleri gereği alacağın temliki nedeniyle aktif husumetinin bulunup bulunmadığı hususlarıdır. Az yurakda açıklandığı gibi sigortalının zarar sorumlusuna karşı rücu hakkı mevcut olmadığı, bu nedenle temlik edebileceği bir hakkı da bulunmadığından TTK 1472 maddesi gereği halefiyet yoluyla talep edebileceği bir hakkı bulunmadığı gibi TBK 183 vd. Maddeleri gereği alacağın devrine ilişkin hükümler gereği de aktif husumeti bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.13/02/2024