İstanbul BAM 43. HD 2023/1056 E. 2024/168 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/1056

KARAR NO: 2024/168

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

DAVA: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/02/2024

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından Nakliyat Abonman/Emtia Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... A.Ş..'nin ilgili bulunduğu muhtelif mutfak ürünleri emtiası, davalının sorumluluğuna tam ve hasarsız olarak teslim edilmiş olmasına karşın, emtia, Türkiye'den Fransa'ya sevki esnasında davalının sorumluluğunu gerektirecek şekilde alıcısına emtia hasarlı teslim edildiğini, olay sonrası düzenlenen Rezerve Tutanakları ve Ekspertiz taporuna göre, davalının kendisinden beklenen gerekli dikkat ve ağırlaştırılmış özenin gösterilmemesi nedeniyle dava konusu hasarın meydana geldiği kesinlik kazandığını, bu aşamada müvekkil şirkete yapılan hasar ihbarına müteakip yapıları inceleme sonucu hasarın nevi ve miktarı kesin olarak belirlendiğini ve müvekkil şirketçe sigortalısına sigorta tazminatı ödendiğini, İşbu hasar nedeniyle davalılar, Nakliyat/Taşıma Hukuku gereğince objektif/kusursuz sorumluluğu bulunduğunu, söz konusu emtianın hasar ve zarara uğramasından B.K. ve TTK nın amir hükümleri gereğince emtiayı teslim aldığı andan, teslim edeceği ana kadar meydana gelecek tüm zarar ve ziyadan sorumlu olduğunu, müvekkilinin TTK, Md. 1472 v.d. maddeleri gereğince ve Nakliyat Emtia Sigortası Genel Şartları Madde 26 uyarınca sigortalısının haklarına halef olduğunu ve ayrıca münhasıran ödeme yaparak temlik alacaklısı sıfatıyla dava hakkı kazandığını, dava öncesi davalı aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi açıldığını, borçlu tarafından itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına, 1.910,00 Euro hasar bedelinin ödeme tarihi olan 26.01.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi, yargılama giderleri ve ücreti vekalet ile birlikte davalılardan müştereken müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ;dava konusu ihtilafın ve taşımanın Danimarka'lı ... ile hiçbir ilgisi ve alakasının bulunmadığını, itirazın iptali davalarında takip borçlusundan farklı bir tarafa itirazın iptali isteminin yöneltilmesinin mümkün olmadığını, milletlerarası yetkisizlik nedeniyle davanın reddi gerektiğini, sigorta poliçesinin geçersiz olduğunu, sigortalının sigortalanabilir bir menfaatinin bulunmadığını, sigortalının mal bedelinin tam ve eksiksiz olarak tahsil ettiğini, iddia edilen hasarın taşımanın hangi aşamasında meydana geldiğinin belli olmadığını, taşıyana süresinde hasar ihbarını yapılmadığını, hasar ihbarının hatalı yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "....Davalı ... vekili tarafından davalı aleyhine asaleten açılan dava yönünden konşimentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle milletlerarası yetki itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir. Dava konusu taşımanın ... sayılı konşimento tahtında İzmir Limanından Fransa'nın For Sur Mer Limanına yapıldığı, uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazının MÖHUK kurallarına göre belirleneceği, MÖHUK 47.maddesinde, "yer itibariyle yetkinin kamu düzeni veya münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği" düzenlemesinin bulunduğu, konşimentonun arka yüzünde yer alan taşıma şartlarının düzenlendiği 26.maddesinde sözleşmeden doğan taleplerde Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nde yetkili olacağının belirtildiği, taşımaya ilişkin düzenlenen konşimentonun ve navlun faturasının taşıyan ... tarafından düzenlendiği, Türk acentenin taşıma sözleşmesini yaptığına ya da taşımayı üstlendiğine dair delil bulunmadığı, bu nedenle münhasır yetkiden bahsedilemeyeceği, konşimentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğu kanaatine varıldığından, davalı vekilinin milletler arası yetki itirazının kabulü ile davanın yetkisizlik nedeniyle reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; konşimentoya aracılık etsin etmesin Türk acentenin temsil ettiği tacirler bakımından izafeten dava açılabileceğinden konşimentonun eki olduğu iddia edilen belgede yer alan yetki şartlarının her durumda geçersiz olduğunu, Yargıtay ilgili dairesinin son dönemdeki kararlarının da bu yönde olduğunu, davalının iddia ettiği yetki klozunun yer aldığı konşimentoda her iki tarafın imzasının bulunmaması sebebiyle yetki şartının geçersiz olduğunu, dosyada mübrez Türkiye'de bulunan ... tarafından düzenlenen navlun faturası hiçbir surette dikkate alınmadığını, navlun faturası incelendiğinde, ... tarafından Ümraniye/Türkiye adresinde düzenlenmiş olup, navlun bedeli için dahi Türkiye'de bulunan banka hesap numaralarının belirtildiğini, keza, dosyadan, davalı ... bakımından Ümraniye/Türkiye adresine tebligat yapıldığını, davalı tarafın, işbu navlun sözleşmesi/faturasıyla "taşıyan" sıfatını kazandığını, Yargıtay 11.H.D.nin 22.06.2020 tarih, 2019/3799 E. 2020/3051 K. Sayılı kararı ile konişmentonun acente tarafından düzenlenmesi halinde dava yerleşim yeri yurt dışında olan davalıya karşı açılmış olsa dahi Türkiye'deki acentenin aracılık ettiği taşıma sözleşmesine istinaden düzenlenen konişmentoya konulan uyuşmazlığın yabancı mahkemede görülmesine dair yetki şartının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisini ortadan kaldırır nitelikte olması nedeniyle geçersiz olduğuna karar vermekle açıkça dava konusu olayda Türk Mahkemeleri'nin yetkili olduğunu belirttiğini, yetkisizlik kararı verilmesine rağmen, davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmesinin yerinde olmadığını beyanla ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE: Dava, nakliyat sigorta poliçesine dayalı rücuen tazminatın tahsili amacıyla girişilen icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, davalının süresi içinde cevap dilekçesi ile ileri sürdüğü milletlerarası yetki itirazı yerinde görülerek davanın usulden reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. HMK.'nın 355. maddesi uyarınca, kararı istinaf eden davacı vekilinin istinaf nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olmak üzere yapılan inceleme yapılmıştır. İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır. Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir (YHGK. 2017/19-1634 Esas - 2018/633 Karar sayılı ilamı). Davaya esas İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına ilişkin takip talebinin incelenmesinde alacaklının davacı ... Sigorta, borçlunun kendi adına asaleten ... A.Ş.'ye izafeten ... A.Ş. olduğu, ödeme emrinde ise alacaklının davacı ... Sigorta, borçlunun ... A.Ş.'ye izafeten ... olduğu, 1.976,64 Euro alacağın takibe konu edildiği, borçlu vekilinin (kendi adına asaleten ... A.S 'ye izafeten) icra dosyasına itirazında müvekkili şirketin herhangi bir borcu bulunmadığını, ... ile ... arasında hiçbir zaman acentelik ya da temsilcilik ilişkisi de bulunmadığından müvekkili ...'ye karşı ...'ye izafeten husumet yöneltilebilmesinin hukuken mümkün olmadığını beyan ederek takibe ve ferilerine itiraz etmiştir. Eldeki itirazın iptali davası ise kendi adına asaleten, ...'ye izafeten ...'ye karşı açılmış ve mahkemece ...ye izafeten açılan davanın tefriki ile ayrı esasa kaydına karar verilmiştir. İİK'nın 67. Maddesi uyarınca itirazın iptali davası, aleyhine icra takibi yapılan ve borca itiraz eden borçluya/temsilcisine karşı açılır.Somut olayda dava dilekçesinde davalı olarak gösterilen ...'nin kendi adına asaleten icra takip dosyasında borçlu sıfatı ile yer almadığı, davalı adına asaleten düzenlenmiş bir ödeme emrinin davalıya tebliğ edilmediği, her ne kadar davalı şirket, icra müdürlüğüne sunduğu borca itiraz dilekçesinde hem asaleten hem de ...'ye izafeten icra takibine itiraz etmiş ise de itirazın iptali davasının takibe sıkı sıkıya bağlı olduğu ve alacaklı tarafın takibine dayanak yaptığı belgeler ve takipte taraf gösterdiği borçlular ile bağlı olduğu, takipte borçlu gösterilmeyen kişiler hakkında itirazın iptali davası açılamayacağı gözetildiğinde eldeki davada 6100 sayılı HMK'nın 114/2.maddesinde anlam ifade eden özel dava şartının bulunmadığı anlaşılmıştır. Özel dava şartı bulunmadığı gibi dava dışı sigortalı ... Ticaret A.Ş.'nin yurtdışına ihraç ettiği emtianın İzmir Liman'ından Fransa Fos Sur Mer Limanına davalı ... tarafından ... numaralı konşimento tahtında taşındığı, taşımaya ilişkin düzenlenen konşimentonun davalı ... tarafından imzalandığı, konişmentoların arka sayfasında taşıma şartları 26. bölümünde yer alan yetki klozu ile taşıma sözleşmesinin uygulanmasından kaynaklanan uyuşmazlıklara İngiliz Hukukunun uygulanacağı, yetkili mahkemenin ise Londra Yüksek Adalet Mahkemesi olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. 6102 sayılı TTK'nın 1237. Maddesine göre taşıyan ile konişmento hamili arasındaki hukuki ilişkilerde konişmento esas alınır, taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkiler ise navlun sözleşmesinin hükümlerine bağlı kalır. Anılan bu düzenlemede 'taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkinin navlun sözleşmesi hükümlerine bağlı kalacağı öngörülmüş olmakla birlikte navlun sözleşmesi hakkında ayrı bir belgenin düzenlenmediği hallerde, taşıyan ile taşıtan arasındaki ilişkide de konişmento esas alınır; zira konişmento bir navlun sözleşmesi yapıldığını ve şartlarını tespit eder (Kender/Çetingil/Yazıcıoğlu, a.g.e, s.193). 5718 sayılı MÖHUK'un 29./1 maddesine göre eşya taşımasına ilişkin sözleşmeler tarafların seçtikleri hukuka tabidir.Aynı Kanun "Yetki anlaşması ve sınırları" başlıklı 47. maddesi hükmü ile; Türk mahkemelerinin yer itibariyle yetki kurallarının münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hâllerde, tarafların, aralarındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkilerinden doğan bir uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesini kararlaştırmalarının Türk Hukuku bakımından geçerli olacağı düzenlenmiştir. Yabancı devlet mahkemesine yetki tanıyan anlaşmanın Türk hukuku bakımından hukuki değer taşıması için öncelikle yazılı ve taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan bir uyuşmazlığa ilişkin olmalıdır. İkinci olarak söz konusu uyuşmazlık yönünden münhasır bir mahkeme tayin edilmiş olmalıdır. Üçüncü olarak ise yetki anlaşması "uyuşmazlığın yabancı bir devletin mahkemesinde görülmesi konusunda" olmalıdır. Davalı ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde kaydı olmayıp, Danimarka kanunlarına göre kurulmuş ve merkezi Danimarka'da olan bir şirket olduğu, dolayısıyla taraflar arasındaki ilişkide yabancılık unsuru bulunduğu açıktır. Her ne kadar davalı Türkiye'de dar mükellef olarak vergilendirmeye tabi ise de 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 3/2. maddesine göre dar mükellefiyet, Türkiye'de elde ettikleri gelirlerin vergilendirilmesi amacına yönelik olarak sermaye şirketlerinin kanunî ve iş merkezlerinin her ikisi de Türkiye'de bulunmaması halini ifade eder. Bu nedenle davalının Türkiye'de dar mükellef olması uyuşmazlığın yabancılık unsuru içermesi özelliğini ortadan kaldırmaz.Taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkisi mevcut olup, bu ilişkiden doğan uyuşmazlıkların yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda tarafların anlaşması mümkündür. Davada münhasır yetki veya ve kamu düzeni sözkonusu değildir. Konişmento davalı tarafından düzenlendiğine ve taşıma sözleşmesi yapılmasına davalının Türkiye acentesinin aracılıkta bulunduğu iddia ve ispat edilmediğine göre, acentenin aracılık ettiği sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı açılacak davalara ilişkin bir düzenleme olan TTK'nın 105. maddesinin eldeki davada uygulanma olanağı yoktur.Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen ve yabancılık unsuru içeren eldeki davada, konişmentonun arka sayfasında bulunan taşıyanın şart ve koşullarının 26. maddesi ile taraflarca Londra'da İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesinin inhisari yetkisinin kabul edilmesi karşısında MÖHUK 47/1 ve HMK'nın 18. Maddeleri uyarınca davaya konu uyuşmazlık ve bu uyuşmazlıkta yetkili mahkeme ismen belirlenmiş olup, geçerli bir yetki sözleşmesi bulunduğuna göre Türk mahkemelerinin yargı yetkisi bulunmamaktadır. Buna göre de mahkemece davanın usulden reddine karar verilmesi sonucu itibariyle doğru olmuştur. Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-(b)1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362(1)a maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.13/02/2024