Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/215

KARAR NO: 2024/1347

KARAR TARİHİ: 26/09/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 24/02/2023

NUMARASI: 2022/957 Esas - 2023/157 Karar

DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 26/09/2024

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin yurt dışı firmaya gönderilen emtiaların davalı tarafından taşındığını, davalı kusuru ile emtiaların zarar gördüğünü, buna rağmen davalının icra takibi ile taşıma ücretini icra yolu ile tahsil ettiğini belirterek 100 euronun istirdadını talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerinin taşıma işlemini gerçekleştirdiğini ve icra kanalı ile yasal yoldan alacağını tahsil ettiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "Dava, davalı tarafından taşıma esnasında zarar gören emtia nedeniyle ödenen bedelin istirdadı istemine ilişkindir. Davacı tarafından yurt dışı firmaya satılan ve davalı aracılığı ile gönderilen emtiaların taşıma sırasında zarar gördüğünün mahkememiz 2021/509 E sayılı dosyası ile sabit olmasına rağmen taşıma ücretinin kendilerinden tahsil edilmesi nedeniyle şimdilik 100,00Euro nun davalıdan tahsili belirsiz alacak davası olarak talep edilmiş olup davanın belirsiz alacak davası türünde açılabilmesi için, davanın açıldığı tarih itibariyle uyuşmazlığa konu alacağın miktar veya değerinin tam ve kesin olarak davacı tarafça belirlenememesinin gerekli olduğu, belirleyememe halinin, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermesine rağmen miktar veya değerin belirlenmesinin kendisinden gerçekten beklenilmemesi durumuna yada objektif olarak imkansızlığa dayanmasının gerektiği, ancak davacının tahsilini istediği miktarın belirlenebilir nitelikte olduğu, bu haliyle uyuşmazlık konusunun belirlenebilir nitelikte bulunduğu anlaşıldığından HMK 114/1-h maddesi uyarınca hukuki yarar yokluğundan usulden reddine, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak açılabilmesinin hukuken mümkün olduğunu, istirdatı talep olunacak miktarın tam olarak ifade edilerek kısmı dava olarak açılması halinde, yargılama safahatında kusur durumunun değişmesi ile kısmi kabul / kısmi ret olasılığının bulunması, bununla beraber yargılama gideri ve ücreti vekalet riskinin doğması dikkate alındığında hukuk düzeninin bu riskleri koruduğunu, davanın haklılık durumunun kusur incelemesi ile netlik kazanacağını, kusur durumuna ilişkin tespitlerin kendilerince yapılmasının beklenilemeyeceğini, istirdat davalarının salt belirsiz alacak davası olarak açılamayacağı yönünde bir mevzuat hükmünün ve kuralın bulunmadığını, her somut olayın özelliklerine göre durumun değerlendirilmesinin gerektiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE: Dava, uluslararası taşıma nedeniyle ödenen taşıma ücretinin hasar oranında istirdatı davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak açılıp açılamayacağı noktasındadır. Türkiye'den Fransa'ya taşınması sırasında emtianın hasarlanması nedeniyle davacı tarafından açılan tazminat davasında Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/10/2022 tarih ve 2021/509 E. - 2022/932 K. Sayılı kararı ile, davalı taşıyıcının zarardan sorumlu olduğu kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmiş ve bu karar13/12/2022 tarihinde kesinleşmiştir. Davalı takip alacaklısı tarafından, davacı takip borçlusu hakkında, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, "açık hesaptan kaynaklanan alacak" sebebine dayalı olarak 1.740,00 Euro asıl alacağın tahsili istemiyle 19/12/2020 tarihli takip talebi ile ilamsız icra takibi başlatılmış, 11/11/2021 tarihinde icra dosyasına 23.786,61 TL ödenmiştir. Davacı tarafça, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 72/7. maddesi uyarınca icra dosyasına ödenen paranın istirdatına karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır. Davalı tarafça diğer savunmaların yanı sıra davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağı ileri sürülmüştür. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 107/1. maddesinde, davanın açıldığı tarihte alacağın miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabileceği düzenlenmiştir. Ayrıca, 28.07.2020 tarihli ve 31199 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un (7251 sayılı Kanun) 7. maddesi ile HMK’nın 107. madde başlığı “Belirsiz alacak davası”; 2. fıkrası “(2) Karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucu alacağın miktarı veya değerinin tam ve kesin olarak belirlenebilmesi mümkün olduğunda, hâkim tarafından tahkikat sona ermeden verilecek iki haftalık kesin süre içinde davacı, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın talebini tam ve kesin olarak belirleyebilir. Aksi takdirde dava, talep sonucunda belirtilen miktar veya değer üzerinden görülüp karara bağlanır.” şeklinde değiştirilmiş; maddenin 3. fıkrası ise yürürlükten kaldırılmıştır. Alacak belirli olmasına rağmen belirsiz alacak davasına konu edilmesi durumunda ne yapılması gerektiği hususunda; talep edilecek alacak miktarının davanın açıldığı anda tam ve kesin bir biçimde belirlenmesinin mümkün olmasına rağmen belirsiz alacak davası şeklinde açılan dava, hukukî yarar, yani dava şartı yokluğu nedeni ile usulden hemen reddedilmemelidir. Zira bir miktar belirtilmek sureti ile açılan belirsiz alacak davası da alacak ister belirli ister belirsiz olsun bir eda davasıdır ve eda davalarında hukukî yarar var kabul edilir. Öte yandan davacının dava açmaktan başka bir yolla alacağına kavuşması mümkün olmayıp bir mahkeme kararına muhtaç ise dava açmakta hukukî yararının bulunduğu tartışmasızdır. Başka bir anlatımla alacağın belirli veya belirsiz olması başlangıçta var olan hukukî yararı ortadan kaldırmaz. Bu durumda dava dilekçesinde talep edilen asgari tutar somut olayın özelliklerine göre talep edilebilecek alacak tutarı konumunda olup kısmi davanın koşulları yoksa davacının tam eda davası açtığı kabul edilmelidir. Ancak dava dilekçesinde talep edilen asgari tutar somut olayın özelliklerine göre talep edilebilecek toplam alacak miktarı kadar değilse ve kısmi davanın koşulları da bulunmuyorsa, bu durumda mahkemece alacak miktarını netleştirmesi ve bildireceği dava değerine göre eksik harcı tamamlaması için davacıya HMK'nın 119. maddesinin 2. fıkrası uyarınca bir haftalık kesin süre verilmeli ve verilen kesin süre içinde belirtilen eksikliğin tamamlanması hâlinde davaya tam eda davası olarak devam edilmeli, aksi durumda ise davanın usulden reddine karar verilmelidir. Buna karşılık, dava dilekçesinde asgari bir tutar gösterilmiş olup bunun, alacağın belirli bir kesimi olduğu anlaşılmakla birlikte, açılan davanın belirsiz alacak davası mı; yoksa kısmi dava mı olduğu hususunda açıklık bulunmuyorsa hâkim, taleple bağlı olduğu için (HMK m. 26) öncelikle, HMK'nın 119. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, davacı tarafa bir haftalık kesin bir süre vermeli ve onun beyanı doğrultusunda açılmış olan davanın belirsiz alacak davası mı, yoksa kısmi dava mı olduğunu belirlemelidir. Bu da esasen hâkimin davayı aydınlatma ödevi kapsamındadır. Davacı verilen bir haftalık kesin süre içinde davanın belirsiz alacak davası olduğunu beyan etmiş ve belirsiz alacak davası açılabilmesi için gerekli koşullar mevcut ise, dava belirsiz alacak davası olarak görülüp sonuçlandırılmalıdır. Belirsiz alacak davası açılabilmesi için gerekli şartlar bulunmakla birlikte davacı açmış olduğu davanın kısmi dava olduğunu belirtmiş ise, bu hâlde mahkeme davayı, kısmi dava olarak kabul edip yargılamayı sürdürmelidir. Üçüncü bir ihtimal olarak davacı davasının belirsiz alacak davası olduğunu mahkemeye bildirmiş olmakla birlikte belirsiz alacak davasının koşulları bulunmuyor ve fakat kısmi dava açılabilmesi mümkün ise, bu durumda mahkemece, açılmış olan dava, kısmi dava olarak nitelendirilmek suretiyle görülüp karara bağlanmalıdır(Yargıtay HGK'nın 24/03/2022 Tarih ve 2019/11-220 E. - 2022/376 K. Sayılı kararı). CMR Konvansiyonunun 25/1. maddesinde, hasar durumunda taşımacının, yükün 23. madde 1, 2 ve 4.paragrafları gereğince belirlenen değerine göre hesaplanmış kıymetten düşme karşılığı olan bedeli ödeyeceği, aynı Konvansiyonun 23/4. maddesinde de, yükün taşınması dolayısıyla ödenen taşıma ücreti, gümrük resimleri ve diğer ödemelerde, malın tamamen kaybedilmesi halinde tamamen ödeneceği, kısmen kaybolma halinde ise karşılaşılan zarar oranında ödeme yapılacağı düzenlenmiştir. Bu durumda, CMR Konvansiyonu’nun 25/1 ve 23/4. maddeleri uyarınca, taşıtan, navlun ücretinden kayıp ve hasar miktarı oranında indirim yapılmasını isteyebilecektir. (Yargıtay 11. HD.'nin 17/12/2018 Tarih ve 2017/1823 E. - 2018/7958 K. sayılı kararı). Somut olayda, davacının iddiasına göre taşıma ücretinden yapılması muhtemel indirim miktarının belirlenmesi için hasar ve kayıp oranının belirlenmesi gerekli olup, zaten bunun için davalı taşıyıcının sorumluluğuna ilişkin Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/509 Esas sayılı dosyasında bir yargılama yapılmıştır. Bu dava dosyasında verilen kararın eldeki davadan sonra 13/12/2022 tarihinde kesinleştiği nazara alındığında davanın açıldığı tarih itibariyle eldeki dava bakımından alacak miktarının tam ve kesin olarak belirlenmesi mümkün değildir. Dolayısıyla dava tarihi itibariyle davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında herhangi bir hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağı kabul edilerek hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

KARAR:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, 2-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine, 3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)g maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi. 26/09/2024