Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/356

KARAR NO: 2024/1276

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 19/12/2023

NUMARASI: 2023/613 Esas - 2023/958 Karar

DAVA: YABANCI MAHKEME KARARININ TENFİZİ

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 19/09/2024

Taraflar arasında görülen dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davalılar vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili banka ile ... Ltd. Ort. arasında ... sayılı 17 Ocak 2020 tarihli Banka Kredisi Sözleşmesi akdedilmiş olup yıllık %9'luk bir faiz ile 1.322.300 USD tutarlı 17 Ocak 2026 tarihine kadar kredi kullandırdığını, yine aynı taraflar arasında 97.850.000 Kazakistan Tengesi tutarında ... sayılı 17 Ocak 2020 tarihli Banka Kredisi Sözleşmesi akdedildiğini, ... 17.01.2020 tarih ve ... sayılı ve ... 17.01.2020 tarih ve ... sayılı Kefalet Sözleşmelerini kefaleten imzaladığını, Kazakiztan yerel mahkemesi tarafından yapılan yargılama neticesinde ... Limited Ortaklığı, ... ve ...'dan 1.530.936 Tenge (Bir milyon beş yüz otuz bin dokuz yüz otuz altı Tenge) tutarındaki borcun Kazakistan-... Bankası lehine müştereken tahsiline karar verildiğini, yine ... Ortaklığı, ... ve ...’dan her birinde 6.516.888 Tenge (Altı milyon beş yüz on altı bin sekiz yüz seksen sekiz Tenge) tutarındaki dava talebi sırasındaki devlet harcı giderlerinin Kazakistan-... Bankası A.Ş. paylarına göre müştereken tahsiline karar verildiğini, uyuşmazlık banka kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkin olup MÖHUK'un 50. maddesine göre, yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş olan ve Kazakistan kanunlarına göre de kesinleştiğini, yine MÖHUK'un 54. maddesine göre alacak davası konusunda verilen mahkeme kararı, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş bir karar olduğundan tenfize engel bir durum bulunmadığını, işbu karar yasa yollarından geçerek 05/05/2022 tarihinde kesinleşmiş olup 05/05/2022 tarihi itibariyle yasal yaptırım gücüne sahip olduğunu ve derhal yerine getirilmesi gerektiğini belirten, İcra Emri başlıklı belgenin de yine apostil şerhi içeren Rusça aslı ve apostil şerhi içeren Türkçe tercümesi ile birlikte sunulduğunu, kısaca işbu karar yasa yollarından geçerek kesinleştiğini, davalıların davacı müvekkile olan borcunu, işbu mahkeme ilamına rağmen ödemediğini, davalıların Türkiye’de ikamet etmesi ve Türkiye’de birçok menkul ve gayrimenkul mallara sahip olması nedeniyle alacağımızın tahsil kabiliyetinin bulunması ve Türkiye’de icra takibi yapabilmek amacıyla ve Kazakistan-... Bank lehine ipotekli taşınmazların Türkiye bulunması nedeniyle davaya konu Almaty Büyükşehir Bostandyk İlçe Mahkemesi'nin 01/02/2022 tarihli, 7514-21-00-2/6241 numaralı mahkeme kararının tanınmasına ve tenfizine karar verilmesini, Kazakistan Cumhuriyeti ile Türkiye arasında karşılıklılık olduğundan Türkiye ve Kazakistan Arasında Hukuki ve Ticari Konularda Adli Yardım Sözleşmesi'nin 14. maddesi hükmü gereği müvekkil Banka teminattan muaf tutulması gerektiğini, tenfiz istemine dair davalar, eda davası değil tespit davası davası niteliğinde olması sebebiyle yargılama harcı maktu olarak takdir edilmesi gerektiğini, sonuç olarak; Almaty Büyükşehir Bostandyk İlçe Mahkemesi'nin 01/02/2022 tarihli, ... sayılı yabancı mahkeme kararının ve söz konusu kararın 05.05.2022 tarihi itibariyle yasal yaptırım gücüne sahip olduğunu ve derhal yerine getirilmesi gerektiğini belirten, ... ve ... sayılı İcra Emri başlıklı belgenin Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanununun 50 vd. maddeleri gereğince tanınmasına ve tenfizine, yargılama giderlerinin ve avukatlık ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından dava konusu edilen Almaty Büyükşehir Bostandyk İlçe Mahkemesi'nin 01/02/2022 tarihli ... sayılı kararı, niteliği gereği MÖHUK md. 54/b uyarınca tenfize konu edilemeyeceğini, tenfize konu mahkeme kararının kefili konumunda bulunan müvekkillerinin taşınmazları üzerinde Türk hukuku uyarınca teminat olarak gösterilen ipoteklere yönelik Türk yargı çevresinde alacak davası yoluyla yargılama yürütülmesi gerektiğini, yine davacının, dava dilekçesinde her ne kadar tenfiz talebine konu borcun ödenmediğine ilişkin beyanda bulunmuşsa da bu hususunun gerçeği yansıtmadığını, davacı tarafından, işbu davada üçüncü kişi konumunda bulunan ve esas borçlu olan ... Ltd. Ort. şirketi ile borcun kefili konumunda bulunan müvekkillerinin borcun ödenmesi noktasında acze düştüğüne ilişkin herhangi bir delil sunulmamış olduğunu, bu haliyle de dava konusu edilen kararın tenfiz edilemeyeceğini, nitekim, Almaty Büyükşehir Bostandyk İlçe Mahkemesi'nin 01/02/2022 tarihli ... sayılı kararına konu borcun davalı müvekkilleri tarafından ödenmiş ve taraflar arasındaki kredi ilişkisi kapanmış olup davacının talebinin tahsilde tekerrüre yol açacak nitelikte olduğunu, Kazakistan Yerel Mahkemesince öngörülen uygulama gereği borcun tamamen ödendiğine ve taraflar arasındaki kredi ilişkisinin sona erdiğine ilişkin karar henüz düzenlenmemiş olup HMK md. 145 uyarınca ilgili kararı sunma haklarını saklı tuttuklarını, belirtilenler doğrultusunda, haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddini talep etme zorunluluğu doğduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " Tüm dosya kapsamı ve toplanan delillerin değerlendirilmesine göre, Tenfizi istenen kararın, MÖHUK 50/1 maddesine göre, Kazakistan Mahkemesi tarafından verildiği ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş ve icra kabiliyetine haiz olduğu, Türkiye Cumhuriyeti ile Kazakistan Cumhuriyeti arasında imzalanan Hukuki Konularda Yardımlaşma Antlaşması (RG 12.11.1997-23168) ile MÖHUK m.54/a ile öngörülen karşılıklılık koşulun gerçekleştiği, tenfizi istenen mahkeme kararının, davacı ile davalılar arasındaki kredi/garanti sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili ile ilgili bir uyuşmazlık hakkında verilmiş olduğu ve MÖHUK m.54/b ile öngörülen Türk Mahkemesi'nin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verildiği, MÖHUK m.54/c ile öngörülen tenfızi istenen kararın içerik itibariyle Türk kamu düzenine aykırılık teşkil edecek bir hükme rastlanılmamış olduğu, MÖHUK m.54/ç ile öngörülen, o yer kanunları uyarınca usuli anlamda kamu düzenine aykırılık teşkil edecek bir hususa rastlanılmadığı ve buna ilişkin bir itirazın da olmadığı, yabancı mahkeme kararlarının tenfizine ilişkin davalarda mahkemece yapılacak incelemenin kapsamı MÖHUK m. 50 ve m.54 ile sınırlandırılmış olduğunu, bu sebeple bu maddeler ile öngörülen koşulların gerçekleştiği, her ne kadar davalı vekilince borcun ödendiği savunmasında bulunulmuş ise de, buna ilişkin ispata elverişli bir belge, ödeme dekontu, makbuz sunulmadığı anlaşıldığından, tenfize engel bir durumun bulunmadığı, davaya konu yabancı mahkeme kararının 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanununun 50 vd maddeleri gereğince tanınmasına ve tenfizine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak, davacının davasının kabulü ile, Kazakistan Cumhuriyeti Almaty Büyükşehir Bostandyk İlçe Mahkemesi’nin, 01/02/2022 tarih ve ... sayılı kesinleşmiş kararının davalılar ... ve ... açısından tanınmasına ve tenfizine, tenfiz istemine dair davaların, eda davası değil tespit davası niteliğinde olması sebebiyle yargılama harcı ve vekalet ücretinin maktu olarak hükmedilmesine, (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2017/2417 esas, 2018/2734 karar sayılı, 16/04/2018 günlü ilamı, 2014/18864 esas, 2015/3930 karar sayılı, 20/03/2015 günlü ilamı, 2015/14689 esas, 2017/2412 karar sayılı, 25.4.2017 günlü ilamı vb. ilamlar) karar vermek gerekmiş ve davanın kabulüne, ..." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Almaty Büyükşehir Bostandyk İlçe Mahkemesi'nin 01/02/2022 tarihli ... sayılı kararına konu borcun davalılar tarafından kısmen ödendiğini ve taraflar arasındaki kredi ilişkisinin kapandığını, davacının talebinin tahsilde tekerrüre yol açacak nitelikte olduğunu, bu doğrultuda cevap dilekçelerinde Kazakistan Yerel Mahkemesince öngörülen uygulama gereği borcun tamamen ödendiğine ve taraflar arasındaki kredi ilişkisinin sona erdiğine ilişkin kararın henüz düzenlenmediğini belirterek HMK md. 145 uyarınca ilgili kararı sunma haklarını saklı tuttuklarını, bu hususun mahkemece hiçbir şekilde dikkate alınmadığını, MÖHUK md. 55 uyarınca yapmış oldukları usulüne uygun itirazlarının hiçbir şekilde dikkate alınmadan, taraflarına bilgi ve belge sunmak üzere herhangi bir şekilde süre verilmeden davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, yine 19.12.2023 tarihli ön inceleme duruşmasına sundukları usulüne uygun mesleki mazeretlerine rağmen, e-duruşma talep edilebileceği değerlendirilerek mesleki mazeretlerinin reddine karar verildiğini, mesleki mazeretin varlığının, geçerliliğinin ve kabul edilmesinin; kendi içinde değerlendirilmesi gerektiğini, E-duruşma kurumu varlığının, mesleki mazeret ileri sürülmesinin önüne geçmemesi gerektiğini, ayrıca e-duruşma talebinin iletildiği UYAP sisteminde bile, ön inceleme duruşmalarına e-duruşma talebi gönderilemeyeceği şeklinde uyarı bulunduğunu, mesleki mazeretlerini ileri sürdükleri 19.12.2023 tarihli duruşmanın da, ön inceleme duruşması olarak yapıldığını ve aynı duruşma içerisinde tahkikat aşamasına geçildiğini, MÖHUK md. 55 uyarınca yapmış oldukları usulüne uygun itirazlarının ve mesleki mazeretlerinin hiçbir şekilde dikkate alınmadan doğrudan davanın kabulüne karar verilmesinin, eksik inceleme ile hukuki dinlenilme haklarının açıkça ihlali anlamına geldiğini beyanla, ilk derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir. Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın istinaf kanun yoluna başvurusunun süresinde yapılıp yapılamadığının anlaşılmadığını, davacının, davalılardan alacaklı olduğunu, yabancı mahkeme kararının tenfiz şartlarını taşımakta olduğunu, davalı yanın maddi hukuka ilişkin beyanlarının reddi gerektiğini, mazeretini, dilekçesi ile birlikte belgelemeyen ve duruşma zabıtının ve duruşma gününün tebliğ edilmesi için gerekli giderleri de mazeret bildirirken yatırmayan davalının mazeretinin reddedilmesinin usul ve yasaya uygun olduğunu, mazeret dilekçesinde bildirilen nedenin var olup olmadığı konusunda mahkemenin araştırma yapma gibi bir mükellefiyeti de bulunmadığını, tarafın mazeretini belgelemesi ve gerekli giderin ibrazı adil yargılanmanın hızlı ve seri yapılması, dosyaların gereksiz sürüncemede bırakılmasını engellenmesi bakımından önemli olduğunu, mahkemece, usulüne uygun biçimde davet edilmiş davalının geçerli mazeret gönderip göndermediği, gerekli masrafın karşılanıp karşılanmadığının inceleneceğini, mahkemenin mazeret konusundaki düşüncelerini de sormuş olduğunu ve muvafakat verilmediğini, davanın basit yargılama olduğu göz önüne alındığında davalının bu iddiasının davayı sürüncemede bırakmaktan ibaret olduğunu beyanla, istinaf talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: Dava, yabancı mahkeme kararının tenfizi istemidir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, yabancı mahkeme kararının tenfizi şartlarının bulunup bulunmadığı noktasındadır.Davacı tarafça, Kazakistan Cumhuriyeti Almaty Büyükşehir Botandyk ilçe Mahkemesinde kredili mevduat hesabı borcunun tahsili amacıyla açılan davada, 01/02/2022 tarih ve ... sayılı kesinleşmiş karar ile; Kazakistan ... Anonim Şirketi davasının kısmen kabulüne,“...” Tıbbi Teşhis Merkezi”Limited Ortaklığı, ... ve ...’dan 1.530.936 (bir milyon beş yüz otuz bin dokuzyüz otuz altı) tenge tutarındaki borcun “KAZAKİSTAN-... BANK”...”A.Ş. lehine müştereken tahsiline, “...” Tıbbi Teşhis Merkezi”Limited Ortaklığı, ... ve ...’dan her birinde 6.516.888 (altımilyon beşyüzonaltıbin sekizyüz seksensekiz) tenge tutarındaki dava talebi sırasındaki devlet harcı giderlerinin “KAZAKİSTAN-... BANK”...”A.Ş. paylarına göre tahsiline, davanın kalan kısmının reddine, karar, Almaty Büyükşehri Bostandyk İlçe Mahkemesi üzerinden Almaty Şehir Mahkemesinin Hakemler Kurulu’nda Kazakistan Cumhuriyeti Hukuk Muhakemeleri Kanunun 403,404. Maddeleri uyarınca kararın son hali yayınlandığı günü müteakip, mahkeme duruşmasında katılmayan şahıslar için kararın tebliğ tarihini müteakip bir ay içerisinde temyiz edilebilir ve(veya) savcı tarafından gönderilebilir.” şeklinde karar verildiği ve bu kararın altında, “Almaty Şehir Mahkemesinin Hakemler Kurulu’nun 05 Mayıs 2022 tarihli kararı: Almaty Büyükşehri Bostandyk İlçe Mahkemesi’nin 01 Şubat 2022 tarihli davayla ilgili kararı değiştirilmemesine, davalının temyiz şikayetinin reddine” karar verildiği şerhinin bulunduğu ve icra kabiliyetine haiz olduğu görülmekte olup kararın tenfizi istemiyle eldeki dava açılmıştır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Ve Usul Hukuku Hakkında Kanun(MÖHUK)'un 54. Maddesine göre yetkili mahkeme tenfiz kararını aşağıdaki şartlar dâhilinde verir: a) Türkiye Cumhuriyeti ile ilâmın verildiği devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan bir anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiilî uygulamanın bulunması. b) İlâmın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması. c) Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması. ç) O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk mahkemesine itiraz etmemiş olması. Bir yabancı mahkeme kararına karşı tenfiz isteminde bulunulduğu takdirde MÖHUK'un 55/2. Maddesine göre, karşı taraf ancak tenfiz şartlarının bulunmadığını veya yabancı mahkeme ilâmının kısmen veya tamamen yerine getirilmiş yahut yerine getirilmesine engel bir sebep ortaya çıkmış olduğunu öne sürerek itiraz edebilir. Somut olayda taraflar arasında yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizine ilişkin Kazakistan Devleti ile ülkemiz arasında Hukuki Konularda yardımlaşma 12/11/1997 tarihli 23168 sayılı resmi gazetede yayınlanan Anlaşma bulunmakla mütekabiliyet esasının iki ülke arasında mevcut olduğu, karşılıklılık ilkesinin gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Yabancı mahkeme kararının tenfiz şartlarını taşıyıp taşımadığı hususunda ise tenfizi istenen, Almaty Büyükşehir Bostandyk İlçe Mahkemesi’nin, 01/02/2022 tarih ve ... Sayılı kararının apostille şerhi içeren Rusça aslı ve yine apostille şerhi içeren Türkçe tercümesinin ve aynı mahkeme tarafından 05/05/2022 tarihinde düzenlenen, söz konusu kararın 05/05/2022 tarihi itibariyle yasal yaptırım gücüne sahip olduğunu ve derhal yerine getirilmesi gerektiğini belirten, İcra Emri başlıklı belgenin, yine apostille şerhi içeren Rusça aslı ve apostille şerhi içeren Türkçe tercümesinin sunulmuş olduğu anlaşılmaktadır. Kararın kesin olduğu, tenfiz talebine konu yabancı mahkeme kararının Kazakistan makamlarınca apostille şerhi bulunan usulen onanmış örneğinin ve onanmış tercümesini eklendiği görülmüştür (MÖHUK m. 53).MÖHUK'un 54/1-ç maddesinde tanıma ve tenfiz kararı şartlarından biri olarak "O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında veya yokluğunda hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk Mahkemesi'ne itiraz etmemiş olması" düzenlenmiş olup, davalı tarafça tanıma ve tenfize konu davada bu yöne ilişkin bir itirazda bulunulmamıştır. Davalı tarafça yabancı mahkeme kararının Türk kamu düzenine aykırı olduğu ileri sürülmektedir. Tenfizi istenilen kararda kredi borcunun tahsiline ilişkin alacak hükmü kurulmuş bir miktar alacağın davalılardan tahsiline dair kararda herhangi bir şekilde kamu düzenine aykırılık bulunmamaktadır. Bunun dışında yabancı mahkemenin kararındaki isabet derecesi ve gerekçenin doğruluğunun tenfiz davasında incelenmesi mümkün değildir. Davalı taraf bahsi geçen borcun ödendiğini ileri sürmüş ise de yargılama aşamasında buna dair herhangi bir belge ibraz etmemiştir. Somut olayda, MÖHUK'un 54. Maddesinde sayılan tenfiz şartları gerçekleşmiş olup, tenfize konu mahkeme kararının geçerli ve infaz kabiliyetinin bulunduğu, davalı tarafça yabancı mahkeme kararının yerine getirildiği veya yerine getirilmesine engel bir sebebin ortaya çıktığı hususun ispat olunmadığından mahkemece yabancı mahkeme kararının tenfizine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalılar vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davalılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davalılar vekili tarafından harç peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davalılar tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 19/09/2024