Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/1187

KARAR NO: 2024/1256

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 02/04/2024

NUMARASI: 2023/896 Esas - 2024/320 Karar

DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 19/09/2024

Taraflar arasındaki Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın usulden reddine yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davalı firma yetkilileri ile 2017 yılında tanıştık, 2017-2021 arası toplamda yaklaşık 20.000.000,00 TL tutarında mal verdiklerini, davalı bu malları kendi adına ve hesabına aldığı fiyat üzerene asgari yüzde otuz kar ilavesiyle protföyündeki üçüncü kişilere pazarladığını, ne kadar çürük evrak varsa taraflarına cirolayıp verdiklerini, sağlam evrak ve nakitleri kendilerine sakladıklarını, şirket dışı ... ve diğerlerinin hesabına geçirdiklerini, müflis ... ye sattığı mallar karşılığı aldığı sağlama evrak ve dolandırma komisyonlarını da kendine saklayıp çürükleri taraflarına verdiklerini, bu bonolar ödenmeyince hem keşdeci ... hemde davalı aleyhine icra takibi başlattıklarını, karşı taraf 2020/2 ayında delil listelerinde bulunan rizikonun paylaşılmasına dair protokolü imzalatarak kendilerinin de İstanbul .... İcra Dairesi ... dosyası ... aleyhine işlem başlattıklarını beyan ve taahhüt ettiklerini, bu durum karşısında taraflarınca ... firmasına yoğunlaşrak bir kısım tahsilat yaptılar ise de davalının geçen süreden ... İcra kanalıyla hiç bir işlem yapmaması, bilgi vermemesi, resmi muavin hesab özeti dahi göndermemesi üzerine icra dairelerindeki itiraz edilmeyen alacakları için ... firmasına da işlemler tesis edince ibra itfa imhal zamanaşımı gibi bir sürü bahane ile an itibariyle sayısı yüzü geçen dava ve icra takiplerine tutulduklarını, bunlardan biri de İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi 2021/ 310 dosyası olduğunu, 2021/310 dosyasında mahkeme gabin iddiasını dar yetkili mahkeme olduğu için dinlemediklerini, imzayı inkar etmedikleri gerekçesiyle karşı taraf davasını kabulle taraflarını mağdur ettiklerini, istinaf ve temyiz taleplerinin de aynı gerekçeyle aleyhlerine sonuçlanarak icranın geri bırakılması durumuyla karşı karşıya kalıp geniş yetkili mahkemede 33-a/2. bendi mucibi zamanaşımının vaki olmadığını, delil listesi 4. sıradaki protokolün 6098/30 ve diğer ilgili yasa maddeleri gereği geçersizliği konusunda dava ikamesi zarureti hasıl olduğunu, icra mahkemeleri yetkili mahkemelerden sayılıdığı için sadece şekli incelemeler yapılmış olduğunu, istinaf ve yargıtay da aynı usul çerçevesinde mağduriyetlerine neden olduklarını, Borçlar Kanunu,Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat çerçevesinde zamanaşımı vaki olmadığı gibi 6098 sayılı yasa 28-30-31-32-33-36-39 maddeleri açıkca aşırı yararlanma,yanılma,aldatma konularını defaatle icra mahkemelerine beyanlarda bulunarak öncelikle gabin unusurunun incelenmesi taleb edildiği halde dar yetki gerekçesiyle reddedilmiş olduğunu ve işbu mahkemede davanın açıldığını belirterek, fazlaya dair haklarının mahfuziyeti ile delil listesi 4. sıradaki protokolün gabin hata yanılma aldatılma sonucu geçersizliği ile 3. icra dairesindeki alacakları hakkında zamanaşımının varit olmadığı şeklinde özetlenebilecek dava ve taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava şartı arabuluculuk son tutanağının verilecek bir hafta süre içerisinde sunulmaması halinde davanın usulden reddini, dava konusu edilen hususların ve taleplerin aynı taraflar arasında görülen Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/684 E. Sayılı dosyası ile ileri sürülmüş olması nedeni ile huzurda açılan davanın derdestlik nedeni ile reddini, davacı şirketin aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeni ile davanın usulden reddini, davanın hukuki yarar yokluğu nedeni ile reddini, dilekçede açıklanan nedenlerle davanın esastan reddini, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "..mahkememizin 2023/684 E. Sayılı dosyası ile iş bu açılan davanın tarafları ve konusu birebir aynı olup 2023/684 E. Sayılı dosyanın daha önceden açılmış olduğu, davalı vekilinin derdestlik ilk itirazında bulunduğu, açılan davanın mahkememizin 2022/684 Esas sayılı dosyası ile davanın tarafları ve konusu itibariyle aynı olması nedeniyle davalı tarafça yapılmış olan derdestlik itirazının kabulü ile davanın usulden reddine.." karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemenin sırf her iki dava dilekçelerinde, alacakları hakkında zamanaşımının varit olmadığı kelimeleri geçiyor diye dosyayı incelemeden delilleri toplamadan derdestlik gerekçesiyle davayı reddettiğini, halbuki her iki davanın da dayanağının farklı olduğunu, Mahkeme kısa kararında davanın usulden reddi ile dosyanın birleştirilmesine karar vermişken, gerekçeli kararında birleştirme kararından rücu ettiğini, kısa kararda davalı lehine ücret-i vekalet yokken gerekçeli kararda borçlunun ücret-i vekaletle ödüllendirildiğini, gerekçeli karardaki ücret-i vekalet için ilamlı takiblere mahsus ödeme emri geldiğini, İstanbul ... İcra Dairesi ... Dosyasında takip başladığını, böylelikle alacaklı iken bir kez daha borçlu konumuna düştüklerini, anılan sebep ve gerekçelerle ilk derece mahkemesinin usule ve yasaya aykırı kararının ortadan kaldırılması ve haklı davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE: Dava, taraflar arasındaki protokolün gabin, hata, aldatma nedeniyle geçersizliği ve takip dosyasındaki alacağın zamanaşımına uğramadığının tespiti istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiş, karara karşı davacı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmuştur. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, her iki davanın dayanağının farklı olup olmadığı, kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki olup olmadığı, kısa karardan farklı olarak gerekçeli kararda davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olup olmadığı noktasındadır. İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında takip alacaklısı ... (... Ticaret Limited Şirketi) tarafından ... Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi ile ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında 450.000 TL senet bedeli, 678,84 TL protesto masrafı, 46.450,16 TL faiz olmak üzere toplam 497.129 TL üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılmıştır. Dosya kapsamından, davacısı ... Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi davalısı ... aleyhine açılan İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/310 Esas- 2021/321 Karar sayılı dava dosyasında, takip kesinleştikten sonra davacı-borçlu tarafından borcun sona erdiği belirtilerek dosyaya protokol/ibraname ibraz edildiği, protokolün içeriğinde açıkça İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına atıf yapılarak takibe konu senedin ibra karşılığında davacı borçluya teslim edildiğinin belirtildiği, davalı alacaklının iş bu protokolü ve protokoldeki imzayı kabul ettiği, bu haliyle iş bu protokolün İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 71. maddesinde belirtilen belgelerden olduğu kanaatiyle davanın kabulü ile İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından yapılan takibin davacı yönünden icrasının geri bırakılmasına karar verildiği, verilen kararın istinaf ve temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmaktadır. Yine davacısı ... Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi davalısı ... aleyhine açılan İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 01/04/2021 tarih, 2021/293 Esas ve 2021/270 Karar sayılı dava dosyasında verilen davanın reddine ilişkin kararın istinaf incelemesi sonunda kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibine konu edilen bonolarda davacının borçlu, lehtar-ciranta konumunda olduğu, davacı hakkında 17.10.2019 tarihinde takip başlatıldığı, 17.11.2019 tarihinde ödeme emrinin davacıya tebliğ edildiği, bu tarihten itibaren alacaklı bir yıllık zamanaşımı süresi içinde davacı borçlu yönünden zamanaşımını kesecek nitelikte takip işlemi yapmadığından bir yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu anlaşıldığından davacının istinaf talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davacı borçlu yönünden İİK'nın 170/b ve 71/son maddesi göndermesiyle aynı Kanunun 33/a maddesi gereğince icranın geri bırakılmasına karar verildiği, verilen kararın temyiz incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmaktadır. İİK'nun 71/1. Maddesinde "Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun ve ferilerinin itfa edildiğini yahut alacaklının kendisine bir mühlet verdiğini noterden tasdikli veya imzası ikrar edilmiş bir belge ile ispat ederse, takibin iptal veya talikini her zaman icra mahkemesinden istiyebilir. " 71/2.maddesinde; "Borçlu, takibin kesinleşmesinden sonraki devrede borcun zamanaşımına uğradığını ileri sürecek olursa, 33/a maddesi hükmü kıyasen uygulanır" hükmü yer almaktadır. İİK'nun 33/a maddesinin birinci fıkrasında "İlamın zamanaşımına uğradığı veya zamanaşımının kesildiği veya tatile uğradığı iddiaları icra mahkemesi tarafından resmi vesikalara müsteniden incelenerek icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir" denilmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında da "Alacaklı, icranın geri bırakılması kararının kesinleştiğinin kendisine tebliğinden sonra, zamanaşımının vaki olmadığını ispat sadedinde ve 7 gün içinde umumi mahkemelerde dava açabilir. Aksi takdirde icrası istenen ilamın zamanaşımına uğradığı hususu kesin hüküm teşkil eder" hükmüne yer verilmiştir. Dosya kapsamına göre aynı icra takibi ile ilgili İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi'nce İİK 71. Maddesi uyarınca iki ayrı icranın geri bırakılması kararı verilmiş olup, eldeki davada İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 01/04/2021 tarih, 2021/310 Esas ve 2021/321 Karar sayılı borcun itfası nedeniyle icrasının geri bırakılmasına kararına karşı İcra İflas Kanunu 33/a maddesi uyarınca zamanaşımının vaki olmadığının tespitine ve protokolün gabin hata yanılma aldatılma sonucu geçersizliğine karar verilmesi talep edilmiştir. Dairemizin inceleme izni ile istenilen Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 14.07.2023 açılış tarihli 2023/684 esas sayılı dosyasında ise İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2021/293 Esas-2021/270 Karar sayılı zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle icranın geri bırakılması kararına karşı İcra İflas Kanunu 33/a maddesi uyarınca zamanaşımının vaki olmadığının tespitine karar verilmesi talep edilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 114/1-ı maddesinde, aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Derdestlikten bahsedilebilmesi için davanın tarafları, konusu ve sebebinin daha önce açılan ve halen görülen dava ile aynı olması gerekir. İlk derece mahkemesince derdestlik dava şartı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş ise de eldeki dava yönünden derdestliğe konu olan Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/684 esas sayılı dosyasında zamanaşımının vaki olmadığının tespiti istemi yönünden dayanılan hukuki sebep ve ilgili İcra Hukuk Mahkemesi kararının farklı olduğu gözetildiğinde mahkemece yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz olmuştur. Diğer yandan, 6100 sayılı HMK'nın 294 vd. maddesinde hükmün nasıl tesis edileceği ve sonrasında kararın nasıl yazılacağı etraflıca hükme bağlanmıştır. Yargılamanın açık bir şekilde yapılması ve tesis edilen hükmün açık yargılamada belirtilmesi ilke olarak kabul edilmiştir. Bu nedenle hükmün açık, anlaşılır ve şüpheye yer vermeyecek şekilde infazı kabil olarak kurulması ve de en önemlisi sonradan yazılacak gerekçeli kararın kısa karara uygun olması gerekir. Aksi halde, yargılamanın açıklığı ilkesi, dolayısıyla kamu vicdanı zedelenmiş olacaktır. Kısa karar ile gerekçeli karar arasında çelişki olmaması gerektiği gibi, gerekçe ile hüküm fıkrası arasında da çelişki bulunmaması yasal bir zorunluluk olup, HMK'nın 298/2. maddesinde gerekçeli kararın tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamayacağı açıkça gösterilmiştir. Kararların bu hususlara aykırı oluşturulması mahkeme kararlarına duyulan güveni sarsacağı gibi, verilen kararların hukuki denetiminin yapılmasını da olanaksız kılmaktadır (Yargıtay 11.HD 2017/4371 E 2019/4071 K 22.05.2019 T. Aynı dairenin 2019/639 E 2019/1537 K 25.02.2019 T.). Somut olayda ilk derece mahkemesinin açık yargılamada tefhim ettiği kısa kararla, sonradan yazdığı gerekçeli karar arasında farklılık bulunduğundan, ilk derece mahkemesin kararında delillerin değerlendirilerek gerekçeli bir karar verdiğinden söz edilemez. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, davacının sair istinaf sebebinin bu aşamada değerlendirilmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KARAR:Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ İLE, istinaf incelemesine konu İlk Derece Mahkemesi kararının HMK'nın 353(1)a-6 maddesi uyarınca USULDEN KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, 2-Davacı tarafça yatırılan istinaf karar harcının istemi halinde kendisine iadesine, 3-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yapılacak yargılama sırasında değerlendirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362(1)g maddesi uyarınca kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.19/09/2024