Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/910

KARAR NO: 2024/1105

KARAR TARİHİ: 16/07/2024

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 06/04/2023

NUMARASI: 2022/397 Esas - 2023/273 Karar

DAVA: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 16/07/2024

Taraflar arasındaki Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükme karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi ... Caddesi No: ... adresinde yer alan akaryakıt istasyonun işletilmesi ve Petrol Ofisi markası altında akaryakıt dağıtım bayiliğinin yapılması amacıyla 01.01.2019 tarihli İstasyonlu Bayilik sözleşmesi, Otogaz bayilik sözleşmesi ve 11.01.2019 tarihli Yatırım Çerçeve sözleşmesi akdedildiğini, tarafların davalı şirketin davacı şirket bayisi olarak ... markası adı altında 5 yıl ticari faaliyette bulunacağı hususunda mutabık kaldıklarını, davalı tarafından akdedilen sözleşmeler haklı bir gerekçe olmaksızın, davacı şirkete herhangi bir şekilde ihtar dahi edilmeden, davalı şirketin istasyonu ... Limited Şirketi unvanlı şirkete devri nedeni ile davacı şirkete bağlı olarak düzenlenen bayilik lisansı davalı şirketin isteği üzerine 07.05.2021 tarihli kararla ” sonlandırıldığını, bu durum davacı tarafından EPDK Lisans sayfasından öğrenildiğini, taraflar arasında akdedilen Bayilik sözleşmesinin feshin sonuçları ve yatırım çerçeve sözleşmesinin sona ermenin sonuçları başlıklı 10.3 maddesinde sözleşmelerin bayi tarafından süresinden önce feshedilmesi halinde uygulanacak düzenlemeler yer aldığını, bu kapsamda davalı şirketin sözleşmenin 10.3.5 maddesi ile 1.000.000,00 TL tutarında cezai şart bedelini ödemeyi, bayilik sözleşmesinin 24 ve 25 maddesi ile de cezai şart bedeline ek olarak sözleşmelerin süresinden önce sona ermesine neden olunması halinde belirlenen cezai şartı ve ek olarak 3.211.788,20 TL + KDV tutarındaki kar mahrumiyeti bedelinin davacı şirkete ödenmesi gerektiğini, davalı şirket tarafından sözleşmelerin haksız nedenle feshedildiğini, haksız şekilde sözleşmeleri fesheden davalı şirketin davacı şirketin zararını karşılamakla yükümlü olduğunu, açıklanan nedenlerle davacı şirketin 1.000.000,00 TL cezai şart, 3.211.788,20 TL kar mahrumiyeti alacaklarının faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı tarafa çıkarılan tebligatın usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, " ,...Mahkememizce yapılan yargılama ve toplanan deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafça davalı aleyhine taraflar arasındaki akaryakıt/lpg bayilik sözleşmelerinden kaynaklı davalı tarafın istasyonu başka şirkete devrederek sözleşmeyi haksız feshettiği ve yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle sözleşmede belirlenen cezai şart ve kar mahrumiyeti alacağı ihtilaf konusu olup, taraflar arasındaki bayilik sözleşmeleri gereği taraflara karşılıklı edim ve yükümlülükler yüklendiği, sözleşmenin haksız ihlalinde ödenmesi gereken cezai şart bedellerinin belirlendiği açık olup, davalı şirket tarafından davacı şirket ile arasındaki akaryakıt bayiliği sözleşmesine konu istasyonu davacıya herhangi bir bildirim yapmaksızın başka bir şirkete devrettiği, sözleşmedeki şart gereği davalının sözleşmeden kaynaklı haklarını davacının izni olmaksızın devredemeyeceği açık olup, davalının istasyonu davacıdan izin almaksızın devretmesi nedeniyle akaryakıt bayiliği lisansı sona erdiğinden sözleşmelerinin davalı tarafça haksız şekilde fesih edildiği sabit olup, davalının akaryakıt ve lpg bayilik sözleşmelerini haksız feshi nedeniyle sözleşmede belirlenen cezai şart bedelini ve sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmeden doğan kar mahrumiyeti alacağını davacıya ödemesi gerektiği sabit olup, düzenlenen dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli bulunan bilirkişi raporu ile de tespit edildiği üzere davalının sözleşmeleri haksız fesihten dolayı davacı tarafın davalı ile arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesinden kaynaklı 1.000.000,00-TL cezai şart alacağının dava tarihi olan 21/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine ve davalının sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle davacının mahrum kaldığı kara ilişkin Davacı tarafın davalı ile arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesinden kaynaklı 3.211.788,20-TL kar mahrumiyeti alacağının dava tarihi olan 21/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine ve davanın kabulüne" karar verilmiştir.Bu karara karşı taraf vekillerince süresinde istinaf talebinde bulunulmadığından kararın kesinleştiği, davalı vekili tarafından 20/03/2024 tarihli istinaf dilekçesi ile istinaf talebinde bulunulduğu ve davalı vekilinin istinaf talebinin 25/03/2024 tarihli ek karar ile REDDİNE, karar verilmiştir.Bu ek karara karşı davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE :Dava; bayilik sözleşmesinin haksız feshinden kaynaklı cezai şart ve kâr mahrumiyeti talebine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, davanın kabulüne karar verilmiş, verilen karar davalının ticaret sicili kayıtlarında bulunan ve dava dilekçesi ve diğer tüm tebligatların TK 35. Maddesi hükmünce yapıldığı " ... mahallesi ... sokak N:... merkez /AMASYA" adresine TK 35. Maddeye göre 05 Mayıs 2023 tarihide tebliğ edilmiştir.İlk derece mahkemesince kararın 20/05/2023 tarihinde kesinleştiği hususu şerh edilmiştir.Davalı vekilince 20/03/2024 tarihinde uyaptan gönderildiği anlaşılan dilekçe ile çıkarılan tebligatların hak arama hakkına engel olacak şekilde çıkarıldığı, davalının resmi adresinin kapısında hiçbir kağıt bulunamadığı ve davalının resmi adresi muhtarlığında da hiçbir evrak bulunamadığından bahisle ve dilekçesinde belirtilen istinaf sebepleri ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebi ile istinaf başvurusunda bulunmuştur. İlk derece mahkemesince 25/03/2024 tarihli ek karar ile; istinaf edilen kararın 20/05/2023 tarihinde kesinleştiği gerekçesi ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Davalı vekilince kararın kendisine 01/04/2024 tarihinde tebilği üzerine 08/04/2023 tarili istinaf başvurusu ile ek kararın kaldırılarak esas kararın kaldırılmasını telep etmiştir. Dosyada bulunan 12 Ağustos 2021 tarihli TTSG 1144 sayfasındaki ilana göre davalının adresi " ... mahallesi ... sokak N:... merkez /AMASYA" dır. İlk derce mahkemesince dava dilekçesi bu adrese normal tebligat olarak çıkarılmış, "muhatabın adreste tanınmadığı, açık adresinin bilinmediğinden tebligat imkansızlığı sebebiyle çıkış merciine iade" kaydı ile bila ikmal iade edilmiştir. Mahkemece mevzuata uygun olarak davalının ticaret sicilindeki kayıtlı olan bu adresine TK 35. Maddeye göre dava dilekçesi ve ekleri 26 Temmuz 2022 tarihinde tebliğ edilmiştir. Bundan sonra yargılama aşamasındaki tüm tebligatlar bu adrese TK 35. Madde hükmünce yapılmış, nihai kararda bu adrese TK 35 hükmünce tebliğ edilmiştir. Davalı tarafça bu adresin yargılama aşamasında ve nihai kararın verildği tarih itibarıyla değiştiğine yönelik bir iddiada da bulunulmamıştır. Resmi belge olan tebligat mazbatasının aksi iddianın davalı tarafça kanıtlanması gerekir. Davalının adresindeki kapıda hiçbir evrakın bulunmadığı iddiasını ispatlar hiçbir delil sunulmamıştır. TK 35. Maddeye göre yapılan tebligatlarda muhtar imzası aranmamakta, kapıya yapıştırma işlemi ile tebligat tamamlanmaktadır. Bu durumda adresten ayrılmış olmasına rağmen yeni adresini ticaret sicili müdürlüğüne bildirip ilan ettirmeyen davalının sicil kayıtlarındaki adrese mevzuata uygun şekilde yapılan tebligatlar nedeniyle hak arama hakkına engel olduğundan bahsetme imkanı bulunmadığından yapılan tüm tebligatlar geçerli olup herhangi bir usulsüzlük söz konusu değildir. Davalı adresine usulünce 05 Mayıs 2023 tarihinde yapılan tebligat üzerine HMK'nın 345. Maddesinde düzenlenen iki haftalık süre içerisinde istinaf talebinde bulunulmamış, ilk derece mahkemesince kararın kesinleştirilmesinden yaklaşık 10 ay sonra yapılan istinaf başvurusunun HMK 346 maddesi gereği istinaf dilekçesinin reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik yoktur. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; ilk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR: Yukarıda ayrıntısı ile açıklanan nedenlerle;1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Davalı tarafından başvuru sırasında istinaf karar harcı peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,3-Davalı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Kararın, HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraflara resen tebliğine,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 16/07/2024