İstanbul BAM 16. HD 2022/2045 E. 2024/991 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2022/2045 Esas

KARAR NO: 2024/991

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ: 06/07/2022

NUMARASI: 2019/177 Esas - 2022/115 Karar

DAVANIN KONUSU: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 29/05/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tarafından hazırlanan reklam filmi senaryosunun davalı tarafından izinsiz ve hukuka aykırı olarak kullanıldığını ve çoğaltılarak umuma iletildiğini, davalının tabeli üzerine davacı tarafından reklam filmi senaryosu hazırlandığını, davalı ve davacı şirket arasından davalının konut projelerinden “...” için reklam filmi senaryosu hazırlanması için tarafların birbiriyle görüştüğünü, davacı tarafından “...” isimli reklam filmi senaryosu hazırlandığını, tarafların bütçe konusunda görüşmeye başladığını, davalının düşük teklifte bulunduğunu, fiyat teklifinin çok düşük olmasından dolayı davacının fiyat teklifini reddettiğini, bu dönemde davacının senaryonun kendisine ait olduğunu belgelemek için 17.11.2017 tarihinde Tasdix kaydı oluşturduğunu, “...” sloganının davacı tarafından kullanıldığını ve bu slogan ile 17.03.2016 tarihinde itibaren .com uzantılı alan adı alındığını, davacının senaryosunun, davalı tarafından izinsiz ve hukuka aykırı olarak kullanıldığını, senaryosu davacıya ait olan reklam filmini, davalının başka bir prodüksiyon firması ile hazırladığını ve TV ile tüm sosyal medya platformlarında yayınlamaya başladığını, söz konusu ihlal nedeniyle davalı şirket yetkililerinin cezai sorumluluğunun gündeme gelmiş olup yetkililer hakkında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Savcılığı 2018/73250 Esas numaralı soruşturma dosyası kapsamında adli süreç yürütülmüş ve İstanbul Anadolu Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin 2019/133 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, öncelikle davalının kötü niyetli şekilde davacıya ait senaryoyu kullanarak gerçekleştirdiği eser haklarına tecavüz teşkil eden fiillerin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilerek dava konusu senaryonun görselleştirilmiş hâllerinin kullanımının tedbiren engellenmesini, akabinde davalının ihlal niteliğindeki fiillerinin tespiti ile bu ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılmasını, tecavüzün refini, tahkikat neticesinde davacının maddi manevi zararı ile belirsiz alacak davası olarak şimdilik 30.000 TL manevi tazminat ile yargılama sırasında saptanacak rayiç bedelin üç katı üzerinden belirlenecek telif tazminatının, karşı tarafın elde ettiği kârın, davacının yoksun kaldığı kârın ve uğramış olduğu maddi zararın şimdilik 70.000 TL'sinin haksız fiilin gerçekleştiği 09.01.2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yaralama giderlerinin ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ülkemizin önde gelen konut inşaatı firmalarından olduğunu, bu çerçevede, somut olayda, 2017 Ekim ayı sonunda “...” konut projesinin lansmanı kapsamında bir reklam kampanyası yapılmasına karar verildiğini, bu reklam kampanyası için aralarında davacı şirketin de bulunduğu çeşitli yapım şirketleriyle görüşmelere başlandığını, aralarında davacı şirketinin de bulunduğu yapım şirketlerinden müvekkil şirket tarafından üretilen senaryo üzerinden Kasım ayının ilk veya ikinci haftasında yayınlanmak üzere bir reklam filmi çekilmesi için teklifleri istendiğini, bu görüşmede müvekkil şirkete ait fikir ve senaryo açıklanarak davacı şirketten yalnızca bu senaryo ile reklam filminin kasting, çekim ve montajından ibaret “yapım” işlemleri için teklif istendiğini, zira temel fikir ve senaryo zaten müvekkil şirket tarafından hazırlandığını, 14.11.2017 tarihinde ikinci bir toplantı daha yapıldığını, davacı tarafından tarif edilen senaryodan tümüyle farklı, konsept ve akışa uygun olmayan farklı versiyonları da içeren bir senaryo önerilip bildirilen bütçenin çok üzerinde olan 200.000TL'yi bulan bir ücret istenmesi üzerine taraflar arasında herhangi bir anlaşmaya varılamadığını, bunun üzerine müvekkil şirket adına ... Tic. Ltd. Şti. firmasıyla 04.12.2017 tarihinde taleplere uygun şekilde anlaşıldığını, dava konusu senaryonun müvekkil şirket yetkilileri ve çalışanları tarafından geliştirildiğini, davacı tarafından sunulan reklam senaryosu hazırlanan reklamdan farklı içerikte olduğunu, hak sahipli gösteren herhangi bir delil bulunmadığını, henüz davaya cevap dahi vermeden alınan bilirkişi raporu yukarıdaki hususları cevaplamaya yeterli bir inceleme olmaksızın hazırlandığını, jenerik bir isim olan ... internet sitesi faal bir olmayıp davacı tarafından satılmak üzere alınmış bir alan adı olduğunu, kullanılmayan bir alan adının davacıya bir hak sağlamasının mümkün olmadığını, daha önemlisi "..." ve "..." kalıpları benzerlikler taşısa da bütünüyle aynı kabul edilemeyeceğini haksız davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı müvekkil şirkete verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstanbul Anadolu 2.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 06/07/2022 tarih ve 2019/177 Esas - 2022/115 Karar sayılı kararıyla; "... davalı şirket ile davacı asil ve davacı asilin yetkilisi olduğu davacı şirket arasında davalının konut projelerinden olan ... tanıtımı için reklam filmi senaryosu hazırlanması konusunda görüşmeler olduğu bu görüşmeler neticesinde davacı tarafından reklam filmi senaryosu hazırlandığı, mahkememizce öncelikle davaya konu reklam filminin internet ortamında incelenmesi yönünden yaptırılan bilirkişi incelemesinde davacı tarafından sunulan reklam filmi senaryosu ile davalı tarafından oluşturulan reklam filmi karşılaştırıldığında, davacının senaryosunun aynen uyguladığı yönünde görüş bildirildiği, mahkememizce tüm deliller toplandıktan sonra dosya konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdi edilerek esas yönünden aldırılan bilirkişi raporunda, davacı tarafından sunulan senaryo ile davalı tarafından yayınlanan reklam filmi karşılaştırıldığında aynı olduğu, davacı tarafından sunulan reklam filmi senaryosunun FSEK 2/1 anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacı tarafından yazılan senaryonun davalıya mail yoluyla gönderilmesi ve buna ilişkin tasdik onayı da dikkate alındığında davacının senaryo üzerinde hak sahibi olduğu, davalının bu senaryoyu kullanmasının işleme hakkının ihlali niteliğinde olduğu yönünde görüş bildirildiği, mahkememizce aldırılan 19/02/2021 tarihli ek raporda ise kök raporun muhafaza edildiği maddi tazminat yönünden emsal bedel olarak 145.000,00 TL olarak belirlendiği, yine davacının davalı şirket yetkilileri hakkında şikayetçi olduğu, İstanbul Anadolu 1 Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin 2019/133 Esas - 2021/38 Karar sayılı dosyasında davalı şirket yetkilileri hakkında manevi ve mali haklara tecavüz yönünden adli para cezasına hükmedildiği, işbu ceza dosyası içerisinde bulunan soruşturma aşamasında düzenlenen 03/07/2018 tarihli bilirkişi raporunda da davacıya ait eserin davalı tarafından izinsiz olarak kullanıldığı yönünde görüş bildirildiği, bu şekilde tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde, davacılar ile davalı arasında davalı şirkete ait konut projelerinden olan ... projesi için reklam filme senaryosu hazırlanması konusunda görüşme yapıldığı, davacı tarafından 17/11/2017 tarihli e - posta ile hazırlanan reklam senaryosu ve buna ilişkin detay ve bütçelerin davalı şirkete gönderildiği, daha sonra taraflar arasında herhangi bir sözleşme imzalanmadığı, fakat davalı şirket tarafından bahse konu ... projesi için reklam filmi çekildiği, çekilen reklam filminin dosyada konusunda uzman ehil bilirkişiler tarafından yapılan inceleme neticesi davacılara ait reklam senaryosu ile neredeyse birebir aynı olduğu yönünde görüş bildirildiği, davacıya ait olduğu iddia edilen reklam senaryosunun davacı tarafından e -posta yoluyla davalıya gönderilmiş olması karşısında davacının dava konusu senaryo üzerinde FSEK 11'deki belirtilen karine ve FSEK 18/2 hükmü gereğince senaryonun hak sahibi olduğu, davacıların hak sahibi olduğu reklam senaryosunun davacılardan izin almaksızın birebir aynı şekilde kullanan davalının bu eyleminin FSEK 21 uyarınca işleme hakkının ihlali niteliğinde olduğu ve yine davalının bu eyleminin manevi haklar bakımından FSEK 15.mMadde uyarınca adın belirtilmesi salahiyetinin ihlali ve madde 14 kapsamında umuma arz salahiyetinin ihlali niteliğinde olduğu bu sebeple davacıların maddi ve manevi tazminat talebinde haklı olduğu, maddi tazminat yönünden bilirkişi heyetince belirlenen ve dosya içerisinde davacının davalıya teklif ettiği, 145.000 TL + KDV (%18) bedelin, emsal bedel olarak mahkememizce de uygun bulunduğu, FSEK 68. madde uyarınca davacının bu bedelin üç katını talep etme hakkı olduğundan 145.000 + 26.100 = 171.100 TL bedelin üç katı olan toplam 513.300 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar vermek gerektiği, manevi tazminat yönünden ise manevi haklar münhasıran eser sahibine ait olduğundan ve devredilemeyeceğinden eser sahibi davacı ... olduğundan, bu davacı yönünden manevi tazminat talebinin dosya içerisindeki sosyal ekonomik durum araştırılması menfi gelmiş olmasına rağmen, dosya içerindeki bilgi belgelerden ve re'sen takdiren 15.000 TL olarak belirlenerek davalıdan alınıp davacı ...' a ödenmesine karar verilmiş, diğer davacı ... Ltd Şti'nin davaya konu eser üzerinde manevi hak sahibi olmadığından, bu davacı yönünden manevi tazminat talebinin husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiş ayrıca tecavüzün ref'i talebi yönünden ise taraflar arasında sözleşmesel ilişki kurulduğundan artık tecavüzün ref'i talebinde bulunulamayacağından bu talebin reddine " karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde; "Müvekkil şirketin geliştirdiği ve kullandığı senaryo ile davacının ileri sürdüğü senaryonun aynı olmadığını, müvekkil kendi yetkilileri tarafından geliştirilmiş olan bir senaryoyu kullanmış olup davacıların ileri sürdüğü senaryonun açıkça daha farklı ve kapsamlı olduğunu, Bu hususta kök ve ek bilirkişi raporlarına karşı ileri sürdüğümüz itirazların dikkate alınmadığını, mahkemece sadece rapordaki tespitlere göre hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, Sadece tek bir spot reklamda "..." ifadesi kullanılmış ve müvekkil şirket yetkilileri tarafından geliştirilen düşünme balonlarına ilişkin fikir kullanıldığını, bununla birlikte söz konusu kullanım özgünlük içermeyen bir basit benzerlikten öteye geçmediğini,Davacıların “...” sloganı ile 40 saniyelik full versiyon ve 20 saniyelik beş ayrı spot reklam ve bunların çekilmesi için 145.000TL tutarında bir teklif vermesine karşın, sadece tek bir 20 saniyelik spot reklamın benzer olmasından hareketle tüm reklam kampanyası üzerinden değer biçilmesi ve buna ilişkin teklif üzerinden karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Dava konusu senaryonun müvekkil şirket yetkilileri ve çalışanları tarafından geliştirildiğini; delillerimizle sabit olduğu ve tanık beyanlarıyla da anlaşılacağı üzere Müvekkil şirket tarafından davacıdan önce ve onun dışında farklı yapım şirketleriyle de paylaşılmış olan senaryoya ilişkin fikir ve detaylar daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı nezdinde de kayıt ve tescil edildiğini, Dava konusu olan husus davacının verdiği teklifin tamamı değil içerisindeki 15-20 saniyelik bir spot film senaryosuna ilişkin olduğunu, bu açıdan kullanılmayan ana reklam sloganı, ana reklam filmi senaryosu ve diğer spot reklam senaryoları değerlendirilmeden sadece tek bir spot filminin senaryosunun bütün teklifmiş gibi değerlendirilmesinin hatalı olduğunu,Hak sahipliğini gösteren herhangi bir delil bulunmadığını; bunlarla birlikte, davacı tarafça sunulan belgeler bir internet sitesine yüklendiği iddia olunan bir metin ile halihazırda kullanılmadığı anlaşılan bir internet sitesinden ibaret olduğunu, söz konusu metnin yüklendiği iddia edilen internet sitesinin tevsik edici herhangi bir mahiyeti bulunmadığı gibi, buraya herhangi bir tarihte herhangi bir evrakın yüklenmesinin mümkün olduğunu, Henüz davaya cevap dahi vermeden alınan bilirkişi raporunun yukarıdaki hususları cevaplamaya yeterli bir inceleme olmaksızın hazırlandığını,Delillerimiz arasında yer alan teklif formu ve ... verdiği ifade ile dava konusu reklam fikrinin ekim ayından itibaren farklı reklam ajansı yetkililerine müvekkil şirket yetkilileri tarafından anlatıldığının görmezden gelindiğini,Dava konusu ile ilgisi olmayan önceki işlere ilişkin faturaların incelenmesinin de bilirkişilerin uyuşmazlığı anlamadıklarını gösterdiğini,Ceza davasında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olup huzurdaki dava yönünden bağlayıcı ve kesin delil niteliğinde bir karar olmadığını." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE: Dava, eser sahipliğine dayalı tecavüzün tespiti, durdurulması, önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat istemlerine yöneliktir. İlk derece mahkemesi tarafından, "Davanın KISMEN KABULÜ ile; Maddi tazminat yönünden davanın kabulü ile toplam 513.300,00 TL maddi tazminatın 09/01/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, -Manevi tazminat yönünden: davanın kısmen kabulü ile 15.000 TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacı ... verilmesine, -Manevi tazminat yönünden davacı şirket yönünden husumet yokluğundan reddine, -Tecavüzün refi talebi yönünden Taraflar arasında sözleşmesel ilişki kurulduğundan bu yöndeki talebin reddine." karar verilmiştir. Hüküm davalı vekili ile katılma yoluyla davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Mahkemece toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporları ile; davalı şirket ile davacı asil ve davacı asilin yetkilisi olduğu davacı şirket arasında davalının ... konut projesi tanıtımı için reklam filmi senaryosu hazırlanması konusunda görüşmeler olduğu, bu görüşmeler neticesinde davacı tarafından reklam filmi senaryosu hazırlandığı, davacı tarafından sunulan reklam filmi senaryosunun FSEK 2/1 anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacı tarafından yazılan senaryonun davalıya e-posta yoluyla gönderilmesi ve buna ilişkin tasdik onayı da dikkate alındığında davacının senaryo üzerinde hak sahibi olduğu, davacı tarafından sunulan senaryo ile davalı tarafından yayınlanan reklam filmi karşılaştırıldığında aynı olduğunun tespit edildiği, davacıların hak sahibi olduğu reklam senaryosunun davacılardan izin almaksızın birebir aynı şekilde kullanan davalının bu eyleminin FSEK 21 uyarınca işleme hakkının ihlali niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece aldırılan ve denetime elverişli bulunan bilirkişi raporları uyarınca, maddi tazminat yönünden bilirkişi heyetince belirlenen (dosya içerisinde davacının davalıya teklif ettiği) 145.000 TL + KDV (%18) bedelin emsal bedel olarak dikkate alınarak, talebe uygun olarak FSEK 68.maddesi uyarınca bedelin üç katı olan toplam 513.300 TL maddi tazminatın davalıdan alınarak davacılara ödenmesine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur. Manevi tazminat yönünden ise; manevi haklar münhasıran eser sahibine ait olduğundan ve devredilemeyeceğinden, eser sahibi davacı ... yönünden manevi tazminat talebinin somut olayın özellikleri ve ihlalin derecesi dikkate alındığında 15.000 TL üzerinden kabulüne; diğer davacı şirketin ise davaya konu eser üzerinde manevi hak sahibi olmaması nedeniyle bu davacı yönünden manevi tazminat talebinin husumet yokluğundan reddine karar verilmesinde, ayrıca taraflar arasında sözleşmesel ilişki kurulduğundan artık tecavüzün ref'i talebinde bulunulamayacağından bu talebin reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından taraf vekillerinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacılar vekili ile davalı vekilinin istinaf taleplerinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,2-Davalıdan alınması gereken 36.088,17 TL harçtan, peşin alınan 9.022,04 (8.492,00 + 80,70 + 449,34) TL harcın mahsubu ile bakiye 27.066,13 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacılardan alınması gereken 427,60 TL harçtan, peşin alınan toplam 161,40 (80,70 x 2) TL harcın mahsubu ile bakiye 266,20 TL harcın davacılardan alınarak hazineye irat kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına,5-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.29/05/2024