İstanbul BAM 16. HD 2022/1686 E. 2024/930 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2022/1686 Esas

KARAR NO: 2024/930 Karar

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 03/03/2022

NUMARASI: 2016/1123 E. - 2022/181 K.

DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 16/05/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı şirket (...) arasında Franchise Sözleşmesi imzalandığı, sözleşme uyarınca ayrıca davacı ile devredilen işletmenin faaliyet adresi olan "... Mah. ... Cad. No:... Kartal/İstanbul" adresinde bulunan yerle alakalı alt kira sözleşmesi yapıldığını, davalı şirket ile yapılan sözleşmeye göre, davacının davalı ... franchise sözleşme bedeli, isim hakkı ve benzeri nedenlerden dolayı 210.000,00 TL. ödeme yaptığını, müvekkilinin hiç bir elemeden geçirilmediğini, sözleşmeye aykırı olarak geliştirici hiç bir eğitime de tabi tutulmadığın, sözleşme imzalanmadan önce davacı tarafından devralınan şube ile ilgili olarak yeterli ve aydınlatıcı bilgi verilmediğini, aksine devralınan işyerinin borçlu olduğunun, hatta haciz tehdidi altında olduğunun gizlendiğini, sözleşmede çalışma sisteminin peşin olacağının belirtilmesine rağmen cari hesap açıldığını, bu şekilde çalışıldığını, sözleşme uyarınca her ay peşin olarak “Royalty ücreti” ve “Reklam Katkı Payı” adı altında ödemeler alındığını, davacı tarafından sözleşme gereği bedeller ödenmesine ve diğer yükümlülükler yerine getirilmesine rağmen, Franchise alınan şubede beklenen gelirin elde edilemediğini, bunun nedenlerinden bir çoğunun davalıdan kaynaklandığını, fizibilite çalışması yapılmadığını, sözleşmede yer alan “Franchise Verenin Yükümlülükleri” başlığı altında yer alan yükümlülüklerin hiçbirini yerine getirmediğini, aynı adreste daha önce yine franchise sözleşmesi ile faaliyet gösteren ... Tic. Ltd. Şti. isimli şirketin borçları nedeniyle davacının işyerine sürekli hacizler gelmeye başladığını, bu haciz tehditleri nedeniyle borca kefil olduğunu, alacaklıya 5.000,00 TL. 7.000,00 TL, 18.500,00 TL. ve 42.500,00 TL. bedelli ödemeler yapmak zorunda kaldığını, davalının sözleşmede Ek Bölge tabir edilen Kartal-Atalar bölgesinde 2016 yılı Ocak ayında yeni bir şube açılmasına izin vermesi üzerine müvekkilinin aylık cirosunda %30'a varan düşüşler olduğunu, ek bölge için davalının hiçbir araştırma yapmadığını, müvekkilinden izin de almadığını, davalının sözleşmenin birçok maddesini ihlal etmesi sebebiyle davacının zararının 300.000,00 TL.'yi geçtiğini, cirosunda meydana gelen düşüş sebebiyle cari borcunun arttığını, bu durum üzerine davalı şirket bölge müdürünün 07.03.2016 ve 08.03.2016 tarihlerinde davacının işyerine geldiğini, firmanın tüm sistemlerinin ve telefonlarının kapatıldığını, yemek sepeti sitesinin, çağrı merkezinin ve web sitesinin Atalar Şubesine yönlendirildiğini, bunun üzerine davacının şubeyi fiilen kapattığını, şubenin kapatılması üzerine davacının davalı şirket merkezine çağrıldığını, ilkinde 80.000,00 TL., ikincisinde de 140.000,00 TL. teklif edilerek şubenin 3. bir kişiye devredilmesinin talep edildiğini, ancak davacının zararının çok daha fazla olması sebebiyle kabul edilmediğini, sözleşmenin haksız feshi ve zararın her geçen gün artması üzerine davalıya Kadıköy ....Noterliğinin 09.06.2016 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin keşide edilerek uğranılan zarar nedeniyle 300.000,00 TL talep edildiğini, ihtarnameye İzmir .... Noterliği'nin 23/06/2016 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarname ile cevap verilerek taleplerin reddedildiğini belirterek, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalıya ödenen sözleşme bedeli ile taraflar arasında imzalanan Franchise Sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle davacının uğradığı zarara karşılık olmak üzere şimdilik 100,00 TL 'nin davalının temerrüde düştüğü tarihten itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

SONUÇ TALEBİN AÇIKLANMASI: Davacı vekili 29/03/2018 tarihli duruşmada; dava değeri olarak bildirdikleri 100,00 TL'nin 50,00 TL sinin davalıya ödenen sözleşme bedeline ilişkin, 50,00 TL sinin ise haksız fesih nedeniyle doğan zararın tazmini için talep edildiğini beyan etmiştir.

ISLAH:Davacı vekili 03/04/2021 tarihli ıslah dilekçesi ile; müvekkili tarafından davalının talebi doğrultusunda dava dışı ...'ya 210.000,00 TL ödeme yapıldığı gibi, dava dışı ... haciz dosyaları nedeniyle de 42.500,00 TL ödeme yapmak zorunda kaldığını,. davalının anılan ödemeler ile bilirkişi raporunda belirtilen 19.634,54TL ticari zararı da ödemek zorunda olduğunu, bu nedenle davayı bilirkişi raporu doğrultusunda ıslah ederek, dava değerinin 272.034,54TL artırılmak suretiyle 272.134,54’ye çıkarılmasına karar verilmesini talep etmiş, bedel artırım dilekçesi davalıya tebliğ edilmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında Franchise Sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamında sözleşme bedeli, isim hakkı ve benzeri nedenlerle 210.000,00 TL. ödemenin yapılmadığını, sözleşme madde 6.1.1 kapsamında davacı tarafından franchise ücreti olarak 20.000,00 USD ödeme yapılması gerekirken bu ödemenin yapılmadığını, davalı tarafından Franchising Sözleşmesinde yer alan bütün eğitim dökümanlarının davacıya hem fatura edildiğini, hem de teslim edildiğini, sözleşmenin 6.1.3.maddesinde belirtilen “Royalty Ücreti” başlığı altında ödenmesi gereken 30.710,75 TL.'nin davalının iyi niyetiyle indirim yapılarak 12.883,46 TL. olarak fatura edildiğini, bu tutarın da davacı tarafından ödenmediğini, davalının, sözleşmenin 6.maddesinde belirtili “Ödemeler” başlığı altında ulusal ağa katılım (açılış reklamları, tanıtım, çağrı merkezi ücreti, sevkiyat ücreti gibi) ücreti olarak 2015 yılına ait 23.033,06 TL. borcu olduğu halde, davalının yine iyi niyetli olarak indirim yaptığı, 17.884,60 TL. olarak fatura ettiğini, bu tutarın da davacı tarafından ödenmediğini, davacının, davalı şirkete franchising sözleşmesinden kaynaklanan 71.763,40 TL. borcu bulunduğunu, bu borca ilişkin İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak halen tahsil edilemediğini, dava konusu işyerini alt kiralama sözleşmesiyle kullanan davacının 2016 yılı Haziran ayında boşaltarak tahliye ettiği hususunun işyerinin üst katında oturan mal sahibinden öğrenildiğini, İstanbul ... Noterliğinin 01.07.2016 tarih ... yevmiye numaralı tespit tutanağı ile sözleşmeye aykırı olarak ve davalı şirkete haber vermeden terk edildiğinin tespit edildiğini, davacının alt kira sözleşmesinden kaynaklanan 48.000,00 TL. kira borcunun bulunduğunu, bu borç nedeniyle de İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... E.s.dosyası ile icra takibi başlatıldığını, ancak halen tahsil edilemediğini, sözleşmeye aykırı hareket eden taraf olarak davacının fesih talebinde ve alacak davasında haklı olmadığını beyan ederek, haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI: İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin tarihli E. - K. sayılı kararıyla; "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; açılan davanın konusunun taraflar arasında imzalanan franchise sözleşmesinin feshinin haklı olup olmadığı ve haksız ise haksız olan bu fesih sebebiyle davacının maddi tazminat talebinin yerinde olup olmadığı hususunda olduğu, taraflar arasında imzalanan franchise sözleşmesinin varlığı ve taraflar arasında akdedilmesi , akdin inikadı hususunda herhangi bir ihtilaf olmadığı, bu durumda öncelikli olarak feshin değerlendirilmesi ve sözleşmenin haklı mı yoksa haksız mı feshedildiğinin tesbitinin gerekeceği, bu yönde mahkememizce yapılan incelemede davacı vekilinin dava dilekçesinde müteaddid defalar müvekkilinin ticari tecrübesinin bulunmadığını beyan ettiği, oysa ki ticari işletme işleten ve tacir olan davacının özgür iradesiyle, iradesi sakatlanmadan davalı ile rızai bir sözleşme olan franchise sözleşmesini akdettiği, akabinde davaya konu pizza işletmesini işletmeye başladığı, bu sebeple 6102 sayılı yasanın 18/2 maddesinde her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesinin tacirinin ticaret hukuku kapsamında yükümlülüğü olduğu, aksi durumda kendi basiretsizliği sebebiyle basiretsiz davranan tacirin kendi lehine hak çıkaramayacağı, bu hususun kanun tarafından da korunmayacağı, davacının franchise sözleşmesini imzalamadan önce basiretli bir iş adamı gibi davranarak devralacağı işletmenin gerekli olan fizibiletisini yapması, devraldığı pizzacının gelir - gider durumunu borcunu-alacağını tesbit ederek davaya konu sözleşmeyi imzalaması gerekeceği, tüm bunlar yapılmadan basiretli bir tacir gibi davranmadan kendinden önceki franchise alanın borçlarına da kefil olarak franchise sözleşmesini imzalayan davacının artık ticari tecrübesinin olmadığı savunmasında bulunamayacağı, 06/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere sözleşmenin eylemli olarak feshedildiği tarih olan 08/03/2016 tarihi itibariyle davacı franchise alanın davalı franchise verene cari hesap borcunun bulunduğu, yine dosyaya kazandırılan İzmir11. İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/657E-2017/554K sayılı ilamıyla eylemli fesih ve ihtar tarihi olan 08/03/216 tarihi itibari ile davacının davalıya bakiye ödenmemiş kira borcunun bulunduğu, davacının davalı tarafından kira borcunda temerrüt sebebiyle tahliyesinin talep edildiği ve mahkemece davanın kabul edilerek davacının davaya konu pizzacı dükkanının iştigal ettiği taşınmazdan tahliyesine karar verildiği, dolayısıyla tekmil dosya kapsamından tüm bu yapılan açıklamalar neticesinde davalının yapmış olduğu feshin geçerli ve haklı olduğu ve davacının haklı fesih sebebiyle davalıdan herhangi bir zarar kalemini talep edemeyeceği mahkememizce anlaşılmış , 06/12/2021 tarihi bilirkişi raporu gerekçeli, bilimsel ve denetime uygun olmakla hükme esas alınmış ve açılan davanın reddine" karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF BAŞVURUSU: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki bir kısım iddialarını tekrarla; Mahkemece hükme dayanak alınan 06/12/2021 tarihli bilirkişi raporu ile daha önce alınan bilirkişi raporu arasında tam bir çelişki bulunmasına rağmen, çelişki giderilmeden karar verildiğini, kararın bu nedenle hatalı olduğunu,Karara dayanak alınan bilirkişi raporunda müvekkilinin SGK ve Bağkur ve Vergi Dairesi'ne olan borçlarının hiç incelenmediğini,Davaya konu işletmenin, önceki işleticisi ... Limited Şirketi olduğunu, anılan firmanın sözleşmesi sona ermeden işletmenin müvekkiline devredildiğini, buna ilişkin şerefiye ve demirbaş bedellerine ilişkin faturaların dilekçeye eklendiğini, Her ne kadar müvekkili ile davalı arasında yeni bir Franchise Sözleşmesi yapılmış gibi gösterilse de, yapılan işlemin bir devirden ibaret olduğunu, müvekkili tarafından bu devir nedeniyle davalıya hiç bir ödeme yapılmadığı, 210.000,00 TL devir bedelinin tamamının ... şirketi'ne ödendiğini, ödeme belgelerinin dosyada mevcut olduğunu, davalının bu güne kadar bu ödeme ile ilgili müvekkilinden talepte bulunmadığını, Haricen öğrendiklerine göre bu ödemelerin ... davalıya olan borcu nedeniyle davalıya yapıldığını,Müvekkilinin tüm bu nedenlerle anılan iş yerindeki faaliyetlerini sürdürmesinin imkansız olduğunu, davalının sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini, Davalının sözleşmenin bir çok maddesini ihlal ettiğini, Sözleşmenin 08/03/2016 tarihinde eylemli olarak davalı tarafça sonlandırılmasına rağmen, İzmir 11. İcra Hukuk Mahkemesince Müvekkilinin Haziran ortasına kadar olan kira parasından sorumlu tutulduğunu, işbu davanın sonucunun beklenmesini talep etmelerine rağmen kabul edilmediğini,Müvekkilinin sözleşmenin feshine rağmen kira bedellerinin tamamını ödediğini, Taraflar arasındaki ticari ilişkinin cari hesap üzerinden yürütülmesine ve ödemelerin banka üzerinden yapılmasına rağmen, davacının cari hesap -ve banka kayıtları üzerinde inceleme yapılmadan müvekkilinin davalıya kira borcu bulunduğuna karar verilmesinin gerçek dışı olduğunu, İlk derece mahkemesi tarafından davalının sözleşmeye aykırı olarak şube açtığı, yine sözleşmeye aykırı olarak borçlu bir işletmenin müvekkilinin bilgisi ve rızası olmaksızın müvekkiline devrinin yapıldığı, devri yapılan şirket nedeniyle müvekkilinin iş yerinde birçok haciz işlemi gerçekleştirildiği ve müvekkilinin bu haciz işlemleri nedeniyle birçok ödeme yaptığı açıkça kabul edilmesine rağmen, sözleşmenin feshi konusunda davalıya üstünlük tanınarak hak verilmesinin taraflarınca anlaşılamadığını belirterek, bu nedenlerle; usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: Taraflar arasında imzalanan Franchise Sözleşmesi incelendiğinde; 06/02/2015 tarihinde "... mahallesi, ... caddesi, ... Kartal/İSTANBL" adresinde "..." adı ile işletme faaliyetinde bulunması için sözleşme imzalandığı, sözleşme süresinin yürürlük tarihinden itibaren 5 yıl olduğu tespit edilmiştir.Taraflar arasında imzalanan alt kira sözleşmesi incelendiğinde; kiralayanın davacı, alt kiracının davalı olduğu, 15/01/2015 kira başlangıç tarihli, üç yıl dokuz ay süreli alt kira sözleşmesi imzalandığı, aylık kira bedelinin 4.481,81 TL+KDV, yıllık 53.781,72 TL+KDV olarak kararlaştırıldığı tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesi'nce I.Bilirkişi heyetinden alınan 02/08/2019 tarihli bilirkişi raporunda; "... Tic. A.Ş. “den Franchise sözleşmesinin 4. Franchise Verenin Yükümlülükleri” bölümünde yer alan (4.2.1.İlk Eğitim, 4.2.2.Personel Eğitimi, 4.2.3.İlave Eğitimi) verilmesi gereken eğitimler ile ilgili eğitimlere katılanların imzalı eğitim katılım listesi ve tutanakları istendiği, fakat ... Tic. A.Ş. tarafından bu imzalı evraklar ve tutanaklar beyan edilemediği, bu sebeple ... Tic. A.Ş. 'nin Franchise sözleşmesinin “4. Franchise Verenin Yükümlülükleri” bölümünde yer alan (4.2.1.İlk Eğitim, 4.2.2.Personel Eğitimi, 4.2.3.İlave Eğitimi) verilmesi gereken eğitimleri yerine getirmediğinin tespit edildiği, dosyada yer alan ihtarname detaylı olarak incelenmesine rağmen hangi maddeler dikkate alınarak fesih yapıldığı anlaşılamadığından ... Tic. A.Ş “den sözleşmesinin “16.2 Fesih Sebepleri” başlığı altındaki hangi maddesi/maddelerine dayanılarak sözleşmenin fesih edildiğine ilişkin ...'ya gönderilen fesih bildirim yazısının istendiğini, fakat ...Tic. A.Ş 'e tarafından bu evrakta beyan edilemediği, ... Tic. A.Ş “den sözleşmesinin “3.Esas Sorumluluk Alanı” bölümündeki 3.2. maddesinin işletebilmesi için ... 'ya yazılı bildirimde bulunması gerekli olduğundan, bu bildirim yazısının ... Tic. A.Ş. 'den talep edilmiş fakat .... Tic. A.Ş. tarafından bu evrak beyan edilemediği, ...Tic. A.Ş den sözleşmesinin 16.1 maddesinde yer alan “Cezai şart” maddesinin uygulanıp uygulanmadığı cezai şart faturası kesilip kesilmediğinin sorgulandığı, ... Tic. A.Ş tarafından böyle bir cezai şart faturasının kesilmediği yönünde mail yoluyla geri bildirim alındığı, Sözleşmenin 6.1.1 maddesinde yer alan “Franchise Ücreti (20.000 USD)” maddesinin işletilip işletilmediğinin incelendiği, incelemeler sonrasında ... Tic. A.Ş'nin bu ücreti almadan süreci devam ettirdiği, ... 'nında sözleşme feshine kadar Franchise Ücretini (20.000 USD) ödemediğinin tespit edildiği, Sözleşmenin 6.1.2 maddesinde yer alan “Açılış reklam ve Tanıtım Ücreti (7.500 USD)” maddesinin işletilip işletilmediği incelenmiş incelemeler sonrasında .... Tic. A.Ş “nin bu ücreti almadan/harcamaları kanıtlayan belgeleri almadan süreci devam ettirdiği, ... 'nında sözleşme feshine kadar Açılış Reklam ve Tanıtım Ücretini (7.500 USD) ödemediği/ harcama yaptığını kanıtlayan belgeleri Franchise verenle paylaşmadığının tespit edildiği, .... Tic. A.Ş'den dosyada adı geçen bir önceki Franchise işletmesinin (... Ltd.Şti.) fesih bildirim yazısının istendiğini, ... Tic. A.Ş'e tarafından bu evrakında beyan edilemediği, ... 'dan ... Ltd.Şti.'nin devir aşamasında kendisine kesmiş olduğu fatura örneklerinin talep edildiği, ... 15.01.2015 tarihli fatura numaraları ..., ... faturaları beyan ettiği, yapılan faturaların incelemesinde ...'ya ... nolu faturada tezgah, fırın, bilgisayar masa sandalye vs. ürünler için KDV dahil 83.650.00 TL, A119372 nolu faturada ise KDV dahil 6.350.00 TL şerefiye bedelli 2 adet faturanın ... Ltd. Şti. tarafından kesildiğinin tespit edildiği, Sözleşmenin 9.1 maddesinde yer alan “Teminat (30.000 TL)” maddesinin işletilip işletilmediğinin incelendiği, incelemeler sonrasında ... Tic. A.Ş “nin bu teminat mektubunu almadan süreci devam ettirdiği, ... 'nında sözleşme feshine kadar bu banka teminat mektubunu Franchise verenle paylaşmadığının tespit edildiği, .... Tic. A.Ş “den ...'nın faaliyette olduğu döneme ait denetim tutanaklarının talep edildiği, fakat ...Tic. A.Ş nine bu tutanaklarını beyan edemediği, Sözleşmenin “4.Franchise Verenin Yükümlülükleri” bölümündeki 4.3. maddesindeki Reklam Tanıtım Katkı payı (Net satışların V6 3) adı altında kesilen faturaların ödemelerinin Franchise alan ... tarafından yerine getirmediği tespit edildiği, (2015 yılı Reklam Tanıtım Katkı payı:16.252,25 TL / 2016 yılı Reklam Tanıtım Katkı payı: 5.502,54 TL) Sözleşmenin “6.Ödemeler” bölümündeki 6.1.3. maddesindeki Royalty Ücreti (Net satışların /6 4) adı altında kesilen faturaların ödemelerinin Franchise alan ... tarafından yerine getirmediğinin tespit edildiği, (2015 yılı Royalty:12.827,50 TL / 2016 yılı Royalty: 4.687,24 TL) Sözleşmenin “6.Ödemeler” bölümündeki 6.1.4. maddesindeki Çağrı Merkezi Ücreti adı altında 2015-2016 yılına ait kesilen faturaların ödemelerinin Franchise alan ... tarafından yerine getirmediğinin tespit edildiği, (2015 yılı: 3.127,50 TL / 2016 yılı: 720,00 TL) taraflardan Franchise alan ...'nın 16.7.3 maddesine “Tahliye Taahhüdüne” aykırı davrandığının tespit edildiği, özetle; Yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonrasında sözleşmeye taraf olan ... Turistik İşlt. İnş. Gıda San. Tic. A.Ş' e ve ... 'nın sözleşme yükümlülüklerini her ikisinin de yerine getirmediklerinin açıkça ortada olduğu, ... Tic. A.Ş 'den istenen belgeleri paylaşamaması ve Franchise sözleşmesinde kendi menfaatine olan bir çok maddeyi işletmeden süreci devam ettirmesi ve aynı zamanda yapılan mali incelemelerde tespit edilen (... Ltd.Şti 'nin kendisine ve borçlularına ... tarafından yapılan ödemeler) koşullarda dikkate alındığında takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; Franchise sözleşmenin kağıt üzerinde bir prosedür olarak yapıldığı ve fesih sürecine kadar işletilmediğinin görüldüğü, bu sebeple ... Tic. A.Ş. Tarafından yapılan feshin haksız fesih olduğu kanaatine varıldığı, kar kaybı hesabı: Davacının 2015 yılında 12 aylık dönemde 5.015,12 TL. TL. ticari faaliyet karı ettiği, taraflar arasındaki sözleşme 06.02.2015 tarihinde imzalanmış olup, sözleşmenin 10.2.1 maddesine göre sözleşme imza tarihinden itibaren 5 yıl süre ile geçerli olduğu, sözleşmenin davalı tarafından fiili olarak sistemlerin kapatıldığı 08.03.2016 tarihi itibariyle filen fesih edildiği, buna göre sözleşmenin bitiş tarihi 05.02.2020 dikkate alındığında 1429 gün erken fesih olduğu, davacı 365 gün sürede 5.015,12 TL. kar ettiğine göre 1429 gün için kar kaybı (5.015,12 **TL/365-13,741429* gün—) 19.634,54 TL olduğu, Yukarıda yapılan açıklamalar muvacehesinde, tarafların beyanları ve delilleri ışığında, belgelerin tüm hukuki değerlendirme ve takdiri mahkemeye ait olmak üzere; davacı ve davalının tacir oldukları, taraflar arasındaki Franchise sözleşmesinin davalı .... Tic. A.Ş. tarafından 08.03.2016 tarihinde fiilen haksız fesih yapıldığı, davalının haksız fesih nedeniyle davacının sözleşmenin sonu 05.02.2020 tarihine kadar olan ticari zarar tutarı 19.634,54 TL. olarak hesaplandığı, davacı tarafından dava dışı önceki franchise alan ... Tic. Ltd. Şti. adına ödemek zorunda kaldığı ödemelere ilişkin taleplerinin hukuki değerlendirme takdirinin mahkemeye ait olduğu" görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. İlk derece mahkemesi'nce I.Bilirkişi heyetinden alınan 06/01/2021 tarihli EK Bilirkişi raporunda; sözleşmeye taraf olan ... Tic. A.Ş ve ...'nın sözleşme yükümlülüklerini her ikisinin de yerine getirmedikleri, ... Tic. A.Ş'den istenen belgeleri paylaşamaması ve Franchise sözleşmesinde kendi menfaatine olan bir çok maddeyi işletmeden süreci devam ettirmesi ve aynı zamanda yapılan mali incelemelerde tespit edilen (... Ltd. Şti 'nin kendisine ve borçlularına ... tarafından yapılan ödemeler) koşullarda dikkate alındığında takdiri mahkemeye ait olmak üzere Franchise sözleşmesinin kağıt üzerinde prosedür olarak yapıldığı ve fesih sürecine kadar işletilmediği, bu sebeple ... Tic. AŞ tarafından yapılan feshin haksız fesih olduğu yönünde kanaate varıldığı, taraflar arasındaki Franchise sözleşmesinin davalı ... Tic. AŞ tarafından 08/03/2016 tarihinde fiilen haksız fesih yapıldığı, mahkemece davalının haksız olarak fesih nedeniyle davacının yapacağı ciro üzerinden davalının alması gereken toplam 101.380,27 TL %4 Royalty ücreti ve %3 Reklam Tanıtım Katkı Payı bu tutardan mahsup edilmesi gerektiği kanaatine varılması halinde davacının sözleşmenin sonu 05/02/2020 tarihine kadar olan ticari zarar tutarı 19.634,54 TL olarak hesaplandığı, aksi takdirde kök raporda ayrıntılı olarak belirtildiği gibi davacının alacağının bulunmayacağı, davacı tarafından dava dışı önceki Franchise alan ... Tic. Ltd. Şti adına ödemek zorunda kaldığı ödemelere ilişkin taleplerinin hukuki değerlendirme ve takdirinin mahkemeye ait olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. İlk derece mahkemesi'nce II.Bilirkişi heyetinden alınan 06/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda; "...davacı tarafından dosyaya sunulan belgelere göre yapılan incelemede, davacının 06/01/2015-31/12/2015 döneminde toplam 48.379,43 TL satış geliri gerçekleştirdiği, davacı ile davacı arasındaki borç alacak ilişkisinin 02/05/2016 tarihine kadar devam ettiği, davacının 02/05/2016 ve 31/12/2016 tarihi itibariyle davalı şirkete 14.988,43 TL borçlu durumunda bulunduğunun görüldüğü, davacı tarafından dosyaya sunulan 2015-2016 yılı gelir vergisi beyannamelerinin incelenmesinde, davacının 2015 yılında 5.015,12 TL faaliyet karı gerçekleştirdiği, 2016 yılında ise 39.824,59 TL faaliyet zararı gerçekleştirdiğinin görüldüğü, davacının aylık cirolarının devamlı bir artış göstermediği, yükselip azalmalar gösterdiği, 2016 yılındaki aylık cirolardaki azalışın Kartal Atalar bölgesinde açılan yeni şubeden kaynaklanmış olabileceğine dayandırmanın mümkün olmayacağı kanaatine varıldığı, davacı vekili tarafından dosyaya sunulan belgelerin incelenmesinde, davacının iş yerindeki önceki franchise ...'nın borçları nedeniyle 42.500,00TL ödeme yapmak zorunda kalındığı beyan edilmiş ise de dosyaya sunulan belgelere göre 30.500,00 TL ödenmiş olduğu, davalı şirket tarafından dosyaya sunulan belgelerin incelenmesinde; davacı şirket adına 120.01.511 hesapta kayıt altına alınmış dökümler incelendiğinde davalı şirket ile davacı arasındaki borç alacak ilişkisinin 31/01/2015 tarihinde başladığı, 02/05/2016 tarihinde sona erdiği, davalı şirketin 02/05/2016 tarihi itibariyle davacıdan 71.556,51 TL alacaklı durumda bulunduğu, kar kaybı hesabı: taraflar arasındaki sözleşmenin 06/02/2015 tarihinde 5 yıl süre ile geçerli olmak üzere imzalandığı, 06/02/2015-05/02/2020 (1825 gün) dönemini kapsadığı, davacı şirketin 2015 yılında 5.015,12 TL kar gerçekleştirdiği, 5.015,12 TL /365 gün = 13,74 TL günlük kar gerçekleştirilmiş olduğunu, davacı şirket ve davalı şirket ticari defter kayıtlarına göre taraflar arasındaki ticari ilişkinin 02/05/2016 tarihinde sonlanmış olduğu dikkate alındığında, davalı şirketin sözleşmeyi haksız fesih ettiği kanaatine varılması durumunda, davacının sözleşmenin sona ereceği tarih olan 05/02/2020 tarihine kadar olacak kar kaybının (1.825 gün - 451 gün = 1.374 gün) 1.374 gün x 13,74 TL =18.878,76 TL olarak hesaplandığı, davalı/franchise veren ile davacı/franchise alan arasında 06/02/2015 tarihli ve 5 yıl süreli franchise sözleşmesi (ve bununla bağlantılı 15/01/2015 başlangıç tarihli kira sözleşmesi) akdedildiği, franchise sözleşmesinin davalı tarafından 08/03/2016 tarihinde eylemli (fiili örtülü) olarak sonlandırıldığının (feshedildiği) anlaşıldığı, franchise sözleşmesinin 16.02.4/f ve g maddelerinde yer alan hükümlerine göre; davacının ekonomik durumunun ciddi suretle kötüleşmesi veya davalının davacının ekonomik durumunun Sözleşme kapsamından yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyecek suretle kötüleştiğine kanaat getirmesi, davacının alt kira sözleşmesini herhangi bir şekilde ihlal etmesi ve benzeri hallerde davalının sözleşmeyi derhal feshetme hakkı doğacağı, sözleşmenin 16.2.5 nolu maddesinde yer alan hükme göre; yukarıda belirtilen haller dışında olsa da davacının sözleşmedeki herhangi bir maddeye aykırı davranışları nedeniyle, davalının bildirimde bulunmak suretiyle sözleşmeyi haklı sebeple fesih hakkı bulunduğu, dava dosyası içeriğine göre, davalının davacıya keşide ettiği 08/03/2016 tarihli ihtarname ile 53.648,10 TL tutarında ödenmemiş cari hesap borcu bulunduğunu ihtar ettiği ve aynı tarih itibariyle taraflar arasındaki sözleşmeyi eylemli olarak feshettiği, davalının 08/03/2016 tarihi itibariyle davacıdan birikmiş cari hesap alacağı bulunduğu, nitekim davacının da davalıya keşide etmiş olduğu 09/06/2016 tarihli ihtarnamede; davacının cirosunda büyük bir düşüş olması üzerine davacının davalıya cari hesap borcunun da iyice arttığını beyan ettiği, dolayısıyla da davacının bu beyanının, hayatın olağan akışında davalı nezdinde davacının cari hesap borcunun giderek artacağı yönünde haklı bir inanç uyandırdığının kabul edilmesi gerektiği, ayrıca, İzmir 11.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 25.05.2017 tarihli Kararındaki tespitlerden; davacı/franchise alanın davalı/franchise verene, 08.03.2016 tarihi itibariyle henüz 2016 yılı Şubat ayı kira bedeli borcunu ödememiş olduğunun anlaşıldığı, bütün bu durumlar karşısında, davalı nezdinde, akdi ilişkiye katlanmanın çekilmez hale gelmiş olmasının hayatın olağan akışına uygun bir durum olduğu, davacının borçlarını ödememeye başlaması nedeniyle davalının, hayatın olağan akışında davalı için akdi ilişkiye devam etmenin çekilmez hale geldiği ve bu nedenle de, gerek yukarıda açıklanan sözleşme hükümlerine istinaden gerekse doktrin ve uygulamada kabul edilen hukuki esaslara istinaden sözleşmeyi, haklı olarak eylemli (örtülü/fiili) şekilde feshettiği kanaatine varıldığı, doktrin ve uygulamada kabul edildiği üzere, bu tip sürekli edimli akdi ilişkilerde, taraflardan birinin borçlarına aykırı davranması (borçlarını ihlal etmesi) nedeniyle diğer taraf için akdi ilişkiye katlanmak çekilmez hale gelirse, o taraf akdi ilişkiyi haklı sebeple feshedebileceği, bu tür fesih hakkının “olağanüstü fesih hakkı” veya “haklı sebeple fesih hakkı” olarak adlandırıldığı, davalının borçlarını ihlal etmesi nedeniyle davacı akdi ilişkiyi haklı olarak feshetmiş olduğu için, davacının davalıdam herhangi bir tazminat alacağına hak kazanamadığı kanaatine varıldığı, takdirin mahkemeye ait olduğu, davacının, davalının yakın bir yerde yeni bir ... şubesi (işletmesine) çalıştırmaya başladığı için cirosunun azaldığını ve mali durumun kötüleştiğini, bu nedenle cari hesap borçlarının biriktiğini iddia ettiği, Taraflar arasındaki sözleşmenin, 3.2 nolu maddesi hükmüne göre; davalı/franchise veren, işbu sözleşmenin süresi boyunca, ekli haritada belirlenecek olan Esas Sorumluluk Alanına giren bölgede bir başka ... işletmesi çalıştırmayacağı gibi işletilmesi için franchise da vermeyeceği, ancak ihtiyaç sebebiyle Esas Sorumluluk Alanına giren bölgede başka bir ... şubesi daha çalıştırmak isterse, önce davacıya bu durumu bildirecek ve davacının o bölgede yeni bir ... şubesi açması için davacıya süre vereceği, davacının Esas Sorumluluk Alanını oluşturan bölgenin sınırlarının ne olduğu ve de davalının bu bölgede yeni bir ... şubesi çalıştırmaya başladığı hususunun, dava dosyasına içeriğinden anlaşılamadığı, 2016 yılındaki aylık cirolardaki azalışın yeni şubenin açılmasından kaynaklandığı (yani aralarında uygun illiyet bağı bunduğu) hususunun da anlaşılamadığı, bu nedenlerle davalının burada incelenen iddiasının yerinde olmadığı kanaatine varıldığı, takdirin mahkemeye ait olduğu, davacının, davalıdan franchise alıp ... şubenin yer alacağı taşınmazı kiraladıktan sonra, aynı yerde daha önce Franchisa Alan durumunda olan davadışı/... Gıda Şirketi'nin davadışı/... Şirketi'ne olan borçların nedeniyle 03.02.2015 hacze gelindiğini ve haciz tehdidi altında davadı/... Şirketi'nin borçlarını ödemek zorunda kaldığını, iddia ettiği, ancak, davalı ile davacı arasında akdi ilişkinin uygulanmaya başlamasından sonraki süreçte davacının iddia ettiği bu durumu davalıya bildirdiği ve de uğramış olduğu zararların tazminini talep ettiği ve dolayısıyla taraflar arasında bundan dolayı bir ihtilaf oluştuğunun anlaşılamadığı, yine akdi ilişkinin uygulanmaya başlamasından sonraki süreçte davacının da, sözleşmenin 6.1.1 nolu maddesinde düzenlenmiş olan 20.000 USD (KDV hariç) tutarındaki franchise ücretine ödediği anlaşılmadığı halde, davalının bu bedelin ödenmesini davacıdan talep etmediği ve dolayısıyla taraflar arasında bundan dolayı da bir ihtilaf oluşmadığı nın anlaşıldığı, böylelikle, akdi ilişkinin uygulanmaya başlamasından sonra, tarafların, sözleşmeye istinaden birbirlerinden olan bir takım alacakların talep etmekten örtülü olarak vazgeçtikleri, bu nedenle de bundan sonra bu alacakları birbirlerinden talep edemeyecekleri kanaatine varıldığı, ayrıca davacı, haciz tehdidi altında iddia ettiği gibi ödemeler yapmışsa bile, cirosunun bu yüzden azaldığı ve davacıya olan cari hesap borçlarını bu yüzden ödeyemediği hususunun anlaşılmadığını, bu nedenle bu durumun davalının sözleşmeyi feshetmesini haksız hale de getirmeyeceği kanaatine varıldığı, takdiri mahkemeye ait olmak üzere tüm bu gerekçelerle davacının davalıdan dava tarihi itibariyle herhangi bir tazminat alacağına hak kazanamadığı" görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

G E R E K Ç E: Dava; taraflar arasında imzalanan franchise sözleşmesi sebebiyle sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedildiğinden bahisle davacının ödediği sözleşme bedeli ile haksız fesihten dolayı uğramış olduğu zararın faiziyle tazmini talepli alacak davasıdır.Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili tarafından bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiği gerekçesiyle istinaf talebinde bulunulmuşsa da, her iki bilirkişi raporunda da, yapılan mali incelemeler sonucunda, sözleşmeye taraf olan her iki tarafın da sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediklerine dair görüş bildirildiği, dosyaya sunulan deliller ve bilirkişiler tarafından yapılan bu tespitler ışığında, davalının sözleşmeyi haksız olarak feshedip etmediği konusunun hukuk bilgisiyle Mahkeme hakimi tarafından değerlendirilebilecek bir konu olması nedeniyle, bu konuda yeniden rapor alınması gerekmediğinden, davacı vekilinin buna ilişkin istinaf talebi yerinde bulunmamıştır.Davacı vekilinin sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak feshedildiğine ilişkin istinaf talepleriyle ilgili yapılan incelemede; davacının SGK, Bağkur ve Vergi borçlarının davanın konusu ile ilgisinin bulunmadığı, dava dilekçesinde daha önce aynı işletmede faaliyet gösteren dava dışı ...'ya 210.000,00 TL devir bedeli ödendiğine dair bir iddia ve talep mevcut olmamasına rağmen, ıslah dilekçesi ile bu hususun ileri sürüldüğü, davacının bu bedeli sözleşme gereğince davalıya ödemesi gereken franchise bedeline mahsuben üçüncü kişiye ödediğini ispatlayamadığı, davacının kendi rızası ile imzaladığı franchise sözleşmesiyle ilgili davalı tarafça aydınlatılmadığını iddia ederek sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerinden kurtulmasının mümkün olmadığı, tacir olan davacının özgür iradesiyle ve iradesi sakatlanmadan davalı ile franchise sözleşmeni imzaladığı, sonrasında davaya konu pizza işletmesinde ticari faaliyete başladığı, bu sebeple 6102 sayılı yasanın 18/2 maddesi uyarınca her tacir gibi ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlü olduğu, aksi durumda kendi basiretsizliği sebebiyle basiretsiz davranan davacının bu durumdan kendi lehine hak çıkaramayacağı, bu hususun kanun tarafından da korunmayacağı, davacının franchise sözleşmesini imzalamadan önce basiretli bir iş adamı gibi davranarak devralacağı işletmenin gerekli olan fizibiletisini yapması, devraldığı pizzacının gelir - gider durumunu, borcunu-alacağını tespit ederek, davaya konu sözleşmeyi imzalaması gerektiği, tüm bunları yapmaksızın ve basiretli bir tacir gibi davranmadan kendinden önceki franchise alanın borçlarına da kefil olarak franchise sözleşmesini imzalayan davacının, artık ticari tecrübesinin olmadığı savunmasında bulunamayacağı, 06/12/2021 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere sözleşmenin eylemli olarak feshedildiği tarih olan 08/03/2016 tarihi itibariyle davacı franchise alanın davalı franchise verene cari hesap borcunun bulunduğu, sözleşme gereğince davalıya ödemesi gereken %4 Royalty ücreti ve %3 Reklam Tanıtım Katkı Payını ödemediğinin tespit edildiği, ayrıca alt kira sözleşmesi uyarınca taşınmazı fiilen tahliye ettiği Haziran 2016 tarihine kadar olan bir kısım kira bedellerini de ödemediğinin anlaşıldığı, davacının sözleşme süresince davalıdan sözleşme gereğince üstlendiği eğitim hizmeti için talepte bulunmadığı, sözleşme ekinde bulunması gereken haritayı dosyaya sunmayarak, Atalar bölgesinin sözleşme gereğince ek bölge olduğuna ve davalının Atalar/Kartal’da yeni bir şube açmasının sözleşmeye aykırı olduğuna dair iddiasını da kanıtlayamadığı, tüm bu nedenlerle davalının sözleşmeyi haklı olarak feshettiğine dair mahkeme kabulünün ve davanın reddine dair kararının yerinde olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harcın, peşin alınan 2.450,00 TL harçtan mahsubu ile artan 2.022,40 TL harcın talebi halinde ilk derece mahkemesince iadesine, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 16/05/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.