İstanbul BAM 16. HD 2022/1623 E. 2024/923 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2022/1623 Esas

KARAR NO: 2024/923 Karar

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 2.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ: 24/03/2022

NUMARASI: 2021/14 E. - 2022/67 K.

DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Tespiti İstemli)

KARAR TARİHİ: 16/05/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ... sahibi olduğu ... Kapı Aksesuarları şahıs firmasında 23.05.2012 tarih ve ... yevmiye numaralı vekaletname uyarınca her türlü iş ve işlemi yürütmekte olduğunu, bu firma kapsamında PVC aksesuarları, PVC kapı kolları, PVC pencere kolları, emniyet kilitleri, çift kanat sürgüsü vs. PVC aksesuarları üretimi ile PVC aksesuar sektöründe ürün ve hizmet sunduğunu, ... firmasının müvekkili adına tescil edilmiş endüstriyel taşarım ürünlerinin üretimi, satışı, tedariki konularında yetkili ve hak sahibi olduğunu, faaliyet konusu kapsamında tasarlamış olduğu "Çocuk ve Hırsız Güvenlik Kilidi" isimli ürünü 01.04.2013 tarihinde TPE nezdinde tescil ettirdiğini, ilgili tasarımın ... başvuru numarası ile Resmi Bültende yayınlandığını, tasarımın görselinin ekte sunulduğunu, müvekkilinin bu tasarımın düğmesiz modelini de tasarlayarak 27-31 Mart 2013 tarihlerinde gerçekleştirilen fuarda davalının tescili öncesinde kamuya arz edildiğini, müvekkilinin daha sonra tescile konu fuarda kamuya arz edilmiş olan düğmesiz tasarımların davalı ... adına ... başvuru numarası ile haksız ve hukuka aykırı olarak tescil edilmiş olduğunu öğrendiğini, davalı tarafından "Kapı Ve Pencereler İçin Emniyet Kilidi" adı altında düğmeli ve düğmesiz 2 tasarım ürününün tescil edildiğini, her iki tasarımın da hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerektiğini, davalı adına tescillendirilen 1 numaralı "düğmeli emniyet kilidi" ürünü ile müvekkilinin ... tescilli tasarımının birebir aynı olduğunu, davalı tarafın "2 numaralı düğmesiz emniyet kilidi" tasarımının ise yenilik ve ayır edicilik ihtiva etmediğini, ayrıca müvekkili ...'nin ... şahıs şirketine Eyüp ... Noterliğinden ... yevmiye numarası ile dava konusu her iki tasarım ürününün de kendi tasarımı olduğu, işbu ürünleri üreten ve satan muhatap firmanın tecavüzlerini derhal durdurması konulu ihtarname çektiğini, işbu ihtarnamede tasarım ürünlerinin fotoğraflarına da yer verildiğini, ... müvekkilinin ihtarnamesi sonrasında işbu dava konusu tasarımını davalı ...'a devrettiğini, bu durumun davalının haksız ve kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, haksız rekabet durumunun söz konusu olduğunu, davalı taraf adına tescilli 2 numaralı "düğmesiz emniyet kilidi" tasarımının müvekkili adına tescilli tasarımıyla küçük ayrıntılarda farklılık gösterdiğini, 1 numaralı tasarımının yenilik özelliğinin bulunmadığını, 25. Bursa Uluslararası Yapı ve Yaşam Fuarı ve Kongresine (27-31 Mart 2013 tarihli TÜYAP-Bursa) ilişkin kataloğun istendiğinde durumun anlaşılacağını belirterek, davanın kabulü ile davalı ... adına 24.09.2013 tarihinde ... başvuru numarası ile "Kapı Ve Pencereler İçin Emniyet Kilidi" adı altında tescil edilen 1 ve 2 numaralı tasarımlarının hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin yıllardır çeşitli alanlarda faaliyet gösterdiğini, tüm marka ve endüstriyel tasarımlarını mevzuatın öngördüğü şekilde Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescil ettirdiğini, namına tescil edilmiş ve tescil numarası ... olan "Kapı ve Pencereler için Emniyet Kilidi 1, 2" tasarımlarının sahibi olduğunu, bahse konu tasarımlar için ilk başvurunun 24.09.2013 tarihinde yapılıp, 26.02.2018 tarihinde bu tasarımların kendisine devredildiğini ve 5 yıllık yenilemesinin tarafınca yapıldığını, tasarımının en büyük ayırt ediciliği ve belirgin farklılığının "parmakla baskı yapılması için yuvarlak bir çöküntünün bulunması" ve ''bastırarak çevirme'' özellikleri olduğunu, davacının tescilli tasarımlarının "düğmeli" kilitler olup esas unsuru "düğmenin kullanılması" iken, kendine ait tescilli tasarımların hem düğmeli, hem düğmesiz olup, esas unsurun "parmakla baskı yapılarak" mekanizmanın kullanılması olduğunu ve bu suretle kendi ürününden farklı bulunduğunu, davacının tescilli tasarımının "Çocuk ve Hırsız Güvenlik Kilidi Locarno Sınıfı: 08-07" olarak tescilliyken, kendisinin tescilli tasarımının "Kapı ve Pencereler İçin Emniyet Kilidi Locarno Sınıfı: 08-06" olarak tescillinin bulunduğunu, açıklanan nedenlerle hükümsüzlük şartlarının hiçbirinin davada mevcut olmadığını, davacının bu kadar uzun süre bekledikten sonra huzurdaki davayı açmasının tamamen kötü niyetli olduğunu, davacı tarafça İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 2020/225 D.iş sayılı dosya ile gerçekleştirilen tespit ve sonrasında gerçekleştirilen müvekkilinin tescilli tasarımının izinsin kullanımı sebebiyle oluşan tecavüze dayalı tazminat talepli arabuluculuk başvuruları sonrasında haksız olduğunu bilerek huzurdaki dava ile haksız talepleri ile müvekkilini ve yargıyı adeta oyaladığını, müvekkili adına tescili yapılan ... olan "Kapı ve Pencereler için Emniyet Kilidi 1, 2" tasarımlarının sahibi olması ve hükümsüzlük nedenlerinin bulunmaması nedeniyle, müvekkili adına açılan haksız davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI: İstanbul 2.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 24/03/2022 tarihli 2021/14 E. - 2022/67 K. sayılı kararıyla; "...Tüm dosya kapsamı sunulan bilirkişi heyet raporları ve izahı yapılan mevzuat kapsamında değerlendirildiğinde; rapordaki tespitlerde dava konusu hükümsüzlüğü istenen 24.09.2013 başvuru tarihli ... (1) ve (2) numaralı tasarımların benzerlerinin tescil tarihinden önce kamuya sunulduğu, ayırt edicilik ve yenilik özelliklerine haiz olmadığı, izahı yapılan mevzuat kapsamında davanın süresinde açıldığı" gerekçesiyle hükümsüzlüğe yönelik sübut bulan davanın kabulüne" karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Mahkemenin gerekçeli kararında gerekçe olarak sadece mahkemece yapılan işlemlerin açıklandığını, dosya içeriği yönünden bir değerlendirme yapılmadığını, bu durumun Anayasaya, usule ve yerleşik yargı kararlarına aykırı olduğunu, Davanın hak düşürücü sürede açılmadığını, davacı tarafın müvekkiline ait ... numaralı tasarımı ilk olarak 27-31 Mart 2013 tarihlerinde gerçekleştirilen 25. Bursa Uluslararası Yapı ve Yaşam Fuarı Kongresinde ... ve Kapı Aksesuarları firması adıyla ve işbu ürünleri ... firmasından alan ... Ticaret Şirketi aracılığıyla kamuya arz edildiğini iddia etse de, bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere söz konusu tasarım -kabul anlamına gelmemek kaydıyla- ilk olarak ... Proje dergisi Kasım-Aralık 2012 sayısında gösterildiğini, SMK 57 uyarınca davacı taraf ilk olarak söz konusu düğmesiz tasarımı -kabul anlamına gelmemek kaydıyla- Kasım ayında kamuya sunmuştur. SMK 78/3 uyarınca tasarımın hükümsüzlüğü için tasarım hakkının koruma süresi içinde veyahut koruma süresinin sona ermesinden 5 yıl içinde dava açılabileceğini, Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca tescilsiz tasarımların kamuya sunulduktan sonra 3 yıl süreyle korunduğunu, davacı tarafın düğmesiz tasarıma ilişkin bir tescili bulunmadığı için söz konusu tasarımın kanun tarafından yine kabul anlamına gelmemek kaydıyla 3 yıllık süreyle korunduğunu ve akabinde 5 yıl süre içerisinde dava açılmadığını, dava 19.01.2021 tarihinde açılmış olup, yukarıda açıklanan süreler kapsamında yer almadığını, iş bu sebeple bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere söz konusu davanın hak düşürücü süreler içerisinde açılmadığından reddi gerektiğini, Müvekkiline ait ürünlerin tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin tasarımının en büyük ayırt ediciliği ve belirgin farklılığının “parmakla baskı yapılması için yuvarlak bir çöküntünün bulunması” ve ''bastırarak çevirme'' özellikleri olduğunu, yenilik yanında ayırt edicilik özelliğine de sahip olduğunu, müvekkilin ürününün kullanımında bariz farklıların mevcut olduğunu, tasarımın ayırt edici niteliklerinin, müvekkilinin tasarıma has, sadece o tasarıma ait olan ve benzer tasarımlarda bulunmayan baskı ile kullanım sağlayan özellikleri olduğunu, davacının tescilli tasarımlarının “düğmeli” kilitler olduklarını ve esas unsurunun “düğmenin kullanılması” olduğunu belirterek, istinaf kanun yoluna başvurularının kabulüne, İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 2021/14 esas sayılı dosyasında verilen 24.03.2022 tarihli kararında usul ve yasaya aykırı hususların ortadan kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: Dosya arasında bulunan TMPK kayıtları incelendiğinde; davacı ... adına kayıtlı 01.04.2013 başvuru tarihli ve ... başvuru tescil numaralı tasarım tescil dosyası ile davalıya ... adına kayıtlı 24.09.2013 başvuru tarihli ve ... başvuru tescil numaralı tasarım tescil dosyalarının bulunduğu anlaşılmıştır. Dosya içinde bulunan İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2020/225 D.İş sayılı dosyası incelendiğinde; ... tarafından ..., ... Ltd. Şirketi, ... ve ... A.Ş. aleyhine ... tescil numaralı tasarımdan kaynaklanan haklarına tecavüz edildiği iddiasıyla 18/11/2020 tarihinde delil tespiti talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.İlk derece mahkemesince tasarım uzmanı ..., makine mühendisi ... ve bilgisayar mühendisi ... oluşan bilirkişi heyetinden alınan 20.12.2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda; "... davaya konu olan “çocuk ve hırsız güvenlik Kilidi”, “Emniyet Kilidi” ve “Emniyet Mandalı” gibi isimlerle tanımlanan ürünlerin, PVC Plastik Pencere ve Kapı Sektörü için üretilen ancak yüksek katma değerli olmayan bir aksesuar ürünü olduğunu, PVC Pencere ve Kapı Sektörü içinde emniyet kilitlerinin üretiminin yaygınlaşmasının 1990 yıllara dayandığını, ancak mekanizma tekniği, kavramsal tasarım yönü ile benzer amaçlı kullanımı yönünden başka sektörlerde de farklı endüstriyel tasarımlı emniyet kilitleri, PVC Pencere ve Kapı Sektöründen çok daha önceki yıllarda geliştirilmiş ve kullanıldığını, davaya taraf olan firmaların ürünleri haricinde de, PVC Pencere ve Kapı Sektörü içinde emniyet kilitlerinin imalatını, fason üretimini ve satışını yapan çok sayıda firma bulunduğunu, yapılan değerlendirme sonucunda hükümsüzlüğü istenen 24.09.2013 başvuru tarihli ... (1) numaralı tasarımlar ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen 01.04.2013 başvuru tarihli ... numaralı tasarım ve ... Proje dergisi ... Sayısı 2013'te yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, hükümsüzlüğü istenen ... (1) numaralı tasarımın benzerlerinin tescil tarihinden önce kamuya sunulduğu sonucuna varıldığını, ayırt edicilik ve yenilik özelliklerine haiz olmadığı, hükümsüzlüğü istenen 24.09.2013 başvuru tarihli ... (2) numaralı tasarımlar ile hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen ... Proje dergisi Kasım-Aralık 2012 tarihli sayısında yer alan ürün görseli ve ... Proje dergisi Fuar Özel Sayısı 2013'te yer alan ürün görseli arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, hükümsüzlüğü istenen ... (2) numaralı tasarımın benzerlerinin tescil tarihinden önce kamuya sunulduğu, ayırt edicilik ve yenilik özelliklerine haiz olmadığı" görüş ve kanaatine bildirdikleri anlaşılmıştır.

G E R E K Ç E: Dava, tasarımın hükümsüzlüğü davasıdır.Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Her ne kadar davalı vekili ilk derece mahkemesinin kararında yeterli gerekçeye yer verilmediği belirtilerek istinaf talebinde bulunulmuşsa da, karar incelendiğinde; gerekçeli kararda bilirkişi raporlarına atıf yapılarak Mahkeme kararının gerekçesinin açıklandığı, bu nedenle davalı vekilinin istinaf talebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Davalı vekilinin davanın süresinde açılmadığına ilişkin istinaf talepleriyle ilgili yapılan incelemede; SMK’nun 78/3. maddesi uyarınca tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olarak koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılacağının düzenlendiği, davacının tescilsiz tasarımını kullandığı tarihten itibaren üç yıl geçtiği için hükümsüzlük davası açamayacağı iddia edilmişse de; davacının tescilsiz olarak kullandığı tasarımın kamuya sunulma tarihinin dava açma süresini etkilemeyeceği, SMK’nun 69/2. maddesindeki 3 yıllık süre tescilsiz tasarımın koruma süresine ilişkin olup, yine SMK’nun 78/1. maddesi uyarınca hükümsüzlük davası menfaati olanlar tarafından açılabileceğinden ve davacının hükümsüzlük davasını açmakta menfaati bulunduğundan hükümsüzlük davasının süresinde açıldığı tespit edilmiştir.Davalının müvekkiline ait tasarımın yenilik kırıcı olarak gösterilen tasarımlarla benzer olmadığına dair istinaf talepleriyle ilgili yapılan incelemede; SMK'nun 55/1. maddesinde; tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünüm olarak tanımlanmış, tasarımın tescilli olması halinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuş olması halinde ise tescilsiz tasarım olarak korunacağı belirtilmiştir.Yine SMK'nun 56. maddesinde tasarımın korunabilmesi için yenilik ve ayırt edicilik niteliğine sahip olması gerektiği belirtilmiş, bir tasarım tescilli ise başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz ise kamuya sunulduğu tarihten önce dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarımın yeni kabul edileceği, tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edileceği, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği, ayırt edicilik niteliğinin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarım geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesine bakılacağı belirtilerek yenilik ve ayırt edicilik özelliklerinin tanımı yapılmıştır.SMK'nun 77. maddesinde ise; tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerinin bulunmaması halinde tasarımın hükümsüz sayılmasına karar verileceği düzenlenmiştir. SMK'nun 79. maddesinde de hükümsüzlük kararının geçmişe etkili olacağı, tasarıma kanunla sağlanan bu korumanın hiç doğmamış sayılacağı belirtilmiştir.Bu yasal düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında,ilk derece mahkemesince tasarım konusunda uzman bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyeti tarafından tasarımların görsellerine de yer verilerek hazırlanan ve denetime uygun olan bilirkişi raporu ile, davalıya ait tasarımların davacı adına tescilli 2013 02613 tescil numaralı tasarım ve davalının tasarımının tescil başvuru tarihinden önce kamuya sunuldukları tespit edilen tasarımlar ile benzer olduklarına dair görüş bildirildiği, yenilik kırıcı olarak gösterilen tasarımın üzerinde de oyuk unsurunun mevcut olduğu, tasarımların tescil başvuru tarihinden önce kamuya sunulduklarının, yenilik özelliklerinin mevcut olmadığının anlaşıldığı, tasarım yalnızca dış görünümü koruduğundan, davalı vekilinin iddia ettiği gibi davalı adına tescilli kilit sisteminin çalışma yöntemi farklı olsa dahi, bu durumun sonuca etkili olmayacağı, çalışma sistemlerinin faydalı model kapsamında koruma altına alınması gerektiği, bu nedenle ilk derece mahkemesince davanın kabulüne ve davalı adına tescilli tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesinin yerinde olduğu kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 16/05/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.