İstanbul BAM 16. HD 2023/1612 E. 2024/257 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2023/1612 Esas

KARAR NO: 2024/257

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ: 13/06/2023

NUMARASI: 2022/299 2023/140

DAVANIN KONUSU: Fikir Ve Sanat Eseri (Maddi Tazminat İstemli)

KARAR TARİHİ: 06/02/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketinin tüm dünyada ..., ...; ... ve ... yazılımlarının eser ve hak sahibi olduğunu, müvekkiline gelen lisanssız kullanıma ilişkin ihbarlar üzerine Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2018/274 Değişik iş sayılı dosyası ile davalı şirket adresinde tespit yapıldığını, müvekkili şirkete ait yazılımların davalı şirket adresindeki bilgisayarlarında kurulu ve aktif, çalışır durumda olduğunu, bu şekilde yazılımın izinsiz olarak korsan tabir edilen biçimde yüklendiğinin tespit edildiğini, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'na gerekli şikayetlerde bulunulduğunu ve soruşturma yürüdüğünü, müvekkiline ait programı herhangi bir sözleşme ve izne tabi olmaksızın bilgisayarlarında kullanan davalıların işi ve faaliyet alanları gereği, bu programdan haksız kazanç elde ettiklerinin aşikar olduğunu, müvekkiline ait yazılımların, geliştiricilerinin yeni uygulamalar oluşturmalarını sağlamak üzere meydana getirilmiş yazılımlar olduğunu, bu alanda dünyada tek olduğunu, müvekkili şirketin uğradığı zararın büyüklüğü ve sözleşme bedelinin belirlenmesinde bu hususların da göz önüne alınmasını talep ettiklerini, tüm bu nedenlerle haksız eylem tarihinden itibaren, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL ticari faizi ile birlikte karşı taraftan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının usulüne uygun olarak düzenlenmemiş dava dilekçesinin usuli eksiklikler ve hatalar gereğince reddinin gerektiğini, davacıdan teminat istenmesi taleplerinin bulunduğunu, davacının mahkeme dosyasına sunmuş olduğu belgelerin davacının hak sahibi olduğunu göstermemekte olup öncelikle davacının hak ehliyeti bulunmaması nedeni ile reddinin gerektiğini, davacının yaptırmış olduğu delil tespitinin eksik ve bu haliyle hukuka uygun olmadığından raporda belirtilen iddiaları kabul etmediklerini, davacı tarafın tüm taleplerinin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olup dürüstlük kuralına da aykırı talepler olduğunu, müvekkili şirketten toplamda 93.100 Euro+KDV olarak sözde yasallaştırma teklifi adı altında bir miktar istendiğini, ödenmemesi halinde ise göz korkutmaya çalışan ifadeler ile tehditvari beyanlarda bulunulduğunu, davacı taraf ve onun adına hareket eden aracı firmanın amacının lisanssız kullanıldığı iddia edilen yazılımların bedelini almak değil, korkutma ve tehdit ile verilebilecek en yüksek ceza ve tazminat miktarlarını kullanarak, sanki yazılım ücretleri daha fazlaymış gibi hareket ederek haksız kazanç elde etmeye çalışmak olduğunu, davacının talep etmiş olduğu tazminat miktarının fahiş olup, kabul edilmesi halinde davacı firma lehine müvekkili firma aleyhine sebepsiz zenginleşmeye neden olacağını, hiçbir şekilde aleyhe beyan veya kabul etmemek kaydı ile bir an için tazminat kabul edilse dahi bu durumun subjektif koşullar gereğince hakimin takdir yetkisi dahilinde olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI; Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 22/10/2019 tarihli 2018/505 E- 2019/349 K sayılı kararıyla; " davacının dayandığı iddialardan öncelikle eser sahipliğini ispat külfeti altında olduğu, ancak davacının sunduğu deliller ışığında ve alınan bilirkişi raporuna göre davacının eser sahipliği sıfatı yönünden herhangi bir delil-belge ibraz edemediği, bu sıfatını ispat edemediği " gerekçesiyle; ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir.

DAİREMİZİN KARARI: Dairemizin 2020/1258Esas, 2022/1495 Karar sayılı, 22.09.2022 Tarihli ilamında; "Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2018/274 Esas sayılı D.İş dosyasında Bilgisayar Mühendisi bilirkişiden alınan 10/10/2018 tarihli raporda; davalı adresinde bulunan bilgisayardan alınan ekran görüntülerinin rapora eklendiği ve yazılım hakkında ekran görüntüsünde, "..." yazısının ve "..." ibaresinin bulunduğu, bu markanın davacı şirket adına tescilli olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda, yazılım üzerinde davacı şirket unvanı ve markası bulunduğundan FSEK 11. Madde de düzenlenen karineden aksi ispat edilinceye kadar faydalanacağından, mahkemece davanın sıfat yokluğundan reddedilmesi yerinde olmamış, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir." şeklinde karar verilmiştir.

DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: İlk derece mahkemesinin istinafa konu 2022/299 Esas, 2023/140Karar sayılı, 13.06.2023 Tarihli ilamında; "...Dosya kapsamı deliller, bilirkişi raporları , Bölge Adliye Mahkemesi kararı birlikte değerlendirildiğinde; bilirkişi raporuna göre davacının dayandığı ... isimli yazılım programının FSEK 2/1 kapsamında hususiyet arz eden eser niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizin 2018/274 Esas sayılı D.İş dosyasında Bilgisayar Mühendisi bilirkişiden alınan 10/10/2018 tarihli raporda; davalı adresinde bulunan bilgisayardan alınan ekran görüntülerinin rapora eklendiği ve yazılım hakkında ekran görüntüsünde, "..." yazısının ve "..." ibaresinin bulunduğu, bu markanın davacı şirket adına tescilli olduğu, yazılım üzerinde davacı şirket unvanı ve markası bulunduğundan FSEK 11. Madde de düzenlenen karineden aksi ispat edilinceye kadar faydalanacağından davacının hak sahibi olduğunun kabulü gerekmiştir. Davalının davacının hak sahibi olduğu dava konusu yazılımı lisansız olarak iş yerindeki bilgisayarda kurulu olduğunun tespit edilmiş olması karşısında davalının bu eyleminin FSEK 22 maddesi uyarınca davacının çoğaltma hakkını ihlal niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. Yine, bilirkişi ek raporunda belirtildiği üzere emsal lisans sözleşmelerine göre FSEK 68 maddesi kapsamında haksız fiil tarihi itibariyle bedelinin KDV dahil 54.698,49 TL olduğu, bunun üç katına kadar talepte bulunulmasının mümkün olduğu ancak davacının arttırım yapmayacaklarını beyanla, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulünü talep ettiğinden taleple bağlılık kuralı gereği dava dilekçesinde belirtilen 10.000,00 TL yönünden davanın kabulü gerekmiştir. Tarafların sıfatı ve davanın niteliğine göre ticari faize hükmedilmiştir. Davalı vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararından sonra müvekkilinin söz konusu yazılımı lisans bedelini ödeyerek satın aldığını belirtmiş ise de, bu satın alma olay tarihinden sonraki kullanıma ilişkin olduğundan bu beyana itibar edilmemiştir. ..." şeklindeki gerekçe ile neticeten; "1-Davacının davasının KABULÜNE, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL tazminatın, dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, "şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf isteminde özetle; Davacının dava açma ehliyeti olmadığını,Raporda bahsedilen iki adet programdan ... programının diğer bahsedilen ... programından ayrı bir program olmadığını ve ... kullanıldığında otomatik olarak diğer programın da içinde yer aldığının görüldüğünü, sanki iki ayrı program indirilmiş kurulmuş gibi belirtilse de Interbase programı açısından daha önce belirtilen itirazlar ile kullanımın ve hiçbir aktifliğin olmadığının tespiti doğrultusunda bu programın illegal indirildiği ve hak ihlaline sebebiyet verildiği iddiasının asılsız olduğunu, bu durumun tespiti için yeni bir uzman heyetten rapor talep edilmiş ise de mahkemenin itirazı değerlendirmeden eksik inceleme ile karar verdiğini, ... programının müvekkili şirket bünyesinde kullanıldığına dair bir tespit de bulunmadığını,Bir programın indirilip lisanssız şekilde ve ticari amaçla kullanılımı olup olmaıdğının tespiti için programın nerelerde kullanıldığının gösterilmesinin gerektiğini, aksi takdirde program isminin bilgisayarda var olmasının illegal yoldan indirildiği ve kullanıldığını göstermeyeceğini,Müvekkili şirket içinde programın indirildiği kabul edilse dahi bu durumun müvekkilini bağlamayacağını, sorumluluğunun eylem sahibine ait olacağını, mahkemenin bu hususu araştırmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLER Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2018/274 Esas sayılı D.İş dosyasının dosya içerisinde bulunduğu ve Bilgisayar Mühendisi bilirkişi tarafından, davalı şirket adresindeki bilgisayarlar üzerinde inceleme yapılarak 10/10/2018 tarihli raporun düzenlendiği, davalı adresinde bulunan bilgisayardan alınan ekran görüntülerinin rapora eklendiği anlaşılmıştır. Bilirkişi heyeti raporunda; dava konusu yazılım programlarının FSEK 2/1 md gereğince eser niteliğinde olduğu, davacı tarafça herhangi biri hak sahipliği belgesi ibraz edilmediği, yazılımın lisanssız olarak davalı işyerindeki bilgisayarda kurulu olduğundan ve lisans belgeleri ibraz edilmediğinden FSEK 22 md gereğince çoğaltma hakkının ihlal edildiğini, adreste 1 adet ... programlarının kurulu olduğu, ... yazılımının emsal telif bedelinin 6547,50Euro, ... yazılımın 223,20Euro, olduğu, maillere göre uzlaşma talebine karşılık davacı şirketin 93.000Euro talep ettikleri yönünde görüş bildirilmiştir. Dairemiz kararından sonra alınan 23/03/2023 havale tarihli raporda (bilirkişiler FSRK uzmanı ..., bilişim uzmanı ...) sonuç olarak; ... rayiç bedelinin belirlenmesi amacıyla https://www...com/... adresi web archive kayıtları incelenmiş 08.10.2018 tarihine en yakın web archive kaydının 04.10.2018 olduğu, açılan sayfada, ... versiyonuna ait “...”, “...” ve “...” sürümlerinden davalı yan adresinde tespit edilen ... programının “...” sürümünün 6.326 Euro + KDV olarak fiyatlandırıldığı, Interbase 2017 rayiç bedelinin belirlenmesi amacıyla https://www... linki web archive kayıtları incelenmiş, 08.10.2018 tarihine en yakın web archive kaydının 03.10.2018 olduğu, açılan sayfada, Buna göre,”...” sürümünün 216 + KDV Euro olarak fiyatlandırıldığı, lisans bedelinin Türk Lirası olarak ne kadar olabileceği konusunda yapılan incelemeler doğrultusunda https://www...gov.tr üzerinden yapılan arşiv kayıtları incelemesinde 08.10.2018 günü Saat 15:30’daki Euro Efektif Satış Bedeli’nin 7.0857 TL olduğu görülmüş, ... programının “...” sürümünün : 44.824,14 TL + KDV (%18) olduğu, ...” sürümünün : 1.530,51 TL + KDV (%18) olduğu, Genel Toplam’ın : 46.354,65 TL + KDV olduğu, KDV Dahil Fiyatın; 54.698,49 TL olduğunu bildirmiştir.Davacı vekili rapordan sonra duruşmadaki beyanı ile arttırım yapmayacaklarını, fazlaya dair hakları saklı tutularak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE Davacı, telif hakkı sahibi olduğunu ileri sürdüğü bilgisayar yazılımlarının, davalı tarafça izinsiz olarak çoğaltılarak kullanıldığı ileri sürülerek FSEK 68. Maddeye dayalı olarak tazminat talep etmiştir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta, delil tespit dosyasında alınan rapora göre; davalının adresindeki bilgisayarda yapılan incelemede davacıya ait 1 adet ... programlarının kurulu ve çalışır vaziyette olduğunun tespit edildiği, tespit tarihinde davalının lisans sözleşmesi bulunmadığından davacının çoğaltma hakkının ihlal edildiği, davalının işyeri adresinde tespit yapılmış olmakla davalının haksız eylemi gerçekleştirenin şahsi sorumluluğu olduğuna yönelik itirazlarının yerinde olmadığı, Dairemizin kaldırma kararında belirtildiği üzere FSEK 11.maddesi gereğince davacının eser sahibi olarak kabulü gerektiği dikkate alındığında davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60-TL harçtan, peşin alınan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 10-TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.06/02/2024