Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2024/571 Esas

KARAR NO: 2024/1277

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 28/12/2022

NUMARASI: 2020/375 Esas, 2022/944 Karar

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 12/07/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... tarafından muhatapın ... Bankası A.Ş. Bayrampaşa Şubesi, Hesap No; ..., Çek No; ..., Keşide Miktarı 45.000,00 TL, Keşide Tarihi 30/10/2019, Keşidecisi davacı müvekkili ... olan çekin şüpheli ... ve eşi tarafından çalındığını, 2019 yılı mayıs ayı başında şüpheli ... müvekkilin ... Cad. ... ... Blok.No:... BAYRAMPAŞA/İST. Adresindeki işyerine gelerek ' 60.000 metrelik bengalin vasıflı kumaş vereceğini,bu kumaşları kendisinin ürettiğini ve sair...' ifade ettiğini, 60.000 metre kumaş vereceğine dair müvekkiline ait ajandaya ... imza attığını, bunun üzerine müvekkilinden ... marka ... Plaka sayılı aracı müvekkili adına ...'na 03.05.2019 tarihinde devrettiğini, bu devri aldıktan sonra telefonlara çıkmamaya ve hileli davranışlar sergilemeye başladığını, müvekkilin sonradan öğrendiğine göre alelacele bir şekilde ... plaka sayılı aracı başka bir tanıdığına devrettiğini, kendi işyerini başkası üzerine devrettiğini ve yurt dışına gittiğini öğrendiğini, şüpheli ... açıkça dolandırcılık kastı ile hareket ettiği, müvekkilin bu durumdan şüphelendiğini ve şahıslar hakkında İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 2019/108044 Hz. ve 2019/117568 Hz. sayılı dosyasında suç duyurusu yaptığını, bu suç duyurusu sürecinde müvekkil işyerindeki çek ve benzeri evrakların yerinde olup olmadığı hususunda araştırma yaparken dört adet çekinde yerinde olmadığını fark ettiğini, bahse konu suç duyurusu kayıtları incelendiğinde ciro silsilesinin koptuğunun açıkça gözükeceğini, davalı tarafın hak sahipliğinin söz konusu olamayacağını, muhatabın ... Bankası A.Ş. Bayrampaşa Şubesi, Hesap No; ..., Çek No; ..., Keşide Miktarı 45.000,00 TL, Keşide Tarihi 30/10/2019 olan ve Bursa ....İcra Müdürlüğünün ... E.Sayılı dosyasında haksız ve hukuka aykırı olarak aslı olmadan takibe konulan çek aslının dosya içine alınarak müvekkiline iade edilmesine ve müvekkilinin davalı tarafa borcu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde; Öncelikle yetki itirazında bulunduklarını, dava konusu senetlerin davalıya hukuka aykırı olarak ciro edildiği, ciro zincirinde herhangi bir kopukluk söz konusu olmadığını, davacının mezkûr senedin çalıntı olduğunu iddia etmişse de husus davalı tarafından bilinmediğini, bu durum bilinse de beklenemeyeceğini, hal böyle iken davalı aleyhine açılan bu davanın hukuka dayanaktan yoksun olduğunu, Huzurdaki dava süresinde açılmadığını, zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazları nedeniyle reddi gerektiğini, Yukarıda açıklanan nedenlerle davanın reddine, davacı taraf aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep ve beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI: " ...davanın dava şartı yokluğundan usulden REDDİNE" şeklinde karar vermiştir.

DAİREMİZİN KARARI: Dairemizin 09/07/2020 tarih ve 2020/1128 Esas, 2020/1247 karar sayılı ilamı ile; "TTK'nın 5/A maddesine göre, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı ise de; menfi tespit ve çek istirdat davaları alacak davası mahiyetinde değerlendirilemeyecek olup somut olay yönünden davacı tarafın arabulucuya başvuru zorunluluğu bulunmamaktadır. Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile HMK'nin 353/(1).a.6.maddesi uyarınca kararın kaldırılmasına"şeklinde karar vermiştir.

DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "...davalının ancak çekin iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri verme yükümlülüğü bulunmakta olup, dosya kapsamında davalının kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatlar herhangi bir delil bulunmadığından davalının iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğu kanıtlamadığından davalının çeki iade yükümlülüğünün bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Davacının davalıya borçlu olup olmadığı hususuna gelince; bilirkişi raporunda davalının incelenen defterlerine göre davalının çeki ... aldığı ancak çek üzerinde dava dışı ... cirosunun bulunmadığı belirtilmişse de dava konusu çekin keşideci imzasının davacıya ait olduğu, çekin hamiline düzenlendiği ve ilk cironun dava dışı ... beyaz cirosu olduğu belirlenmiş, davalı defterlerinden çekin davalı tarafça dava dışı ... alındığı ve bu kuşunun de cirosunun bulunmadığı görülse dahi çek üzerindeki ciro silsilesinin beyaz ciro şeklinde yapıldığı ve ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı ve davalının da yetkili hamil olduğu belirlendiğinden, bir ödeme aracı olan sebepten soyut çeke ilişkin, keşideci olan davacının iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğu ispatlanamamış yetkili hamil olan davalıya karşı sorumluluğu devam etmektedir. Davalının çeki aldığı dava dışı ... cirosunun bulunmaması ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığından davacının davalıya olan sorumluluğuna etki etmeyecektir. Ayrıca dava konusu çekin ilk ciranta tarafından çalındığı hususları da imzaların birbirinden bağımsız olması ve davalının kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğu ispatlanamadığından iyi niyetli hamil durumundaki davalıya karşı ileri sürülemeyecek ve yine davacının davalıya sorumluluğuna etki etmeyecektir. Netice olarak davacının imza inkarına ilişkin itirazının alınan bilirkişi raporu ile haksız olduğu belirlendiğinden davacının keşideci olarak sorumluluğu devam etmekte olduğundan, çekin iadesi için yukarıda açıklandığı üzere koşullar oluşmadığından ve yetkili hamil olan davalıya karşı sebepten soyut olan çek nedeniyle sorumluluğu devam ettiğinden davanın reddine karar vermek gerekmiş, ayrıca davalı tarafça davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi talebi yönünden yapılan değerlendirmede; davacının takibin durdurulmasına ilişkin tedbir talebinin İİK 72/3.maddesindeki koşulları taşımaması nedeniyle reddine karar verildiğinden İİK 72/4 maddesi koşulları oluşmadığından davalının davacı aleyhine tazminat talebinin reddine" şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekili istinaf isteminde özetle;Tarafların ticari defter incelemesine göre aralarında ticari ilişki bulunmadığının tespit edildiğini, bu hususun çekin çalıntı olduğu ve ciro silsilesinde kopukluk olduğu yönündeki iddiayı desteklediğini, dava dilekçesini tekrarladıklarını, çekin ... tarafından çalındığını, müvekkilinin hasta ve yürüme zorluğu çeken engelli biri olduğunu, iş bu çekten dolayı davalı şirket yetkilisi hakkında da soruşturma yürütülmekte olduğunu, çekin çalındığını davalının bildiğini,Dava konusu iki çekin arkasında keşideci imzasının tutmadığına dair bankanın şerhi olduğunu, bu durumun gözle görülür olduğunu, mahkemenin yazı ve rakam incelemesi yapmadığını, ATK raporunda da imza incelemesi yapılmadığını, savcılık dosyasındaki ifadelerin dikkate alınmadığını, ATK raporunun kesin kanaat bildirmediğini, savcılık dosyasında ismi geçen şüphelinin imza ve yazı örnekleri alınmadığını, raporun bu açıdan eksik olduğunu, yeni rapor alınmasını talep ettiklerini,Şüpheli ... açıkça dolandırıcılık kastı ile hareket ettiğini, davalının aldığı haksız parayı ödeyeceğini ifade etmiş ise de mazeretler ürettiğini, davalının haksız ve kötüniyetli olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

İNCELEME Davaya konu 30.10.2019 tarihli 45.000TL bedelli hamiline yazılı çekte keşidecinin davacı, 1.cirantanın ..., 2.cirantanın ...şti olduğu, 3.cironun üzerinde iptal şerhi olduğu, çekin süresinde ibraz edildiği, keşideci imzasında uyumsuzluk nedeni ile işleme alınmadığı görülmüştür.ATK'dan alınan rapora göre; çekteki imzanın davacı eli ürünü olduğu bildirilmiştir.Mahkemece SMM den rapor alınmış; taraflar arasında ticari ilişkisi olmadığı, çekin .... tarafından davalıya verildiğinin davalı defetrinden anlaşıldığı, defterinin açılış kapanış onayı olduğu belirtilmiş, davalı vekili rapora itiraz dilekçesinde ... şirketinin yetkilisi olduğunu belirtmiştir. Bursa .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası uyap sistemi incelendiğinde; alacaklının ... Ltd Şti, borçluların ... ve ... oldukları, takibin 30/07/2019 günlü ... Seri Nolu 20.000,00 TL bedelli ve 30/10/2019 günlü ... Seri Nolu 45.000,00 TL bedelli çeklere ilişkin Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip olduğu görülmüştür.Bursa 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/840 esas sayılı dosyası incelendiğinde; 13/12/2019 tarih 2019/983 karar sayılı kararında, davacının yetki itirazında bulunduğu, ayrıca çeklerdeki ciro silsilesinin kopuk olduğu ve çeklerdeki keşideci imzalarının da uyuşmadığını belirttiği, yapılan yargılama neticesinde Yetki itirazının kabulü ile Bursa İcra Müdürlüklerinin yetkisizliğine, Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğuna ve karar kesinleştiğinde ve talep halinde takip dosyasının Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüklerine gönderilmesine, sair hususların (ciro silsilesindeki kopukluk ve imza uyuşmazlığı) yetkisizlik kararı karşısında incelenmesine yer olmadığına karar verildiği, neticeten Bursa 3. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/840 esas sayılı dosyasında yetki itirazının kabulü kararı nedeniyle imza hususundaki itirazın incelenmediği, kararın 27/10/2020 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/423 esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacının ... olduğu, Mahkememizin işbu davasına konu edilen ... bankası A.Ş. Bayrampaşa şubesine ait, hesap no: ... olan, ... çek nolu, 45.000,00 TL bedelli çekin de aralarında bulunduğu çeklere ilişkin zayi nedeniyle iptal kararı verilmesinin talep edildiği, Mahkemece 2019/423 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama neticesinde 29/07/2019 tarih 2019/543 karar sayılı kararında davacının dava konusu çeklerin keşidecisi olması nedeniyle aktif husumet yokluğundan davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

GEREKÇE Davacı, dava konusu 45.000TL bedelli çekin rıza dışı elden çıktığını, çek lehtarının kendisini dolandırdığını, çekteki imzanın kendi eli ürünü olmadığını ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunmuştur. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.Davacı, çekin 1.ciranta olarak yer alan ... tarafından çalındığını dava dışı ... ve davalı şirket yetkilisi hakkında suç duyurusunda bulunduklarını ileri sürmüş ve soruşturma dosya numaralarını bildirmiştir. UYAP'tan yapılan incelemede davacı vekilinin İstanbul CBS 2019/117568 soruşturma sayılı dosyasına 11.12.2019 Tarihinde sunduğu dilekçe ile davalı ...ŞTİ yetkilisi hakkında da suç duyurusunda bulunduğu görülmekle, mahkemece davalı şirket yetkilisi hakkındaki soruşturma dosyalarının getirtilerek ifadelerin incelenmesi ve kötüniyet iddiası yönünden bekletici mesele yapılmasının gerekli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, kararın bu yönden kaldırılması gerekmiştir.Açıklanan nedenle davacının istinafının kısmen kabulüne sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf talebinin KISMEN KABULÜNE,2-İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/12/2022 tarih, 2020/375 Esas - 2022/944 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davacıya iadesine, 5-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.169,40 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 180 TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.349,40 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,-Davalının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 40 TL istinaf masrafının davalı üzerinde bırakılmasına,6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.12/07/2024