Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO 2024/262 Esas

KARAR NO: 2024/1198 Karar

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ: 02/05/2023

NUMARASI: 2023/53 E. - 2023/96 K.

DAVA: Tasarıma Tecavüz ve Haksız Rekabet Tespiti, Men'i ve Tazminat

DAVA TARİHİ: 14/04/2011

MAHKEMENİN BİRLEŞEN 2011/168 ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA: Tasarıma Tecavüz ve Haksız Rekabet Tespiti, Men'i ve Tazminat

DAVA TARİHİ: 14/04/2011

MAHKEMENİN BİRLEŞEN 2011/384 ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA: Tasarım Hükümsüzlüğü

DAVA TARİHİ: 23/09/2011

MAHKEMENİN BİRLEŞEN 2011/385 ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA : Tasarımın Hükümsüzlüğü

DAVA TARİHİ: 14/04/2011

KARAR TARİHİ: 26/06/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: DAVA; Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin "..." konulu tasarımının TPE nezdinde 18/04/2002 tarih ve ... sayı ile tescil edildiğini, davalının hem kendisi için hem de başka firmalara fason olarak tescilli tasarım ile birebir aynı ürünleri ürettiğini, bu durumun Gaziosmanpaşa 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2011/37 d.iş sayılı dosyası ve Büyükçekmece 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2011/32 d.iş sayılı dosyasında tespit edildiğini, davalının tecavüz ve bununla birlikte haksız rekabet teşkil eden fiillerinin her iki keşif sonucu alınan bilirkişi raporu ve her iki delil tespiti dosyası ile sabit olduğunu, davalıya keşide edilen Sultanbeyli .... Noterliği'nin 12/10/2010 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin üzerinden aylar geçtikten sonra yapılan delil tespiti sırasında bile davalının işyerinde müvekkiline ait ürünün birebir aynısı olan taklit ürünlerin bulunmasının davalının haksız ve hukuka aykırı fiillerine devam ettiğini beyanla, davalının haksız rekabet ve 554 sayılı KHK anlamında tasarıma tecavüz teşkil eden fiillerinin önlenmesine ve ortadan kaldırılmasına, tecavüzün refine, fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın tecavüzün vuku bulduğu tarihten itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine,kararın ilanına, karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN 2011/168 ESAS SAYILI DOSYADA DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde; üzerinde hak sahibi olduğu "..." konulu tasarımın TPE nezdinde 18/04/2002 tarih ve ... sayı ile tescil edildiğini, davalı ... tescilli tasarım ile birebir aynı ürünleri ... Gıda firmasına fason olarak ürettirdiğini, bu durumun Büyükçekmece 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2011/32 d.iş dosyasında tespit edildiğini belirterek haklı davalarının kabulü ile davalının haksız rekabet ve 554 sayılı KHK anlamında tasarıma tecavüz teşkil eden fiillerinin önlenmesine ve ortadan kaldırılmasına, tecavüzün refine, müvekkilinin uğramış olduğu fiili zararla birlikte yoksun kaldığı kazancın ve kaybettiği pazar payı ile manevi zararlarının giderilebilmesi için fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi tazminatın tecavüzün vuku bulduğu tarihten itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, kararın ilanına, karar verilmesini talep etmiştir.

ANA DOSYA 2011/167 ESAS SAYILI DOSYADA VE BİRLEŞEN 2011/168 ESAS SAYILI DOSYADA CEVAP : Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacıya ait ürünün anonim olduğunu, yaklaşık 150 yıldır şeker emzik çeşitlerinin tüketicilerin kullanımında olduğunu, davacıya ait tasarım olarak geliştirdiği ürünün iddia ettiği gibi ayırt edici özellik taşımadığını, davacının tasarımının emzik şeker olarak kayıtlı olduğunu ancak ürünün tüketiciye ambalaj içinde sunulduğunu ve ambalajlar üzerinde her üreticinin kendi adı, logosu ve renklerinin kullanıldığını, bu sebeple davacı ile müvekkili ürünlerinin karıştırılma ihtimalinin de olmadığını, davacıya ait üründe ince bir bilezik ve daire şeklinde bir plastik tabanın üzerinde oturmuş koni şeklinde plastik bir çıkıntı olduğunu, müvekkilinin ürününde ise yayvan ray şeklinde bir çember ve bu çemberin üzerine şeker kaplaması ile yapışmış emzik ucu görünümlü şeker bulunduğunu, ayrıca davacının iddia ettiği gibi ... A.Ş.ye fason mal üretimi iddialarını kabul etmediklerini, ... A.Ş.'nin yaptırdığı üründe bilezik değil, üzerinde dikdörtgen parça bulunan künye mevcut olduğunu, davacının davasından önce 19/12/2010 tarihinde müvekkili şirkete faks çekmek sureti ile dava konusu şekerleri satma teklifinde bulunduğunu, davacının kötüniyetli olduğunu beyanla, davaların reddine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN 2011/384 ESAS SAYILI DOSYADA DAVA: Davacılar ... ve ... Tic A.Ş. Vekili dava dilekçesinde; davalının kamuya mal olmuş anonim bir tasarımı ... tescil numarası ile tescil ettirdiğini, müvekkilinin ticaretini sekteye uğratacak işlemlere giriştiğini, davalı adına tescilli dava konusu olan tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığını beyanla, davaya konu ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, tescil kaydının sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN 2011/384 ESAS SAYILI DOSYADA CEVAP: Davalı ... Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilinin ... tescil numaralı tasarımın tek sahibi olduğunu, söz konusu tasarım ile ilgili olarak uzun yıllar mesai harcadığını ve emzik şekeri geliştirerek "bilezikli emzik şeker" adı altında yeni bir ürün meydana getirdiğini, davacı yanın müvekkilinin tescilli tasarımının yeni ve ayırt edici özellik taşımadığı yönündeki iddialarının gerçeklikten uzak olduğunu, davacıların dava dilekçelerindeki iddialarının aksine gerek dava dışı müvekkili ... gerekse davalı müvekkili şirketin hiçbir zaman "emzik şeklinde bir şeker icat ettik" şeklinde bir beyanları ya da iddialarının olmadığını, müvekkilinin o zamana kadar bilinen alelade emzik şekerde değişiklikler yapıp, o zamana kadar piyasada bilinen ve üretilen klasik emzik şekeri emsali bulunmayan şekilde tamamen değiştirdiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN 2011/385 ESAS SAYILI DOSYADA DAVA: Davacı ... (... ) vekilinin dava dilekçesinde; davalının kamuya mal olmuş anonim bir tasarımı ... tescil numarası ile tescil ettirdiğini, müvekkilinin ticaretini sekteye uğratacak işlemlere giriştiğini, Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde 2011/183 esas sayılı dosya ile müvekkilleri aleyhine tedbir talepli tasarıma tecavüzün önlenmesi ve tazminat davası ikame ettiğini, davalı adına tescilli dava konusu olan tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunmadığını, ürünün anonim olduğunu beyanla, davaya konu ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilerek tescil kaydının sicilden terkinini talep etmiştir.

BİRLEŞEN 2011/385 ESAS SAYILI DOSYADA CEVAP: Davalı ... Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ... tescil numaralı tasarımın tek sahibi olduğunu, söz konusu tasarım ile ilgili olarak uzun yıllar mesai harcadığını ve emzik şekeri geliştirerek "..." adı altında yeni bir ürün meydana getirdiğini, davacı yanın müvekkilinin tescilli tasarımının yeni ve ayırt edici özellik taşımadığı yönündeki iddialarının gerçeklikten uzak olduğunu, davacıların dava dilekçelerindeki iddialarının aksine gerek dava dışı müvekkili ...'ın gerekse davalı müvekkili şirketin hiçbir zaman "emzik şeklinde bir şeker icat ettik" şeklinde bir beyanları ya da iddialarının olmadığını, müvekkilinin o zamana kadar bilinen alelade emzik şekerde değişiklikler yapıp, o zamana kadar piyasada bilinen ve üretilen klasik emzik şekeri emsali bulunmayan şekilde tamamen değiştirdiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, asıl davada ve birleşen 2011/168 E.sayılı davada davanın kısmen kabulüne, birleşen 2011/384 E.sayılı ve birleşen 2011/385 E. sayılı davaların reddine karar verilmiş, .... Tic. Ltd. Şti. ve ...Tic AŞ vekilinin istinafı üzerine verilen karar; Dairemizin 21/05/2021 gün ve 2021/766-1035 E-K sayılı ilamı ile kaldırılmıştır.İlk derece mahkemesince Dairemizin kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda; asıl dosyada ve birleşen 2011/385 E. sayılı dosyada verilen kararlar taraflarca istinaf edilmeksizin kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına; birleşen 2011/384 E.sayılı dosyada davacı ...Ltd.Şti yönünden taraflarca istinaf edilmeksizin kesinleştiğinden yeniden karar verilmesine yer olmadığına; birleşen 2011/384 E. sayılı davada davacı ... AŞ'nin davasının kabulü ile, davalı adına tescilli ... (1) nolu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verilmiştir. Kararın davacı ... Ltd.Şti vekili tarafından istinafı üzerine verilen karar; Dairemizin 29/12/2022 gün ve 2022/1651-2265 E-K sayılı ilamı ile kaldırılmıştır. İlk derece mahkemesince Dairemizin ikinci kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama sonucunda; mahkemenin önceki 2011/167 E., 2021/9 K.sayılı ve 15/01/2021 tarihli kararına karşı sadece 2011/168 E sayılı dosyada davalı ve 2011/384 E. sayılı dosyada davacı ... AŞ vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu, katılma yoluyla da davacı ile birleşen davalı ....Ltd.Şti. vekilinin istinaf kanun yoluna başvurduğu, diğer davacı ve davalıların istinaf yoluna başvurmadığı, Bölge Adliye Mahkemesi kararı doğrultusunda birleşen 2011/384 E. sayılı dosyasında davacı ... AŞ'nin hükümsüzlüğe ilişkin davası yönünden yapılan değerlendirmede; Bölge Adliye Mahkemesi kararı üzerinde aldırılan rapor ve ek rapora göre dava konusu davalı adına tescilli ... (1) nolu endüstriyel tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığı, davalı karşı davacı vekilinin itirazlarında belirttiği emziğin kulp kısmının çıkarılabilir olmasının ürünün fonksiyonuna ilişkin olup ürün fonksiyonun tasarıma ayırt edicilik kazandırmayacağı, tasarımda korunanın ürünün dış görünümü olduğu, tasarımın yeni ve ayırt edici olmayıp eskiden beri kullanılan ayni nitelikte olduğu, birleşen mahkemenin 2011/168 E. sayılı dosyası yönünden yapılan değerlendirmede ise; davaya dayanak tasarım tescili hükümsüz kılınmakla ve hükümsüzlük baştan beri sonuç doğuracağından, hükümsüz kılınan tasarım tesciline dayalı davacının davasının davalı reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle; asıl ( 2011/167 en son 2023/53 Esas) dosyası yönünden; davanın kısmen kabulü ile; davalının davacıya ait ... tescil numaralı tasarımından doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti ile bu tecavüz ve haksız rekabetin önlenmesine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, üretim araçlarına el konularak davacı yana mülkiyet hakkı tanınmasına yönelik talebin reddine, TBK 50-51. maddeleri nazara alınarak 50.000,00 TL maddi, 25.000,00 TL manevi tazminatın 17/03/2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte, davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine, hüküm özetinin ilanına, birleşen mahkemenin 2011/385 E. sayılı davasının reddine, birleşen mahkemenin 2011/384 E. sayılı dosyada; davacı ... Limited Şirketi'nin davasının reddine, (usulü müktesep hak gözetilerek), davacı ... AŞ'nin davasının kabulüne, davalı adına tescilli ... (1) nolu endüstriyel tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığından hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, birleşen 2011/168 E.sayılı dosyada davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ: Birleşen 2011/168 E.sayılı dosyada davacı, birleşen 2011/384 E.sayılı dosyada davalı ... Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde; -Birleşen 2011/384 Esas sayılı davanın davacı ... yönünden kabulüne karar verilmesi ve buna bağlı olarak birleşen 2011/168 Esas sayılı davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gibi son derece hakkaniyetsiz bir karar olduğunu, -Kaldırma kararı sonrası farklı bir bilirkişi heyeti oluşturarak yeni bir rapor alındığını, bu rapora ve rapordaki tespitlere itirazlarının ise aynı heyetten ek rapor alınarak karşılanmasına karar verildiğini, alınan ek raporda itirazlarımız hakkında bir cümle dahi açıklama / değerlendirme olmadığı halde somut ve haklı itirazları incelenmeksizin karar verildiğini,-Yerel mahkemenin hükme esas aldığı raporun tabiri caizse çalakalem hazırlanmış, çok vahim hatalar ve kendi içerisinde çelişkiler barındıran bir rapor olduğunu, bu rapora göre hükümsüzlük davasının kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,- Hükme esas alınan raporda BAM kararında belirtildiği şekilde hiçbir inceleme yapılmadığını, lehlerine oluşan usuli müktesep hak ihlal edilerek yargılamanın bu aşamasına kadar iddia ve savunma konusu olmayan (ve dahi alakasız) iki patent çizimi ile mesnetsiz bir mukayese yapıldığını, hükümsüzlük davası yönünden müvekkil lehine usuli müktesep hak oluştuğunu, bu raporun herşeyden önce lehlerine oluşan usuli müktesep hakkın ihlali niteliğinde olduğunu,-Hükme esas alınan raporda müvekkilinin tescilli tasarımının ... ve ... numaralı amerikan patent çizimleri ile mukayese edildiğini, tasarımların farklı olduğunu müvekkilinin tescilli tasarımının, teknik olarak bir görünüm / görsel dahi sunmayan çizimlerle mukayese edilmesinin mesnetsiz bir yöntem olduğunu,-Gerçek emzik üretimine dair patent çizimlerinin tasarım hukuku anlamında mukayeseye elverişli bir görünüm / görsel olmadığı gibi, esasen bu çizimler mevcut halleri ile müvekkilinin tescilli tasarımına hiçbir şekilde benzemediğini, yerleşik Yargıtay kararları ile kabul edildiği üzere mukayese yapılırken tasarımın tarifnamesindeki anlatımın da dikkate alınması gerektiğini,-Reddine karar verilen birleşen dava ile davalının aynı zamanda haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin tespiti ile buna bağlı olarakta maddi manevi tazminat talebinde bulunulduğunu, yerel mahkemece davalının eylemlerinin haksız rekabet teşkil edip etmediği konusunda hiçbir inceleme yapmadığını, hükme esas alınan raporda da böyle bir inceleme bulunmadığını, şu durumda sadece hükümsüzlük davasının kabul edilmiş olması nedeniyle birleşen davanın tümden reddine karar verilmiş olmasının da usul ve yasaya aykırı olduğunu, ileri sürerek ilk derece mahkemesinin kararının birleşen 2011/168 E. ve 2011/384 E. sayılı davaları bakımından kaldırılmasını talep etmiştir.

G E R E K Ç E: Asıl dava ve birleşen 2011/168 E. sayılı dava; davalıların davacı adına kayıtlı tescilli tasarıma tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti, men'i ile tazminat; birleşen 2011/384 E.ve 2011/385 E.sayılı davalar; davalı adına kayıtlı ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü taleplerine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen 2011/385 E. sayılı davanın reddine, birleşen mahkemenin 2011/384 E. sayılı dosyada; davacı ... Limited Şirketi'nin davasının reddine, davacı ... Ticaret AŞ'nin şirketinin davasının kabulü ile, davalı adına tescilli ... (1) nolu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, birleşen mahkemenin 2011/168 E.sayılı dosyada davanın reddine karar verilmiştir. Karar, birleşen 2011/168 E.sayılı dosyada davacı, birleşen 2011/384 E.sayılı dosyada davalı ...Tic. Ltd. Şti.vekili tarafından istinaf edilmiştir. Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, ilk derece mahkemesince Dairemizin 2021/766-1035 E-K sayılı ilamı doğrultusunda önceki raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi amacıyla alınan kök ve ek raporda, re'sen yapılan araştırmalar sonucu, asıl ve birleşen davalara konu 2002/00832 – 1 numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 18/04/2002 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığının tespit edildiği, kök ve ek raporun denetime elverişli olduğu, söz konusu raporlar doğrultusunda birleşen 2011/384 E. sayılı dosyada; davacı ... AŞ'nin davasının kabulü ile davalı adına tescilli ... (1) nolu endüstriyel tasarımın yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığından hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine; hükümsüzlük baştan beri sonuç doğuracağından, hükümsüz kılınan tasarım tesciline dayalı tecavüz ve haksız rekabetin söz konusu olmayacağı, bu nedenle birleşen 2011/168 E.sayılı dosyada davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla, birleşen 2011/168 E.sayılı dosyada davacı, birleşen 2011/384 E.sayılı dosyada davalı .... Tic. Ltd. Şti. vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince Birleşen 2011/168 E.sayılı dosyada davacı, birleşen 2011/384 E.sayılı dosyada davalı ... Tic. Ltd. Şti. vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Birleşen 2011/168 E.sayılı dava yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL eksik harcın ... Tic. Ltd. Şti.'den alınarak hazineye irat kaydına, 3-Birleşen 2011/384 E.sayılı dava yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL eksik harcın .... Tic. Ltd. Şti.'den alınarak hazineye irat kaydına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,5-İstinaf yargılama giderleri olarak; istinaf başvurusunda bulunan ...şirketi tarafından yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 26/06/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.