İstanbul BAM 16. HD 2022/2073 E. 2024/1172 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2022/2073 Esas

KARAR NO: 2024/1172 Karar

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 29/09/2021

NUMARASI: 2019/349 E. - 2021/659 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 13/06/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; davaya konu çekte keşideci sıfatıyla davacı derneği temsilen imzası bulunan ... mevcut yönetim tarafından görevine son verildiğini, 14/05/2018 tarihine kadar münferiden temsil ve ilzam yetkisine sahip olduğunu, 2018 Nisan ayı başlarında art arda gelen ödeme emirleriyle belirtilen dernek yöneticisinin mevcut yetkililerini kötüye kullandığını bir takım hileler evrakta sahtecilik yaptığını, değişik bankalardan çek koçanı aldığını, Dernek kayıtlarına geçirmeden uhdesinde tuttuğunu, işbirliği yaptığı kişi ve kurumlardan sahte içerikli faturalar kullanarak piyasaya sürdüğünü, 14/05/2018 tarihinde sabık dernek başkanı ... yetkilerine son verilerek uhdesinde tuttuğu boş çekleri iade etmesi için Büyükçekmece ... Noterliğinin 14/05/2018 tarih, ... yevmiye sayılı ihtarname gönderildiği ve sonrasında suç duyurusunda bulunulduğunu, ... çek koçanlarını iade etmediğini, boş çekler için Bakırköy 2. ATM 2018/519 Esas sayılı dosyası ile dava ikame edildiğini, boş çek yaprakları kıymetli evrak hükmü kazanmadığından davanın reddine karar verildiğini, Dernek yönetimi tarafından durumun belgelerle bankalara bildirildiğini, eski yönetim kurulu başkanı ... hakkında işbu davanın ikame edildiğini, hileli yollarla piyasaya sürmüş olduğu dernek çekleri ile verdiği zararın 5.000.000,00 TL civarında olduğunu, davalının bankaya ibraz ettiği çekte lehtar olan ... , Derneği dolandıran ... gelini olduğunu, lehtar ile vekil eden Dernek arasında hiçbir mal veya hizmet ilişkisinin bulunmadığını, ... çekleri davalıya vermeyerek gelini ve diğer şahıslar üzerinden aktarmasının nedeninin davalıya 3. kişi sıfatı kazandırarak iyi niyet karinesinden faydalanmasını sağlamak olduğunu, davalı ile danışıklı hareket ettiğini, işbu davanın müsebbibi olan ve suç oluşturan çekler dayanak edilerek müvekkil dernek aleyhine İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, haksız bir şekilde başlatılan icra takibi ile müvekkilinin ticari ve sosyal itibarının bitme noktasına getirildiğini, davalının eski dernek başkanıyla danışıklı olduğunu ve dolandırıcılık suçuna da vücut verdiğini, dayanak takipte davalıların kötü niyetli olduğunu belirterek, İstanbul Anadolu .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibin tedbiren durdurulmasını, akabinde iptaline ve davalının % 20 'den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili süresinde cevap dilekçesi sunmamış, dosyaya sunduğu beyan dilekçesinde; dava konusu çeklerin incelenmesinde görüleceği üzere müvekkilinin çekleri arkasındaki birkaç cirodan sonra devralmış olduğunu, keşideci ile lehtar arasındaki ilişkileri bilmesinin mümkün olmadığını ve bilmesinin de beklenmeyeceğini, çekte keşideci olan davacının, lehtar ile arasında olan şahsi defilerini iyi niyetli hamil hamil olan müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, davacı tarafından müvekkilinin eski dernek başkanı ile danışıklı olarak dolandırıcılık suçunu işlediğine dair davacı iddialarının ispata muhtaç olduğunu, dava konusu çekin müvekkili tarafından ciro yoluyla devralındığını, müvekkilin iyi niyetli 3. kişi konumunda olduğunu, davacının çeklerin lehtar ile aralarında bir ticari ilişkinin bulunmadığını, çeklerden dolayı borçlu olmadıklarını yönündeki iddialarını ve diğer tüm iddialarını müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkilinin çekin kimden ne şekilde geldiğini ve cirantalara ait imzaların da doğru olup olmadığının araştırma yükümlülüğü olmadığını ve böyle bir imkanın da olmadığını, dava konusu evrak kambiyo senedi olduğu için TTK da belirtildiği gibi davalı senedin nedenini ve asıl borç ilişkisinin varlığını kanıtlamak zorunda olmadığı gibi, bunun aksini ispat yükünün borçluya bırakılmış olduğunu ve bundan sonra doğacak defilerin iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemeyeceğini açıkça belirttiğini, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddi gerekmekle birlikte, dava konusu çekleri ciro yoluyla devralan ve iyi niyetli hamil konumunda olan müvekkilinin %20 oranında tazminatla sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davacının tamamen kötü niyetli davrandığını, gerçekle ilgisi olmayan iddiaları ileri sürmekte olduğunu belirterek, bu nedenlerle davacının haksız ve hukuka aykırı iş bu davasının reddine karar verilmesini ve davacı aleyhine alacağın % 20 sinden az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmilini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI:İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 29/09/2021 tarihli 2019/349 E. - 2021/659 K. sayılı kararıyla; "...Dava menfi tespit davası ise de davanın dayanağının TTK 780 ve devamı maddelerinde düzenlenen çeke dayalı menfi tespit davası olduğu, davalı yönünden TTK 687 de de belirtildiği gibi senetten dolayı kendisine başvurulan kişi düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamillere karşı ileri süremeyeceği, Boş çeklerin sonradan doldurulduğu iddiasının yazılı delille ispat edilebileceği, HMK 190 maddesi gereğince ispat yükü kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça , iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa ait olduğu,2 fıkrasında kanuni bir karineye dayanan tarafın sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altında olduğu, karşı tarafın kanuni karinenin aksini ispat edebileceği, davacı tarafından çeklerdeki imzaya yönelik bir itirazda bulunulmadığı, çeklerin ileride gerçekleşecek ticari ilişkiye dayalı olarak verildiğine ilişkin yerine getirilmeyen bir hukuki ilişkinin varlığı için verildiğinin ispat külfetinin davacı çek borçlusunda olduğu, davalının kötü niyetli olduğunun ispatlanamadığı, davalı cevap dilekçesi sunduğundan davalının isticvabının bu dava yönünden hukuki yararının olmadığı, toplanan mevcut delillere göre davanın ispatlanamdığı anlaşılmakla davanın reddine, her ne kadar davalı tarafından tazminat talep edilmiş ise de teminat yatırılarak takip durdurulmamış olduğundan davalının şartları bulunmayan tazminat talebinin de reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURUSU: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki ve duruşmalardaki beyanlarını tekrarla, davaya konu çekin Derneği temsil yetkisi mevcutken yetkisine son verilen ... tarafından temsil yetkisini kötüye kullanarak keşide ettiği 65 adet çekten birisi olduğunu,... bu eylemleri nedeniyle Büyükçekmece 12. Asliye Ceza Mahkemesinin 2019/199 Esas sayılı davası ile yargılandığını, hakkında boş çeklerin iptali için Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/519 Esas sayılı davasının açıldığını, ancak boş çek yaprakları kıymetli evrak hükmünü kazanmadığından davanın reddine karar verildiğini, ... tarafından yaklaşık 5.000.000,00 TL bedelli çekleri genellikle tefecilere veya kriminal geçmişi olan kişilere verdiğini ve Derneği zarara uğrattığını, dava konusu çekin de lehtarının ... gelini ... olduğunu, .... adına kurulan ... şirketinin de tabela firma olduğunu, ... ev hanımı olduğunu, çekteki lehtar imzasının da ... ait olmadığını, çekte cirosu bulunan ... de Dernek başkanı ile tefeciler arasındaki ilişkiyi kuran kişi olduğunu, çeklerin çoğunda cirosunun bulunduğunu, ciranta ... da muhtemelen hayali bir kişi olduğunu, çeklerin Dernek kayıtlarına hiç işlenmediğini, Davalının müvekkili tarafından keşideci ve diğer cirantalarla ilgili borçlu olmadığı def'ini kendisine karşı ileri süremeyeceğine ilişkin savunmasının yerinde olmadığını, davalının dolandırıcılığa konu çeki dolandırıcılarla işbirliği yaparak, hayali kişiden devralmak suretiyle takibe koyduğunu, iyiniyet karinesinden yararlanacak kişilerden olmadığını, bizzat kendisinin dahi suçun faili olduğunu söylemenin mümkün olduğunu, davalının çeki devraldığı ... kimlik ve adres bilgilerinin mevcut olmadığını, muhtemelen hayali bir kişi olduğunu, hayali kişi değilse de suç faillerinden olduğunu, davalının bu nedenle dahi iyiniyetli olmadığını, bu konuda davalının isticvap edilmesini talep etmelerine rağmen Mahkemece hukuka aykırı olarak talebin reddine karar verildiğini, TTK'nun 599. maddesinde keşideci ile lehtar arasında doğrudan doğruya mevcut olan münasebetlere dayanan şahsi def'ilerin müracaatta bulunan iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceğinin düzenlendiğini, ancak kötüniyetli hamilin istisna olarak belirtildiğini, davalının da kötüniyetli olduğunu, suça konu çeki her devralanın kendisinden önceki ciro ile ilişkisini ortaya koymak durumunda olduğunu, ticari ilişkiyi açıklamaktan kaçınan çek hamilinin iyiniyetini kanıtlamak için en azından çeki devraldığı kişinin kimliğini açıklaması gerektiğini, gerek Yargıtay'ın, gerekse İstinaf Mahkemesi'nin benzer kararlarının mevcut olduğunu, Mahkemece, ispata ilişkin tüm taleplerinin reddedilerek, maddi gerçeği araştırma görevini eksik bıraktığını, yeterli araştırma yapılmadan davanın ispatlanamadığı yönünde kurulan hükmün soyut kaldığını belirterek, açıkladıkları nedenlerle ve yüksek mahkemenin resen gözeteceği nedenlerle, bizzat yargılama yaparak asıl dava yönünden davanın kabulüne veya dosyanın esas hakkında yargılama yaparak hak, hakkaniyet, hukuk kuralları kapsamında bir karar vermek üzere mahkemesine gönderilmesine hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; alacaklının ..., borçluların ... ... ve ... oldukları, 90.800,00 TL asıl alacak, 1.770,60 TL işlemiş faiz, 9.400,00 TL %10 tazminat, 272,40 TL komisyon olmak üzere toplam 102.243,00 TL alacak için 04/07/2018 tarihinde Kambiyo Senetlerine Özgü icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 21/04/2018 tanzim ve 21/04/2018 vade tarihli, 47.000,00 TL bedelli çek ile 29/04/2018 tanzim ve 29/04/2019 vade tarihli, 47.000,00 TL bedelli çek olduğu tespit edilmiştir.Takibe konu çek örneği incelendiğinde; ... Beykent Şubesine ait ... seri numaralı, 29/04/2018 keşide tarihli, lehtarı ... , keşidecisi ... olarak yazıldığı, çekteki ilk cironun ... , sonrakilerin sırasıyla ..., ...oşkun, ... ve ... oldukları, çekin 29/04/2018 tarihinde bankaya ibraz edildiği, karşılıksız olduğunun yazıldığı, diğer çek örneğinin icra dosyasında mevcut olmadığı tespit edilmiştir.

G E R E K Ç E: Dava; İİK 72. maddesine göre icra takibinden sonra açılan ve davacı derneğin davalıya borçlu olmadığının tespiti davasıdır.Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta, davacı takibe konu çeklerdeki keşideci Dernek yetkilisinin imzalarını inkar etmemiş, ancak davacı derneği temsil yetkisi olan ...’nin temsil yetkisini kötüye kullanarak çekleri imzaladığını, davalının da kötüniyetle çekleri devraldığını ileri sürmüştür. Çek, bir ödeme aracı olup illetten mücerrettir. İcra dosyasında yer alan çek örneğinin incelenmesinde davacı ile davalı arasında başka cirantaların olduğu, çekteki ciro silsilesinin şeklen düzgün olduğu tespit edilmiş, dosyada örneği bulunmayan icra takibine konu diğer çek hakkında da bu konularda bir itiraz ve ihtilaf bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda; davalının çekleri iktisapta ağır kusurlu yahut kötüniyetli olduğuna dair somut delil bulunmadığı, hakkında ceza davası açılmadığı, çekler illetten mücerret olup, taraflar arasında takibe konu çeklerde temel ilişki de olmadığı ve davalı tarafça dosyaya davayla ilgili yazılı beyanda bulunulduğundan, HMK’nun 169/1. maddesi uyarınca davalının isticvabının koşullarının da mevcut olmadığı, Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 13/06/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.