İstanbul BAM 16. HD 2022/2072 E. 2024/1170 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2022/2072 Esas

KARAR NO: 2024/1170 Karar

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 07/06/2022

NUMARASI: 2018/61 E. - 2022/438 K.

DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 13/06/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket yetkilisi ..., 19.06.2017 tarihi saat 19.30 sıralarında kendisine ait ... plaka sayılı aracı ile ... Mah. ...- Halkalı caddesi üzerinde bulunan ...'a gittiğini, müvekkilinin aracını anahtarlarıyla birlikte restorana ait ismini bilmediği vale yetkililerine teslim ettiğini, müvekkilinin aracı teslim aldıktan sonra evine doğru giderken, aracının sol arka kelebek camının kırılmış olduğunu görünce hırsızlık olduğunu tahmin ettiğini ve aracında yapmış olduğu inceleme neticesinde, aracının bagajında bulunan çantasının olmadığını fark ettiğini, çantasının içerisinde kendine ait ehliyet, pasaport başta olmak üzere yetkilisi ve sahibi olduğu şirketlerine ait boş çek yaprakları ve bir kısım müşteri çekleri, şirket kaşesi ve imza sirkülerinin de çalındığını, müvekkilinin ... giderek durumu izah ettiğini ve en yakın polis karakolu olan Şenlikköy Polis Merkezine giderek hırsızlık olayını bildirdiğini ve ilgililerden şikayetçi olduğunu, müvekkilinin karakolda bulunduğu sırada, aynı şekilde araç camları kırılarak hırsızlığa uğramış en az 7-8 kişinin daha şikayetçi olarak karakola geldiğini, Bakırköy Cumhuriyet Savcılığına da suç duyurusunda bulunulmuş olup, ... numaralı dosya ile soruşturma başlatıldığını, çalınan çeklerin listesinin savcılık dosyasına verildiğini, davaya ve icraya konu çek olan, ... Tic. A.Ş.ye ait ... A.Ş. Güneşli şubesi tarafından verilen ... seri numaralı çekin de çalınan çekler arasında olduğunu, çalınan bu çeklerin hırsızlar tarafından doldurulup piyasaya sunulduğunu, çalınan çeklerden olan ... Tic. A.Ş.ye ait ... A.Ş. Güneşli şubesi tarafından verilen 1010-4884-351 TL hesaba bağlı ... nolu çekin 06.11.2017 keşide tarihli ve 10.760,00 TL bedelli olarak sahte imzayla düzenlendiğini ve piyasaya sunulduğunu, çekteki imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığı gibi, müvekkil firmanın çekin lehdarı olarak görülen ... ile de hiçbir zaman ve hiçbir şekilde ticaretinin olmadığını, tarafların ticari defterleri incelendiğinde bu durumun açıkça görüleceğini, dava konusu çalıntı çekteki imzanın müvekkili şirket yetkilisine ait olmamasından ötürü, tüm davalılar yönünden borçlu olmadıklarının tespiti ve çeki elinde bulunduran hamil açısından da, çekin istirdadı kararı ile ihtiyati tedbir talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, müvekkilinden çalınan çek sayısı ve düzenlenecek rakamlar gözetildiğinde, her çalıntı çek için yapılan haksız ve kötüniyetli takibi durdurabilmesi için teminat yatırmasının müvekkili açısından çok ağır bir külfet getireceğini, büyük oranda banka kredisiyle dönen ve 200'e yakın işçi çalıştıran bir firmanın öngörülemeyen böyle büyük bir riskle karşılaşmasının ödemeler dengesini bozacağını, firmayı telafisi imkansız zararlara uğratacağını, bu sebeple müvekkili hakkında başlatılabilecek icra takiplerine karşı HMK 389. maddesi gereğince teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini ya da İİKnun 72/2. maddesi gereğince icra takibinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini, aksi takdirde müvekkil açısından telafisi imkansız zararlar doğabileceğini belirterek, açıklanan nedenlerle ... A.Ş. Güneşli şubesinin ... seri nolu, 06.11.2017 keşide tarihli ve 10.760,00-TL bedelli çalıntı çekteki imzanın müvekkiline ait olmaması sebebi ile imzaya itirazları cihetinde davanın kabulü ile müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitini, davaya konu çekin müvekkilinin rızası dışında elinden çıkması nedeniyle çekin istirdatını, davaya konu çalıntı çekin dava tarihinden sonra ihtiyati hacze ve icraya konu edilmemesi açısından HMKnun 389. maddesi gereğince teminatsız ya da teminatlı olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini, İİKnun 72/2. maddesi gereğince icra takibinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalılar kötü niyetli olduklarından asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAPLAR:Davalı .... Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin belirtilen bölgede geniş bir müşteri ağına sahip, aylık 1.000.000,00 TL cirosu olan, güvenilir bir akaryakıt firması olduğunu, yapılan iş kapsamında müvekkili firma ile yakıt alımı yapan firmalar arasında ödeme vadesi ve ödeme şekli konusunda anlaşılarak ticari iş ilişkisi kurulduğunu, bu kapsamda ... Ldt. Şti. ile uzun süreli yakıt alımına ilişkin ticari bir ilişkilerinin olduğunu, söz konusu uyuşmazlığa ilişkin daha önce böyle bir durum söz konusu olmadığını, belirtilen ticari iş kapsamında müvekkili firma ile borçlu firma ... Ldt. Şti. arasında toplam bedeli 40.760,00 TL yakıt alımı gerçekleştirildiğini, borcun ifasına ilişkin borçlu firmanın ... ... nolu 06/11/2017 keşide tarihli 10.760,00 TL ve ... ... nolu 16/12/2017 keşide tarihli 30.000,00 TL bedelli iki adet çek teslim ettiğini, çeklerin banka sorgularının yaptırıldığını, herhangi bir sorun olmadığını, müvekkili şirketin borçlu olduğu ... A.Ş.’ye borcuna karşılık bu çeklerin verildiğini, çalıntı olduğu iddia edilen çekle beraber verilen ... ... nolu 16/12/2017 keşide tarihli 30.000,00 TL bedelli çekin daha sonra bankaya ibraz edilip, bedelinin tahsil edildiğini, tahsil edilen çeke ilişkin belgenin müvekkili firmanın borçlu olduğu ... A.Ş.'nin kayıtlarında mevcut olduğunu savunarak, davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraftan tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin, davacı şirket ile yahut davalı olarak gözüken diğer şahıslarla herhangi bir ticari münasebetinin bulunmadığını, müvekkilinin imzası bulunduğu iddia olunan çekten, işbu dava ile haberdar olunduğunu, davaya konu çekin müvekkilinin eline hiçbir zaman geçmediğini, müvekkilinin bu çeki herhangi bir şekilde cirolamadığını, çekleri çalan kişilerin bu çekleri sahte bilgilerle doldurarak piyasaya sürdüğünü, müvekkilinin isminin bulunduğu iddia olunan çekten müvekkilinin bilgisinin olmadığını, çekte müvekkilinin adının yanında bir imza bulunuyorsa dahi, bu imzanın müvekkiline ait olmadığını, çeklerde imzası bulunmayan, çeklerden haberi dahi olmayan müvekkilinin işbu davada taraf sıfatı bulunmadığını savunarak, davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraftan tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. Usulüne uygun tebligata rağmen davalı ... Limited Şirketi cevap vermemiştir.

TEFRİK KARARI: Mahkemece, 08/02/2022 tarihli duruşma tutanağı ara kararı ile, davalı ... A.Ş. yönünden açılan davanın tefrikine karar verildiği, Mahkemenin 2022/111 Esas sırasına kaydının yapıldığı, davanın yetki yönünden usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

MAHKEME KARARI: İstanbul 2.Asliye Ticaret Mahkemesi 07/06/2022 tarihli 2018/61 E. - 2022/438 K. sayılı kararıyla; "...TTK 792 mad gereğince "çek herhangi bir şekilde hamilin elinden çıkarsa, çeki elinde bulunduran hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür" işbu davada davacı çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispatlaması gerekir. Aksi durum çekin mücerretlik ilkesine aykırıdır. Dava dava yığılması şekliyle çek istirdadı olarak da açıldığından davanın çeki elinde bulunduran hamile karşı açılması gerektiği sabit olmasına göre, davacının ... A.Ş. Güneşli Şubesine ait, ... Seri Nolu, 06/11/2017 keşide tarihli, 10.760,00-TL bedelli çekin istirdatına yönelik talebinin tüm davalıların ciranta konumları ve hamil sıfatlarının bulunmaması nedeniyle pasif husumet yokluğu nedeniyle ayrı ayrı reddine, karar vermek gerekmiştir. Davacının kötü niyet tazminatı talebinin ise davacı keşideci ile davalılar ... Tic. A.Ş ile ... Limited Şirketi arasında başka cirantaların bulunduğu, ayrıca davalı lehtar tarafından başlatılmış bir icra takibinden dava dilekçesi içeriğinde bahsedilmemiş olması karşısında, davanın takipten önce açılan menfi tespit niteliği ile İİK m.72/5 maddesinin şartları somut olayda bulunmadığından reddine karar vermek gerekmiştir. Dava yığılması halinde birbirinden bağımsız her talep her bir talep için vekalet ücretinin de bağımsız değerlendirileceğine dair yasada ve buna bağlı olarak AAÜT'nde de bir hüküm bulunmadığından tek dava açıldığı gözetilerek taleplerin toplam değeri ve kabul ya da reddedilen miktarların toplamı esas alınarak tek vekalet ücreti hesaplanmalı her bir talep için ayrı ayrı ücret takdir edilmemelidir. (Z. Gözütok, Hüküm Kurma Esasları ve Gerekçe, I. Baskı, Ankara 2017, s. 87).Davanın dava yığılması şekliyle rıza hilafına elden çıkan çekin TTK'nın 792.maddesi uyarınca istirdadı ve İİK'nın 72.maddesi uyarınca çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin dava nedeniyle borçlu olmadığı sabit bulunmakla, reddedilen çek istirdadı talebi yönünden vekil ile temsil edilen davalılar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına dair; 1-Davacının dava konusu ... A.Ş. Güneşli Şubesine ait, ... Seri Nolu, 06/11/2017 keşide tarihli, 10.760,00-TL bedelli çek nedeniyle açmış olduğu menfi tespit davasının KABULÜ ile davalılara borçlu olmadığının tespitine,2-Davacının ... A.Ş. Güneşli Şubesine ait, ... Seri Nolu, 06/11/2017 keşide tarihli, 10.760,00-TL bedelli çekin istirdatına yönelik talebinin tüm davalıların pasif husumet yokluğu nedeniyle ayrı ayrı reddine,3-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin şartları oluşmadığından tüm davalılar yönünden ayrı ayrı reddine," karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı ... vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; Yerel mahkemede görülen davada ısrarla tüm safhalarda dile getirdikleri üzere; müvekkilinin davacı şirket ile yahut davalı olarak gözüken diğer şahıslarla herhangi bir ticari münasebetinin bulunmadığını, müvekkilinin imzası bulunduğu iddia olunan çekten işbu dava ile haberdar olduğunu, davaya konu çekin müvekkilinin eline hiçbir zaman geçmediğini, müvekkilinin bu çeki herhangi bir şekilde cirolamadığını, dava dilekçesinde yer alan davacı beyanlarından anlaşıldığı gibi, çekleri çalan kişilerin bu çekleri sahte bilgilerle doldurarak piyasaya sürdüğünü, çekte müvekkilinin adının yanında bir imza bulunuyorsa dahi bu imzanın müvekkiline ait olmadığını, Yerel mahkemenin bu beyanlarını adeta görmezden geldiğini, müvekkilinin imzası yönünden herhangi bir inceleme yapmadığını, müvekkilinin imzasının bulunmadığı ve haberdar olmadığı çekle alakalı olarak müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmiş olmasının, müvekkiline taraf sıfatı yükletilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu, sahte imzalı çekteki tüm imzaların sahte olduğunu, müvekkilinin de sahte çek nedeniyle mağdur olduğunu, müvekkilinin hiçbir ilgisi bulunmayan bir çek nedeniyle dava masraf ve vekalet ücretine mahkum edilmesinin açıkça hukuka aykırı olduğunu, yerel mahkemece ''imzanın müvekkiline ait olmadığı'' iddialarıyla alakalı olarak inceleme yapmamış olmasının, eksik inceleme sonucu hatalı hüküm tesis edilmesi sonucunu doğurduğunu belirterek, yerel mahkemenin 2018/ 61 E. sayılı dosyasında verilen 2022/438 K. sayılı kararının istinaf incelemesi sonucu kaldırılmasına, davanın müvekkili yönünden reddine, müvekkilinin aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: Davaya konu çek örneği incelendiğinde; 06/11/2017 keşide tarihli, ... Güneşli Kurumsal ve Tic. Mrk. Şubesine ait, ... seri numaralı, borçlusu ... Anonim Şirketi lehtarın ... olan, 10.760,00 TL bedelli çek olduğu, çekin arkasında sırasıyla, ...Limited Şirketi, .... Tic. A.Ş. Ve ... A.Ş.'nin cirolarının bulunduğu tespit edilmiştir.İlk derece mahkemesi'nce bilirkişi ... alınan 28.02.2022 tarihli raporda; "...İnceleme konusu 06/11/2017 keşide tarihli, ... Ltd Şti, tarafından keşide edilen, Lehdarı ... olan 10.760-TL bedelli ...' a ait çek aslında bulunan yazı, rakam ve imzalar ile ... ait karşılaştırma belgelerindeki yazı rakam ve imzalara kıyasla; ... eli ürünü OLMADIĞI," sonucuna varıldığının rapor edildiği anlaşılmıştır.

G E R E K Ç E: Dava; rıza hilafına elden çıkan çekin TTK'nın 792.maddesi uyarınca istirdadı ve İİK'nın 72.maddesi uyarınca çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti davasıdır.Mahkemece borçlu olmadığının tespiti davasının kabulüne, çek istirdatı davasının husumet nedeniyle usulden reddine, kötüniyet tazminatı talebinin karar verilmiş, karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı ... vekili yalnızca müvekkiline yargılama giderleri yüklenmesi nedeniyle istinaf talebinde bulunmuşsa da, HMK’nun 326/1. maddesi uyarınca yargılama giderlerinin kural olarak aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir. Ancak HMK’nun 312/son maddesi uyarınca, davanın açılmasına kendi hal ve davranışlarıyla sebebiyet vermemiş ve yargılamanın ilk duruşmasında da davacının talep sonucunu kabul etmiş ise yargılama giderlerini ödemeye mahkum edilmez. Somut olay incelendiğinde; dava konu çek üzerindeki ciranta imzasının davalı ...’e ait olup olmadığının Mahkemece araştırılmaması nedeniyle davalı ...’in davanın açılmasına kendi hal ve davranışları ile sebebiyet verip vermediği tespit edilememişse de, zaten davalının ilk duruşmada davayı kabul ettiğine dair bir beyanda bulunmadığı, aksine cevap dilekçesinde ve ilk duruşmada kendisi hakkında açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiği, bu nedenle HMK’nun 312/son maddesindeki koşulun mevcut olmadığı, davalı ...’in aleyhine karar verilmekle, Mahkemece yargılama giderlerinden diğer davalılarla birlikte sorumlu tutulmasında usule aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 735,01 TL nispi harçtan, peşin alınan 183,80 TL harcın mahsubu ile bakiye 551,26 TL eksik harcın davalı ... alınarak Hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak;a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 9,00 TL (posta-teb-müz) masrafının davalı ... alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 13/06/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.