İstanbul BAM 16. HD 2022/2055 E. 2024/1162 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2022/2055 Esas

KARAR NO: 2024/1162 Karar

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 25/03/2021

NUMARASI: 2020/686 E. - 2021/304 K.

DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ: 13/06/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:

DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil ile davalılar arasında ticari bir ilişki olduğunu, ilişki sonucunda davalılar tarafından müvekkiline ... A.Ş. ... Mah. ... Cad. No:... Kadıköy/İstanbul adresinde bulunan Kalamış Şubesi'nden 04/01/2019 tarihli, ... seri numaralı, keşide yeri İstanbul olan 145.000,00 TL bedelli bir çek verildiğini, çekin karşılığı olmadığından tahsil edilemediğini, yasal süresi içinde başvuru hakkı kullanılmadığından kambiyo senetlerine mahsus icra takibi yapma hakkını yitirdiklerini, ancak borcun ödenmediğinden alacağın zamanaşımına uğramadığını, bu nedenle alacağın tahsili için davalılara karşı T.C. İstanbul Anadolu Adliyesi .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile ilamsız İcra Takibi başlatıldığını, itiraz üzerine takibin durdurulduğunu belirterek, İstanbul Anadolu Adliyesi .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasına davalılar tarafından yapılan haksız ve kötüniyetli itirazın iptali ile takibin devamına, 145.000,00 TL lik asıl alacağın davalı taraftan ticari faizi ile birlikte tahsiline, ayrıca asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminata mahkum edilmesine, ayrıca tüm yargılama giderleri ve masraflarının davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:Davalılar vekili cevap dilekçesinde; davaya konu çekin kambiyo vasfını yitirdiğini, iddiaları kabul etmediklerini, çekin karşılıksız olduğunun öğrenildiği tarih veya çekin bankaya ibraz edildiği tarihin kötü niyetli olarak belirtilmediğini, dava dışı ciranta ...'nun, müvekkilinin akrabası olup, oğlu olan ... da ortağı olduğu . ... şirketinin bir dönem hissedarı olduğunu, müvekkilinin akrabalık ilişkisine güvenerek müvekkilinin hissedarı olduğu ... şirketine teminat oluşturmak amacıyla kendi şirketi vasıtasıyla dava konusu çeki keşide ettiğini ve ... ciroladığını, ... şirketteki hisselerini devrettiğini, bunun üzerine çekin bedelinin ... ödendiğini, çekin bedelinin ödenmesine rağmen ... çeki arkadaşı ...'a ciro ettiğini ve bu kişinin de çeki icra takibine konu ettiğini, müvekkili ile ... arasında herhangi bir ticari ya da alacak verecek ilişkilerinin bulunmadığını, belirtilen nedenlerle davanın reddini ve davacının asıl alacağın %20 den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

MAHKEME KARARI: İstanbul Anadolu 12.Asliye Ticaret Mahkemesi 25/03/2021 tarihli 2020/686 E. - 2021/304 K. sayılı kararıyla; "...Eldeki çek nedeniyle taraflar arasında temel ilişki bulunduğu iddia edilmemektedir. Davacının süresinde ibraz edilmeyen çek nedeni ile TTK'nın 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanarak ve sadece keşideciden alacağını talep edebileceğinden lehtar ciranta olan davalı ...'na müracaat hakkı bulunmadığından bu davalıya yönelik davasının reddine, diğer davalı-keşideci ... Limited Şirketi ise kendisinin sebepsiz zenginleşmediğini ispat edemediği anlaşılmakla bu davalıya yönelik davanın kabulüne, Davalı ... Limited Şirketi yönünden; alacağın likit olması sebebiyle kabul edilen asıl alacak üzerinden icra inkar tazminatına hükmetmek gerekmiş, davanın reddine dair karar verilen davalı ... tarafından cevap dilekçesi ile talep edilen kötüniyet tazminat talebinin ise davacının kötüniyetli olduğu dosya kapsamından anlaşılamadığı gerekçesiyle; 1-Davanın kısmen KABULÜNE, 2-Davalı ... Limited Şirketi'nin İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına vaki itirazlarının 145.000,00 TL asıl alacak için iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, 3-Alacak likit ve itiraz haksız olduğundan %20'si oranından 29.000,00 TL inkar tazminatının davalı ... Limited Şirketi'nden tahsili ile davacıya verilmesine, 4-Davacının ...'na yönelik davasının reddine, reddine dair karar verilen davalı ... yönünden talep edilen kötüniyet tazminat talebi yerinde görülmediğinden reddine," karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURULARI: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; cirantanın, kural olarak ciro edilene ve bunu takip eden diğer cirantalara karşı çekin ödenmemesi durumunda, çekin bedelinin ödenmesinden sorumlu olduğunu, ayrıca çekin bedelinin tahsili için kendisine müracaat edilmesine katlanmakla yükümlü olduğunu, dolayısıyla yerel mahkemenin ... yönünden davanın reddine karar vererek, sorumluluğuna hükmetmemesinin açıkça usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini,Bu nedenlerle davalı ... çekin ödenmemesinden dolayı sorumluluğunun bulunduğunu,Yerel mahkemece verilen karardaki davalı ... yönünden oluşturulan hükme, davanın ... yönünden reddedilmesinden dolayı çıkan karşı vekalet ücretine itiraz ettiklerini, istinaf edilen sebepler doğrultusunda mahkeme kararının kısmen kaldırılması ve davanın davalı ... yönünden kabulüne karar verilmesi gerektiğini, Yerel Mahkeme tarafından davalı taraf vekili lehine hükmedilen vekalet ücretinin usul ve yasaya aykırı ve fahiş olduğunu, hatalı hesaplandığını, Yerel Mahkeme kararının haksızlığı karşısında, davalı tarafça ilamdaki vekalet ücreti bakımından işlem yapılmasının mümkün olduğunu, bu nedenle tehir-i icra kararı verilmesini talep ettiklerini belirterek, öncelikle tehiri icra taleplerinin kabulüne, İstanbul Anadolu 12 Asliye Ticaret Mahkemesinin 25/03/2021 tarihli 2020/686 Esas ve 2021/304 Karar sayılı ilamının kısmen kaldırılarak davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... Tic Ltd.Şti vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davacının da ikrar ettiği üzere davacının iddialarının dayanağı olan çekin, kambiyo vasfını yitirdiğini, bu şekilde ilamsız takibe itirazlarının iptali talebiyle açılan işbu davada çekin, Türk Ticaret Kanunu kapsamında kıymetli evrak olarak değerlendirilmeyeceğini, Davacı tarafın hiçbir iddiasını kabul etmemekle birlikte , davacı tarafın bila tarihli dilekçesi ile "banka tarafından karşılıksız şerhi düşüldüğü" iddia edilen çek görüntüsünün sunulduğunu, ancak bu görüntüyü UYAP üzerinden inceledikleri kadarıyla çek üzerinde çekin karşılıksız olduğuna dair bir ifadenin yer almadığını, davacının iddia ve talebi kötü niyetli olmakla birlikte davacının, çeki bankaya ibraz ettiği tarih ya da çekin karşılıksız olduğunu öğrendiği tarihe ilişkin herhangi bir açıklama yapmaktan imtina ettiğini, Dava dışı ciranta ... müvekkilinin akrabası olup; kendisi müvekkilinin oğlu ... ’nun da ortağı olduğu ... Tic. Ltd. Şti. ‘nin bir dönem hissedarları olduklarını, müvekkili ...'nun , akrabalık ilişkilerine güvenerek ... , ... oğlu ... hissedarı olduğu ...Tic. Ltd. Şti.'ne teminat oluşturabilmek için, yardımcı olabilmek adına kendi şirketi vasıtasıyla dava konusu çeki keşide ettiğini, daha sonra şirketin de ihtiyacı olması ve oğlunun da bu şirkete ortak olması nedeniyle 2018 Ekim ayı içerisinde düzenlediği 04.01.2019 tarihli ... seri numaralı çeki keşide ettiğini ve ...Tic. Ltd. Şti. hissedarlarından ... ciroladığını Daha sonra bir takım anlaşmazlıklar nedeniyle ... şirketteki hisselerini devrettiğini ve müvekkili ... ve ... Ltd Şti.'nin, her ne kadar borçlu olmasa da bu anlaşmazlıklardan kurtulabilmek adına ... ... IBAN numaralı hesabına 04.01.2019 tarihinde 45.0000,00 TL, 09.01.2019 tarihinde 64.000,00 TL ,11.01.2019 tarihinde 36.000,00 TL olmak üzere toplam 145.000,00 TL ödendiğini, Ancak ... , çek karşılığının kendisine ödenmesine rağmen kötüniyetli olarak işbu çeki arkadaşı ...’a ciro ettiğini ve bu kişinin de kambiyo vasfını yitirmiş ve bu açıdan zamanaşımına uğramış bu çeki genel haciz yoluyla takibe konu ettiğini, Her ne kadar davacı tarafın , dava konusu çeki genel hükümlere dayanarak icra takibine konu etmiş ise de müvekkillerinin davacı şahsa herhangi bir borcu bulunmadığını, bu husus ticari defterler ve müvekkil şirket kayıtlarının incelenmesi ile açığa çıkabilecekken , hiçbir araştırma yapılmaksızın davanın kabulüne karar verildiğini,Davaya konu çekim müvekkilinin güveni kötüye kullanılmak suretiyle karşılığı ödenmesine rağmen ciro edilmiş ve müvekkili hakkında kötü niyetli olarak icra takibi başlatıldığını, İkame olunan davanın, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak açıldığı varsayımında dahi , davalının sebepsiz zenginleştiğinin ispat yükünün davacıda olduğunu, aksi halde de taraflarınca dayanılan hiçbir delilin toplanmadığını, bu şekilde savunma hakkının kısıtlandığını, Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesinde "İspat yükü" başlığı altında "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." hükmünün düzenlendiğini, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "İspat yükü" başlığını taşıyan 190. maddesinde de; "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." şeklinde düzenlemenin mevcut olduğunu, Davanın, basit yargılama usulü ile devam etmiş olmakla, cevap dilekçesinin deliller kısmında tanık deliline dayandıklarını, ayrıca 07/09/2020 tarihli tensip tutanağında tanık isim ve adreslerini bildirmek için süre tanımlandığını,Müvekkili davalı Şirket tarafından toplam 145.000,00 TL'nin cirantalardan ... ‘na gönderildiğini, fakat davacı tarafın, dava dışı ciranta ile danışıklı bir şekilde bu dekontları da mahkemeye sunmadığını ve bu ödenen paralar görmezden gelinerek haksız ve kötüniyetli bir şekilde icra takibi açtığını, açıklanan tüm bu nedenlerle işbu haksız davanın reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabul yönünde verilen kararın kaldırılması gerektiğini belirterek, İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/03/2021 tarihli, 2020/686 E. ve 2021/304 K. sayılı dosyası üzerinden tesis etmiş olduğu, maddi ve hukuki gerçekliğe, dosya kapsamına, usule, yasaya ve hakkaniyete açıkça aykırı kararın tetkiki ile öncelikle icranın ertelenmesine, nihayet istinaf itirazlarının ve mahkemece re'sen nazara alınacak diğer nedenlerle kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında; davacı takip alacaklısı ... tarafından 23/07/2020 tarihli ödeme emri ile davalı takip borçlusu ..., ... Ticaret Limited Şirketi ile dava dışı ... haklarında 145.000,00 TL asıl alacak, 55.413,44 TL ,işlemiş faiz olmak üzere toplam 200.413,44 TL alacak için ilamsız takip başlatıldığı, takip sebebi olarak ödeme emrinde "Teminat mektubu 145.000,00 TL" olarak yazıldığı, takip talebinde ise aynı ibarenin yazıldığı, üzerinin çizilerek paraflandığı, altında bu kez "04/01/2019 keşide tarihli, 145.000,00 TL bedelli bir adet çek" olarak yazıldığı, takibin ... sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne 28/07/2020 tarihinde tebliğ edildiği, ancak ...'na tebligatın yapılamadığı, borçlu ... ve ... Şirketi vekilinin 30/07/2020 tarihinde borca ve ferilerine karşı itiraz ettiği ve bunun üzerine takibin durduğu, itiraz dilekçesinin davacı takip alacaklısına tebliğ edilmediği, eldeki davanın 1(bir) yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. İcra dosyasına fotokopisi sunulan çek incelendiğinde; ... Kalamış Şubesine ait ... seri numaralı, keşide yeri İstanbul, keşide tarihi 04/01/2019, lehtarı ..., keşidecisi ... .... Limited Şirketi, çek arkasındaki ilk cirantanın ..., ikinci cirantanın ..., son cirantanın da ... olduğu, çek bedelinin 145.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir. ... bankasının 24/01/2021 tarihli cevabi yazısında; ...'na ait hesaptan ... hesabına 11/01/2019 tarihinde 36.000,00 TL, 09/01/2019 tarihinde 64.000,00 TL ve 04/01/2019 tarihinde 45.000,00 TL tutarlarında gönderme işleminin gerçekleştiğinin bildirildiği görülmüştür.

G E R E K Ç E: Dava; süresinde bankaya ibraz edilmeyen çeke dayalı olarak ciro yolu ile hamil olan davacı tarafından davalı keşideci ve lehtara karşı TTK'nın 732. maddesi gereği başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi gereği iptali istemine ilişkindir. Mahkemece davalı ... hakkında açılan davanın reddine, davalı ... Limited Şirketi hakkındaki davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili ile davalı şirket vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Süresinde ibraz edilmeyen çekler yönünden taraflar arasında temel ilişki bulunması halinde böyle bir çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanılabilir ve alacaklı alacağını her türlü delille kanıtlayabilir. Taraflar arasında temel ilişki bulunmaması halinde ise hamil keşideciye karşı sebepsiz zenginleşme nedeniyle alacak talebinde bulunabilir.Davacı vekilinin istinaf talebi incelendiğinde; davacının sebepsiz zenginleşme nedeniyle yalnızca keşideciden talepte bulunabileceği, bu nedenle lehtar ciranta olan davalı ... hakkındaki davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, hakkındaki dava reddedilen davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olduğu, hükmedilen vekalet ücretinin karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca doğru hesaplandığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.Davalı vekilinin istinaf talepleri incelendiğinde; davalı keşideci ... Limited Şirketi’nce dava ve takibe konu çekin hatır ilişkisi sebebiyle keşide edildiği, buna rağmen ödendiği iddia edilmiş, ancak davalı şirket tarafından davacının yetkili hamil olmadığı çeklere ilişkin, kötüniyetle ve bedelsizliğini bilerek icra takibine başvurduğu iddia edilmesine rağmen, çeklerin bedelsizliği ve ödendiği şahsi defini 6100 sayılı HMK’nın 200 ve devamı maddeleri uyarınca yazılı delille ispatlayamadığı, bu iddianın ispatı için tanık dinlenmesi talebinin HMK’nın 189-200 ve devamı maddeleri uyarınca mahkemece reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, davalı keşideci şirket tarafından çeklerin ödendiği ve bedelsiz düzenlendiği savunmasının ve davacının kötüniyetle hareket ettiği iddiasının usulüne uygun olarak ispatlanmadığından, ilk derece mahkemesince davalı şirket yönünden davanın kabulüne karar verilmesinin yerinde olduğu kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf taleplerinin de reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile:1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekili ile davalı ...Limited Şirketi vekilinin yerinde görülmeyen istinaf istemlerinin ESASTAN REDDİNE,2-Davacı yandan alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı ... İnşaat...şirketinden alınması gereken 9.904,95 TL nispi harçtan, peşin alınan 2.476,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 7.428,25 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,5-İstinaf yargılama giderleri olarak; a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 27,00 TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 13,50 TL'sinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı avansından kullanıldığı anlaşılan; 139,00 TL (posta-teb-müz) masrafının 1/2 oranında 69,50 TL'sinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 13/06/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.