İstanbul BAM 16. HD 2022/2026 E. 2024/1042 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

DOSYA NO: 2022/2026 Esas

KARAR NO: 2024/1042 Karar

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ: 13/10/2022

NUMARASI: 2015/118 E. - 2022/205 K.

DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Tasarımın İtibarının Kaybı Nedeniyle Tazminat)

KARAR TARİHİ: 30/05/2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Locarno sınıfı 32-00 numaralı 1.1 olan tekstil desen tasarımının TPMK nezdinde ... sayı ile tescil edildiğini ve koruma altında bulunduğunu, koruma altındaki söz konusu tasarımın davalı firma tarafından müvekkilinin rızası bulunmaksızın üretildiğini, piyasaya sürüldüğünü, bu durumun müvekkilini tasarım hakkına tecavüz niteliğinde sayılabileceğini, bu hususların tespit edilebilmesi için İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2015/23 Değişik İş dosyası ile delil tespiti ikame edildiğini, davalı eylemlerinin müvekkilinin tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil ettiğini, hedef kitlenin aynı olmasının müvekkilin mağduriyetine sebebiyet verdiğini ve davalının müvekkiline ait tasarımın birebir benzerini satışa arz etmesi sonucu müvekkilinin ekonomik ve itibari kayıplarına neden olduğunu iddia ederek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile, 10.000,00 TL manevi tazminatın ise delil tespitinin ikame edildiği 08/04/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile verilecek hüküm özetinin ilanı ve İstanbul 3.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2015/23 D.İş sayılı dosyasında yapılan yargılama giderleri ile işbu davada yapılacak yargılama giderlerine hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı şirketin eski unvanı ... Ticaret Limited Şirketi olduğu halde, unvan değişikliği yaparak, ... Limited Şirketi unvanını aldığı tespit edilmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin ev tekstili ve kumaş ürünlerinin pazarlamasını yapmak üzere kurulmuş olan bir firma olduğunu, müvekkili şirkette tespit edilen kumaşların, dava dışı ... isimli şirketten temin edilmiş ürünler olduğunu, davacının bu şirket aleyhine tazminat kazandığını, davacı tarafın müvekkilinden tekrar tazminat talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin davaya konu kumaşlar yanında elli farklı desenli kumaşların satımını yapmakta olduğunu ve müvekkilinin bu kumaşların üretimini yapmadığını, davaya konu olan kumaşların dava dışı ... İhr.San.Tic.Ltd.Şti'den satın alınmış ürünler olduğunu, davacı ile dava dışı bu şirket arasında dava bulunduğunu, davacı firmaya ait tasarımın yıllardır kamuya sunulmuş olan ve Çin'de üretilerek Türkiye'de satılan harcıalem bir tasarım olduğunu, müvekkili şirketin bir yıllık yeni bir firma olduğunu, müvekkilinin sadece davacı ürünlerini satıyormuş gibi bir algı oluşturan tespitin yersiz ve haksız olduğunu, talep edilen tazminat tutarının da hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

MAHKEME KARARI: Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 13.10.2022 tarihli 2015/118 E. - 2022/205 K. sayılı kararıyla; "...Olay ve dava tarihinde yürürlükte bulunan 554 Sayılı KHK'nın 56.maddesi uyarınca "tasarım hakkı sahibi; sebep olduğu zarardan dolayı, tasarım hakkı sahibine tazminat ödemiş olan kişi tarafından , el konulmaması nedeniyle piyasaya sürülmüş ürünleri kullanan kişilere karşı, Kanun Hükmünde Kararnamenin bu bölümünde yer alan davaları açamaz. Bu kişilerin kötü niyetli, olmaları halinde bu hüküm tatbik edilmez." Dava konusu olayımızda da, davalı iş yerinde bulunan kumaşların davacı tarafça daha önce aynı tasarıma dayalı tecavüz ve tazminat davası açılan dava dışı ....San.Tic.Ltd.Şti. unvanlı şirketten satın alınan kumaşlar olduğu, tasarım tescili kumaş deseni tasarımı olup, tasarımın niteliğine göre davalının bu kumaşların davacı tasarım tescili koruma kapsamında olduğunu bilmesinin mümkün bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. Ayrıca yerleşik Yargıtay içtihatına göre tecavüzün varlığı için kusur aranmaz ise de, tazminat yönünden davalının kusurunun da ispatı gerekir. Olayımızda davalının piyasadan her kumaş satın aldığında, aldığı kumaşların desenlerinin tescilli olup olmadığını bilmesi mümkün olmadığı gibi bunu araştırma gibi bir yükümlülüğü de bulunmamaktadır. Bu itibarla tazminat yönünden kusur şartı da gerçekleşmemiştir. Davacının tecavüze ilişkin bir talebi de bulunmamaktadır. Bu itibarla davacının tazminat taleplerinin reddi gerekmiştir. Davacının tecavüze ilişkin bir talebi bulunmadığından ve tazminat davası reddedildiğinden 554 Sayılı KHK'nın 59 maddesi anlamında hükmün ilanında da bir yararı bulunmadığı" gerekçeleriyle davanın tümden reddine karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF BAŞVURUSU: Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davalının iş yerinde bulunan kumaşların müvekkilinin tescilli tasarımı ile aynı olduğunun tespit edildiğini, bu durumun tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunu, tespit edilen kumaş miktarının 300 metre olduğunu, davalının dava dışı ... Tekstil şirketinden satın aldığına dair faturada ise satın alınan kumaşın 228,1 metre olduğunu, arada 70 metreden fazla uzunluk farkı bulunduğunu, ibraz edilen faturanın dava konusu kumaşların ilişkin olmadığını, faturada yalnızca "kumaş" ibaresinin yer aldığını, dava konusu kumaşların polyester olduğu delil tespiti ile tespit edilmesine rağmen davalının sunduğu faturada yalnızca "kumaş" ibaresinin yazdığını, davalının ayrıntılı fatura veya başkaca kesin delillerle davaya konu kumaşların ... firmasından satın alındıklarını kanıtlayamadığını, Mezkur faturanın sadece ticari defterlere işlenmiş olmasının davalı lehine delil olarak nitelendirilemeyeceğini, faturadaki kumaşın 228, tespit sırasında görülen kumaşın ise 300 metre olması karşısında aynı fatura olmadığının açık olduğunu, davalının basiretli bir tacir gibi ticari kayıtların ve faturalarını açık, anlaşılabilir ve ayrıntılı olarak tutmak zorunda olduğunu, aksi takdirde faturalarla tasarıma tecavüz teşkil eden ürünlerin izinin sürülemeyeceğini, Davalının sunduğu faturanın Vergi Dairesinde karşılığının bulunup bulunmadığının tespiti için BA-BS formlarının incelenmediğini, Yine davalının kumaşı satın aldığını iddia ettiği ... İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şirketi'nin ilgili sicil kayıtlarının da dosyaya getirtilmediğini,Her ne kadar bilirkişi raporunda davalının üretim yapmadığı belirtilmişse de, 554 sayılı KHK'nın 48. Maddesi uyarınca tasarımın satışa arz edilmesinin de tasarı hakkına tecavüz olarak tanımlandığını, davalının savunmasını ispat edememiş olması ve müvekkilinin tasarım haklarına tecavüz edildiğinin sabit olmasına rağmen mahkemece davanın reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, eksik inceleme ile verilen kararın bozulmasını, yeniden yargılama yapılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER: Dosyada mevcut TPMK kaydı incelendiğinde; 26/08/2011 başvuru ve tescil tarihli, ... numaralı çoklu kumaş deseni tasarımının davacı şirket adına tescilli olduğu tespit edilmiştir İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2015/23 D.İş sayılı dosyasında yapılan delil tespiti sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda; "...Aleyhinde delil tespiti talep edilen ... Mah. ... Sk. No: ... Bayrampaşa adresindeki ....İhr.Ltd.Şti. firmasına ait iş yerinde, tespit isteyen firmaya ait ... (1) nolu çoklu endüstriyel tasarımın birebir aynısının kullanıldığı, farklı renkte yaklaşık 300 metre döşemelik kumaş tespit edildiği" belirtilmiştir. Mahkemece bekletici mesele yapılan Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2018/515 Esas sayılı (bozma öncesi ...), ... Karar sayılı kararı incelendiğinde; davacıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü için dava açıldığı, yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verildiği, kararın Yargıtay denetiminden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır. Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2013/44 Esas sayılı dosyası incelendiğine; aynı davacı tarafından ... numaralı tasarım tesciline dayalı olarak dava dışı olup, işbu davanın davalısının söz konusu kumaşları müvekkilinin satın aldığını bildirdiği ... İthalat İhracat Sanayi ve Limited Şirketi aleyhine maddi ve manevi tazminat talebiyle dava açıldığı, dava açılmadan önce davacı tarafından davalı aleyhine Kayseri 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2012/35 D.İş sayılı dosyası ile delil tespiti talep edildiği, davalının iş yerinde bulunan kumaş kartelalarında davacının ... tescil numaralı tasarımının koruma kapsamında kalan kumaşların tespit edildiği, davacı tarafça davalı aleyhine tecavüz teşkil eden kumaşların toplatılmasına dair ihtiyati tedbir talep edilmediği, yalnızca maddi ve manevi tazminat talebiyle dava açıldığı, mahkemece 13/03/2014 tarihli, 2014/105 Karar sayılı kararıyla davanın kısmen kabulüne karar verildiği ve kararın Yargıtay denetiminden geçerek 11/02/2015 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince mali müşavir bilirkişi ...'den alınan 09/05/2017 havale tarihli raporda; "...davalı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemelerde, ürün gruplarına göre alt hesaplar kullanılmadığı ve satış hesaplarında kumaş satışlarına ilişkin alt hesaplar kullanılmadığından, dava konusu tasarıma yönelik satışların tespit edilemediği, davalı taraf yetkilisinin, dava konusu tasarıma ait kumaşları, dava dışı ... San.Tic.Ltd.Şti. unvanlı şirketten satın alındığını, dava konusu kumaştan 228,1 metre satın alınarak piyasada satışa sunulduğunu beyan ettiği, ancak İstanbul 3. FSHHM'nin 2015/23 D.İş sayılı dosyası kapsamında hazırlanan bilirkişi tespit raporunda, dava konusu tasarıma yönelik yaklaşık 300 metre kumaş tespit edildiği, davalı tarafından satışa sunulan dava konusu tasarıma ait kumaşları (tespit raporunda tespit edilen yaklaşık 300 metre kumaş için), davacı taraf piyasada satışa sunmuş olsaydı elde edeceği net kazancın 1.487,20 TI. olarak hesap edildiği, davalının tespit tarihinden önce dava konusu tasarıma ait kumaş satışının olup olmadığının, ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan incelemelerde tespit edilemediği, tazminat talebinin Borçlar Kanunun 50. ve 51 . maddelerine göre belirlenmesi hususunun mahkemenin takdirinde olduğu" belirtilmiştir.

G E R E K Ç E: Dava; tasarım tescilinden doğan haklara tecavüz iddiasıyla maddi ve manevi tazminatın tahsili ile verilecek hüküm özetinin ilanı taleplidir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dava açıldığı tarihte yürürlükte olan 554 sayılı KHK’nın 56/1. maddesinde; tasarım hakkı sahibinin, sebep olduğu zarardan dolayı, tasarım hakkı sahibine tazminat ödemiş olan kişi tarafından, el konulmaması nedeniyle piyasaya sürülmüş ürünleri kullanan kişilere karşı, maddi ve manevi tazminat davası açamayacağı düzenlenmiştir. Mahkemece bu madde gerekçe gösterilerek, davacının aynı tasarım hakkına tecavüz edildiği iddiasıyla dava dışı ... Sanayi ve Limited Şirketi aleyhine Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2013/44 Esas sayılı maddi ve manevi tazminat davasını açtığı ve maddi ve manevi tazminata hükmedildiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/44 Esas sayılı dosyası incelendiğinde, davacı adına tescilli ... tescil numaralı kumaş deseni tasarımıyla ilgili dava açıldığı, bu davanın konusunu oluşturan ... tescil numaralı tasarımla ilgisinin bulunmadığı tespit edilmiştir. HMK’nun 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesi yalnızca ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılabilir. Davacı vekili, Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/44 Esas sayılı davasının başka bir tasarımla ilgili olduğuna dair bir istinaf talebinde bulunmadığından, Mahkemenin Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2013/44 Esas sayılı davasında davacı lehine aynı tasarımla ilgili tazminata hükmedilmiş olduğuna dair kabulüyle ilgili davalı lehine kazanılmış hak doğduğundan, Dairemizce bu konuda değerlendirme yapılmamıştır. Davacı vekilinin istinaf talepleri incelendiğinde; davalının işyerinde bulunan kumaşın davalı tarafından sunulan faturadaki kumaş miktarından fazla olduğu, faturanın davaya konu kumaşlara ait olup olmadığının araştırılmadığı iddia edilmişse de, delil tespiti sırasında bilirkişinin davalıya ait işyerindeki kumaş miktarını yaklaşık olarak belirlediği, gerçek bir ölçüm yapılmadığı, davalı tarafından yargılamanın başından itibaren davaya konu kumaşla ilgili olduğu savunulan ve dosyaya sunulan faturadaki kumaş miktarının da delil tespitinde yaklaşık olarak belirlenen 300 metreye yakın olduğu, dava dışı ... Sanayi ve Limited Şirketi’nin ticaret sicil kayıtlarının dosyaya getirtilmesinin davanın çözümünde etkisi olmayacağı, davalının sunduğu faturanın 15/06/2014 tarihinde, 76 Yevmiye numarası ile ticari defterine işlenmiş olduğunun bilirkişi tarafından tespit edildiği, davalının sunduğu faturayla ilgili BA-BS formlarının incelenmesine gerek bulunmadığı, bu nedenlerle davacı vekilinin ileri sürdüğü istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmakla, davacı vekilinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.

H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davacı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 30/05/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.