İstanbul BAM 14. HD 2024/455 E. 2024/515 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/455

KARAR NO: 2024/515

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 28.09.2023 tarihli ek karar

NUMARASI: 2023/260 D. İş - 2023/257 K.

DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz

Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle ihtiyati hacze itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; borçlu tarafından müvekkiline verilen 19.05.2023 düzenleme tarihli ve 20.07.2023 ödeme tarihli 128.570,00 USD bedelli bononun vadesinde ödenmediğini, alacağın rehinle teminat altına alınmadığını ileri sürerek, borçlunun, alacağa yeter miktardaki taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 24.07.2023 tarihli ara kararında; "Alacağın rehinle temin edilmemiş olması ve mevcut kanıtlara göre istem kanuna uygun görülmüş olmakla, 128.570,00 USD (efektif satış kuru karşılığı: 3.469.230,02 TL) alacağı karşılayacak şekilde %15'ine tekabül eden 520.384,50-TL teminat karşılığında İİK.'nin 257/1 maddesi gereğince borçlunun menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarına borca yetecek kadar miktarda..." gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin %15 teminat karşılığında kabulüne, karar vermiştir.Bu karara karşı, borçlu tarafından, İİK'nın 265. maddesi uyarınca, süresinde itiraz edilmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden borçlu, itiraz dilekçesinde özetle; takip dayanağı senedin cebir ve tehdit sonucu ele geçirildiğini, senedin irade sakatlığı nedeni ile geçersiz ve yok hükmünde olduğunu, alacaklı görünen kişiye borcunun bulunmadığını, ... firmasına az miktarda borçlu olduğunu, senet üzerindeki yazılarda tahrifat yapıldığından HMK'nın 209.maddesi maddesi kapsamında ihtiyati haczin kaldırılması gerektiğini, yazılar bir kısmının kendisine zorla yazdırıldığını, bir kısmının ise sonradan doldurulduğunu, miktar hanesine ekleme yapılacak şekilde boşluk bırakıldığını belirterek, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi, itirazı değerlendirdiği 28.09.2023 tarihli ek kararında; "Talep usul tekniği anlamında ihtiyati haciz talebine ilişkindir.Bu çerçevede uyuşmazlık ihtiyati haciz kararının verilip verilmeyeceği noktasındadır.Bu uyuşmazlık çözümlenmeden mevcut yasal düzenlemelerin öncelikle dikkate alınması gerekmektedir.Bilindiği üzere ihtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme 2004 sayılı İİK’nın 257 ilâ 268’inci maddeleri arasında yer almaktadır. İİK m.258 hükmüne göre 'İhtiyati hacze 50’nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir.İhtiyati haciz talebinin reddi hâlinde alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir.' şeklindedir. Yine İİK'nun 257. Maddesinde, 'Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir. 1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa; Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında maucceliyet kesbeder. Gemi alacaklıları, donatanın yalnız mahdut aynı surette mesul olduğu hallerde, ancak mesuliyete mevzu teşkil eden mal ve haklara ihtiyati haciz koydurabilirler. Donatanın aynı zamanda şahsen mesul olduğu haller bundan müstesnadır. Şu kadar ki, donatanın şahsi mesuliyeti bir miktar ile mahdut ise gemi alacaklıları ancak bu miktar için donatanın diğer mallarını haczettirebilirler. Yük alacaklıları hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü kıyas yoluyla tatbik olunur''hükmü düzenlenmiştir.İİK. 259 maddesinde de teminat hususu düzenlenmiştir. Madde de 'İhtiyati haciz isteyen alacaklı hacizde haksız çıktığı takdirde borçlunun ve üçüncü şahsın bu yüzden uğrayacakları bütün zararlardan mesul ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 96. maddesinde yazılı teminatı vermeye mecburdur. Ancak alacak bir ilama müstenid ise teminat aranmaz. Alacak ilam mahiyetinde bir vesikaya müstenid ise mahkeme teminata luzum olup olmadığını takdir eder. Tazminat davası ihtiyati haczi koyan mahkemede dahi görülür.” hükmü yer almaktadır. Bu açıklamalara göre ihtiyati haciz “Alacaklının, bir para alacağının zamanında ödenmesini güvence (garanti) altına almak için, mahkeme kararı ile, borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulması'dır. İhtiyati hacizde borçlunun mallarına önceden geçici olarak el konulduğundan ihtiyati haciz kesin (icrai) hacze çevrilip, takip kesinleşmeden, alacaklı ihtiyaten haczedilen malların satılmasını ve bedelinin kendisine ödenmesini isteyemez. İİK'nun 257/1 maddesinde rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcu nedeniyle ihtiyati haciz istenebileceği açıklanmış iken 2. bentte vadesi gelmemiş borçtan dolayı hangi hallerde ihtiyati haciz istenebileceği açıklanmıştır.Bilindiği üzere Yargıtay kararlarında da uygulandığı üzere ihtiyati haciz, İİK’nun 257. ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, bir para alacağının zamanında ödenmesini temin etmek için mahkeme kararı ile borçlunun mal varlığına geçici olarak el konulması halidir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için, yukarıda açıklandığı üzere talepte bulunanın alacaklı olması, bu alacağın muaccel bulunması ve rehinle temin edilmemiş olması gerekir. Ayrıca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için de bu noktada yani alacaklının alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında İİK.m 258/f.1 hükmü gereği kanaat verici delillerin gösterilmesi mecburidir.İhtiyati haciz kararının verilmesine esas olan gerekçede de açıklandığı üzere ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin dosya kapsamına göre borçluyu dinleyip dinlememe noktasında serbestisi vardır. Mahkememizce bu noktada mevcut dosya kapsamı gözetilerek ve genel yargı uygulamasına uygun şekilde duruşma açmaksızın ihtiyati haciz kararı vermiştir. Bu noktada kanunun mahkemeye tanımış olduğu takdir yetkisinin kullanılmasında kanuna aykırılık olmadığı gibi ihtiyati haciz kararı verilmesine esas talep dikkate alındığında duruşma açılması da gerekmemiştir. Somut olay yönünden yapılan incelemede alacaklının dayanmış olduğu bononun şeklen gerekli unsurlarını içerdiği, borçlunun bonoyu düzenleyen , alacaklının ise lehtar konumunda olduğu, bononun unsurlarının tamam olduğu, talep tarihi itibariyle ise muaccel bulunduğu anlaşılmaktadır. Talebe dayanak bonoda bononun tehdit ve cebir sonucu ele geçirildiği iddiası ve bu nedenle yok hükmünde olduğu ancak menfi tespit davasında ele alınıp tartışılabilecek bir konu olup ihtiyati hacze itiraz konusu teşkil edemeyecektir. Yine talebe konu bonoda var olduğu ileri sürülen tahrifat iddiası önem arz etse dahi söz konusu tahrifat ve sahtecilik iddiasının değerlendirilmesi ancak açılacak bir davada yargılama konusu oluşturabilecek niteliktedir. Bir başka deyişle menfi tespit davasına konu olabilecek bu husus dahi ihtiyati hacze itiraz sebeplerinden olarak kabul olunabilmesi mümkün bulunmamaktadır. Halihazırdaki bu konudaki gerek BAM uygulamaları gerek ilk derece mahkemesi uygulamaları Yargıtay uygulamasına uygundur. O halde yukarıda açıklanan belge içerikleri ve gerekçe karşısında, alacaklının alacağını tam olarak ispat etmesi şartı ile ihtiyati haciz talebinin kabulü beklenmemelidir ; aksi düşünce kişilerin etkin hukuki koruma önlemleriden mahrum kalmasına yol açacaktır. Bu nedenle İİK m.258/f.1 hükmü uyarınca 'alacaklının mahkememizce kabul olunan miktarla sınırlı olmak üzere bu miktar ve sebepleri noktasında kanaat gösterecek delilleri sunduğu hususu, emsal ilâm dahi gözetildiğinde kabul edilmelidir. ( Yargıtay 19. H.D. 2015/1906 E. 2015/14536 K. Sayılı ilamı) Buna göre Mahkememizce verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını gerektirir bir durum bu aşamada yoktur.Yapılan açıklamalar karşısında talep edenin ihtiyati haciz talebinin kabulü mümkün olduğu gibi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun uygulamaları ve bu uygulamaları benimseyen Yargıtay ilam içerikleri karşısında da talebe konu alacak miktarları ile sınırlı ve talep edenin talepleri ile sınırlı şekilde ihtiyati haciz talebin kabulü gerektiğinden bu yöne ilişkin itirazların ise reddi gerekmektedir. (Yargıtay HGK 2015/21-3372E.2018/766K. sayılı ilamdan hareket edilmiştir.)Yukarıda açıklanan gerekçeler karşısında borçlunun tüm itirazlarının reddine dair karar vermek gerekmiştir. " gerekçesiyle itiraz eden borçlunun tüm itirazlarının reddine karar verilmiştir.Bu ara karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Takip dayanağı senedin cebir ve tehdit sonucu ele geçirilmesi nedeniyle geçersiz ve yok hükmünde olduğunu, buna ilişkin Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/47737 Soruşturma sayılı dosyasında yapılan soruşturmanın devam ettiğini, davacı ile yanında bulunan ismi bilinmeyen kişilerin kendisini hürriyetinden yoksun bırakarak tehdit ettiklerini ve zorla senet imzalattıklarını, alacaklı görünen kişiye borcu bulunmadığını, sadece ... firmasına az miktarda borcu bulunduğunu, senetlerdeki yazılarda tahrifat yapıldığından HMK'nın 209. maddesine göre senedin işleme esas alınmaması gerektiğini, yazıların bir kısmının zorla yazıldığını, bir kısmının ise sonradan doldurulduğunu, ödenecek kısımda yazı ile yazılan kısım ile rakamla yazılan kısmın önüne kapama işareti konmayarak miktarın değiştirilmesine zemin hazırlandığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ek kararın kaldırılmasına ve ihtiyati hacze yönelik itirazın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265. maddesi uyarınca ihtiyati hacze itiraza ilişkindir. İlk derece mahkemesince itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, borçlu vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.İİK'nın 257/1. maddesi gereğince rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. Somut olayda, lehdar ..., bononun keşidecisi aleyhine ihtiyati haciz istemiştir. Dava konusu bononun kayıtsız şartsız borç ikrarı içerdiği, alacağın rehinle teminat altına alındığına ilişkin kanıt bulunmadığı, bononun teminat amacıyla düzenlendiği yönünde bono üzerinde veya ayrı bir sözleşmede herhangi bir hüküm bulunmadığı anlaşılmıştır. Bono metninde, yazı ile ihtiyati haciz istenilen miktar yazılmıştır. Bu miktarın önüne bir işaret konmaması bonoyu geçersiz hale getirmez. İmza dışındaki unsurların kısmen eksik bırakılarak açık poliçe düzenlenmesi mümkündür. Bono ile ilgili şikayetç olunması da başlı başına ihtiyati hacze itiraz nedeni değildir. İİK'nın 265. maddesinde ihtiyati haciz kararına karşı itiraz sebepleri sınırlı şekilde sayılmış olup, bu sayılanlar dışında başka bir sebebe dayanılarak ihtiyati hacze itiraz edilmesi mümkün değildir. İtiraz eden borçlu tarafça yukarıda değerlendirilenler dışında ileri sürülen itiraz nedenleri ve iddiaları menfi tespit davası yoluyla ileri sürülebilecek nitelikte olup, İİK'nın 265. maddesinde sınırlı olarak sayılmış olan ihtiyati hacze itiraz kapsamında değerlendirilemez. Borçlu tarafından ileri sürülen nedenler, ihtiyati hacze itiraz nedenleri olmayıp, açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülebilir. Açıklanan nedenlerle, ihtiyati hacze itiraz talebinin reddine dair ilk derece mahkemesince verilen ek kararda bir isabetsizlik bulunmadığından borçlu vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-HMK'nın 353/1.b.1 ve HMK'nın 265/son maddeleri uyarınca, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-İhtiyati hacze itiraz eden borçlu tarafından yatırılan istinaf peşin ve başvuru harçlarının Hazineye gelir kaydına; bakiye 157,75 TL istinaf peşin karar harcının itiraz edenden tahsiline,3-İhtiyati hacze itiraz eden borçlu tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.28.03.2024