İstanbul BAM 13. HD 2024/824 E. 2024/973 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2024/824 Esas

KARAR NO: 2024/973 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI: 2023/1360 D.İş - 2023/1347 Karar

TARİHİ: 13/12/2023 (Ek Karar)

TALEP: İhtiyati Haciz

KARAR TARİHİ: 30/05/2024

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ: İhtiyati haciz talep eden vekili dava dilekçesi ile; müvekkili firmaya borçlu bulunan ... Elek. Malz. San. Tic. Ltd. Şti. 'den ekli çekte yer aldığı üzere 443.381,82 TL alacaklı olduğunu, keşideci ve cirantalar tarafından da çek bedelinin ödenmediğini, çek vadesi geldiğinden ibraz edildiğini ancak çek bedelinin Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/804 Esas sayılı dosyası sebebiyle ödenmediğini, işbu kararın çeke dayalı olarak ihtiyati haciz talep edilmesine engel olmadığını, borçlulara telefonla ulaşılmaya çalışıldığını ancak ulaşılamadığını, ulaşılan yakınlarından da borcun ödeneceğine dair geçerli veya kabul edilebilir bir beyan alınamadığını, her şeyden öte borçluların başka bankalara ve piyasadaki birçok firmaya ve gerçek kişilere borçları olduğunun, bu şahısların kendileri hakkında takibe geçmeye hazırlandıklarının, borçluların da bu takiplerden kurtulmak veya geciktirmek için haczi kabil mallarını kaçırmaya başladığının, bunların yanı sıra borçluların başka bir yere kaçmaya hazırlandıklarının bilgisinin alındığını, bu nedenle 443.381,82 TL tutarlı işbu çek için ihtiyati haciz talebini yapmak zorunluluğunun doğduğunu beyanla borçluların adresinde ya da gösterecekleri adreslerinde, menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının mahkemece uygun görülecek bir teminat karşılığında ihtiyaten haczine, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin borçlulara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İlk Derece Mahkemesi'nin 23/11/2023 tarih ve 2023/1360 D.İş 2023/1347 Karar sayılı kararında; "TALEBİN KABULÜ İLE, Alacaklının iddia ettiği yukarıda belirtilen alacak miktarı ile sınırlı olmak kaydıyla, borçluların menkul ve gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının İHTİYATEN HACZİNE, 2- Alacağın % 15 oranında 66.507,27-TL nakdi veya kesin ve süresiz banka teminat mektubunun alacaklı tarafından 10 gün içerisinde Mahkememiz veznesine teminat olarak yatırılmasına,yatırılmadığı takdirde ihtiyati haczin kalkmasına," karar verilmiş ve verilen karara karşı davalılardan ... Dış Tic. Ltd Şti ile ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili, ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili, ... Makina Sanayi Anonim Şirketi vekili, ... Sanayi Anonim Şirketi vekili tarafından itiraz kanun yoluna başvurulmuştur. İhtiyati hacze itiraz eden ... Dış Tic. Ltd. Şti. ile ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili 29/11/2023 tarihli itiraz dilekçesi ile; genel yetki kuralları gereğince ihtiyati haciz başvurularında yetkili mahkemenin aleyhine ihtiyati haciz istenen tarafın ikametgahının bulunduğu mahkeme olduğunu, ... bankası Bosna Cad. Sakarya Şubesine ait keşidecisi ... San. Tic. Ltd. Şti. olan, ... seri numaralı, 13/11/2023 keşide tarihli, 43.381,82TL bedelli çekin keşide yerinin Sakarya olduğunu, çek hesabının bulunduğu muhatap banka şubesinin de Sakarya olduğunu, müvekkili şirketin kanuni ikametgahının ... Mah. ... Cad. .... Sk. Adapazarı/Sakarya olduğunu, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin davaya bakmakta yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemenin Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, ihtiyati hacze/takibe dayanak evrak kambiyo senedi (çek) olduğundan borç götürülecek borçlardan olmayıp, aranılacak borçlardan olduğunu, alacaklının genel yetkili mahkeme yerine kendi ikametgahı mahkemesinde ihtiyati haciz kararı almasının mümkün olmadığını beyanla ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden ... Ticaret Anonim Şirketi vekili 29/11/2023 tarihli itiraz dilekçesi ile; müvekkillinin yaptığı ticaret gereği alacağına karşılık çekte ciranra olan ... Tic.A.Ş den ... bankası Bosna Cd. Sakarya şubesine ait keşidecisi ... San. Tic. Ltd. Şti. olan ... çek no, 13.11.2023 tarih, 43.381,82 TL bedelli çeki ile ... Bankası İnegöl Bursa şubesine ait keşidecisi ... San. Tic. A.Ş. olan ... çek no, 15.11.2023 tarih, 50.000,00 TL bedelli çekleri aldığını, müvekkili şirketin hamili olduğu iş bu 2 adet çeki ciro ederek borcuna karşılık İstanbul ilinde faaliyette bulunan ... San. Tic. Ltd. Şti.'ne gönderilmek üzere 11.08.2023 tarihinde kargo zarfının içinde ... kargonun Minareli Çavuş Şubesine teslim ettiğini, 14.08.2023 tarihinde çeklerin kargo yapıldığı ... San.Tic.Ltd. Şti.'den müvekkilinin arandığını ve kargo zarfının içinden sadece 11.08.2023 tarihli, ... numaralı tediye makbuzunun çıktığı, zarfın içinden çek çıkmadığı, kargoyu ... isimli kuryenin getirdiğinin bildirildiğini, bunun üzerine çeklerin kargoda kaybolduğu veya çalındığının ortaya çıktığını, derhal tedbir talepli olarak 14.08.2023 tarihinde aynı gün çeklerin iptali için Bursa 2.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/804 Esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını, mahkemece çeklerin 15.08.2023 tarihinde ihtiyati tedbir olarak ödemeden yasaklanmasına karar verildiğini, durumun bankalara bildirildiğini ve Ticaret Sicilinde de ilan edildiğini, çek iptali duruşma gününün ise 22.02.2024 tarihi saat 09:00'a bırakıldığını, 21.08.2023 tarihinde Bursa Cumhuriyet Başsavcılığına 2023/92112 Soruşturma numarası ile şikayetçi olduklarını,ihtiyati haciz sebebi ile müvekkili şirketin tüm araçlarına haciz ve yakalama konduğunu ve yine tüm banka hesaplarına bloke konduğunu, müvekkili şirketin 443.381,82 TL bir borcu olmadığını, takibe ve ihtiyati hacze konu gerçek çekin 43.381,82 TL olduğunu beyanla ... bankası Bosna Cd. Sakarya şubesine ait keşidecisi ... San. Tic. Ltd. Şti. olan ... çek no, 13.11.2023 tarih, 43.381,82 TL bedelli çekin değiştirilerek 443.381,82 TL üzerinden verilmiş ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden ... Sanayi Anonim Şirketi vekili 30/11/2023 ve 01/12/2023 tarihli itiraz dilekçeleri ile; müvekkilinin adresinin Bursa sınırları içinde olduğunu, müvekkili açısından Bursa icra dairelerinin ve mahkemelerinin yetkili olduğunu, ihtiyati haciz kararı veren mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerini beyanla ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İhtiyati hacze itiraz eden ... Makina Sanayi Anonim Şirketi vekili 07/12/2023 tarihli itiraz dilekçesi ile; müvekkili şirketin adresinin İnegöl ilçesi olmasına rağmen takibin İstanbul'da açıldığını, ilgili çekin keşide yerinin ve muhatap bankanın da İstanbul olmadığını, yetkili mahkemenin Bursa Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, beyanla ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesi'nin 13/12/2023 tarih ve 2023/1360 D.İş - 2023/1347 Karar sayılı ek kararında; "Dava; İ.İ.K.'nın 265. maddesi gereğince ihtiyati haciz kararına itirazdır. Mahkememizin 23/11/2023 tarih ve 2023/1360 D.İş D.İş 2023/1347 K. sayılı kararının incelenmesinde; ... A.Ş. tarafından ... DIŞ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ, ... SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ, ... SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ, ... SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ, ... SANAYİ VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİM, ... TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ(ESKİ UNVANI ... LİMİTED ŞİRKETİ ), ... ELEKTRİK MALZEMELERİ SANAYİ VE TİCARET LTD.ŞTİ. aleyhine 443.381,82 TL bedelli çeke istinaden 443.381,82 TL alacak için ihtiyati haciz talep edildiği, Mahkememizce % 15 teminat karşılığı ihtiyati haciz kararı verildiği, ihtiyati haciz kararının İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyası ile takibe konulduğu görülmüştür. İ.İ.K.'nın 257/1 maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın muaccel olması ve rehinle temin edilmemiş olması gerekir.İ.İ.K.'nın 265. maddesinde ihtiyati haciz kararına itiraz sebepleri sınırlı olarak sayılmış olup, borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, Mahkemenin yetkisine ve teminata karşı huzuruyla yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde Mahkemesine müracaat ile itiraz edebilir.İhtiyati haciz kararına itiraz edenler Mahkememizin yetkisine ve ihtiyati haczin dayandığı sebebe itiraz etmiştir. İ.İ.K'nın 258. maddesinde ihtiyati haciz kararının 50. maddeye göre yetkili Mahkeme tarafından verileceği belirtilmiş olup aynı yasanın 50. maddesinde ihtiyati hacizde yetkili Mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur.Çekten doğan alacak, aranacak nitelikte olduğundan ve 6098 sayılı TBK'nın 89. maddesi uygulanamayacağından çekte yetkili mahkemenin muhatap bankanın bulunduğu yer, keşide yeri ve borçlunun yerleşim yerindeki mahkeme olduğu, ihtiyati hacze konu çekte ise muhatap bankanın bulunduğu yerin ve çekin keşide yerinin Sakarya olduğu, borçluların yerleşim yerinin Bursa, Sakarya, Antalya ve Adana'da olduğu, Mahkememizin yetki itirazında bulunan borçlular ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi, ... Limited Şirketi, ... Sanayi Anonim Şirketi ve ... Sanayi Anonim Şirketi aleyhine verilen ihtiyati haciz yönünden yetkili olmadığı anlaşıldığından bu borçluların yetki itirazlarının kabulüne ve bu borçlular için verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmiş, ... Yan Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin ihtiyati haciz kararına itirazının İ.İ.K.'nın 265. maddesinde sayılan sınırlı itiraz sebeplerinden olmadığı ve menfi tespit davasının konusu olabileceği gözetilerek reddine karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile; "1-... Ticaret Limited Şirketi, ... Limited Şirketi, ... Sanayi Anonim Şirketi ve ... Sanayi Anonim Şirketi’nin yetki itirazlarının kabulü ile mahkememizce verilen 23/11/2023 tarihli ihtiyati haciz kararının bu borçlular yönünden kaldırılmasına, 2-... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin ihtiyati haciz kararına itirazının reddine," karar verilmiş ve verilen karara karşı ihtiyati haciz talep eden temlik alan vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İhtiyati haciz talep eden temlik alan vekili istinaf dilekçesi ile; borcun götürülecek borç niteliğine dönüştüğünü ve yetki itirazının yerinde olmadığının açık olduğunu, İstanbul BAM'ın güncel ve yerleşmiş kararları gereğince; bankaya ibraz edilen ancak alacaklısına ödeme yapılmaması nedeniyle karşılıksız kalan borcun, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliğine dönüştüğü ve alacaklının ikametgahında ihtiyati haciz kararı verilebileceğinin gözetilmesi gerektiğini, Dairemizin 2019/1922 Esas - 2019/1533 Karar sayılı kararına konu somut olayda, çekteki imzanın tutmaması nedeniyle çekin karşılıksız kalmış kabul edildiğinin açık olduğunu, dosyaya konu çek açısından da aynı mahiyette bir durumun söz konusu olduğunu, müvekkilinin çeki bankaya ibraz ettiğini ancak ödeme yasağı kararı nedeniyle müvekkiline ödeme yapılmayarak çekin karşılıksız kaldığını, Dairemizin kararında atıf yapılan Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/12481 E. - 2016/8797 K. 14.11.2016 tarih; 2016/12815 E. - 2016/9299 K.; 05.12.2016 tarih, 2016/8892 E. - 2016/7362 K. ve 20.9.2016 tarihli kararlarının da aynı şekilde olduğunu; İhtiyati hacze konu çek metninde görüleceği üzere, çekin bankaya yasal süresi içerisinde ibraz edildiğinin, ödeme yasağı kararı nedeniyle müvekkiline ödeme yapılmadığının, müvekkili tarafından aranması tüketilen borcun götürülecek borç niteliğine dönüştüğünün, arz ettikleri BAM ve Yargıtay kararlarındaki somut durumun dosya açısından da mevcut olduğunun açık olduğunu, talep eden alacaklının merkez adresi Şişli'de olup İstanbul Adliyesi yargı çevresinde olduğunu, İİK 265'te ihtiyati hacze itiraz sebeplerinin açık olduğunu, borca itiraz sebeplerinin bu davada ileri sürülemeyeceğini, bu nedenle borçlu tarafından sadece yetkiye itiraz edildiğini, borcu sürüncemede bırakmaya yönelik yetki itirazının reddini talep ettiklerini beyanla ihtiyati haczin kaldırılmasına ilişkin kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep; çeke dayalı ihtiyati haciz istemine ilişkin olup, mahkemece ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar verilmiş, karara itiraz eden borçlular ... Ticaret Limited Şirketi, ... Ticaret Limited Şirketi, ... Sanayi Anonim Şirketi ve ... Sanayi Anonim Şirketi’nin itirazları yukarıda açıklanan gerekçe ile kabul edilmiş, ek karara karşı talep eden vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İİK'nın 257/1. fıkrası uyarınca; rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.İİK'nın 258. maddesi uyarınca; ihtiyati haciz talep eden alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Burada aranan ölçü yaklaşık ispat ölçüdür. İİK'nın 265. maddesi hükmü gereğince, borçlu kendisi dinlenilmeden verilen ihtiyati haciz kararına yönelik haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata, huzuru ile yapılan hacizlerde haczin uygulandığı, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. Bu durumda mahkeme, gösterilen itiraz sebepleri ile bağlı inceleme yaparak itirazı kabul veya reddeder. İİK’nın 258. maddesi uyarınca alacak davası açılmadan önce talep edilen ihtiyati hacze, İİK'nın 50. maddesine göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. İİK'nın 50. maddesi ise HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıf yapmıştır. Bu durumda, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yeri veya ödeme yerinde ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. Ancak, muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazanacağından ihtiyati haciz talebinde HMK'nın 10. maddesi gereğince ifa yeri olarak 6098 sayılı TBK'nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de yetkili mahkeme haline gelir. Somut dosyada; her ne kadar talep konusu çekin keşide yeri Sakarya ve muteriz borçluların yerleşim yerleri Bursa, Sakarya, Antalya ve Adana ise de, çek vadesinde muhatap bankaya ibraz edilmiş ve karşılığı ödenmemiş olduğundan çeke dayalı alacağın aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazandığı, TBK'nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline geldiği, ihtiyati haciz talep edenin yerleşim yeri olan Şişli/İstanbul adresinin İlk Derece Mahkemesi'nin yetki sınırları içerisinde olduğu, bu nedenle mahkemece yetkiye ilişkin itirazın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, Mahkemece deliller toplanılmış olup, yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir husus bulunmadığından HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi ek kararının kaldırılması ile muteriz borçlular ... Limited Şirketi, ... Limited Şirketi, ... Sanayi Anonim Şirketi ve ... Anonim Şirketi’nin itirazlarının reddine dair yeniden karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-İhtiyati haciz talep edenin istinaf talebinin KABULÜ ile; İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/12/2023 tarih ve 2023/1360 D.İş 2023/1347 Karar sayılı Ek Kararının HMK'nın 353/1-b2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, Dairemizce itiraza yönelik olarak yeniden hüküm kurularak; 2-İhtiyati hacze itiraz eden borçlular ... Limited Şirketi, ... Limited Şirketi, ... Sanayi Anonim Şirketi ve ... Sanayi Anonim Şirketi’nin İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/11/2023 tarih ve 2023/1360 D.İş 2023/1347 Karar sayılı ihtiyati haciz kararına yönelik İTİRAZLARININ REDDİNE, 3-İhtiyati hacze itiraz eden borçlular ... Ticaret Limited Şirketi, ... Ticaret Limited Şirketi, ... Sanayi Anonim Şirketi ve ... Sanayi Anonim Şirketi’nin itirazları reddedilip ilk derece mahkemesi tarafından verilen 23/11/2023 tarihli ihtiyati haciz kararı aynen geçerliliğini koruduğundan, yeniden ihtiyati haciz kararı verilmesine yer olmadığına,

İLK DERECE YÖNÜNDEN: 4-Yasa gereği ihtiyati hacze itiraz edenler yönünden harç alınmasına yer olmadığına, 5-İhtiyati hacze itiraz edenler tarafından sarfedilen herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına, 6-İhtiyati haciz talep eden vekille temsil edildiğinden Dairemiz karar tarihi itibariyle yürürlükte olan AAÜT 2. kısım 1.bölüm 1/b maddesine göre hesaplanan 5.900,00 TL vekalet ücretinin ihtiyati hacze itiraz eden borçlulardan alınarak ihtiyati haciz talep edene verilmesine,

İSTİNAF YÖNÜNDEN: 7-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, istinaf karar harcının talep halinde ihtiyati haciz talep edene iadesine, 8-İhtiyati haciz talep eden tarafından istinaf aşamasında sarf edilen 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve 165,00 TL dosyanın istinafa gidiş dönüş ücreti olmak üzere toplam 1.334,4‬0 TL'nin ihtiyati hacze itiraz eden borçlulardan alınarak ihtiyati haciz talep edene verilmesine, 9-Bakiye gider avansı varsa talep halinde avansı yatıran ilgili tarafa iadesine, 10-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 30/05/2024 tarihinde HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.